BÀI TẬP CÁ NHÂN:
Môn: Kế toán tài chính

Công ty SigTech
Công ty SigTech là một nhà sản xuất các thiết bị và bộ phận cho máy tính
nhỏ. Vào thời điểm bắt đầu năm tài chính, SigTech đã đạt được một thoả thuận với
MinCom Technologies để sản xuất chi tiết các bo mạch theo yêu cầu cụ thể của
MinCom. Thoả thuận này cho biết trong phạm vi 12 tháng tới, SigTech phải
chuyển giao ít nhất 100,000 bo mạch cho MinCom với giá đã được thoả thuận
trước. Nếu Fran không thực hiện mỗi yêu cầu trong thoả thuận thì Fran sẽ phải chịu
những khoản tiền phạt. Thêm vào đó, thoả thuận này cũgn yêu cầu Conte phải
thanh toán một khoản phí bản quyền cho Fran dựa vào số lượng bo mạch đã
chuyển giao (theo đúng lịch trình đã xác định trước). Khoản thanh toán phí bản
quyền thực tế dựa vào giá bán. Thoả thuận này đã qui định rằng trong bất cứ trường
hợp nào khoản tiền phí bản quyền cũng không thấp hơn 2 triệu đô la. Để hỗ trợ cho
Fran bằng vốn lưu động cần thiết trong giai đoạn phát triển các bo mạch, Conte đã
cho Fran vay 6 triệu đô la, khoản vay này có kỳ hạn 36 tháng với lãi tính dồn.
Fran đã vướng phải một số khó khăn về kỹ thuật trong việc phát triển các bo
mạch theo yêu cầu của Conte và đã không thể đáp ứng được thoả thuận về thời
gian trong việc chuyển giao sản phẩm cho Conte. Vấn đề phát sinh có liên quan tới
việc các bo mạch được trang phù hợp với chíp của một nhà sản xuất nhất định
nhưng lại không phù hợp với các tiêu chuẩn hoạt động của Conte. Fran đã có thể
giải quyết vấn đề này bằng cách sử dụng một nhà thầu thứ 3 thay thể chíp (cũ) bằng
1


chíp của nhà sản xuất khác phù hợp với tiêu chuẩn của Conte. Nhà thầu này yêu
cầu khoản thanh toán là 7 đô la cho mỗi bo mạch thay thế chíp.
Vào thời điểm kết thúc năm tài chính hiện hành của Fran, công ty mới chỉ
chuyển giao được 38,000 bo mạch và có 41,000 bo mạch với các chíp không phù
hợp tiêu chuẩn của Conte – là hàng tồn kho của công ty. Conte không thanh toán

bất cứ khoản phí bản quyền nào cho Fran. Conte nhận ra rằng Fran đã không nỗ lực
để thực thiện theo các điều khoản của thoả thuận và đồng ý cải thiện theo thoả
thuận để có thể đạt được đúng dự kiến vào thời điểm kết thúc năm tài chính hiện
hành như sau:
1. Conte có thể bỏ quyền áp đặt bất cứ khoản phạt hợp đồng nào theo thoả
thuận;
2. Fran có thể chấm dứt sản xuất các bo mạch theo thoả thuận và không cung
cấp đủ tối thiểu 100,000 sản phẩm.
3. Conte có thể mua 41,000 bo mạch trong số hàng tồn kho của Fran tại mức
giá bằng 110% so với chi phí của Fran;
4. Bất cứ bo mạch nào mà Conte mua có thể được thanh toán bằng cách trừ vào
số tiền mà Conte cho Fran vay;
5. Conte có quyền thực hiện đặt hàng Fran để thay thế các chíp không phù hợp
trong số 41,000 sản phẩm còn lại. Chi phí thay thế sẽ do Fran chi trả. Bất cứ
bo mạch nào không phải thay thế chíp sẽ chuyển cho Conte vào một thời
điểm xác định trong tương lai;
6. Conte sẽ thanh toán cho Fran khoản tiền bản quyền tối thiểu là 2 triệu đô la
được qui định cụ thể trong thoả thuận ban đầu. Conte sẽ không ghi nợ thêm
bất cứ khoản phí bản quyền nào khác. Tồn tại cùng với việc ký kết thoả
thuận sửa đổi, Conte đã đặt mua 20,000 trong số các bo mạch còn lại trong
kho của Fran để thay thế chíp.

2


Yêu cầu:
Đối với năm tài chính hiện tại của Fran cũng như là vào thời điểm trước
ngày kết thúc năm tài chính, anh/chị hãy thảo luận những vấn đề phát sinh bởi việc
sửa đổi đối với thoả thuận giữa Fran và Conte.
Những thảo luận gồm:

1. Phân tích mối quan hệ giữa đo lường và ghi nhận các yếu tố có liên quan;
2. Giải thích việc ghi nhận những yếu tố trong mô tả của tình huống trên;
3. Đề xuất giải pháp như thế nào để Fran nên giải quyết vấn đề có liên quan tới
ghi nhận doanh thu, đánh giá hàng tồn kho, ghi nhận và phân loại nợ.

BÀI LÀM:
3


Sau khi Conte nhận ra rằng Fran đã không nỗ lực để thực thiện theo các điều
khoản của thoả thuận, họ đã đồng ý cải thiện theo thoả thuận để có thể đạt được
đúng dự kiến vào thời điểm kết thúc năm tài chính hiện hành. Về những vấn đề
phát sinh bởi việc sửa đổi đối với thỏa thuận giữa Fran và Conte chúng ta có thể
đưa ra một số nhận xét sau:
1. Về dạng hợp đồng:
Hợp đồng giữa Fan và Conte một mặt là hợp đồng phái sinh, một mặt lại
là dạng hợp đồng có kỳ hạn.
 Hợp đồng phái sinh: Do hợp đồng có giá trị đầu tư ban đầu bằng 0 và
thay đổi phụ thuộc vào sự thay đổi của giá trị tài sản cơ sở (chính là giá
thị trường của bo mạch), nên nếu xét theo chuẩn mực kế toán quốc tế 39
(IAS 39) thì là đây là một hợp đồng phái sinh.
 Hợp đồng kỳ hạn: Giá trị được thanh toán vào một thời điểm trong tương
lai, đó là sau 12 tháng.
-

Mặt khác nếu xét thêm về thỏa thuận trả tiền phí bản quyền của Conte

với Fran, thì cũng có thể coi đây là một hợp đồng kỳ hạn, mặc dù các điều kiện
của nó không rõ ràng như thỏa thuận về hàng hóa đã nêu trên và nó cũng phụ
thuộc vào hợp đồng hàng hóa kỳ hạn đã thỏa thuận giữa Fran & Conte.

2. Phân tích những yếu tố đo lường và ghi nhận các yếu tố có liên quan:
Những yếu tố đo lường và ghi nhận có liên quan cần phân tích chủ yếu là:
Doanh thu, chi phí, khoản phải thu, khoản phải trả.
 Thu nhập: Theo Chuẩn mực kế toán quốc tế: “Thu nhập là sự tăng lên
trong kỳ kế toán của lợi ích kinh tế, dưới hình thức dòng vào hoặc sự gia
tăng của tài sản hoặc sự giảm đi của các khoản nợ, với kết quả là làm
tăng vốn chủ sở hữu, khác với các trường hợp làm tăng vốn chủ sở hữu do
đóng góp của chủ”.
Thu nhập bao gồm cả “doanh thu” (revenue) và “thu nhập khác” (gains).

4


- Doanh thu (Chuẩn mực kế toán quốc tế số 18 - IAS 18): Đó là lợi ích
kinh tế trong tương lai sẽ chuyển vào doanh nghiệp và lợi ích kinh tế đó có thể
đo lường được một cách tin cậy. Hai tiêu chuẩn chính ghi nhận để một khoản
được xem là doanh thu của doanh nghiệp: Phải được thực hiện (has been earned)
và khối lượng phải đo lường được. Doanh thu phải được xác định trên cơ sở giá
hợp lý (faifvalue) của các khoản nhận được hoặc phải thu. Doanh thu được tạo
ra từ việc bán và cung cấp các loại sản phẩm hàng hóa và dịch vụ của doanh
nghiệp.
- Thu nhập khác: Ví dụ từ bán – thanh lý tài sản, trợ cấp, chiết khấu, hoa
hồng…
 Chi phí: Chi phí được ghi nhận khi sự giảm sút của lợi ích kinh tế trong
tương lai gắn liền với sự giảm sút của tài sản hoặc sự tăng lên của nợ đã
diễn ra và có thể đo lường được một cách đáng tin cậy. Chi phí được ghi
nhận trong báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh trên cơ sở gắn chi phí
phát sinh và quá trình tạo doanh thu của những khoản mục cụ thể.
 Phải thu: Đó là giá trị hàng hóa và dịch vụ mà khách hàng nợ công ty.
Phải thu được ghi nhận trên cơ sở giá trị có thể thu được từ khách hàng.

Khoản không thu được phản ánh chi phí đối với doanh nghiệp.
 Phải trả: Đó là giá trị hàng hóa và dịch vụ mà công ty nợ nhà cung cấp.
3. Giải thích việc ghi nhận những yếu tố trong mô tả của tình huống trên:
3.1. Yếu tố 1: “Conte có thể bỏ quyền áp đặt bất cứ khoản phạt hợp đồng nào theo
thoả thuận”
Đối chiếu với các quy định của IAS 39 cho hợp đồng phái sinh giữa
Fran&Conte có thể thấy ở tình huống này nếu Conte bỏ quyền áp đặt bất cứ
khoản phạt hợp đồng nào theo thỏa thuận nghĩa là Conte sẽ chỉ thanh toán theo
số lượng hàng thực nhận ở thời điểm hợp đồng được tất toán, số lượng thực
nhận này theo bài ra là giá trị tương ứng với 38.000 bo mạch (giống như trường
hợp 2 đã trình bày ở trên). Cụ thể:
Cuối hợp đồng:
5


- Nợ Hàng tồn kho: giá trị tương ứng 38.000 bo mạch
+ Có Tiền hoặc phải trả: giá trị tương ứng 38.000 bo mạch
Đối với Fran lúc này được ghi nhận như sau:
- Nợ phải thu (hoặc tiền): giá trị tương ứng 38.000 bo mạch
+ Có Doanh thu : giá trị tương ứng 38.000 bo mạch
- Nợ giá vốn hàng bán: giá thành sản xuất 38.000 bo mạch
+ Có hàng tồn kho: giá thành sản xuất tương ứng 38.000 bo mạch
3.2.

Yếu tố 2: “Fran có thể chấm dứt sản xuất các bo mạch theo thoả thuận và
không cung cấp đủ tối thiểu 100,000 sản phẩm”.
Việc ghi chép lúc này tương tự tại thời điểm tất toán hợp đồng phái sinh.

Tuy nhiên, với quyết định này, Fran phải hạch toán tăng lên một khoản chi phí (dự
phòng giảm giá hàng tồn kho) do 41.000 bo mạch tồn kho có thể khó bán ra, mặc

dù các bo mạch được trang bị phù hợp với chíp của một nhà sản xuất nhất định chỉ
không phù hợp với các tiêu chuẩn hoạt động của Conte.
3.3. Yếu tố 3: “Conte có thể mua 41,000 bo mạch trong số hàng tồn kho của Fran
tại mức giá bằng 110% so với chi phí của Fran”
Lúc này sẽ tiếp tục được hạch toán như sau:
* Đối với Conte:
- Nợ Hàng tồn kho: giá trị tương ứng 41.000 bo mạch
+ Có Tiền hoặc phải trả: giá trị tương ứng 41.000 bo mạch
* Đối với Fran:
- Nợ phải thu (hoặc tiền): giá trị tương ứng 41.000 bo mạch
+ Có Doanh thu : giá trị tương ứng 41.000 bo mạch
- Nợ giá vốn hàng bán: giá thành sản xuất 41.000 bo mạch
+ Có hàng tồn kho: giá thành sản xuất tương ứng 41.000 bo mạch
(Lưu ý: lúc này giá trị tương ứng của 41.000 bo mạch bằng 110% so với chi phí
của Fran)

6


3.4. Yếu tố 4: “Bất cứ bo mạch nào mà Conte mua có thể được thanh toán bằng
cách trừ vào số tiền mà Conte cho Fran vay”
Trong tình huống này, Conte có thể bù trừ khoản nợ tài chính với tài sản
tài chính cho Fran bằng số bo mạch mà Conte mua và lúc này hạch toán như
sau:
* Đối với Conte:
- Nợ hàng tồn kho
+ Có phải thu tiền cho Fran vay
* Đối với Fran:
- Nợ vay (dài hạn) Conte
+ Có Doanh thu (thu nhập)

3.5. Yếu tố 5: “Conte có quyền thực hiện đặt hàng Fran để thay thế các chíp không
phù hợp trong số 41,000 sản phẩm còn lại. Chi phí thay thế sẽ do Fran chi trả. Bất
cứ bo mạch nào không phải thay thế chíp sẽ chuyển cho Conte vào một thời điểm
xác định trong tương lai”
Tình huống này lại phát sinh một hợp đồng phái sinh mới liên quan đến
hợp đồng kỳ hạn cho các bo mạch sẽ được chuyển vào một thời điểm xác định
trong tương lai.
3.6. Yếu tố 6: “Conte sẽ thanh toán cho Fran khoản tiền bản quyền tối thiểu là 2
triệu đô la được qui định cụ thể trong thoả thuận ban đầu. Conte sẽ không ghi nợ
thêm bất cứ khoản phí bản quyền nào khác. Tồn tại cùng với việc ký kết thoả thuận
sửa đổi, Conte đã đặt mua 20,000 trong số các bo mạch còn lại trong kho của Fran
để thay thế chíp”
Lúc này phương pháp hạch toán sẽ như sau:
* Đối với Conte:
- Nợ chi phí (phí bản quyền)
+ Có phải trả phí bản quyền cho Fran
* Đối với Fran:
- Nợ phải thu Conte (phí bản quyền)
7


+ Có Doanh thu (thu nhập) phí bán bản quyền cho Conte
Việc đặt mua 20,000 bo mạch thay thế tùy thuộc vào điều kiện của hợp
đồng (sửa đổi) để xem xét có phải một hợp đồng phái sinh hay không để có
phương pháp đánh giá và kế toán cho phù hợp.
4. Đề xuất giải pháp như thế nào để Fran nên giải quyết vấn đề có liên quan tới
ghi nhận doanh thu, đánh giá hàng tồn kho, ghi nhận và phân loại nợ:
Trong trường hợp đối với các tình huống của Fran, kế toán cần xem xét có
thỏa mãn các quy định về việc hủy bỏ ghi nhận một tài sản tài chính, một khoản
nợ tài chính theo quy định của Chuẩn mực kế toán quốc tế số 39 - IAS 39.

Theo IAS 39, một tổ chức sẽ hủy bỏ việc ghi nhận một tài sản tài chính
khi và chỉ khi:
- Quyền đối với dòng tiền từ tài sản tài chính kết thúc;
-

Hoặc chuyển nhượng tài sản tài chính theo yêu cầu đoạn 18, 19 của

IAS 39 và dịch chuyển các tiêu chuẩn đối với việc hủy bỏ phù hợp với đoạn 20
của IAS 39.
Huỷ bỏ của một khoản nợ tài chính: Một tổ chức sẽ loại bỏ một khoản nợ
tài chính (hoặc một phần của một khoản nợ tài chính) từ bảng cân đối kế toán
của nó khi và chỉ khi khoản nợ tài chính này được huỷ bỏ (khi bổn phận danh
nghĩa trong hợp đồng được thanh toán hoặc huỷ bỏ hoặc hết hiệu lực).
Đối chiếu với các phần trên việc ghi nhận doanh thu, đánh giá hàng tồn
kho cũng như ghi nhận và phân loại nợ của Fran sẽ như sau:
 Đối với ghi nhận doanh thu:
Theo quy định của Chuẩn mực kế toán quốc tế số 18 - IAS 18: Doanh thu
được ghi nhận trong báo cáo tài chính khi (IAS 18, objective): Có thể chắc chắn
là lợi ích kinh tế trong tương lai sẽ chuyển vào doanh nghiệp và lợi ích kinh tế
đó có thể đo lường được một cách tin cậy. Hai tiêu chuẩn chính ghi nhận: Phải
được thực hiện (has been earned) và khối lượng phải đo lường được.
Như vậy, theo quy định của IAS 18 và căn cứ nội dung ở trên: “Bất cứ bo
mạch nào mà Conte mua có thể được thanh toán bằng cách trừ vào số tiền mà
8


Conte cho Fran vay và Conte sẽ thanh toán cho Fran khoản tiền bản quyền tối thiểu
là 2 triệu đô la được qui định cụ thể trong thoả thuận ban đầu”. Với nguyên tắc thận
trọng, kế toán có thể ghi nhận doanh thu như sau:
- Nợ phải thu Conte tiền bán bo mạch hoặc Nợ vay (dài hạn) của Conte

- Nợ phải thu Conte tiền bán phí bản quyền
+ Có Doanh thu (thu nhập) bán bo mạch và phí bản quyền
Hạch toán phải thu được quy định ở Chuẩn mực kế toán quốc tế số 39 IAS 39 và một số chuẩn mực kế toán khác có tác động tới việc nợ phải thu. Nợ
phải thu được ghi nhận trên cơ sở giá trị có thể thu được từ khách hàng.
 Đối với ghi nhận và phân loại nợ :
Đối chiếu với quy định ở trên và căn cứ vào thực tế : Để hỗ trợ cho Fran
bằng vốn lưu động cần thiết trong giai đoạn phát triển các bo mạch, Conte đã cho
Fran vay 6 triệu đô la, khoản vay này có kỳ hạn 36 tháng với lãi tính dồn. Lúc này,
Fran phải phân loại Nợ phải trả là Nợ dài hạn (Thời hạn thanh toán dài hơn 1 năm
hoặc một chu kỳ kinh doanh; Bao gồm các khoản: trái phiếu công ty, vay dài
hạn).
- Nợ tiền (tiền mặt hoặc tiền gửi)
+ Có Nợ vay (dài hạn)

9