Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HUYỆN CHƠN THÀNH
TRƯỜNG TIỂU HỌC MINH HƯNG B

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
ÂM NHẠC LỚP 4 TRƯỜNG TIỂU HỌC MINH HƯNG B
NĂM HỌC 2010 - 2011

HỌ VÀ TÊN: Phạm Văn Mạnh
CHỨC VỤ: Giáo viên
ĐƠN VỊ :
Trường tiểu học Minh Hưng B

Chơn Thành - Bình Phước

Minh Hưng, tháng
Phạm Văn Mạnh

năm 2011

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước

1


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

I, Lí do chọn đề tài:

Đất nước đang bước vào giai đoạn hết sức quan trọng và mang tính
quyết đònh giai đoạn đổi mới giáo dục phổ thông. Để thực hiện được mục tiêu
giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức, tri
thức, sức khỏe, thẫm mó và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân
tộc và chủ nghóa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và
năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu của sự nghiệp giáo
dục thế hệ trẻ là giáo dục các em phát triển nhân cách toàn diện : Đức, Trí,
Thể, Mỹ. Thông qua các môn học văn hoá ở trường như : Toán , tiếng Việt ,
Tự Nhiên – Xã Hội , Đạo Đức , Mỹ Thuật , Thủ Công , Thể Dục, Kỹ Thuật.
Ngoài ra để các em phát triển nhân cách toàn diện, các em còn phải học môn
Âm nhạc, tham gia các hoạt động vui chơi giải trí các hoạt động ngoại khoá,
các trò chơi học tập với phương châm “ Học mà chơi – chơi mà học”.
Âm nhạc là một nhu cầu không thể thiếu trong đời sống tinh thần của
trẻ, trẻ em tham gia ca hát, tham gia học tập là được tự hoạt động để nhận
thức thế giới xung quanh và bản thân mình những hiện tượng âm thanh của
bài hát, bản nhạc tác động vào cảm xúc của các em giúp cho việc phát triển
trí tuệ, óc tưởng tượng và có tác dụng giáo dục tình cảm, đạo đức rất tốt cho
học sinh.
Một trong những con đường giáo dục thẩm mỹ nhanh và hiệu quả nhất là
giáo dục thơng qua các mơn học nghệ thuật. Trong đó Âm nhạc có vị trí rất quan
trọng.Trong những năm gần đây, nắm bắt tình hình thực tế những đòi hỏi của sự
phát triển xã hội, bộ giáo dục và đào tạo đã điều chỉnh nội dung giáo dục nghệ
thuật trong nhà trường và coi đây là mơn học bắt buộc. Âm nhạc là phương tiện
hiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ. Trong nhà trường phổ thơng, đặc biệt là
ở bậc tiểu học, Âm nhạc tuy khơng đào tạo các em thành những ca sĩ, nhạc sĩ,
nhưng thơng qua mơn học này đã hình thành cho các em những kiến thức ban
đầu, đặc biệt là trang bị cho các em có một thế giới tinh thần thoải mái hơn, giúp
các em phát triển hiền hồ, tồn diện hơn, từ đó giúp các em học tốt các mơn
học khác.

Ở các lớp 1, 2 và 3 các em được học Âm nhạc trong mơn nghệ thuật. Việc
học Âm nhạc ở các lớp đó chủ yếu là học các bài hát, kết hợp với các hoạt động
phụ hoạ, thơng qua học hát các em được rèn luyện về tai nghe, trí nhớ, phát triển
nhạc cảm và làm quen với việc thể hiện chính xác cao độ, trường độ của âm
thanh trên cơ sở giai điệu bài hát. Ở lớp 3 các em mới bắt đầu được làm quen
tiếp cận với các ký hiệu đọc và ghi chép nhạc.
Sang lớp 4, Âm nhạc được tách riêng thành một mơn học, có sách giáo
khoa và hướng dẫn riêng. Từ đây ngồi việc học các bài hát, các em còn được
học các kiến thức ban đầu về Âm nhạc, được làm quen với các nốt nhạc, được
đọc được ghép lời ca và được làm bài tập nhạc.
Phạm Văn Mạnh

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước

2


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

Trường tiểu học Minh Hưng B là trường được tách ra từ trường tiểu
học Minh Hưng, đóng trên đòa bàn Ấp 9 - xã Minh Hưng nên tỉ lệ học sinh
phần lớn là con em công nhân, gia đình khó khăn, cha mẹ ít quan tâm trong
quá trình học tập của các em dẫn đến các em lười học, khi đến lớp học còn
thụ động không tích cực tham gia hoạt đđộng học tập khi học mơn Âm nhạc.
Bên cạnh đó là sự thiếu hụt các phương tiện dạy học, đặc biệt là nhạc cụ, cùng
với những phương pháp giảng dạy truyền miệng, chủ yếu là dạy hát và dạy đọc
nhạc theo phương pháp truyền miệng khơ cứng. Do đó kết quả đạt được là chưa
cao, ít gây hứng thú cho các em trong việc học tập và tiếp thu kiến thức của bộ
mơn. Là giáo viên dạy môn Âm nhạc tại Trường tiểu học Minh Hưng B trước
vấn đề nêu trên, tôi có suy nghó phải làm như thế nào để thực hiện tốt việc

giúp học sinh hứng thú, yêu thích trong học tập âm nhạc nên tôi chọn đề tài:
Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng
B năm học 2010-2011.
II/ Mục đích nghiên cứu :
Nắm bắt được tâm lí của học sinh trong quá trình dạy học nội dung âm
nhạc, dựa vào kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy và sự sáng tạo trong các
phương pháp dạy học Âm nhạc, đề xuất: Một số phương pháp giảng dạy Âm
nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010-2011.
III/ Giới hạn đề tài:
- Chỉ nghiên cứu và áp dụng ở học sinh khối lớp 4 Trường Tiểu học
Minh Hưng B năm học 2010 – 2011.
IV/ Khách thể và đối tượng nguyên cứu:
- Khách thể nghiên cứu: Một số phương pháp giảng dạy Âm nhạc lớp 4
Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010-2011.
- Đối tượng nghiên cứu: Sử dụng một số phương pháp giảng dạy Âm
nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B.
V/ Giả thuyết nghiên cứu:
Nếu áp dụng và tổ chức thực hiện tốt việc sử dụng một số phương pháp
giảng dạy Âm nhạc lớp 4 trong môn Âm nhạc mà đề tài đề xuất thì kết quả
học tập nội dung Âm nhạc của học sinh tiểu học khối lớp 4 ở Trường tiểu học
Minh Hưng B sẽ giúp học sinh hứng thú và yêu thích, tích cực tham gia các
hoạt động học Âm nhạc đạt kết quả cao.
VI / Nhiệm vụ nghiên cứu :
Để đạt được những mục đích nghiên cứu trên đề tài đã tự xác đònh cho
mình những nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
- Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài: Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí lứa
tuổi của học sinh tiểu học để nắm bắt sáng tạo áp dụng phương pháp cho phù
hợp với nội dung bài dạy giúp học sinh hiểu và tiếp thu nhanh nội dung bài học.

Phạm Văn Mạnh


- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước

3


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

- Tìm hiểu thực trạng, nguyên nhân của học sinh về sự thiếu hứng thú,
lười học, học còn thụ động không tích cực tham gia học Âm nhạc để vận dụng
tốt các phương pháp, rồi thử nghiệm, đưa vào giảng dạy, sau đó kiểm tra học
sinh và đánh giá kết quả chất lượng học tập.
- Đề xuất sử dụng một số phương pháp giảng dạy Âm nhạc lớp 4
Trường tiểu học Minh Hưng B.
VII /Phương pháp nghiên cứu :
Để đạt được những nhiệm vụ nghiên cứu, đề tài đã sử dụng một số
phương pháp nghiên cứu sau:
* Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Đọc và nghiên cứu một số tài liệu
về vận dụng các phương pháp trong giảng dạy Âm nhạc ở tiểu học, về tâm lí
lứa tuổi học sinh qua đó thu thập những thông tin cần thiết cho việc tìm hiểu
đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của học sinh tại trường nhằm áp dụng cho phù
hợp với nội dung bài học và đặc điểm tâm lí của học sinh tiểu học.
* Phương pháp nghiên cứu thực hành sáng tạo: Nghiên cứu sáng tạo,
ngắn gọn và đơn giản, dễ hiểu nhất một số phương pháp giảng dạy dựa trên các
phương pháp dạy học Âm nhạc theo hướng đổi mới, phù hợp với nội dung bài
dạy môn Âm nhạc, đảm bảo mục tiêu giảng dạy tránh trường hợp đi ngược với
phương pháp đổi mới và chuẩn kiến thức kĩ năng Âm nhạc chung của ngành.
* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Quan sát: Quan sát học sinh khối lớp 4 xem học sinh học tập như thế
nào chủ động, tích cực hay thụ động trong khi học thông qua việc áp dụng các

phương pháp dạy học sáng tạo, linh hoạt xem học sinh học có thích và hứng thú
trong học tập mơn Âm nhạc hay khơng.
- Điều tra, phỏng vấn: Điều tra HS tại trường thông qua phiếu điều tra
và phỏng vấn nhằm tìm hiểu các em mong muốn điều gì ở người giáo viên
dạy bộ môn Âm nhạc, các em có thích học Âm nhạc hay không, vì sao?. Tại
sao các em không tích cực trong quá trình học Âm nhạc, học còn thụ động,
các em có thích học kết hợp với sự hỗ trợ của các phương pháp sáng tạo, linh
hoạt, các phương tiện dạy học hiện đại hay không.
- Phân tích sản phẩm: Tìm hiểu phân tích chất lượng tiếp thu và cảm
thụ Âm nhạc của học sinh khối lớp 4, đánh giá được kết quả học tập mơn Âm
nhạc của học sinh.
VIII. Cơ sở lý luận:
Xuất phát từ thực trạng giảng dạy Âm nhạc cho học sinh ở lứa tuổi tiểu
học ở nước ta. Vấn đề học và kết quả học tập của các em là rất quan trọng, điều
đó khơng chỉ phụ thuộc vào chương trình giảng dạy phù hợp mang tính vừa sức
mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền thụ của người thầy. Hơn nữa còn phụ
thuộc vào ý thức học tập của các em cùng với sự quan tâm chăm sóc, tạo điều
kiện của gia đình và tồn xã hội.
Phạm Văn Mạnh

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước

4


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

Như chúng ta đã biết, Âm nhạc là một mơn học mang tính nghệ thuật cao,
nó khác rất nhiều so với mơn học khác, tuy nó khơng đòi hỏi sự chính xác một
cách tuyệt đối nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự u thích, sự đam mê

thậm chí là một chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này khơng phải học sinh nào
cũng có được. Học Âm nhạc mang đến cho học sinh những phút giây thư giãn,
thoải mái, học mà chơi, chơi mà học. Thơng qua những câu hát, những lời ca,
những cử chỉ, những điệu bộ, Âm nhạc giúp các em nhận thức những hình tượng
âm thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc của các em, giúp các em cảm thụ những
giai điệu qua từng bài hát, từng câu nhạc.
Vậy làm thế nào để các em hát đúng giai điệu, đúng tính chất các bài hát,
đọc đúng độ cao, trường độ, tiết tấu của các nốt nhạc trong một bài tập đọc
nhạc? Trước tiên phải xác định đúng tầm cữ giọng phù hợp lứa tuổi của các em,
giúp các em hiểu và phân biệt được những âm thanh cao, thấp, dài, ngắn với lực
độ khác nhau, tốc độ thể hiện khác nhau để phát triển năng lực nghe nhạc và
cảm thụ Âm nhạc. Ngồi việc xác định tầm cữ giọng phù hợp cho học sinh, để
các em có hứng thú trong học tập, người giáo viên cần truyền tải chính xác giai
điệu các bài hát, bài tập đọc nhạc. Phải giúp các em hiểu được ý nghĩa lời ca,
cảm nhận được những tình cảm tươi vui, đằm thắm, nhí nhảnh hay trầm lắng
trong giai điệu từng bài hát, từng bài tập đọc nhạc.
Vậy vấn đề đặt ra ở đây cho người giáo viên dạy học môn Âm nhạc là
phải làm gì ? Và làm như thế nào?. Để sáng tạo, linh hoạt các phương pháp
dạy học Âm nhạc một cách hiệu quả, phù hợp với mục tiêu, nội dung bài dạy,
với lứa tuổi học sinh để dạy Âm nhạc giúp các em học tập tốt môn Âm nhạc
theo đúng mục tiêu giáo dục tiểu học.
IX/ Thực trạng:
1.Thuận lợi:
Được sự quan tâm, giúp đỡ của Chi bộ, Ban giám hiệu nhà trường,
chuyên môn, tổ khối và giáo viên trong nhà trường về chuyên môn và thuận
lợi về sử dụng đồ dùng dạy học.
Sự quan tâm của chính quyền đòa phương, các ban ngành đoàn thể, sự
ủng hộ nhiệt tình của Hội cha mẹ học sinh, và đặc biệt là các em học sinh
luôn luôn phấn đấu, cố gắng học tập, rèn luyện tham gia các hoạt động dạy
và học của môn Âm nhạc.

2. Khó khăn
Trường có 2 điểm lẻ, điểm lẻ cách xa trường trung tâm là 10 km, gây
nhiều khó khăn trở ngại cho việc đi lại, vận chuyển các thiết bò máy móc, đồ
dùng dạy học.
Ngoài việc hocï ở trường, các em còn phải sắp xếp thời gian để phụ
giúp gia đình. Học sinh phần lớn là con em công nhân, gia đình khó khăn, cha
mẹ ít quan tâm đến các em dẫn đến các em lười học, khi đến lớp học còn thụ
động không tích cực tham gia các hoạt động học môn Âm nhạc.
X/ Giải pháp thực hiện:
Phạm Văn Mạnh

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước

5


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

Để có một tiết học Âm nhạc hiệu quả, gây hứng thú cho học sinh trước
tiên người giáo viên phải xây dựng nề nếp học tập ngay từ bài học đầu tiên. Cụ
thể như xác định thái độ, ý thức học tập đối với môn Âm nhạc. Các kỹ thuật cơ
bản như tư thế ngồi hát, kỹ năng phát âm, nhả tiếng, quan sát, nghe và cảm nhận
tầm cữ giọng, âm sắc, giai điệu. Vì vậy, giáo viên phải nắm vững các phương
pháp và các bước tiến hành để truyền thụ lại cho các em các kiến thức của bài
học một cách dễ hiểu nhất.
1) Các phương pháp:
a. Phương pháp học theo từng góc:
Học theo từng góc là hình thức tổ chức mà học sinh thực hiện nhiệm vụ
học tập khác nhau tại các vị trí trong lớp hoặc ở sân trường. Hình thức này tạo
cơ hội cho học sinh được lựa chọn cách học theo sở thích, được hợp tác trong

học tập, được tham gia các hoạt động mang tính độc lập như khám phá, thực
hành ... tạo hứng thú và cảm giác thoải mái ở học sinh.
Quá trình chuẩn bị và tổ chức dạy học theo từng góc phải có hai giai
đoạn. Giai đoạn thứ nhất là lập kế hoạch và chuẩn bị, giáo viên phải thực hiện
các hoạt động như: Lựa chọn nội dung của tiết học, phân chia nội dung thành
các nhiệm vụ tương đương 4-5 góc (nhiệm vụ phải hấp dẫn với học sinh, có chỗ
cho các em thực hành, sáng tạo); Thiết kế các nhiệm vụ theo những phong cách
học khác nhau, ví dụ như: Học bằng quan sát, bằng phân tích, bằng áp dụng,
bằng hoạt động; Xây dựng kế hoạch hỗ trợ ở từng góc, gồm: Bản hướng dẫn
(nhiệm vụ, thời gian thực hiện, hướng dẫn, kết quả), dự kiến phương tiện học tập
của HS (ti vi, máy tính, máy nghe, nhạc cụ, tài liệu ...). Soạn kế hoạch bài học,
chuẩn bị phòng học, nơi học và phương tiện, kê bàn ghế cho các góc hoặc sắp
xếp chuẩn bị các khu vực học ngoài sân trường trong khoảng cách vừa đủ để
giáo viên theo dõi, quan sát, hướng dẫn việc học của các em, phương tiện dạy
học, danh sách các nhóm, nhóm trưởng, cách chuyển vị trí học tập ...
Một ví dụ về việc xây dựng kế hoạch học tập ở từng góc.
Tiết 9 (lớp 4)
- Ôn tập bài hát: Trên ngựa ta phi nhanh
- Tập đọc nhạc: TĐN số 2
Góc thứ nhất
Góc thứ hai
Nhiệm vụ: Ôn tập bài hát Trên ngựa ta Nhiệm vụ: Ôn tập bài hát Trên ngựa ta
phi nhanh kết hợp gõ đệm.
phi nhanh kết hợp vận động theo nhạc
Thời gian thực hiện: 6 phút
Thời gian thực hiện: 6 phút
Phương tiện hỗ trợ: Bản nhạc, nhạc cụ Phương tiện hỗ trợ: Tivi, băng đĩa
gõ như thanh phách, song loan, mõ, Hướng dẫn (nhóm trưởng điều khiển
trống con, …
các hoạt động).

Hướng dẫn (nhóm trưởng điều khiển Xem băng tiết mục biểu diễn bài Trên
các hoạt động).
ngựa ta phi nhanh có động tác múa, ghi
Cả nhóm hát lại bài Trên ngựa ta phi lại một số động tác.
nhanh 1 lần, HS khá hướng dẫn các Tập múa theo băng hoặc sáng tạo các
bạn sửa sai (nếu có).
động tác khác.
Tập hát kết hợp gõ đệm theo phách Hát bài Trên ngựa ta phi nhanh kết hợp
của nhịp 2/4.
vận động theo nhạc.
Phạm Văn Mạnh

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước

6


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

Nhóm trưởng hoặc HS khá của nhóm
hướng dẫn, sửa sai cho các bạn.
Kết quả: Cả nhóm trình bày bài Trên
ngựa ta phi nhanh kết hợp gõ đệm.

Nhóm trưởng hoặc HS khá của nhóm
hướng dẫn, sửa sai cho các bạn.
Kết quả: Cả nhóm trình bày bài Trên
ngựa ta phi nhanh kết hợp vận động
theo nhạc.
Góc thứ ba

Góc thứ tư
Nhiệm vụ: TĐN số 2 kết hợp hát lời
Nhiệm vụ: TĐN số 2 kết hợp gõ phách
Thời gian thực hiện: 6 phút
Thời gian thực hiện: 6 phút
Phương tiện hỗ trợ: Máy tính
Phương tiện hỗ trợ: Đàn phím điện tử
Hướng dẫn (nhóm trưởng điều khiển Hướng dẫn (nhóm trưởng điều khiển
các hoạt động).
các hoạt động).
Tập nói tên nốt nhạc 2 câu.
Tập nói tên nốt nhạc 2 câu.
Nghe giai điệu trên máy tính, tập đọc Nghe giai điệu trên đàn phím điện tử,
nhạc từng câu.
tập đọc nhạc từng câu.
Đọc nhạc cả bài.
Đọc nhạc cả bài kết hợp gõ phách, thể
Ghép lời ca.
hiện phách mạnh, phách nhẹ.
Nhóm trưởng hoặc HS khá của nhóm Nhóm trưởng hoặc HS khá của nhóm
hướng dẫn, sửa sai cho các bạn.
hướng dẫn, sửa sai cho các bạn.
Kết quả: Nhóm hoàn thành việc đọc Kết quả: Nhóm hoàn thành việc đọc
nhạc, ghép lời ca bài TĐN số 2.
nhạc, ghép lời ca bài TĐN số 2.
Góc thứ năm
(Dành cho HS đã hoàn thành nhiệm vụ các góc thứ 1, 2, 3, 4)
Nghe bài Trên ngựa ta phi nhanh qua băng đĩa.
Tập đàn giai điệu bài TĐN số 2.
Luyện TĐN số 2 kết hợp gõ phách, đánh nhịp 2/4.

Biểu diễn bài hát Trên ngựa ta phi nhanh theo sở thích đơn ca, song ca hoặc tam
ca, tốp ca.
Tham gia trò chơi âm nhạc.
Giai đoạn thứ hai là hoạt động dạy học, tiến hành trong một tiết (35 phút):
Giáo viên giới thiệu nội dung tiết học, phương pháp học (học theo góc), danh
sách nhóm, cách chuyển vị trí, học sinh vào vị trí học tập và lần lượt học ở từng
góc (4 góc x 6 phút ở mỗi góc = 24 phút); Giáo viên tổ chức làm việc cả lớp
nhằm giải quyết nhiệm vụ tổng hợp hoặc từng nhóm trình bày kết quả học tập,
giáo viên đánh giá, tổng kết, củng cố, dặn dò (10 phút).
Để thực hiện tiết Âm nhạc bằng phương pháp học theo góc thì nội dung
học tập có thể phân chia thành 4 nhiệm vụ tương đương, tách rời. Ví dụ: Tiết
học có nội dung ôn tập 2 bài hát và 2 bài tập đọc nhạc (mỗi góc ôn tập một nội
dung); Tiết học gồm các nội dung: Ôn tập bài hát, ôn tập tập đọc nhạc , tiết học
có 2 nội dung: ôn tập bài hát và tập đọc nhạc (hai góc ôn tập bài hát, hai góc
học tập đọc nhạc ).
Nếu tiết chỉ có một nội dung như tiết dạy hát, vẫn có thể vận dụng học
theo góc được. Ví dụ góc 1 học sinh tập hát với phương tiện hỗ trợ là máy nghe,
góc 2 tập hát với phương tiện hỗ trợ là đàn phím điện tử (giáo viên ghi sẵn giai
điệu vào bộ nhớ), góc 3 tập hát với phương tiện hỗ trợ là ti vi (xem tiết mục biểu
Phạm Văn Mạnh

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước

7


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

diễn bài hát), góc 4 tập hát với phương tiện hỗ trợ là máy tính (chép nhạc trên
phần mềm Encore hoặc Finale) ...

Bên cạnh đó cần một số điều kiện khác như: Phòng học rộng rãi, sân
trường thoáng mát, bằng phẳng tránh tiếng hát của góc này ảnh hưởng tới góc
khác; Số lượng HS không nhiều (20- 26 em); Phương tiện hỗ trợ phù hợp, hiệu
quả (phương tiện càng đầy đủ, hiệu quả thì càng thay thế được sự hỗ trợ của
giáo viên). Tổ chức chặt chẽ: Danh sách nhóm, nhiệm vụ của nhóm trưởng
(hoặc nhiệm vụ của học sinh giỏi), cách chuyển vị trí học tập. Chuẩn bị góc
nâng cao (dành cho học sinh giỏi) hoặc để các em thư giãn, kết hợp giữa hoạt
động nhóm (học theo góc) và làm việc cả lớp.
Nếu có phòng học rộng, sân bãi tốt biết cách sắp xếp phương tiện học tập,
số lượng HS ít, giáo viên sẽ không phải phân chia nhóm. Khi đó, GV thiết kế
nhiều góc như: Học hát, tập đọc nhạc, nghe nhạc, tập nhạc cụ, đọc sách, vẽ
tranh, nhảy múa, sáng tạo ...), để mỗi HS hoàn toàn được tự do chọn góc học tập
theo đúng sở thích của mình.
b. Phương pháp dạy bài hát.
Có rất nhiều phương pháp để hướng dẫn học sinh tập một bài hát. ở đây
chỉ đưa ra phương pháp mà theo tôi là giúp học sinh dễ tiếp thu bài học nhất, đó
là phương pháp kết hợp giữa nghe giai điệu tập hát và hướng dẫn sửa lỗi thông
qua truyền miệng từng câu. Để làm được điều này trước tiên người giáo viên
phải giới thiệu và dẫn dắt bài hát một cách sinh động, gây sự chú ý, tò mò cho
học sinh, làm cho các em cảm nhận được giai điệu của bài thông qua nghe hát
mẫu. Các em còn nhỏ, khả năng nhận thức chủ yếu theo bản năng và cảm tính.
Do đó, cho các em nghe hát mẫu và đọc lời ca của bài hát là việc đầu tiên phải
làm, ở giai đoạn này việc giải nghĩa những từ khó sẽ giúp các em hiểu được ý
nghĩa của lời ca. Việc đọc lời ca theo tiết tấu sẽ giúp các em phần nào cảm nhận
được tính chất nhịp điệu của bài, người giáo viên chỉ cần hướng dẫn rõ thêm
một chút là các em có thể hình dung được những chỗ ngân hay nghỉ sau mỗi câu
của bài hát.
Để các em đọc đúng tiết tấu và ngắt cuối câu, giáo viên chỉ bảng phụ và
hướng dẫn các em đọc câu theo mẫu.
Công việc kế tiếp sau khi giúp học sinh đọc đúng lời ca là tập lần lượt các

câu hát theo lối móc xích. Do cao độ, trường độ của các câu hát thường xuyên
thay đổi tác động rất lớn đến thanh quản của các em, để bảo vệ thanh đới, bảo vệ
giọng và giúp cho giọng của các em phát triển bình thường giáo viên phải hướng
dẫn các em qua bước khởi động, đây là giai đoạn chuẩn bị còn gọi là luyện
thanh. Tuy nhiên chỉ cần hướng dẫn các em thực hiện bài tập thay đổi cao độ,
tiết tấu đơn giản dễ thực hiện.
Ví dụ: - là la la la lá, lá la la la là
- Đồ rê mi pha son, son pha mi rê đồ
Khi tập hát cần tới sự đồng đều hoà giọng chính xác và diễn cảm với
những trạng thái khác nhau và đặc biệt là hát rõ lời giáo viên luôn phải đặt ra kế
hoạch hướng dẫn các em thực hiện tốt.

Phạm Văn Mạnh

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước

8


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

Việc lấy giọng một bài hát cụ thể, phù hợp đúng tầm cữ chung cho cả lớp
là hết sức quan trọng, điều đó giúp các em dễ dàng điều khiển giọng hát của
mình đúng cao độ của bài.
Để các em cảm nhận giai điệu của từng câu hát, không nhất thiết giáo viên
lúc nào cũng phải hát mẫu, việc hát mẫu tốt nhất là chỉ dùng để trình bày toàn
bài hát vào đầu tiết học giúp các em cảm nhận giai điệu, tiết tấu của bài hoặc
dùng để sửa lỗi từng câu hát cho các em, việc dùng tiếng đàn Organ để đàn lên
giai điệu của câu hát đó, các em nghe cảm nhận giai điệu sau đó tự hát lời ca
theo giai điệu đó là tốt nhất. Việc các em thực hiện tự vỡ bài sẽ giúp cho tai

nghe của các em phát triển nhanh hơn. Hơn nữa sự cảm nhận giai điệu và thể
hiện giai điệu đó thành câu hát của chính các em sẽ dễ dàng chuẩn xác hơn. Sau
mỗi câu hoặc mỗi đoạn, giáo viên nên tấu đàn, hát mẫu lại cho các em nghe và
kiểm tra so sánh giai điệu của bài. Việc tập hát từng câu và kết nối theo lối móc
xích sẽ giúp các em mau nhớ lời ca và hát chuẩn xác giai điệu hơn. Việc củng cố
luyện tập từng đoạn của bài hát ngoài việc giúp các em cảm nhận giai điệu và lời
ca ra còn giúp cho các em tự tin hát đúng cao độ, câu hát không rời rạc, không ê
a, phát âm nhả tiếng rõ lời. Đặc biệt là giúp các em loại bỏ sự chán nản khi chưa
thực hiện được bài tập.
Khi các em hát được lời ca và giai điệu của bài, để giúp cho việc luyện tập
củng cố, khắc sâu bài học giáo viên phải giúp các em vừa hát ,vừa gõ đệm nhạc
cụ để tạo sự sinh động của bài hát và giúp các em giữ được nhịp độ của bài mà
không bị cuốn nhanh. Việc sử dụng các nhạc cụ để gõ đệm theo khi hát làm cho
bài hát sinh động, gây hứng thú và tránh được sự nhàm chán đơn điệu của tiết
học. Thông thường, có 3 cách gõ đệm để luyện tập củng cố bài hát đó là: Hát gõ
đệm theo nhịp, hát gõ đệm theo phách và gõ đệm theo tiết tấu. Tuy nhiên tuỳ
theo từng bài hát cụ thể mà vận dụng cho phù hợp.
Để khích lệ các em trong học tập và tạo điều kiện cho các em chứng minh
khả năng cảm nhận của mình, sau khi nắm được cơ bản giai điệu của bài hát
giáo viên phải tổ chức cho các em thể hiện theo các hình thức đơn ca, song ca
hoặc tốp ca. ở giai đoạn này việc động viên, khuyến khích các em là hết sức
quan trọng cho dù các em có thể chưa thực hiện được bài hát một cách chính xác
và tốt nhất.
- Phương pháp luyện tập, củng cố bài cũ:
Thông thường, trong chương trình học hát ở Tiểu học, việc dạy một bài
hát từ đầu đến khi hoàn chỉnh phải thông qua 3 tiết học. Trong đó, tiết đầu dạy
lời ca mới, tiết 2 củng cố, sửa chữa lời của tiết trước, dạy tiếp lời ca còn lại (lời
2 nếu có), tập vận động phụ hoạ theo bài hát, luyện tập củng cố 1 trong 3 cách
gõ đệm theo tiết tấu, theo phách, hoặc theo nhịp (tuỳ theo từng bài), tiết thứ 3 là
ôn luyện, biểu diễn và trình bày bài hát. Bắt đầu ở tiết thứ 2, việc chỉnh sửa cao

độ, tiết tấu của từng câu hát phải được giáo viên hướng dẫn các em thực hiện
đúng nguyên tắc cơ bản. Thông thường sau tiết 1 các em được học tiết 2 tiếp
theo là sau khoảng thời gian 1 tuần. Việc nhớ lại hoàn toàn giai điệu của bài hát
không phải học sinh nào cũng làm được. Lúc này người giáo viên phải lấy giọng
cho các em, lại phải thực hiện hát mẫu hoặc cho các em nghe bài hát qua băng
để các em nhớ lại giai điệu của bài . Giáo viên dạo đàn, học sinh hát lại bài hát.
Phạm Văn Mạnh

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước

9


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

Việc đầu tiên là phát hiện những câu, những từ trong bài các em hát chưa đúng
để sửa chữa cho các em. Khi các em thực hiện đúng cao độ của các câu hát trong
bài, việc tiếp theo là giúp các em luyện tập, củng cố. Giáo viên cần đưa ra những
yêu cầu, phải nêu rõ những nhiệm vụ mà các em phải thực hiện khi luyện tập.
Việc luyện tập bắt đầu từ từng nhóm rồi từng bàn thậm chí từng cá nhân. Giáo
viên lắng nghe, chữa từng lỗi sai sót nhỏ của các em, cũng có thể dùng đàn tấu
các câu các em hát chưa đúng đó để các em nghe và tự sửa lỗi cho mình. Việc
luyện tập hay sửa lỗi cho học sinh phải thực hiện một cách tổng quát, mặc dù ở
thời điểm đó có thể chỉ sửa lỗi cho 1 em.
Ví dụ: Trong bài “ Cò lả” câu hát các em hay hát sai cao độ như sau:
+ Hát đúng bản nhạc:

Con
+ Hát sai bản nhạc:


cò cò bay lả lả

bay

la bay...

Con
cò cò bay lả lả bay la bay ...
Giải quyết vấn đề này, giáo viên chỉ cần đàn đúng theo bản nhạc cho học
sinh nghe khoảng 2 lần, sau đó hát mẫu lại câu hát đó và bắt nhịp cho tập lại
theo đúng bản nhạc. Làm như vậy sẽ giúp các em tự nhận biết và sửa lỗi cho
mình.
Việc củng cố lại bài hát không chỉ ở việc hát lại lời hát mà còn thực hiện
theo một số phương pháp khác, như gõ đệm nhạc cụ theo tiết tấu, nhắc lại tính
chất nhạc điệu của bài. Các hình thức luyện tập này vừa hiệu quả lại vừa thu hút
học sinh tham gia. Yêu cầu là giáo viên phải nêu và giao rõ nhiệm vụ cho các
em.
Ví dụ: Giáo viên đàn lại bài hát, yêu cầu học sinh gõ đệm theo nhịp, theo
phách hoặc tiết tấu. Giáo viên yêu cầu học sinh hát câu 1, nhẩm và gõ theo
phách câu 2 rồi lại hát câu 3, gõ đệm câu 4... cũng có thể chỉ cho các em gõ theo
tiết tấu của bài.
Tóm lại, phương pháp luyện tập củng cố 1 bài hát là hết sức đa dạng, tuỳ
theo từng thời điểm, từng bài mà người giáo viên sử dụng, lựa chọn 1 phương
pháp thích hợp, duy chỉ có 1 điều dù có thực hiện phương pháp nào thì người
giáo viên vẫn phải luôn sử dụng nhạc cụ để thực hiện, có như vậy các em mới
cảm nhận thực sự những âm thanh và đặc biệt là gây sự hứng thú cho các em.
c) Phương pháp tập đọc nhạc.
Ở lớp 4, do mới được tiếp xúc nên yêu cầu của phân môn tập đọc nhạc đặt
ra cho các em là hết sức nhẹ nhàng, đơn giản. Ở giai đoạn đầu tiếp cận với phân
môn này, các em phải thực hành các bài tập về cao độ, về tiết tấu, người giáo

viên phải giúp các em nhận ra được âm thanh cao, thấp tương ứng với vị trí các
nốt nhạc trên khuông trong phạm vi 1 quãng 8. Sau đó, các em được tiếp cận với
thang 5 âm: Đô - Rê - Mi – Son – La và tiến tới thang 7 âm: Đô - Rê - Mi – Pha
– Son La – Si.
Phạm Văn Mạnh

10

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

Về trường độ, các em được làm quen với các hình nốt và luyện tập thể
hiện các hình nốt trong mối quan hệ 2 hình nốt, rồi 3 hình nốt. Cách dạy thực
hành các hình nốt có thể thực hiện gõ theo tiết tấu, cũng có thể cho học sinh tập
đọc bằng tên gọi các hình nốt: đơn, đen, trắng. Đôi khi để đỡ nhàm chán có thể
thay bằng tiếng trống: Tùng - rinh hoặc tùng - cheng, ...
Việc giúp học sinh tập đọc 1 bài nhạc cũng phải được thực hiện theo đúng các
bước nhất định. Nếu như ở tập hát, bước đầu tiên là luyện thanh thì ở tập đọc
nhạc sẽ phải là luyện tập cao độ. Cho các em đọc lại cao độ của các nốt nhạc
không chỉ giúp các em khởi động giọng mà còn giúp các em nhớ vị trí các nốt
trên khuông và cảm nhận cao độ các nốt so với nhau. Muốn các em thực hiện tốt
bài tập, giáo viên phải đưa ra yêu cầu để các em tìm hiểu, nhận xét bài nhạc, về
cao độ gồm nốt gì? Về trường độ gồm hình nốt gì? Trong bài có sử dụng các ký
hiệu âm nhạc nào? Sau khi đã tìm hiểu, nhận xét xong bài nhạc, giáo viên đàn để
các em nghe và cảm nhận giai điệu. Nên đọc mẫu trước 2 hoặc 3 lần để các em
so sánh với cao độ của đàn. Trước khi tập đọc từng câu, từng nhịp nên cho học
sinh thực hiện trước tiết tấu rút ngọn của bài bằng cách gõ nhạc cụ hoặc đọc tên
nốt. Tập đọc từng câu theo đàn, giáo viên sửa lỗi truyền miệng. Luyện tập củng

cố theo nhóm, tổ hoặc cá nhân. Khi các em đọc đúng cao độ, trường độ của bài,
mới chuyển sang ghép lời ca. Công việc này đòi hỏi sự kết hợp luyện tập nhịp
nhàng giữa đọc nhạc, hát lời và gõ đệm nhạc cụ. Cuối cùng là việc đánh giá, đây
là giai đoạn động viên khích lệ các em học tập. Phải thường xuyên động viên
học sinh, việc động viên có thể bằng lời hoặc bằng phần thưởng mà giáo viên
chuẩn bị trước như viên kẹo, cái bút chì, cục tẩy, ... ngay cả khi các em thực
hiện bài đọc chưa thật tốt, để giúp các em hăng hái thi đua học tập tốt hơn.
d) Phương pháp ghi chép nhạc.
Ghi chép lại các bài nhạc đã học giúp các em nắm chắc vị trí các nốt trên
khuông cũng như nhớ các hình nốt, ký hiệu đã học. Nếu như tập đọc nhạc mang
nhiều tính chất trìu tượng vì nó còn phụ thuộc vào tai nghe của từng em thì ghi
chép nhạc mang tính cụ thể hơn, hiện thực hơn. Do vậy, việc hướng dẫn các em
ghi chép đơn giản và dễ thực hiện. Tuy nhiên, đơn giản không có nghĩa là không
quan trọng, ngược lại tập ghi chép nhạc là sự đúc kết giữa 2 phân môn tập hát và
tập đọc nhạc để khắc sâu kiến thức. Do đó đòi hỏi phải có sự chính xác tuyệt đối
từng vị trí nốt trên khuông nhạc, quan trọng hơn nữa là qua chép nhạc các em
phải nhớ được tên các nốt nhạc là gì, nằm ở vị trí nào, cách viết các hình nốt ra
sao, các hình nốt đó có ý nghĩa gì và phải thể hiện thế nào. Việc ghi chép nhạc
còn giúp các em ghi nhớ các ký hiệu khác về âm nhạc. Các kiến thức đó bổ trợ
cho việc tập đọc nhạc hoặc thực hiện các bài hát theo yêu cầu của tác giả.
Việc ghi chép nhạc là công việc đòi hỏi phải hướng dẫn các em thực hiện
một cách thường xuyên. Tuy nhiên không nhất thiết lúc nào cũng phải thực hiện
ngay tại lớp vì như thế sẽ mất rất nhiều thời gian. Ở lớp chỉ hướng dẫn các em
cách thực hiện việc ghi chép, nhận ra cách trình bày thế nào cho đúng, cho đẹp
còn việc ghi chép lại bài nên cho các em thực hiện về nhà.
Một phương pháp ghi chép nhạc nữa có thể nêu ra ở đây bởi phương pháp
này hỗ trợ rất nhiều cho sự phát triển tai nghe của các em là phương pháp “Nghe
Phạm Văn Mạnh

11


- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

đàn ghi nhạc”. Trong Âm nhạc chuyên nghiệp thì đây là một môn cơ bản,
phương pháp ghi âm. Với học sinh lớp 4, mục tiêu của phương pháp này là giúp
các em thoải mái hơn, hứng khởi hơn, đặc biệt là giúp các em phát triển tai nghe
tốt hơn, đồng thời củng cố cho các em các kiến thức ban đầu đã học. Với học
sinh lớp 4, nghe đàn và ghi nhạc là hoàn toàn mới. Do vậy, muốn thực hiện và
có kết quả giáo viên phải hướng dẫn thật kỹ cách thực hiện cho học sinh nắm
được, đặc biệt là việc làm mẫu phải dễ hiểu để các em nắm được cốt lõi của vấn
đề. Hơn nữa, các bài tập ghi nhạc thực hành phải đơn giản, giáo viên đàn phải
thật rõ ràng, thậm chí lúc đầu giáo viên còn phải vừa đàn vừa gõ phách giúp các
em phân biệt.
Trong quá trình giảng dạy thực tế tôi đã thực hiện đầy đủ các bước trên và
thấy các em rất say mê hứng thú học tập do đó kết quả đã nâng lên rõ rệt.
XI/ Kết quả, bài học kinh nghiệm, đề xuất kiến nghị.
1. Kết quả:
Trên cơ sở từ thực tiễn giảng dạy Âm nhạc trong trường Tiểu học Minh
Hưng B cho học sinh lớp 4 năm học 2010-2011. Xuất phát từ thực trạng khả
năng nhận thức tiếp thu những kiến thức đặc thù của bộ môn, tôi đã lựa chọn và
đưa vào thực tế những phương pháp giảng dạy của mình trên cơ sở bám sát
chương trình hướng dẫn của Bộ GD-ĐT, của ngành tôi đã thu được những kết
quả đáng kể. Qua quan sát thực tế nhận thấy các em yêu thích bộ môn hơn, hào
hứng học tập hơn. Đặc biệt là kết quả học tập cũng như chất lượng của công tác
phong trào văn hoá văn nghệ đã nâng lên rõ rệt, các em mạnh dạn hơn, tự tin
hơn trong học tập môn âm nhạc.
Năm học: 2009 - 2010: Qua kiểm tra chất lượng cuối năm kết quả thu

được như sau:
Lớp Số HS Hoàn thành (A+)
Hoàn thành (A) Chưa hoàn thành(B)
1
4
19
4 = 21,1 %
15 = 78,9 %
0 = 0%
2
4
36
9 = 25 %
27 = 75%
0 = 0%
3
4
9
3 = 33,3 %
6 = 66,7 %
0 = 0%
Năm học 2010 - 2011: Qua kiểm tra chất lượng từ đầu năm học tới nay
kết quả thu được như sau:
Lớp Số HS Hoàn thành (A+)
Hoàn thành (A) Chưa hoàn thành(B)
1
4
27
8 = 29,6 %
19 = 70,4 %

0 = 0%
2
4
26
7 = 26,9 %
19 = 73,1%
0 = 0%
3
4
14
6 = 42,9 %
8 = 57,1 %
0 = 0%
Khả năng nhận thức của con người nói chung, của học sinh Tiểu học nói
riêng là rất lớn và sẵn có. Điều cơ bản là người giáo viên giảng dạy phải nắm
được đối tượng, tìm hiểu cụ thể những sở thích của các em để tìm ra phương
pháp giáo dục, giảng dạy thích hợp nhất giúp các em tiếp thu kiến thức một cách
dễ dàng và tạo sự say mê trong việc vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế
cuộc sống.
2. Bài học kinh nghiệm:
Phạm Văn Mạnh

12

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước


Đề tài: Một số phương pháp giảng dạy âm nhạc lớp 4 Trường tiểu học Minh Hưng B năm học 2010 - 2011

Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật, việc giảng dạy cho học

sinh cấp tiểu học đòi hỏi phải có những phương pháp đặc thù riêng. Hơn nữa
người giáo viên còn phải biết lựa chọn và áp dụng các phương pháp sao cho phù
hợp với từng đối tượng học sinh. Về phía bản thân, với một số phương pháp nêu
trên, qua thực tế giảng day tại trường tiểu học Minh Hưng B, tôi nhận thấy hiệu
quả của các phương pháp này là khá cao. Điều đó được thể hiện rõ qua thực tế
kiểm tra chất lượng bộ môn cuối năm học 2009 - 2010 và năm học 2010 - 2011
từ đầu năm tới nay. Tuy nhiên, khi vận dụng những phương pháp này, các thầy
cô có thể tuỳ cơ ứng biến sao cho phù hợp với từng địa phương, từng hoàn cảnh,
từng đối tượng cụ thể để thu được kết quả tốt nhất. Và điều quan trọng là chúng
ta cùng nhau xây dựng nên những phương pháp giảng dạy hay nhất, phù hợp
nhất đối với bộ môn Âm nhạc.
3. Đề xuất:
Để nâng cao chất lượng học tập bộ môn Âm nhạc cho học sinh Tiểu học
tôi xin có một số đề xuất như sau:
Tiếp tục bổ sung đồ dùng học tập, đồ dùng giảng dạy của bộ môn Âm
nhạc như: Đàn phím điện tử (đàn có chất lượng có nhiều chức năng, có bộ nhớ
trong nhiều, có thể sử dụng được USB, thẻ nhớ ngoài), kèn Melodion, băng đĩa
nhạc từ lớp 1 đến lớp 5, ... nhằm đáp ứng nhu cầu học tập và phát triển của xã
hội.
Cần xây dựng mỗi trường một phòng chức năng dùng cho bộ môn Âm
nhạc với đầy đủ đồ dùng Âm nhạc cần thiết.
Tăng cường tổ chức các phong trào văn hoá văn nghệ cấp huyện hơn nữa,
tạo cơ hội để các em có thêm điều kiện giao lưu, học hỏi thể hiện mình trong
lĩnh vực nghệ thuật.
Thường xuyên động viên, khích lệ các em trong học tập, trong công tác
văn hoá văn nghệ, đặc biệt là các em có năng khiếu nổi trội.
Tất cả những điều trên sẽ góp phần giúp các em học tập tốt hơn.
Minh Hưng, ngày tháng năm 20…
Người thực hiện
Phạm Văn Mạnh


Phạm Văn Mạnh

13

- Trường TH Minh Hưng B - Chơn Thành - Bình Phước