SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG NINH
TRƯỜNG THPT HOÀNG HOA THÁM





Địa chỉ: xã Hoàng Quế - thị xã Đông Triều - tỉnh Quảng
Ninh
Số điện thoại: 0333.871.301
Email:

Cuộc thi vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn
dành cho học sinh trung học
TÌNH HUỐNG:
ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU - PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI
VÀ HÀNH ĐỘNG CỦA CHÚNG TA

1. Họ và tên: Bùi Kim Anh
Ngày sinh: 06/10/1998 Lớp: 12C1
2. Họ và tên: Ngô Thị Thanh Ngoan
Ngày sinh: 25/12/1998 Lớp: 12C1

1


MỤC LỤC

Trang

I. Tên tình huống……………………………………………………….........3

II. Mục tiêu giải quyết tình huống……………………………………...........3
III. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống...4
IV. Giải pháp giải quyết tình huống…………………………………………4
V. Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống……………………………..5
VI. Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống………………………………….28

2


I. Tên tình huống:
“Ứng phó biến đổi khí hậu – Phòng tránh thiên tai và hành động của
chúng ta” (Front climate change - Disaster prevention and our action).

Hình 1: Biến đổi khí hậu đang dần tàn phá cuộc sống chúng ta

Như chúng ta đã biết, tình hình khí hậu Việt Nam nói riêng và toàn cầu
nói chung đang có sự biến đổi gay gắt trong những năm gần đây. Điển hình là
những rủi ro, tác hại mà chúng ta không thể biết trước được như bão, áp thấp
nhiệt đới, lũ, lụt, xả lũ, mưa lớn, mưa đá, triều cường, giông sét, lốc xoáy, vòi
rồng, sạt lở, nước dâng, động đất, sóng thần... Những tác hại này đã gây ra
không ít thiệt hại đến tính mạng con người và tài sản, đây là biểu hiện của một
khái niệm mà người ta coi là vấn đề toàn cầu đáng để quan tâm và cần đưa ra
biện pháp giải quyết triệt để nhất. Đó chính là vấn đề biến đổi khí hậu. Câu
hỏi đặt ra ở đây là chúng ta phải làm gì để góp phần giảm thiểu tối đa những
ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến cuộc sống con người?
II. Mục tiêu giải quyết tình huống:
- Thứ nhất: Giúp mọi người nhận thức được thực trạng, nguyên nhân và
tác hại của biến đổi khí hậu.
- Thứ hai: Phân tích vấn đề, liên hệ thực tế bằng cách nêu những sự
kiện điển hình mô tả tác hại của biến đổi khí hậu gây ra như trận bão lịch sử

của tỉnh Quảng Ninh (7-8/2015) nói riêng hay đợt rét kỉ lục toàn cầu (2/2016)
nói chung.
- Thứ ba: Giáo dục và tuyên truyền ý thức phòng tránh biến đổi khí hậu
của mọi người đặc biệt là học sinh để tránh tình trạng phải chịu tác động của
biến đổi khí hậu sau này.
- Thứ tư: Đưa ra những biện pháp phòng tránh biến đổi khí hậu như
giảm thiểu nhu cầu sử dụng năng lượng xăng dầu, tổ chức giáo dục cho trẻ em
và người dân vùng lũ cách thoát nạn lũ quét.
- Thứ năm: Đảm bảo an toàn cho người dân qua việc dạy kĩ năng sống
và tuyên truyền, sử dụng được thông tin truyền thông qua mạng internet để
cập nhật kịp thời biến đổi thời tiết và khí hậu. Đồng thời nâng cao nhận thức
cho cộng đồng, đặc biệt là trẻ em về các rủi ro của thiên tai (lũ lụt, bão. . .) để
cộng đồng có sự chuẩn bị và sẵn sàng ứng phó với bất cứ tình huống nào của
thiên tai nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và tài sản.
3


- Thứ sáu: Kết hợp các môn học Địa lí, Sinh học, Vật lí…và những
kiến thức xung quanh hoặc sử dụng mạng internet để phân tích, góp phần tìm
ra biện pháp làm giảm biến đổi khí hậu, giảm nhẹ thiên tai và giải quyết vấn
đề.
III. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình
huống:
Từ khi bước sang những thập kỉ đầu của thế kỉ XXI, loài người đã và
đang phải đối mặt với vô vàn những thách thức, biến cố tác động đến đời
sống. Nhưng có lẽ thách thức lớn nhất với nhân loại là sự biến đổi khí hậu
(BĐKH) toàn cầu. Có thể nói, BĐKH đã có những tác động mạnh mẽ đến
hoạt động sản xuất, đời sống của sinh vật và con người hay môi trường tự
nhiên, kinh tế - xã hội của mọi châu lục, mọi quốc gia trên Trái Đất. Những
biểu hiện, đặc điểm cùng nguyên nhân và tác động của BĐKH đã được loài

người nghiên cứu, tìm hiểu và khai thác toàn bộ nhằm tìm các giải pháp mang
tính chiến lược toàn cầu và của mỗi quốc gia trên thế giới về ứng phó có hiệu
quả với BĐKH cũng như phòng tránh, giảm nhẹ thiên tai của mọi quốc gia
đang được thực hiện liên tục.

Hình 2: Nhân dân đối mặt với hạn hán – tác hại của BĐKH

Theo Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam và theo đánh giá của Liên
hiệp quốc: “Việt Nam là một trong 5 nước trên thế giới chịu ảnh hưởng nặng
nề của biến đổi khí hậu. Trong vòng 100 năm nữa, nếu thế giới không tích cực
có giải pháp hạn chế hiệu ứng nhà kính và nhiệt độ trái đất nóng thêm 2 0C thì
chắc chắn ở Việt Nam nước biển sẽ dâng lên chừng 1m. Trong trường hợp
này, 3/4 đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long sẽ bị ngập, sản lượng lương
thực của chúng ta bị mất ít nhất 10% và khoảng 10% dân số Việt Nam sẽ mất
công ăn việc làm. Việt Nam có bờ biển dài hơn 3.000 km, 28 tỉnh thành phố
giáp biển, mỗi năm xuất khẩu chừng 5 triệu tấn gạo, vài triệu tấn hải sản, hạt
điều, cà phê... nuôi một phần nhân loại. Nếu nước biển dâng, chúng ta phải
cắt phần xuất khẩu này. Ngoài ra hiện tượng này sẽ khiến 1,2 triệu ha đất bị
nhiễm mặn và khoảng 0,23 triệu ha rừng ngập mặn bị xóa sổ,…. Nhưng có
nghịch lý là biến đổi khí hậu cũng sẽ gây hạn hán, nhiều vùng của nước ta,
trước hết là ở các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ, sẽ bị sa mạc hóa, không
trồng trọt được. Biến đổi khí hậu đã, đang và sẽ tiếp tục đe doạ môi trường
sống của người dân Việt Nam”. Đó là điều mà mỗi người dân Việt Nam, đặc
4


biệt là thế hệ trẻ, những người lao động, người làm chủ vận mệnh đất nước
trong tương lai cần phải biết và chuẩn bị ứng phó với hoàn cảnh đó.
IV. Giải pháp giải quyết tình huống
- Cơ sở lý thuyết trong các môn học được áp dụng vào bài:

+ Trong lĩnh vực Toán học: Thống kê và tính số thiên tai, thiệt hại của
BĐKH gây ra, tỉ lệ phần trăm cũng như xác suất xảy ra các hiện tượng thiên
nhiên bất cứ lúc nào.
+ Trong lĩnh vực Vật lí: Biết được kiến thức cơ bản về khí hậu, biến đổi
khí hậu, khí nhà kính, nguyên nhân và hậu quả hiệu ứng nhà kính, mối quan
hệ giữa con người với thiên nhiên và những cơ sở khoa học vật lý của các
hiện tượng đó.
+ Trong lĩnh vực Hóa học: Cần phải nắm rõ về việc xảy ra hiện tượng
mưa axit vì đây là một hiện tượng khá điển hình của biến đổi khí hậu, đồng
thời biết được kiến thức cơ bản về điều kiện xúc tác bên ngoài ảnh hưởng đến
biến đổi khí hậu như nhiệt độ, áp suất,.v.v..Đồng thời giải thích được các hiện
tượng gây nên BĐKH.
+ Trong lĩnh vực Sinh học: Nắm được vai trò của thực vật đối với động
vật và đối với đời sống con người. Do đó cần bảo tồn đa dạng sinh học và
quản lí môi trường cũng như giảm nhẹ rủi ro do thiên tai.
+ Trong lĩnh vực Văn học: Nắm các kĩ năng viết văn, trình bày văn
bản, thuyết minh, các thao tác lập luận hay nghị luận để viết bài, bài thuyết
trình có bố cục rõ ràng, diễn đạt mạch lạc, lập luận chặt chẽ về thiệt hại của
thiên tai cũng như ứng phó biến đổi khí hậu và lên kế hoạch phòng chống
thiên tai.
+ Trong lĩnh vực Giáo dục công dân: Giáo dục nâng cao nhận thức về
ứng phó với biển đổi khí hậu. Ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ rừng và
nghiêm túc thực hiện các giải pháp phòng tránh BĐKH khả thi với bản thân
nhất.
+ Trong lĩnh vực Địa lí: Nâng cao hiểu biết về khí hậu của một số nơi
trên Trái Đất, nhiệt độ và lượng mưa của một số địa điểm, biết về hậu quả của
những trận bão lũ gây ra cùng những thiệt hại nặng nề. Sử dụng biểu đồ thể
hiện các mức tiêu thụ năng lượng của các quốc gia trên thế giới. Đồng thời,
củng cố thêm kiến thức về đặc điểm địa hình Việt Nam, đặc điểm khí hậu
Việt Nam, các mùa khí hậu...nhờ đó có thể góp phần tránh được những trận

bão to hay thời tiết thất thường, các mùa khí hậu và thời tiết của nước ta.
+ Trong lĩnh vực Công nghệ, Tin học: sử dụng Internet, soạn bài tuyên
truyền bằng phần mềm Microsoft, tìm kiếm thêm tư liệu, tranh ảnh, video về
tác hại của BĐKH và tạo trang web tuyên truyền về Phòng chống thiên tai Thích ứng biến đổi khí hậu.
- Những công việc cần thực hiện:
+ Thu thập tư liệu, số liệu thống kê cùng thông tin chi tiết về các vấn đề
liên quan đến BĐKH toàn cầu.
+ Tìm kiếm thêm thông tin về tình hình BĐKH hiện nay nhằm nêu lên
tác động, ảnh hưởng của BĐKH.

5


+ Tuyên truyền và giáo dục về các biện pháp giảm thiểu BĐKH hay
việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch ảnh hưởng đến nguy cơ gây nên biến đổi
khí hậu.
+ Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của rừng đồng thời phát động,
tổ chức hoạt động ngoại khóa tuyên truyền về các vấn đề biến đổi khí hậu,
hưởng ứng phong trào “bảo vệ rừng ngày hôm nay, cuộc sống tươi đẹp cho
ngày mai”.
+ Sử dụng truyền thông, ứng dụng của Tin học để góp phần nâng cao
hiệu quả của việc tuyên truyền, giáo dục nhận thức về biến đổi khí hậu toàn
cầu.
V. Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống
1. Khái quát về biến đổi khí hậu
Vận dụng kiến thức liên môn đã được học cùng với nguồn tài liệu, cơ
sở khoa học từ các Viện Khoa học và internet, chúng em đã tổng hợp được
toàn bộ kiến thức về biến đổi khí hậu. Cụ thể như sau:
- Trước hết, nhờ kiến thức môn Địa lí và Vật lí, chúng em đã biết được,
nhiệt độ của khí quyển quanh mặt đất nóng dần và vỡ tạo nên một hiệu ứng

được gọi là hiệu ứng nhà kính. Năng lượng mặt trời đi qua một lớp khí (khí
nhà kính – Green House Gas hay gọi tắt là GHG) gồm hơi nước, CO2, CH4,
N2O, O3...Bức xạ hồng ngoại (là sóng điện từ với bước sóng trong khoảng
0,000075 – 0,1 cm) trong phổ năng lượng đó phản xạ từ mặt đất ra vũ trụ
song không dễ dàng đi qua lớp khí nhà kính và một phần bức xạ hồng ngoại
bị hất lại quả đất làm cho quả đất có được nhiệt độ thuận tiện cho sự sống.
Nếu nhiệt độ tăng nhiều thì hiện tượng này sẽ gây nên những hệ quả có tính
tai biến nghiêm trọng cho môi trường và cho con người.
- Thứ hai, con người đang ngày đêm thải các loại khí độc vào môi
trường và nếu với tốc độ thải như hiện nay thì giả thiết đặt ra là đến cuối thế
kỷ XXI, nhiệt độ Trái Đất sẽ tăng thêm 5,8 độ C, toàn bộ hệ sinh thái bị tổn
thương nghiêm trọng dẫn đến những hậu quả khó lường. Trái Đất nóng lên sẽ
làm băng tan chảy, nguyên nhân của mực nước biển dâng cao, sự nóng lên
của bề mặt Trái đất sẽ làm mực nước biển dâng cao làm nhấn chìm hàng loạt
các đảo nhỏ và ăn sâu vào đất liền lên tới 30 km. Hiện nay nhiệt độ địa cầu đã
tăng lên khoảng 10C, tương đương với mức tối đa được dự đoán trong vòng
hàng triệu năm qua. Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng hiện tượng ấm lên
đó ghi nhận tại Ấn Độ Dương và phía tây Thái Bình Dương. Những đại
dương này có ảnh hưởng lớn đến khí hậu, và sự ấm lên của chúng có thể dẫn
tới nhiều kịch bản làm thay đổi thời tiết. Nếu hiện tượng ấm lên đạt mức 2- 3 0
C, chúng ta sẽ thấy những thay đổi biến Trái Đất trở thành một hành tinh hoàn
toàn khác so với những gì chúng ta biết. Lần cuối cùng nó bị ấm lên như vậy
vào khoảng thời gian 3 triệu năm trước, khi mà mức nước biển được dự đoán
cao hơn khoảng 25m so với ngày nay .
Như vậy, chúng ta có thể hiểu biến đổi khí hậu là hậu quả của hoạt
động thải các chất khí nhà kính vào khí quyển của loài người, gây nên hiện
tượng nóng lên của bầu khí quyển và của nước đại dương. Hệ quả là băng tại
các địa cực, trên núi cao tan chảy, làm mực nước biển dâng cao, nhấn chìm
nhiều vùng đất ven biển; các hiện tượng của thời tiết, khí hậu mang tính quy
luật như vận động của các khối không khí, mưa, bão,…trở nên bất thường bởi

6


tác động của sự gia tăng nhiệt độ, kéo theo những tai biến trong môi trường và
gây tác hại to lớn đối với đời sống con người.
2. Tìm hiểu về nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu và hiệu ứng nhà
kính
Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu Trái Đất là do sự gia tăng các
hoạt động tạo ra các chất thải khí nhà kính, chủ yếu từ các nguồn nhiên liệu
hóa thạch (than, dầu, khí đốt) và các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp
thụ khí nhà kính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và đất liền
khác.
Kể từ thời kỳ tiền công nghiệp (từ 1750) cho đến nay, con người đã sử
dụng ngày càng nhiều năng lượng, chủ yếu từ các nguồn nguyên liệu hóa
thạch (than, dầu, khí đốt), qua đó đã thải vào khí quyển ngày càng tăng các
chất khí gây hiệu ứng nhà kính của khí quyển, dẫn đến tăng nhiệt độ của trái
đất. Vậy hiệu ứng nhà kính là gì? Nguyên nhân từ đâu?
“Hiệu ứng nhà kính và khí nhà kính”

Hình 3: Minh hoạ sự tăng hiệu ứng nhà kính

Năng lượng mặt trời chủ yếu là các tia sóng ngắn dễ dàng xuyên qua
cửa sổ khí quyển. Trong khi đó, bức xạ của Trái Đất là sóng dài có năng
lượng thấp, dễ dàng bị khí quyển giữ lại. Nhiệt độ bề mặt trái đất được tạo
nên do sự cân bằng giữa năng lượng mặt trời đến bề mặt trái đất và năng
lượng bức xạ của trái đất vào khoảng không gian giữa các hành tinh. Kết quả
của sự của sự trao đổi không cân bằng về năng lượng giữa trái đất với không
gian xung quanh, dẫn đến sự gia tăng nhiệt độ của khí quyển trái đất. Hiện
tượng này diễn ra theo cơ chế tương tự như nhà kính trồng cây và được gọi là
“hiệu ứng nhà kính”. Các tác nhân gây ra sự hấp thụ bức xạ sóng dài trong khí

quyển là khí CO, khí N2O, CH4, hơi nước, O3,..v..v..
Theo Ban liên chính phủ về BĐKH (IPCC), việc tiêu thụ năng lượng do
đốt nhiên liệu hóa thạch trong các ngành sản xuất năng lượng, công nghiệp,
giao thông vận tải, xây dựng… đóng góp khoảng một nửa (46%) vào sự nóng
lên toàn cầu, phá rừng nhiệt đới đóng góp khoảng 18%, sản xuất nông nghiệp
khoảng 9% các ngành sản xuất hóa chất (CFC, HCFC) khoảng 24%, còn lại
(3%) là từ các hoạt động khác. Đây là những số liệu như nói rõ được những
nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu.
7


3. Tác động của biến đổi khí hậu
Dựa theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam là một trong số
các nước sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng của BĐKH và nước biển dâng, trong
đó vùng đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long bị ngập chìm
nhiều nhất. Nếu mực nước biển dâng 1m sẽ có 10% dân số bị ảnh hưởng trực
tiếp, tổn thất khoảng 10% GDP, nếu nước biển dâng 3m sẽ có khoảng 25%
dân số bị ảnh hưởng trực tiếp và tổn thất khoảng 25% GDP.
a. Nóng lên toàn cầu, làm băng tan, nước biển dâng và nguy cơ thiên tai
tại các vùng lãnh thổ trên cả nước
Thế giới loài người ở thế kỉ XXI thực sự có nhiều thay đổi làm ảnh
hưởng đến cuộc sống thường nhật. Có thể nói, biến đổi khí hậu là thay đổi lớn
gây tác động quan trọng nhất. Nóng lên toàn cầu là một minh chứng điển hình
của BĐKH. Đồng thời, đây cũng là cơ sở xảy ra hiện tượng khắc nghiệt của
thiên nhiên El-Nino và La-Nina. Trong khí tượng học người ta gọi Elnino là
hiện tượng nóng lên khác thường của nước biển ở vành đai xích đạo với phạm
vi trải dài gần 10.000 km, từ bờ biển Nam Mỹ đến quần đảo Marshall ở khu
vực giữa Thái Bình Dương. Hiện tượng El-Nino thường diễn ra vào tháng 11,
tháng 12 với chu kỳ từ 8 đến 11 năm, đôi khi nó có chu kỳ ngắn hơn (2 - 3
năm). Giữa các thời kỳ nóng lên bất thường của nước biển ở khu vực quần

đảo Marshall, đôi khi hiện tượng ngược lại xảy ra. Người ta gọi hiện tượng
nước biển lạnh bất thường là Anti El-Nino, hay La-Nina.

Hình 4: Hình minh họa hiện tượng thiên nhiên El Nino

Khi xuất hiện, El-Nino gây ra những thiên tai nặng nề như mưa lớn,
bão, lũ, hạn hán, cháy rừng, gây thiệt hại lớn về người, thảm hoạ về kinh tế xã hội và đặc biệt là những thiệt hại không thể khắc phục về môi trường. Theo
thống kê của World Bank, hiện tượng El-Nino trong giai đoạn năm 1997 1998 gây thiệt hại nặng nề nhất. Đối với khu vực Indonesia, Malaysia,
Singapo và các nước thuộc vùng biển Thái Bình Dương, tổng giá trị thiệt hại
ước tính lên tới 20 tỷ USD.

8


Hình 5: Băng tan chảy là hình ảnh đầu tiên xuất hiện trong tâm trí của con người khi nhắc
đến hiện tượng nóng lên toàn cầu. Các sông băng trên thế giới đang ngày càng khuyết dần
dưới tác động của nền nhiệt tăng cao. Trong ảnh là hiện tượng nứt vỡ trên sông băng
Perito Moreno ở Argentina.

Giả thiết rằng nếu nhiệt độ Trái Đất tăng lên 3-4oC thì sẽ làm cho
khoảng 330 triệu người di dời tạm thời hay vĩnh viễn do lũ lụt. Hơn 22 triệu
người Việt Nam có thể bị ảnh hưởng. Số thiên tai khí hậu được báo cáo cũng
có xu hướng gia tăng. Từ năm 2000 tới 2004 trung bình có 326 thiên tai khí
hậu mỗi năm. Mỗi năm khoảng 262 triệu người bị tác động, gấp hơn hai lần
so với mức nửa đầu thập kỷ 1980. (UNDP, 2008).
Dựa vào kiến thức Địa lí, chúng ta có biết, Việt Nam có bờ biển dài
3.260 km và trên 80% diện tích đồng bằng sông Cửu Long và trên 30% diện
tích đồng bằng sông Hồng – Thái Bình có độ cao dưới 2,5m so với mặt biển.
Những vùng này hàng năm phải chịu ngập lụt nặng nề trong mùa mưa và hạn
hán, xâm nhập mặn trong mùa khô. Nguyên nhân khách quan là do biến đổi

khí hậu, nhiệt độ và nước biển dâng cao. Nguyên nhân chủ quan chủ yếu là do
lưu lượng thượng nguồn giảm, vận hành khai thác không hợp lý các công
trình phục vụ đa mục tiêu và đặc biệt là sự phối hợp giữa các ngành sử dụng
nước chưa chặt chẽ dẫn đến tranh chấp nguồn nước giữa nhu cầu nước cho
phát điện với sản xuất nông nghiệp, giao thông thủy và môi trường sinh thái;
trong đó chưa quan tâm đúng mức đến việc thau chua, rửa mặn của các tỉnh
ven biển ĐBSH.
Hiện nay, ảnh hưởng của El Nino và những tác động đến thiên nhiên
do con người gây ra đã khiến vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) phải
chịu tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn chưa từng có. Tình hình hạn, mặn ở
khu vực trọng điểm sản xuất nông nghiệp, thủy sản đang diễn ra gay gắt hơn
bao giờ hết. Qua đó, làm thiệt hại nặng nề đến sản xuất của từng hộ dân sinh
sống ở cuối lưu vực sông Mê Kông.

9


Hình 6: Hiện tại ĐBSCL đang phải chịu tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn chưa từng có

Theo thống kê, toàn tỉnh Tiền Giang hiện có khoảng 700 ha lúa bị chết
vì thiếu nước ngọt, tập trung ở các xã ven biển, cuối nguồn thuộc huyện Gò
Công Đông như: Tân Phước, Kiểng Phước, Gia Thuận, thị trấn Vàm Láng,
Phước Trung… Ngoài ra, còn có hàng nghìn ha lúa Đông Xuân ở các huyện
Gò Công Tây, Thị xã Gò Công có nguy cơ giảm năng suất do hạn, mặn.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này do nước mặn năm nay đến sớm hơn
trung bình các năm trước 2 tháng, trong khi đó nhiều nông dân gieo lúa trễ
lịch thời vụ, hệ thống kênh mương nội đồng bị bồi lắng, chưa đồng bộ để đủ
cấp nước vào mùa khô. Hiện tượng khắc nghiệt này đã làm cho cuộc sống
nhân dân nơi đây hoang mang và thực sự cần một biện pháp giải quyết khả
thi.

BĐKH và nước biển dâng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nói
trên, làm tăng diện tích ngập lụt, gây khó khăn cho thoát nước, tăng xói lở bờ
biển và nhiễm mặn nguồn nước.
Nước biển ấm lên cũng sẽ sinh ra những cơn bão nhiệt đới mạnh hơn.
Ở Việt Nam, những khu vực được dự tính chịu tác động lớn nhất của các hiện
tượng khí hậu cực đoan nói trên là dải ven biển Trung Bộ, vùng núi Bắc và
Bắc Trung Bộ, vùng đồng bằng Bắc Bộ và đồng bằng sông Cửu Long. Những
đối tượng dễ bị tổn thương nhất là những nông dân nghèo, các dân tộc thiểu
số ở miền núi, người già, trẻ em và phụ nữ.
Biện pháp có thể giải quyết vấn đề này là:
- Thứ nhất, khai thác các tiềm lực văn minh nhân loại để dự báo thời
điểm chính xác xuất hiện, dự báo đường đi và sức công phá.
- Thứ hai, không làm các công việc tiếp tay cho El Nino như phá rừng,
thải khí CO2 vào không khí, vì El Nino càng mạnh mẽ hơn nếu đất thiếu cây
xanh hay để xảy ra hiện tượng hiệu ứng nhà kính.
- Thứ ba, chuẩn bị những điều kiện tối thiểu để sống chung với El
Nino, như xây nhà phao tránh lũ (đối với vùng lũ lụt) hay dự trữ nước (đối với
vùng khô hạn)…
b. Tác động đến sản xuất nông nghiệp và an ninh lương thực:
10


Biến đổi khí hậu sẽ gây ra tình trạng mất cân bằng về khí hậu, mưa
nhiều ở các khu vực khí hậu ôn hòa nhưng lại gây ra hạn hán ở các vùng nhiệt
đới và cận nhiệt đới. Hạn hán sẽ tác động tiêu cực đến hoạt động nông nghiệp
làm giảm sản lượng lương thực và đẩy giá lương thực tăng cao.
Cơ cấu cây trồng vật nuôi và mùa vụ có thể thay đổi ở một số vùng,
trong đó vụ đông ở miền Bắc có thể bị rút ngắn lại, thậm chí không có vụ
đông, vụ mùa thì kéo dài hơn.
Dự đoán đến năm 2080, trên toàn thế giới tỷ lệ dân số bị ảnh hưởng của

nạn đói chiếm 36-50%. Con số bị ảnh hưởng của tình trạng suy dinh dưỡng có
thể tăng lên 600 triệu. (UNDP, 2008).
Nhiệt độ tăng và tính biến động của nhiệt độ lớn hơn cùng với biến đổi
của các yếu tố thời tiết khác và thiên tai làm tăng khả năng phát triển sâu
bệnh, dịch bệnh, dẫn đến giảm năng suất và sản lượng, tăng nguy cơ rủi ro đối
với nông nghiệp và an ninh lương thực.
BĐKH gây nguy cơ thu hẹp diện tích đất nông nghiệp. Một phần đáng
kể diện tích đất nông nghiệp ở vùng đất thấp đồng bằng ven biển, đồng bằng
sông Hồng, sông Cửu Long bị ngập mặn do nước biển dâng, nếu không có
biện pháp ứng phó thích hợp.

Hình 7: Hoạt động sản xuất nông nghiệp chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu

c. Tác động đến tài nguyên nước:
Tài nguyên nước đang đứng trước nguy cơ suy giảm do hạn hán ngày
một tăng ở một số vùng, miền. Khó khăn này sẽ ảnh hưởng đến nông nghiệp,
cung cấp nước ở nông thôn, thành thị và sản xuất điện. Tác động của BĐKH
làm cho dòng chảy mỗi năm của sông Hồng và sông Cửu Long giảm đi. Điều
đó có nghĩa là khả năng xảy ra lũ trong mùa mưa và cạn kiệt trong mùa khô sẽ
trở nên khắc nghiệt hơn.
Trên thế giới có thể sẽ có thêm 1,8 tỷ người sống trong môi trường
khan hiếm nước vào năm 2080. (UNDP, 2008). Nhu cầu con người gia tăng
về đất đai, nhiên liệu và nước dẫn đến phá rừng và khai thác quá mức tầng
nước ngầm. Trữ lượng nước sẵn có bình quân đầu người giảm.

11


Hình 8: Ảnh minh họa cho tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước


d. Tác động đến các hệ sinh thái và đa dạng sinh học:
Biến đổi khí hậu hiện đang làm thay đổi diện mạo của các hệ sinh thái,
cụ thể là:
- Nếu nhiệt độ tăng lên 3°C thì 20-30% các loài sinh vật trên đất liền có
nguy cơ bị tuyệt chủng.
- Một trong những hậu quả của sự nóng lên toàn cầu là khoảng một nửa
số hệ san hô trên thế giới đã bị “trắng hóa” do nước biển ấm lên. Tính axít
ngày càng tăng cao ở các đại dương cũng là một mối đe dọa đối với các hệ
sinh thái biển về lâu dài. Hệ sinh thái băng tuyết cũng đã hứng chịu những tác
động tàn phá của biến đổi khí hậu, đặc biệt ở vùng Bắc cực. Nhiệt độ cao và
mức độ khô hạn gia tăng làm tăng nguy cơ cháy rừng, phát triển dịch bệnh,
sâu bệnh.
- Nước biển dâng lên làm giảm diện tích rừng ngập mặn hiện có, tác
động xấu đến rừng tràm và rừng trồng trên đất bị ô nhiễm phèn ở các tỉnh
Nam Bộ. Một số loài thực vật quan trọng như trầm hương, hoàng đàn, pơmu,
gỗ đỏ, lát hoa, gụ mật,… có thể bị suy kiệt. Nước mặn lấn sâu vào nội địa,
làm mất nơi sinh sống thích hợp của một số loài thủy sản nước ngọt.

Hình 9: Biến đổi khí hậu làm nhiều loài có nguy cơ tuyệt chủng

Những tổ tiên cổ xưa của loài người đã phải chống chọi với biến đổi
khí hậu để sống sót qua những đợt hạn hán, giá rét và lũ lụt. Và hiện nay,
ngày càng có nhiều nhà khoa học tin rằng những biến đổi khí hậu của Trái
Đất đã tạo ra một số đặc điểm đặc trưng của loài người.
12


Nghiên cứu của họ cho rằng, những bước tiến hóa nhảy vọt như não
phát triển to hơn hay khả năng tạo ra và sử dụng các công cụ phức tạp có liên
quan tới những thời kỳ khí hậu bất ổn. Điều đó chứng minh cho việc: bước

tiến hóa nhảy vọt không phải là nhờ thích nghi với một sự thay đổi mà là
với một loạt những sự thay đổi của môi trường xung quanh.

Hình 10: Những giai đoạn tiến hóa vượt bậc của loài người phần nào
là nhờ sự biến đổi khí hậu

e. Tác động đến sức khỏe:
Tổ chức Y tế thế giới dự tính biến đổi khí hậu đóng góp tới 150.000 ca tử
vong hàng năm, một nửa số đó là ở châu Á-Thái Bình Dương. Người dân bị
ốm hay bị thương bởi vì những đợt nóng, hạn hán, lũ lụt và bão. Muỗi xuất
hiện ở những nơi mới, đem theo sốt rét và sốt xuất huyết. Sự thiếu nước ngọt
làm tăng rủi ro các bệnh lây qua đường nước. Khi nhiệt độ tăng lên, gánh
nặng suy dinh dưỡng, tiêu chảy, các bệnh tim và phổi và các bệnh lây nhiễm
tăng theo. Các hậu quả tiêu cực về sức khoẻ xảy ra nhiều nhất ở các nước thu
nhập thấp. Người nghèo đô thị, người già và trẻ em, những nông dân tự cung
tự cấp và người dân vùng ven biển chịu rủi ro lớn nhất.

Hình 11: Em bé đi chữa bệnh đường hô hấp có nguyên nhân chính
do biến đổi khí hậu gây ra

Việt Nam sẽ là một trong năm nước đang phát triển chịu ảnh hưởng
nghiêm trọng nhất của biến đổi khí hậu (BĐKH), đặc biệt là mực nước biển
dâng. Đó là nhận định chung của các chuyên gia y tế thế giới khi đón nhận
nhiều thông tin liên quan đến sự thay đổi của khí hậu Việt Nam.
f. Sự kiện điển hình minh chứng cho tác động của biến đổi khí hậu đến
đời sống thực tiễn về mọi mặt:
13


Biến đổi khí hậu là một hiện tượng thiên nhiên mà chúng ta thường

không quan tâm đến tác hại nặng nề sau khi xảy ra. Đồng thời thiên tai là một
trong những biểu hiện của biến đổi khí hậu. Thiệt hại do thiên tai gây ra thì
người ta không thể không kể đến 2 sự việc xảy ra gần đây nhất, đó là:
* “Mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh”
Vào khoảng 16h ngày 26 tháng 7 năm 2015, mưa lớn bất ngờ xảy ra trên
diện rộng tại địa bàn tỉnh Quảng Ninh, tính đến ngày 4 tháng 8 năm 2015 trận
mưa lũ bất ngờ đó đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người và của. Một thảm
họa thiên nhiên được coi là “mưa lũ lịch sử”, Miền Bắc đã trải qua những
ngày mưa lũ kinh hoàng gây ngập lụt nhiều tỉnh, thành phố khiến 27 người
thiệt mạng, 6 người mất tích, 40 người bị thương, thiệt hại vật chất hàng
nghìn tỷ đồng. Đặc biệt, tại tỉnh Quảng Ninh đã xảy ra đợt mưa lũ lớn nhất
trong 40 năm, gây ngập lụt, sạt lở đất, lũ bùn làm 17 người thiệt mạng, ngành
than tê liệt. Chỉ trong 9 ngày, ở Cửa Ông ghi nhận lượng mưa kỷ lục - khoảng
1.500 mm. Nguyên nhân gây ra trận mưa lớn ở Quảng Ninh trong những ngày
qua là do một vùng áp thấp tồn tại ở khu vực Đông Bắc nước ta. Bắt đầu gây
mưa lớn cho khu vực tỉnh Quảng Ninh từ ngày 26/7. Đợt mưa lớn kéo dài ở
Quảng Ninh cũng do vùng áp thấp trên tồn tại ở khu vực Đông Bắc ít di
chuyển. Dự báo đến ngày 31/7, vùng áp thấp này mới có xu hướng dịch dần
về phía Tây, như vậy vùng mưa sẽ lan ra toàn vùng Bắc Bộ, các tỉnh từ Thanh
Hóa - Hà Tĩnh. Đồng thời địa hình cũng là một trong những nguyên nhân gây
ra trận mưa lớn ở Quảng Ninh. Cụ thể, từ những số liệu tại bề mặt đó thì độ
cao so với mặt nước biển chỉ khoảng 10m, ở Uông Bí chỉ cao so với mặt nước
biển 2m. Vì vậy nguyên nhân vùng trũng cũng góp phần gây ra trận mưa lớn
ở Quảng Ninh.

Hình 12: Cả thị trấn tràn ngập trong mưa lũ

Mặt khác, biến đổi khí hậu làm trái đất nóng lên. Ở trên biển, lượng hơi
nước bốc lên nhiều hơn, độ ẩm không khí cũng cao hơn. Mặt đất nóng hơn
nên các hoạt động đối lưu mạnh hơn, hình thành các khối mây khổng lồ, đặc

biệt là lốc xoáy. Trong điều kiện thời tiết nhiễu động như rãnh áp thấp, xoáy
thuận nhiệt đới, vùng nhiễu động khí quyển có sự hội tụ rất lớn của các luồng
không khí, tạo ra lượng mưa rất lớn. Rãnh thấp gây mưa lớn ở khắp Bắc Bộ,
trọng điểm là Quảng Ninh, đã tồn tại trước đó ở vùng phía nam Trung Quốc.
14


Khi di chuyển về miền núi, trung du phía Bắc nó tiếp tục gây mưa lớn. Như
vậy có thể thấy, khối lượng nước hội tụ trong rãnh thấp ấy rất lớn. Đây là quy
luật của biến đổi khí hậu đã được cảnh báo nhiều, quy luật của biến đổi khí
hậu sẽ tiếp tục tạo ra những cực đoan của thời tiết như mưa lớn, hạn hán, rét
đậm, rét hại và hậu quả sẽ ngày càng nặng nề hơn.
Tuy nhiên, để xảy ra hậu quả nặng nề như ở Quảng Ninh thì không chỉ
do thiên tai mà chủ yếu do con người tạo nên. Đặc biệt, việc phá rừng đã làm
giảm khả năng giữ nước, gia tăng trượt lở đất. Quảng Ninh là vùng khai thác
than lớn nhất nước ta với rất nhiều bãi xỉ thải giống như những quả đồi. Kết
cấu của các bãi thải này không vững chắc nên khi mưa xuống dễ tạo thành các
dòng bùn thải chảy xuống. Địa hình ở đây lại phức tạp với đồi dốc và vũng
trũng, nhà cửa thường được xây ở ven núi, ven sườn nên mưa lớn đổ xuống,
nhà dễ bị cuốn đi còn ở dưới thấp thì lụt.
Dưới đây là một số hình ảnh do thiên tai gây ra tại Quảng Ninh và các
tỉnh Bắc Bộ những ngày cuối tháng 7 đầu tháng 8 (2015):

Hình 13: Mưa to khiến nước ngập như sông trên các tuyến phố ở TP.Hạ Long

Hình 14: Mông Dương là phường bị thiệt hại nặng nhất của TP Cẩm Phả. Nhiều công
trình giao thông, cầu cống bị phá hỏng. Một trong 2 chiếc cầu bằng thép của người dân
bắc qua sông Mông Dương bị lũ bẻ gãy thành từng đoạn.

15



Hình 15: Cách điểm cầu gãy khoảng 200 mét, một cây cầu khác cũng bị nước lũ hủy hoại

Hình 16: TP Cẩm Phả ngập chìm trong biển nước.

Hình 17: Đợt mưa lũ lịch sửa cuốn trôi nhiều bãi chứa than. Bất chấp cảnh báo nguy hiểm
từ chính quyền, nhiều người dân tiếc "vàng đen" trôi ra biển đã nghĩ đủ cách để vớt.
16


Theo báo cáo của tỉnh Quảng Ninh, tính đến ngày 4 tháng 8, mưa lớn
kéo dài 5 ngày đã khiến 17 người chết ở Quảng Ninh, 28 ngôi nhà bị đổ sập
hoàn toàn, gần 6000 ngôi nhà bị ngập lụt, hàng nghìn ha lúa, hoa màu, nuôi
trồng thuỷ sản chìm trong nước, nhiều hầm lò bị ngập, trôi than. Thiệt hại về
tài sản vào khoảng 2.000 tỷ đồng, trong đó, riêng ngành than thiệt hại khoảng
1.000 tỷ đồng. UBND Quảng Ninh cũng đề nghị được hỗ trợ 100 tấn gạo để
đảm bảo lương thực chống đói cho người dân, 2 xuồng cao tốc, 50 nhà bạt và
trước mắt là 100 tỷ đồng để khắc phục khẩn cấp hệ thống giao thông huyết
mạch. Đ thời hỗ trợ nguồn lực để phục vụ di dân hoàn toàn đến nơi ở mới cho
27 hộ dân tại Bản Sen (Vân Đồn), 29 hộ dân ở Mông Dương (Cẩm Phả), hơn
200 hộ dân chân bãi thải Đông Cao Sơn. Sau mưa lũ, đã có rất nhiều đơn vị,
tổ chức, nhà hảo tâm tổ chức cứu trợ, hỗ trợ thiết thực cho người dân Quảng
Ninh. Đã có 175 tổ chức đơn vị đăng ký ủng hộ với số tiền trên 51 tỷ đồng.
Đến nay, các tỉnh miền Bắc chịu thiệt hại của thiên tai nay cơ bản đã được ổn
định về cuộc sống.

Hình 18: Ông Nguyễn Văn Đọc, Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh trao mì tôm cho
người dân tổ 69, khu 9, phường Cao Xanh, TP Hạ Long.


Qua đây, có thể thấy rẳng, không chỉ đối mặt với những hiện tượng thời
tiết cực đoan đơn lẻ, trong tương lai, Việt Nam có thể phải đối phó với hình
thái thời tiết nguy hiểm kép như mưa lớn kết hợp với bão, mưa lớn kết hợp
với triều cường, nước biển dâng do bão, gió mạnh. Khi ấy mức độ nguy hiểm
còn tăng lên nhiều lần. Vì thế việc xây dựng các phương án phải cụ thể, chi
tiết, nhiều tình huống vì BĐKH sẽ còn gây ra những cực đoan thời tiết trên
khắp cả nước. Trong đó, mọi người cần nâng cao năng lực, sức chống chịu
của cộng đồng, trang bị cho người dân những kiến thức cần thiết để phòng
ngừa, giảm thiểu thiệt hại.
* “Đợt rét kỉ lục gần cuối tháng 1 đến đầu tháng 2 (2016)”
Vào những ngày 21 tháng 1 năm 2016 đến đầu tháng 2, không chỉ Việt
Nam mà mọi quốc gia trên thế giới đều phải trải qua trận rét lịch sử này. Với
nền nhiệt độ trong những tháng mùa đông tại nhiều quốc gia cao hơn so với
17


trung bình mọi năm đã khiến nhiều người tưởng rằng năm 2016 thế giới sẽ
được chứng kiến một "mùa đông không lạnh". Tuy nhiên, đợt giá rét nghiêm
trọng kéo dài nhiều ngày qua đang làm đảo lộn cuộc sống của hàng triệu
người từ Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam… Hiện tượng thời
tiết cực đoan xảy ra bất thường tại nhiều quốc gia cho thấy, biến đổi khí hậu
ngày càng tác động trực tiếp đến cuộc sống của hơn 7 tỷ công dân của Trái
đất mà không ngoại trừ quốc gia nào.
Đợt không khí lạnh mạnh đã tấn công khắp châu Á, từ Ấn Độ tới Nhật
Bản, với một số nơi nhiệt độ xuống thấp kỷ lục trong vài thập niên qua. Rét
buốt đã khiến ít nhất 85 người chết tại Đài Loan và ít nhất 90.000 du khách bị
mắc kẹt tại Hàn Quốc. Nhiệt độ tại Hong Kong đã giảm xuống mức thấp nhất
trong khi Quảng Châu, Trung Quốc lần đầu có tuyết rơi trong 60 năm. Trung
Quốc đang trải qua một đợt cực lạnh khi nhiệt độ nhiều vùng xuống dưới 0 độ
C, một số nơi thậm chí xuống âm 47 độ C. Thời cực đoan này dự báo sẽ ảnh

hưởng nghiêm trọng đến hoạt động nông nghiệp ở Trung Quốc.

Hình 19: Đất nước Trung Quốc đang phải trải qua đợt rét kỷ lục trong nhiều thập kỷ qua.

Hình 20: Lớp băng tuyết phủ trắng một cây cầu ở Yên Đài, tỉnh Sơn Đông

18


Hình 21: Một hồ nước ở Hàng Châu xuất hiện những lớp băng dày.

Hình 22: Cây cối đóng băng khắp mọi nơi.

Tại Nhật Bản, theo Japan Today, đã có 5 người thiệt mạng và hơn 100
người bị thương do tuyết vào ngày 24/1 trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt ở
Nhật Bản.

19


Hình 23: Tuyết rơi ở Tokyo.

Hình 24: Người dân Nhật Bản co ro trong thời tiết lạnh giá khắc nghiệt.

Lúc này, tại Hàn Quốc thì theo nguồn tin từ Yonhap, nhiệt độ ở thủ đô
Seoul của Hàn Quốc hạ xuống -18 độ C, mức thấp nhất từ năm 2001 trong khi
đảo Jeju hứng tuyết rơi dày đặc.

Hình 25: Hàn Quốc cũng đang phải trải qua đợt rét kỉ lục.


20


Hình 26: Một dòng sông hóa băng ở thành phố Chuncheon,
phía đông bắc Seoul, Hàn Quốc.

Hình 27: Gia súc, gia cầm cũng không thể chịu đựng nổi cái rét lạnh thấu xương

Không chỉ các nước láng giềng, Việt Nam ta cũng phải đón nhận sự
“nổi giận” của thiên nhiên và BĐKH. Nếu cộng trung bình nhiệt độ cả năm,
năm nay thực sự là thuộc năm rét, kéo dài hơn mọi năm. Nguyên nhân là do
hiện tượng chi phối hoàn lưu khí quyển phía Bắc tạo điều kiện cho khí lạnh
phía Bắc di chuyển xuống phía Nam, khiến cho năm nay lạnh sâu hơn. Nếu
năm nào hiện tượng chi phối khí quyển đi ngang sang phía Đông thì năm đó
sẽ nóng, còn không thì ngược lại. Tuy nhiên, nguyên nhân quan trọng nhất
của hiện tượng thời tiết bất thường như thế này là do con người đã tác động
vào môi trường quá nhiều, làm thay đổi khó lường như vậy.
Bên cạnh đó là những rủi ro đi kèm trận rét tầm cỡ “thế kỉ” này như
hơn 7000 con gia súc chết trong đợt “siêu rét” hay trận rét làm 2 người thiệt
mạng trong đợt rét kỉ lục.
Cục Chăn nuôi thống kê tại 14 tỉnh: Lạng Sơn, Lào Cai, Lai Châu, Sơn
La, Yên Bái, Quảng Ninh, Điện Biên, Hòa Bình, Bắc Giang, Bắc Kạn, Hà
Giang, Cao Bằng, Tuyên Quang và Nghệ An, tính đến 18h ngày hôm qua
(27/1) đã có 7.134 con gia súc bị chết do đói, rét trong trận “siêu rét” này.
Mặt khác, theo báo Dân Trí, từ ngày 23-27/1/2016, trên địa bàn tỉnh
Nghệ An xảy ra rét đậm, rét hại, nhiệt độ trung bình xuống dưới 7 độ C, có
21


nơi xuống dưới 0 độ C, đặc biệt là ở một số địa phương thuộc vùng núi cao đã

xảy ra băng tuyết. Nhiệt độ xuống thấp nhất trong nhiều năm qua đã ảnh
hưởng lớn đời sống nhân dân và ngành nông nghiệp.
Tính đến ngày 27/1, trên địa bàn tỉnh ghi nhận 2 trường hợp tử vong
trong đợt lạnh lịch sử này, trong đó có 1 bé 2 tháng tuổi, 1 bé 18 tháng tuổi.
Nguyên nhân tử vong được xác định là do trời rét, gia đình đốt lửa sưởi ấm
trong phòng kín dẫn đến bị ngộ độc khí carbon monoxide (CO). 2 vụ ngộ độc
khí CO này cũng khiến 6 người khác nguy kịch.

Hình 28: Số gia súc chết ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung
trong đợt rét đã lên tới hơn 7.000 con

Hỉnh 29: Em bé người Mông đang tranh thủ rũ tuyết ra khỏi cây hoa phong lan trong trận
mưa tuyết vừa qua tại Lào Cai

Do ảnh hưởng của đợt “siêu rét” vừa qua, hàng trăm con trâu, bò, dê…
của người dân trên địa bàn huyện Quảng Trạch (Quảng Bình) chết hàng loạt
khiến nhiều gia đình lâm vào cảnh nợ nần chồng chất, điêu đứng...

22


Hỉnh 30: Người dân xót xa trước những "đầu cơ nghiệp" lăn ra chết vì rét

Ngày 18/3, Viện Lão khoa Quốc gia cho biết, từ đầu tuần tới nay, thời
tiết miền Bắc đột ngột chuyển sang rét đậm cùng mưa ẩm ướt kéo dài nhiều
ngày đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của nhiều người, đặc biệt là
người già. Tại Khoa Khám bệnh, Viện Lão khoa Quốc gia vào ngày thường,
mỗi ngày trung bình có từ 45 - 50 bệnh nhân đến khám thì từ đầu tới nay, số
lượng người già nhập viện tăng gần gấp đôi. Các bệnh thường gặp nhiều nhất
là bệnh liên quan đến xương khớp, phổi, tim mạch, viêm phế quản mạn tính,

tai biến mạch máu não, tăng huyết áp, hen.
Nhìn chung, BĐKH đã làm cho nhân dân ta đặc biệt là vùng Bắc Bộ bị ảnh
hưởng không hề nhẹ. Những vấn đề bất cập đó liên quan đến: tài sản, tính
mạng, giao thông và cả tinh thần khiến người dân không biết phải làm sao và
lâm vào cảnh bế tắc tột cùng. Chính vì vậy, cần phải có những biện pháp tuyệt
đối để phòng tránh thiên tai để ứng phó BĐKH một cách hoàn toàn triệt để
mang tính khả thi.
4. Những biện pháp giảm thiểu hết mức có thể để giảm nhẹ, phòng tránh
thiên tai xảy ra bất cứ lúc nào.
 Biện pháp 1: Hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch: Dầu mỏ, khí đốt, than
đá, xăng dầu,..
- Có thể thấy, số người điều khiển ô tô xe máy hiện nay vô cùng nhiều dẫn
đến lượng xăng tiêu thụ sẽ rất lớn và điều đó cũng làm cho ô nhiễm môi
trường – con đường vô hình dẫn đến hiệu ứng nhà kính, biến đổi khí hậu và
thiên tai nhanh hơn hết. Việc sử dụng dầu mỏ để sản xuất điện, sử dụng than
đá cũng có những tác hại khôn lường tương tự xăng mà mọi người chưa ý
thức được. Tuy nhiên, theo các chuyên gia năng lượng thì hiện nay chưa có
giải pháp hoàn hảo để thay thế nguyên liệu hóa thạch. Nhưng điều đó không
làm cản trở mọi người góp phần làm giảm nhẹ, phòng tránh các rủi ro thiên
tai, mọi người chúng ta có thể:
+ Đi bộ hoặc đi xe đạp để giảm thiểu sự tiêu thụ xăng, mặt khác theo các
nhà khoa học, những người thường xuyên đi bộ mỗi ngày luôn có sức khỏe
hơn người không thường xuyên hay không đi bộ mỗi ngày.

23


Hình 31: Nhu cầu năng lượng trên thế giới
+ Mỗi gia đình nên sử dụng bếp ga, bếp điện thay vì sử dụng bếp than
nhưng không nên lạm dụng quá nhiều. Bởi vì, dùng bếp than để đun nấu chỉ

mang tính tạm thời và không có hiệu quả lâu dài, vừa hại sức khỏe vừa gây ô
nhiễm môi trường, đặc biệt nếu sử dụng ở các khu đông người như khu đô thị,
khu tập thể còn có thể gây cháy nếu người dùng không cẩn thận. Mặt khác, có
rất nhiều cách để tiết kiệm gas. Lửa của bếp chia làm ba phần: trên, giữa và
dưới. Phần giữa có nhiệt độ nóng nhất, vì thế khi nấu không cần sử dụng lửa
quá to, chỉ cần chỉnh sao cho lửa cháy đều xung quanh đáy nồi là được. Khi
nấu nên sử dụng các loại nồi, chảo tiết kiệm năng lượng như nồi áp suất, nồi
nhôm. Không nên nấu một lượng thức ăn nhỏ trong một chiếc nồi to như vậy
sẽ rất lãng phí gas.
+ Tích cực tuyên truyền cho mọi người về hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa
thạch.

Hỉnh 32: Học sinh Trường THPT Hoàng Hoa Thám tuyên truyền về việc hạn chế sử dụng
nhiên liệu hóa thạch.

24


Hình 33: Học sinh tuyên truyền về “hiệu ứng nhà kính”- một trong những nguyên nhân
gây ra biến đổi khí hậu

+ Hưởng ứng phong trào Giờ Trái Đất vì môi trường như đạp xe vì môi
trường, tiết kiệm năng lượng xăng dầu,… được tổ chức khắp cả nước trên thế
giới vào ngày thứ bảy cuối cùng của tháng 3 hàng năm.
+ Thường xuyên tìm hiểu, đọc sách báo để tìm ra nguồn nhiên liệu có thể
thay thế như nhiên liệu sinh học, điện nguyên tử…
 Biện pháp 2: Ngăn chặn nạn phá rừng, trồng cây phủ xanh đồi trọc.
- Trước hết, chúng ta cần phải biết tài nguyên rừng có vai trò quan trọng
như thế nào? Rừng được coi là một trong các nguồn tài nguyên thiên nhiên vô
cùng quý giá, rừng cung cấp nhiều sản vật phục vụ cuộc sống như: gỗ, củi

đốt, nhựa cây, nguyên liệu làm giấy và cây thuốc… Rừng góp phần duy trì
chất lượng và nguồn nước sạch. Hơn ¾ lượng nước sạch trên trái đất bắt
nguồn từ rừng. Chất lượng nước suy giảm cùng với sự suy giảm chất lượng và
diện tích che phủ của rừng, thiên tai như lũ lụt, lở đất và thoái hóa đất đã gây
ra những tác động nghiêm trọng tới cuộc sống của con người và các sinh vật
trên trái đất. Mặc dù hàng năm diện tích rừng trồng mới không phải nhỏ, song
tốc độ tàn phá rừng lại lớn hơn nhiều, làm nhiều khu rừng hoang hoá trơ trọi,
trở thành đất trống. Rừng nguyên sinh, rừng phòng hộ đầu nguồn cũng bị tàn
phá. Vì vậy, đã kéo theo bao hậu quả khôn lường như một số loài lâm sản
cùng một số loài thú quý hiếm có nguy cơ diệt chủng. Rừng bị tàn phá như
vậy đã ảnh hưởng xấu đến hệ môi trường sinh thái và gây ra lũ lụt nghiêm
trọng trong những năm vừa qua, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống nhân
dân....
- Khi nhận thấy tầm quan trọng của rừng thì phải tìm cách bảo vệ chính sự
sống của chúng ta. Cần phải có những chính sách: Trồng rừng, phủ xanh đất
trống đồi trọc; Bảo vệ rừng phòng hộ, các vườn quốc gia và khu dự trữ thiên
nhiên; Khai thác hợp lý rừng sản xuất, hạn chế khai hoang chuyển rừng thành
đất nông nghiệp, hạn chế di dân tự do; Đóng cửa rừng tự nhiên…
Tuy vậy, để giảm bớt nạn phá rừng, trồng cây phủ xanh đồi trọc, chúng ta
có thể:
25