Sáng kiến kinh nghiệm

4 Năm xây dựng trường học
thân thiện học sinh tích cực ở
trường tiểu học Cát Linh

1


LỜI MỞ ĐẦU
“ Xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực” là một chủ chương được lãnh đạo Đảng và nhà nước quan tâm. Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào
tạo đã phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013 với mong muốn động
viên khuyến khích các thầy giáo, cô giaó cán bộ quản lý giáo dục các cấp và
toàn thể học sinh cùng với các lực lượng ngoài xã hội tích cực, chủ động tham
gia xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hình thành và phát huy
tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập và tư tưởng đạo đức
theo tinh thần cuộc vận động” Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh
thành tích trong giáo dục” và “ Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức
tự học, sáng tạo”.
“ Xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực” là một phong trào
thi đua có mục tiêu rõ ràng, thiết thực và nội dung hết sức phong phú, sâu rộng,
phù hợp với đối tượng là các thầy giáo, cô giáo, cán bộ quản lý. Đồng thời cũng
là một cuộc vận động cần có sự phối hợp hành động của cha mẹ học sinh, của
cộng đồng xã hội và của các tổ chức chính trị. Ngoài những yêu cầu về cơ sở vật
chất, trang thiết bị dạy học, giờ học của học sinh thì những hoạt động vui chơi
giúp cho các em giảm stress sau giờ học căng thẳng, áp lực của những con số,
những bài toán hóc búa, những mảng kiến thức rộng rãi, đa dạng yêu cầu cao đối
với người học…và quan trọng hơn đã tạo ra sự gần gũi, đoàn kết giữa thầy và
thầy, thầy với trò và trò với trò.
Là hiệu trưởng trường tiểu học đầu tiên của quận Đống Đa được nhận Bằng

khen của Chủ tịch UBND thành phố Hà nội vì đã có thành tích trong phong trào
xây dựng Trường học thân thiện – Học sinh tích cực năm học 2008-2009 và được Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội cấp chứng nhận “Trường học thân thiện – Học
sinh tích cực năm học 2008-2009” tôi cùng Ban giám hiệu đã tập trung chỉ đạo
theo 5 nội dung: “ Xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực”, tạo
thêm sân chơi mới lạ, những trò chơi hay để thu hút lôi cuốn học sinh tham gia,

2


để học sinh thực sự thấy “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” là điều mà
trường tiểu học Cát Linh đã làm được trong 4 năm qua.
Chúng tôi thực sự mong muốn sự quan tâm hơn nữa của các cấp lãnh đạo để
việc thực hiện xây dựng “ Trường học thân thiện – học sinh tích cực” trong
các nhà trường nói chung và trường tiểu học Cát Linh đạt hiệu quả cao nhất.
Xin trân trọng cảm ơn!

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài:
Mục tiêu giáo dục của tiểu học là giúp trẻ phát triển toàn diện, giúp trẻ hình
thành những phẩm chất cơ bản của con người, với những vốn kiến thức cơ bản
về tự nhiên xã hội, làm cho trẻ có đễ dàng học lên các cấp học trên. Một yêu cầu
đặt ra: Những nhà quản lý phải làm gì? Làm thế nào để các hoạt động của nhà
trường có chất lượng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục trong trường Tiểu học
mà xã hội quan tâm.
Theo văn bản hướng dẫn thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện – học
sinh tích cực” có 5 nội dung đánh giá.
1- Xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn .
2- Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa
phương, giúp học sinh tự giác học tập.
3- Rèn kĩ năng sống cho học sinh.

4- Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh
5- Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử,
văn hóa, cách mạng ở địa phương.
Vậy làm thế nào để việc “ Xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích
cực” có hiệu quả? Đó là câu hỏi mà mà Ban giám hiệu trường tiểu học Cát
Linh chúng tôi luôn trăn trở và luôn tìm tòi, nghiên cứu, sáng tạo, chỉ đạo bám
sát 5 nội dung đánh giá “ Xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực”.
3


Từ những kết quả trường tiểu học Cát Linh đã đạt được trong những năm
qua, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ 4 năm xây dựng trường học thân thiện – học
sinh tích cực” tại trường Tiểu học Cát Linh – Đống Đa – Hà Nội.
Qua đề tài này tôi mong muốn rằng những kết quả mà trường tiểu học Cát
Linh đã đạt được sẽ góp một phần nhỏ vào việc xây dựng một môi trường giáo
dục luôn trong sáng, lành mạnh, sạch sẽ…

II. Mục đích nghiên cứu.
- Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường
để xây dựng môi trường giáo dục an toàn thân thiện, hiệu quả, môi trường “
Xanh, sạch, đẹp” phù hợp với điều kiện của từng địa phương và đáp ứng nhu
cầu xã hội.
- Phát huy tính chủ động, sáng tạo, tích cực của học sinh trong học tập và các
hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả.
III. Yêu cầu:
- Tập trung các nguồn lực để giải quyết dứt điểm những yếu tố yếu kém về
cơ sở vật chất, thiết bị trường học tạo điều kiện cho học sinh khi đến trờng được
an toàn, thân thiện, vui vẻ.
- Tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học sinh trong các hoạt
động giáo dục trong nhà trường và tại cộng đồng, với thái độ tự giác, chủ động

và ý thức sáng tạo
- Phát huy sự chủ động sáng tạo của thầy giáo, cô giáo đáp ứng yêu cầu đổi
mới phơng pháp giáo dục trong điều kiện hội nhập quốc tế.
- Huy động và tạo điều kiện để có sự tham gia hoạt động đa dạng và phong
phú của các tổ chức cá nhân trong việc giáo dục văn hóa, truyền thống lịch sử
cách mạng cho học sinh.
Phong trào thi đua khen thưởng phải đảm bảo tính tự giác, không gây áp lực
quá tải trong công việc của nhà trường. Nội dung cụ thể của phong trào là do cơ
sở tự chọn phù hợp với điều kiện của nhà trường, làm cho chất lượng giáo dục
được nâng lên và có dấu ấn của địa phương một cách mạnh mẽ.
4


PHẦN II: TÌM HIỂU VỀ TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN.
1. Thế nào là trường học thân thiện?
Trường học thân thiện là trường học mà ở đó học sinh đợc tạo điều kiện để
sống khỏe mạnh, vui vẻ, tích cực học tập và tham gia các hoạt động khác, được
giáo viên nhiệt tình giảng dạy, yêu thương, tôn trọng, được gia đình và cộng
đồng tạo điều kiện phát huy hết tiềm năng của mình trong môi trường an toàn và
thuận lợi, quyền được đi học của học sinh được đảm bảo.
Trờng học thân thiện là trường thực hiện tốt nhất, có hiệu quả nhất kết quả
nhất các quyền cơ bản của trẻ em như quyền được sống, quyền được học tập,
quyền được chăm sóc và bảo vệ, nơi mà các nhà hoạt động học tập và giáo dục
đều quan điểm: “ Coi học sinh là nhân vật trung tâm”. Nơi mà nhà trường hoạt
động không riêng lẻ mà trong sự phối hợp liên thông giữa giữa các môi trường
giáo dục là gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Những hoạt động của nhà trường đều mang ý nghĩa gần gũi, thân thiện với trẻ.
- Trường học thân thiện không chỉ giúp học sinh nhận ra rằng các em cũng
có quyền được hưởng nền giáo dục có chất lượng mà còn có nhiều quyền khác
nữa. – giúp trẻ học những gì các em cần học để đối mặt với những thách thức

trong thời đại thế kỷ mới đảm bảo cho các em có được môi trường để học tập,
một môi trường không có bạo lực và lạm dụng nâng cao nhiệt huyết của giáo
viên, có tinh thần và động cơ làm việc với học sinh và vận động sự hỗ trợ của
cộng đồng cho nền giáo dục.
- Trường học thân thiện không chỉ thể hiện kết quả giáo dục trong lớp học và
rộng hơn còn là chất lượng của cả môi trường học đường và mối quan hệ giữa
gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Tóm lại: Trường học thân thiện thúc đẩy phương pháp học tập tích cực, lòng
bao dung, sự quan tâm chăm sóc, trí sáng tạo và quan trọng hơn cả là lòng tự
trọng của trẻ em.

5


Trường học thân thiện làm mọi việc để ngăn chặn các hành động ức hiếp và các
hình thức bạo lực khác trong nhà trường, trở thành thân thiện với trẻ em nó trở
thành quyết tâm và cam kết lâu dài nhằm đáp ứng nhu cầu tâm lý của trẻ em.
2. Các điều kiện của trường học thân thiện.
Trường học thân thiện là nơi diễn ra nền giáo dục “tốt”
Giáo dục trong trường học thân thiện mang tính toàn diện, có hiệu quả và chăm
sóc trẻ. Đảm bảo cho học sinh đợc tiếp cận ở môi trường học thân thiện lành
mạnh, dinh dưỡng tốt. Nhà trường học thân thiện công khai các cuộc thảo luận
về sử dụng ma túy, thuốc lá, sự phân biệt giới tính và các vấn đề nóng bỏng
khác. Trường học thân thiện với trẻ cũng là trường học thân thiện với giáo viên
và tôn trọng nghề dạy học.
Trường học thân thiện các cộng đồng giáo dục đóng vai trò quan trọng
trong việc thúc đẩy quyền của trẻ thông qua hệ thống quản lý nhà nớc.
Giáo viên thân thiện với học sinh là thành phần quan trọng nhất tạo ra trường học thân thiện.
3. Tại sao chúng ta cần có trường học thân thiện?
Công tác giáo dục muốn thành công đòi hỏi phải có những điều kiện nhất

định, đó là học sinh phải khỏe mạnh về thể chất và động cơ học tập tốt, giáo
viên phải được đào tạo tốt và có công nghệ giáo dục thiết thực, phương tiện và
tư liệu giáo dục đầy đủ, công tác quản lý điều hành phải có sự tham gia của cộng
đồng, văn hóa địa phương đợc tôn trọng.
Xây dựng môi trường thân thiện sạch sẽ:
- Nâng cao sức khỏe về tinh thần và thể lực, xây dựng được những động cơ học
tập tốt.
- Khuyến khích học sinh tới trường và hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập.
- Nâng cao chất lượng giáo dục
- Đảm bảo sự an toàn về mọi mặt và bảo vệ trẻ em.
- Vận động sự hỗ trợ của cộng đồng cho sự nghiệp giáo dục.
- Một trong những vấn đề ưu tiên của trường học thân thiện là sẵn sàng đón tất
cả những học sinh mà không có sự kì thị nào về nguồn gốc, giới tính, khỏe
6


mạnh, hay khuyết tật, dân tộc thiểu số, hoàn cảnh gia đình, các giáo viên và học
sinh phải cùng hợp tác, đóng góp sức lực nhằm tạo ra môi trường tốt.
- Trường học thân thiện sẽ thúc đẩy phương pháp học tập tích cực, hòa nhập,sự
tham gia, tinh thần hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên, học sinh,
phụ huynh.
- Nhân tố chính của trường học thân thiện là môi trờng an toàn, môi trường
không có bạo lực, không gây tổn thương cho trẻ, không đợc phép đánh trẻ hay
dùng các hình thức phạt đối với trẻ.
- Trong trường học thân thiện điều quan trọng là học sinh đều có lòng tự trọng
và tôn trọng sự khác biệt, điều quan trọng hơn nữa là học sinh có khả năng tổ
chức và tham gia các hoạt động.
- Trường học thân thiện phải đảm bảo môi trường lành mạnh hợp vệ sinh, các
lớp học phải đảm bảo tiêu chuẩn, có nước sạch và khu công trình phụ đảm bảo
vệ sinh

4- Đánh giá thực trạng – Các yếu tố của trường học thân thiện.
Chúng ta đã biết Trường học thân thiện học thân thiện là một cách tiếp cận
trên cơ sở tôn trọng quyền trẻ em, nhằm khuyến khích học sinh khỏe mạnh, hài
lòng với việc học tập và được giáo viên nhiệt tình dạy dỗ cùng với sự hỗ trợ của
gia đình và cộng đồng để các em có thể phát triển hết tiềm năng của mình trong
một môi trường an toàn và đầy đủ dinh dưỡng, Trường học thân thiện cung cấp
một cách tiếp cận toàn diện đến giáo dục chất lợng.
Yếu tố thân thiện trong trường học thể hiện ở việc động viên và khuyến khích
học sinh, xây dựng môi trường giáo dục với tình yêu thương yêu và trách nhiệm.
+ Tiếp nhận mọi trẻ em đến trường.
- Đảm bảo cho mọi trẻ em trong độ tuổi thuộc địa bàn của trường học được đi
học và hoàn thành cấp học
- Không có biểu hiện kì thị và đối xử bất bình đẳng , đặc biệt trẻ khuyết tật, trẻ
có hoàn cảnh khó khăn hay trẻ có khó khăn trong học tập.
+ Đảm bảo hiệu quả giáo dục

7


- Nhà trường tăng cường các nội dung phù hợp và hữu ích với trẻ, giúp các em
đạt được những kiến thức và kĩ năng cần thiết cho cuộc sống, bao gồm cả phương pháp học chủ động và kĩ năng sống.
- Khuyến khích học sinh học tập tích cực, chủ động khuyến khich các quá trình
dạy và học phù hợp với mức độ phát triển, năng lực và phong cách học tập của
trẻ.
- Tăng cường năng lực, đạo đức nghề nghiệp và lợi ích của giáo viên.
+ Môi trường lành mạnh, an toàn và bảo vệ:
- Luôn tạo môi trường lành mạnh đảm bảo vệ sinh an toàn và có đủ nước sạch
thu hút đối với học sinh.
- Xây dựng mối quan hệ giáo viên với giáo viên, học sinh với học sinh: thân
thiện, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau.

- Có chính sách và biện pháp không có các hình thức hà khắc hoặc các hình thức
xâm phạm thân thể và tinh thần trẻ.
+ Bình đẳng về giới.
- Tăng cường sự cân bằng trong tỉ lệ nhập học, thành tích của trẻ nam và nữ.
- Xóa bỏ các hình thức thiên vị giới.
- Giúp trẻ em nam và nữ hòa nhập trong một môi trường phi bạo lực, tôn trọng
các quyền, các giá trị về sự công bằng
+ Sự tham gia của trẻ em, cha mẹ và cộng đồng
- Luôn tôn trọng và lấy ý kiến đóng góp của cha mẹ học sinh
- Phối hợp chặt chẽ với địa phương trong công tác quản lý, phát triển trường học
và quan tâm tới quyền và phúc lợi của học sinh.

PHẦN III. QÚA TRÌNH TRIỂN KHAI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI.
A- Các đối tượng không thể thiếu để xây dựng trường học thân thiện đó là
học sinh, giáo viên, phụ huynh, nhà trường, cộng đồng , các tổ chức xã hội
.
1- Học sinh.
- Đoàn kết trong học tập, trong các hoạt động của trường.
- Giáo dục học sinh: Biết nhường nhịn nhau, không tranh cãi, không đánh nhau.
8


- Không phân biệt nam – nữ, giàu – nghèo, khuyết tật hay bình thường.
- Biết góp ý học tập cùng nhau tiến lên.
- Biết an ủi, khuyên nhủ khi bạn làm sai
- Biết chia sẻ niềm vui, nỗi buồn cùng nhau
- Biết thông cảm và tha lỗi cho bạn khi bạn làm điều sai.
- Cần giúp đỡ nhau vợt khó, quan tâm đến nhau nhiều hơn.
- Đợc quyền bày tỏ nguyện vọng của mình với thầy cô, bố mẹ, bạn bè.
- Luôn có ý kiến đóng góp xây dựng môi trường tốt.

- Có tinh thần tham gia nhiệt tình mọi hoạt động do nhà trường tổ chức.
- Có thái độ tích cực phát biểu khi học tập cũng nh khi vui chơi.
- Thực hiện tốt quyền mà trẻ em đợc hưởng, đợc quan tâm, tôn trọng.
- Luôn có ý thức xây dựng môi trường xanh –sạch – đẹp.
- Thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy, hoàn thành nhiệm vụ của người học sinh, tôn
trọng, lễ phép với thầy cô, hào nhã với bạn bè, quan tâm giúp đỡ cha mẹ.
2- Phụ huynh.
- Động viên phụ huynh phối hợp với nhà trường để hiểu thêm về hoạt động của
trường học thân thiện.
- Luôn quan tâm động viên con em biết môi trờng thân thiện là gì?
- Quan tâm và đóng góp ý kiến mới cho nhà trường để phát triển mạnh phong
trào “Trường học thân thiện - học sinh tích cực”.
- Quan tâm giúp đỡ học sinh nghèo vượt khó. Tạo điều kiện để cho con em tham
gia các hoạt động. Biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến của trẻ. Luôn kết hợp chặt
chẽ với nhà trường và thầy cô để giúp trẻ phát triển tốt nhất.
3- Giáo viên.
- Luôn có tác phong mẫu mực cho học sinh noi theo.
- Gần gũi, lắng nghe ý kiến của học sinh chia sẻ mọi tâm tư nguyện vọng với
học sinh.
- Quan tâm đến học sinh, luôn bao dung, bình đẳng trong đối xử.
- Tạo điều kiện thầy trò cùng học cùng chơi.
- Luôn quan tâm, theo dõi, động viên khuyến khích học sinh.
9


- Không dùng hình phạt nặng khi học sinh mắc lỗi mà nên khuyên giải, hướng
dẫn học sinh sửa chữa.
- Giáo viên luôn yêu nghề, mến trẻ có tâm huyết với công tác giáo dục.
- Tạo sân chơi tốt cho học sinh tham gia.
- “Sống” tốt với trẻ trong mọi hoàn cảnh.

- Luôn biết lắng, nghe tôn trọng ý kiến của trẻ.
- Đổi mới phơng pháp dạy học một cách tốt nhất.
4- Nhà trường.
- Luôn tạo mọi hoạt động thu hút giáo viên và học sinh tham gia,
- Tạo khung cảnh sư phạm luôn sạch đẹp, tạo không khí học sinh “ học mà chơi
– chơi mà học”.
- Tổ chức nhiều hoạt động vui chơi giải trí, ca hát, xem xiếc, tham quan, thể dục
thể thao, đố vui, trò chơi dân gian.
- Người lớn luôn là tấm gơng cho học sinh noi theo.
- Nhà trường kết hợp việc chính khóa với ngoại khóa để giúp trẻ thực hiện tốt
việc học đi đôi với hành và vui để học.
- Xây dựng tốt mối quan hệ giáo viên với học sinh, học sinh với học sinh, giáo
viên với giáo viên: yêu thương, đoàn kết, bình đẳng.
Nhà trường có đội ngũ cán bộ quản lý giỏi, đội ngũ giáo viên đợc đào tạo đạt
chuẩn, phương pháp sư phạm tốt, yêu nghề, yêu trẻ, gương mẫu, công bằng.
Nhà trường và phụ huynh liên kết chặt chẽ về mọi mặt để phối hợp giáo dục
toàn diện.
5- Cộng đồng.
- Hỗ trợ nhà trường giúp đỡ học sinh nghèo hiếu học. Tạo điều kiện cho trẻ em
nghèo đến trường.
- Hỗ trợ mọi mặt để nhà trường hoạt động tốt hơn.
- Động viên phụ huynh cùng nhà trường chăm sóc trẻ.
- Kiên quyết phòng chống tệ nạn xã hội
- Biết tôn trọng ý kiến của trẻ, sẵn sàng giúp đỡ trẻ khi trẻ bày tỏ nguyện vọng.
“ Xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực là việc làm không chỉ
của riêng ai mà là của toàn xã hội. Trong phạm vi đề tài này tôi đa ra một vài
10