Phân tích bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (44.85 KB, 2 trang )
ÁNH TRĂNG -Nguyễn Duy
I. Mở bài:
-Trăng-hình ảnh giản dị mà quen thuộc, trong sáng và trữ tình. Trăng đã trở thành đề tài thường
xuyên xuất hiện trên những trang thơ của các thi sĩ qua bao thời đại. Nếu như “ Tĩnh dạ tứ” cũa Lí
Bạch tả cảnh đêm trăng sáng tuyệt đẹp gợi lên nỗi niềm nhớ quê hương, “ Vọng nguyệt” của Hồ Chí
Minh thể hiện tâm hồn lạc quan, phong thái ung dung và lòng yêu thiên nhiên tha thiết của Bác thì
đến với bài thớ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy, chúng ta bắt gặp hình ảnh vầng trăng mang ý nghĩa
triết lí sâu sắc. Đó chính là đạo lí “uống nước nhớ nguồn”.Những sáng tác thơ của Nguyễn Duy sâu
lắng và thấn đẫm cái hồn của ca dao, dân ca Việt Nam . Thơ ông không cố tìm ra cái mới mà lại khai
thác, đi sâu vào cái nghĩa tình muôn đời của người Việt. “Ánh trăng” là một bài thơ như vậy.Trăng
đối với nhà thơ có ý nghĩa đặïc biệt: đó là vầng trăng tri kỉ, vầng trăng tình nghĩa và vầng trăng thức
tỉnh. Nó như một hồi chuông cảng tỉnh cho mỗi con người có lối sống quên đi quá khứ.
II. Thân bài
1. Trăng trong quá khứ: Tác giả đã mở đầu bài thơ với hình ảnh trăng trong kí ức tuổi thơ của nhà
thơ và trong chiến tranh:(khổ 1, 2)
- Hình ảnh vầng trăng đang được trải rộng ra trong cái không gian êm đềm và trong sáng của thuổi
thơ. Hai câu thơ với vỏn vẹn mười chữnhưng dường như đã diễn tả một cách khái quát về sự vận
động cả cuộc sống con người. Mỗi con người sinh ra và lớn lên có nhiều thứ để gắn bó và liên kết.
Cánh đồng, sông và bể là nhưng nơi chốn cấtgiữ bao kỉ niệm của một thời ấu thơ mà khó có thể
quên được. Cũng chính nới đó, ta bắt gặp hình ảnh vầng trăng.
- Với cách gieo vần lưng “đồng”, “sông” và điệp từ “ với” đã diễn tả tuổi thơ được đi nhiều, tiếp xúc
nhiều và được hưởng hạnh phúc ngắm những cảnh đẹp của thiên nhiên .Tuổi thơ nhưthế không phải
ai cũng có được.
- Khi lớn lên, vầng trăng đã theotác giả vào chiến trường trăng luôn sát cách bên người lính, cùng họ
trải nghiệm sương gió, vượt qua những đau thương và khốc liệt của bom đạn kẻ thù. Người lính
hành quân dưới ánh trăng dát vàng con đường, ngủ dưới ánh trăng, và cũng dưới ánh trăng sáng đù,
tâm sự của những người lính lại mở ra để vơi đi bớt nỗi cô đơn, nỗi nhớ nhà. Trăng đã thật sự
trởthành “tri kỉ” của người lính trong nhưng năm tháng máu lửa.
- Khổ thơ thứ hai như một lời nhắc nhở về những năm tháng đã qua của cuộc đời người lính gắn bó
với thiên nhiên, đất nước hiền hậu, bình dị. Vầng trăng đù, người bạn tri kỉ đó, ngỡ như sẽ không
bao giờ quên được: “Trần trụi ……..tình nghĩa”
- Vần lưng một lần nữa lại xuất hiện: “trần trụi”, “hồn nhiên”, “thiên nhiên” làm cho âm điệu câu thơ
thêm liền mạch, dường như nguồn cảm xúc cũa tác giả vẫng đang tràn đầy. Chính cái hình ảnh so
sánh ẩn dụ đã tô đâm lên cái chất trần trụi, cái chất hồn nhiên của người lính trong nhữnh năm
tháng ở rừng. Cái vầng trăng mộc mạc và giản dị đó là tâm hồn của những người nhà quê, của đồng,
của sông. của bể và của những người lính hồn nhiên, chân chất ấy.
2. Trăng trong hiện tại: (Từ hồi…qua đường)
- Thời gian trôi qua cuốn theo mọi thứ như một cơn lốc, ngườilính năm xưa nay cũng làm quen dần
với những thứ xa hoa nơi “ánh điện, cửa gương”. Và rồi trong chính sự xa hoa đó, người lính đã
quên đi người bạn tri kỉ của mình, người bạn mà tưởng chừng chẳng thể quên được, “người tri kỉ ấy”
đi qua ngõ nhà mình nhưng mình lại xemnhư không quen không biết.
- Phép nhân hoá vầng trăng trong câu thơ thật sự có cái gì đó làm rung động lòng người đoc bởi vì
vầng trăng ấy chính là một con người. Cũng chính phép nhân hoá đó làm cho người đọc cảm thương
cho một “người bạn” bị chính ngườibạn thân một thời của mình lãng quên. Sự ồn ã của phố phường,
những công việc mưu sinh và những nhu cầu vật chất thường nhật khác đã lôi kéo con gười ra khỏi
những giá trị tinh thần ấy, một phần vô tâm của con người đã lấn át lí trí của người lính, khiến họ trở
thành kẻ quay lưng với quá khứ. Con người khi được sống đầy đủ về mặt vật chất thì thường hay
quên đi những giá trị tinh thần, quên đi cái nền tảng cơ bản củacuộc sống, đó chình là tình cảm con
người.
3. Trăng khi gặp lại
- Nhưng rồi một tình huốngbất ngờ xảy ra buộc ngươilính phải đối mặt:(Thình lình….trăng tròn)
=> Khi đèn điện tắt, cũng là khi không còn được sống trong cái xa hoa, đầy đủ về vật chất, người lính
bỗng phải đối diện với cái thực tại tối tăm. Trong cái “thình lình”, “đột ngột” ấy,người lính vôi bật
tung cửa sổ và bất ngờ nhận ra người bạn tri kỉ năm xưa của mình .“Người bạn ấy” không bao giờ bỏ
rơi con người, không bao giờ oán giận hay trách móc con người vì họ đã quên đi mình.
-Khổ thơ thứ 5: (Ngửa mặt…. là rừng)
=> Hai từ “mặt” trong cùng một dòng thơ: mặt trăng và mặt người đang cùng nhau trò chuyện .
Người lính cảm thấy có cái gì “rưng rưng” tự trong tận đáy lòng và dường như nước mắt đang muốn
trào ra vì xúc động trước lòng vị tha của người bạn “tri kỉ” .Người lính cảm thấy như đang xem một
thước phim quay chậm về tuổi thơ của mình Bao kỉ niệm đẹp của một đời người ùa về chan hòa với
thiên nhiên, với vầng trăng xưa, với đồng, với bể, với sông với rừng. Tác giả sử dụng cấu trúc câu thơ
song hành, biện pháp tu từ so sánh, điệp từ ''là'' cho ta thấy ngòi bút của Nguyễn Duythật tài hoa.
Đoạn thơ hay ở bộc bạch chân thành, tính biểu cảm cao, ngôn ngữ và hình ảnh đi vào lòng người,
khắc sâu điều nhà thơ muốn nói với chúng ta nhẹ nhàng mà thấm thía.
- Khổ thơ cuối cùngmang tính hàm súc độc đáo và đạt tới chiều sâu tư tưởng và triết lí. “Trăng tròn
vành vạnh” là vẻ đẹp của trăng vẫn viên mãn, tròn đầy và không hề bị suy suyển dù cho trải qua biết
bao thăng trầm. Trăng chỉ im lặng phăng phắc, trăng không nói gì cả, trăng chỉ nhìn, nhưng cái nhìn
đó đủù khiến cho con người giật mình. Ánh trăng như một tấm gương để cho con người soi mình
qua đó, để con người nhận ra mình để thức tỉnh lương tri. Con người có thể chối bỏ, có thể lãng
quên bất cứ điều gì trong tâm hồn anh ta . Nhưng dù gìđi nũa thì những giá trị văn hoá tinh thần của
dân tộc cũng luôn vậy bọc và che chởcho con người.
III. Kết bài
“Ánh trăng” đã đi vào lòng người đọc bao thế hệ như một lời nhắc nhở đối với mỗi người: Nếu ai đã
lỡ quên đi, đã lỡ đánh mất những giá trị tinhthần qúy giá thì hãy thức tỉnh và tìmlại những giá trị đó.
còn ai chưa biết coi trọng những giá trị ấy thì hãy nâng niu những kí ức quý giá của mình ngay từ bây
giờ, đừng để quá muộn. Bài thơ không chỉ hay về mắt nội dung mà cón có những nét đột phá
trongnghệ thuật. Thể thơ năm chữ được vận dụng sáng tạo, các chữ đầu dòng thơ không viết hoa
thể hiện những cảm xúc liền mạch của nhà thơ. Nhịp thơ biến ảo rất nhanh, giọng điệu tâm tình dã
gấy ấn tượng mạnh trong lòng người đọc.
Bài thơ ''Ánh trăng'' với những đặc sắc riêng biệt về nghệ thuật và nội dung đã hoàn thành tốt nhiệm
vụ đó. Bài thơ hàm chứa trong đó bao nhiêu triết lý về cuộc sống và cả sự thức tình đến toàn xã hội
của chúng ta
