Cypermethrin là hoạt chất thuộc nhóm Pyrethroid
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (122.43 KB, 2 trang )
Cypermethrin là hoạt chất thuộc nhóm Pyrethroid. Cyp 10EC được dùng để phịng trừ muỗi
và kiến…..
PYRETHROID
Hiện nay các hóa chất và chế phẩm diệt côn trùng đang được sử dụng rộng rãi trong các
lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, y tế… nên cần hiểu rõ các đặc tính và cơ chế tác dụng
của chúng để việc sử dụng có hiệu quả, không gây độc cho người/gia súc, không gây ô
nhiễm mơi trường. Một số hố chất diệt muỗi nhóm Pyrethroid như Permethrin, Alpha –
cypermerthrin, lambda – cyhalothrin và deltamethrin đã được nghiên cứu sử dụng tẩm
màn, phun tồn lưu phòng chóng muỗi Anopheles .
1. Một số đặc điểm của các hố chất diệt cơn trùng nhóm pyrethroid:
- Các hố chất diệt côn trùng pyrethrin là những hợp chất dẫn xuất của những phân tử chiết xuất từ hoa
Thuý Cúc. Các đặc tính sát trùng của hoa thuý cúc (Chrysanthemum spp, thường gặp nhất là C.
cineraraefolum) đã được phát hiện rộng rãi vào thế kỷ 19. Loại hoa này được dân trong các bộ tộc vùng
Caucase và Persia sử dụng từ 1800 để trừ chấy rận cơ thể. Hoa Thuý Cúc được sản xuất hàng hoá lần
đầu tiên ở Armenia vào năm 1828. Nam Tư khởi sự sản xuất vào năm 1840 và tập trung sản xuất cho
đến thế chiến thứ nhất, sau đó hoa được trồng ở Nhật và Đơng Phi.
- Các chất chiết xuất từ hoa Thuý Cúc chứa 6 ester có quan hệ gần gũi với nhau và đều có tính
sát trùng được gọi chung là pyrethrin, cấu trúc của chúng được biết rõ vào khoảng 1910-1924. Các hoá
chất Pyrethrin là những hợp chất hữu cơ thiên nhiên mà có chứa hoạt tính diệt cơn trùng mạnh. Pyrethrin
I (PyrethrinI, R=CH3) và Pyrethrin II (R=CO2CH3) là những ester có cấu trúc hoá học gần giống nhau với 1
chuỗi Propane vịng. Chúng khác nhau tại vị trí oxy hóa của carbon số 1. Chúng là những chất lỏng trong
suốt, bị oxy hóa dần và trở nên mất hoạt tính
(cấu trúc hóa học của các pyrethrin)
- Cùng với tính diệt cơn trùng mạnh mẽ, pyrethrin có ưu điểm là ít tồn lưu trong mơi trường.
Trước khi có DDT, pyrethrin là chất diệt cơn trùng chính dùng trong nơng nghiệp và gia đình mặc dù
chúng có yếu điểm là ánh sáng phân huỷ nhanh chóng. Từ những năm 1950, khi dùng chất pyperonyl
butoxide và một số hợp chất khác để tăng hiệu lực diệt cơn trùng của pyrethrin, làm giảm chi phí thuốc
trên đơn vị diện tích.
- Giá đắt và tính kém bền dưới ánh sáng là hai trở ngại chính của nhóm pyrethrin trước khi tổng
hợp được các pyrethroids bền hơn và tính diệt trùng cao hơn. Chẳng hạn, Dr. Elliot đã phát hiện ra
Deltamethrin, có tính bền ánh sáng cao, phân huỷ sinh học nhanh chóng và cực độc đối với cơn trùng.
Ngày nay pyrethrin thiên nhiên chỉ dùng trong gia đình, Pyrethrin tổng hợp được dùng rộng rãi và chiếm
25% thuốc diệt côn trùng trên toàn thế giới trong năm 1983. Cấu trúc hóa học của pyrethrin là cấu trúc cơ
bản của nhiều loại hố chất diệt cơn trùng trong nhóm pyrethroid tổng hợp như permethrin,
cypermethrin ... Có hàng ngàn chất tương tự đã được tổng hợp, một số đã khác nhiều so với các
pyrethrin nguyên thuỷ. Một số chất thiếu hẳn cả vịng propane trong acid chrysanthemic.
- Pyrethroids là những hố chất tổng hợp mà có khả năng diệt hầu hết các lồi cơn trùng. Chúng tương
tự như những hố chất pyrethrin thiên nhiên được chiết xuất từ hoa Chrysathemum. Pyrethroid thường
kết hợp với piperonyl butoxide để gia tăng hoạt tính diệt cơn trùng; Bên cạnh đó, nó cũng gây độc với
những lồi cơn trùng có ích như ong, tằm ... Hiện nay, Pyrethroid là những sản phẩm thương mại thông
dụng như là những hố chất diệt hoặc xua cơn trùng gia dụng.
2. Cơ chế gây độc lên côn trùng của các hố chất diệt cơn trùng nhóm pyrethroid:
- Pyrethrin là loại hố chất độc thần kinh, chúng tấn cơng lên hệ thống thần kinh của côn trùng. Khi nồng
độ không đủ để tiêu diệt côn trùng, chúng vẫn gây nên hiệu lực xua đối với côn trùng. Pyrethrin và các
chất cúc tổng hợp là những chất gây độc lên kênh muối (sodium channel) của màng thần kinh. Các
pyrethroid có ái lực rất cao đối với các kênh muối, tạo ra những thay đổi nhỏ chức năng của kênh. Các
pyrethroid thực chất là những chất gây độc chức năng, hậu quả xấu của thuốc mang tính thứ cấp, là hậu
quả của sự kích thích quá độ hệ thần kinh. Điều này thể hiện rõ ở chổ khơng tìm thấy các dấu hiệu bệnh
lý trong hệ thần kinh trung ương, ngay cả khi gây độc nặng nhiều lần cũng như sự chỉ tạo thành các đốm
hoại tử khơng đặc trưng và có thể phục hồi trên các thần kinh ngoại vi của động vật bị co giật và thể hiện
các triệu chứng rối loại vận động nghiêm trọng. Sau khi bị pyrethroids làm cho biến đổi kênh muối vẫn
tiếp tục hoạt động bình thường, vẫn duy trì được chức năng chọn lựa các ion muối và nối với điện thế
màng.
- Các hoá chất nhóm pyrethroid gây hại cho cá, nhưng rất ít ảnh hưởng đến chim và động vật có vú hơn
nhiều loại hố chất diệt cơn trùng tổng hợp khác. Chúng khơng bền vững, dễ bị phân huỷ khi tiếp xúc với
ánh sáng và oxy. Chúng thường bị phân huỷ dưới ánh sáng mặt trời và trong khơng khí trong vịng 1 vài
ngày, và không ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng nước ngầm.Chúng được xem như là những loại hoá
chất diệt cơn trùng an tồn nhất đối với người và mơi trường.
