PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐIỆN BIÊN
TRƯỜNG THCS NÀ TẤU
************

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TẬP ĐỌC
NHẠC MÔN ÂM NHẠC 7

TÁC GIẢ : CAO THỊ HOA
ĐƠN VỊ CÔNG TÁC : TRƯỜNG THCS NÀ TẤU


Điện Biên, tháng 9 năm 2015


CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
STT
1
2
3
4
5
6
7

Kí hiệu
NXB
SGK
SGV
TĐN
PPDH
GV

HS

Nội dung
Nhà xuất bản
Sách giáo khoa
Sách giáo viên
Tập đọc nhạc
Phương pháp dạy học
Giáo viên
Học sinh

Ghi chú

MỤC LỤC
MỤC
NỘI DUNG
1
A. MỤC ĐÍCH VÀ SỰ CẦN THIẾT

TRANG
5


2
3
4

B. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
C. NỘI DUNG
a. Tình trạng, giải pháp đã biết :


5
6

b. Nội dung giải pháp

7
8

d. Hiệu quả thực hiện

9

g. Kiến nghị và đề xuất

c. Khả năng áp dụng
e. Phạm vi ảnh hưởng của SKKN

5
5
5
9
16
17
18
18

NỘI DUNG GIẢI PHÁP
A. MỤC ĐÍCH, SỰ CẦN THIẾT :
- Mục đích của việc nghiên cứu là nắm bắt được được khả năng tiếp thu của học sinh

khi áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy.


- Tìm tòi, nghiên cứu, tìm ra nhiều các phương pháp, nhiều cách giảng dạy nhằm lôi
cuốn học sinh, giúp học sinh chủ động, sáng tạo trong bất kì bài tập đọc nhạc nào.
- Phân tích các ưu – nhược điểm trong các tiết dạy.
- Đề xuất các biện pháp tích cực để nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn âm nhạc
đặc biệt là việc học phân môn TĐN trong nhà trường.
- Giúp giáo viên dạy tốt, học sinh tiếp thu tốt phân môn TĐN.
B. PHẠM VI TRIỂN KHAI THỰC HIỆN :
- Thông quá quá trình thực tiễn giảng dạy, cũng như nắm bắt được thực tế giảng dạy
của các trường bạn khác và nhận thấy rằng kết quả thu được chưa cao. Tôi đã lên kế hoạch
xây dựng đề tài nghiên cứu về việc dạy phân môn TĐN của bộ môn âm nhạc trường tôi, cụ
thể là ở khối lớp 7 trong năm học 2014 – 2015
C. NỘI DUNG
a. Tình trạng, giải pháp đã biết :
* Cơ sở lí luận:
Xuất phát từ thực tế giảng dạy âm nhạc cho học sinhtại truòng. Vấn đề học và kết
quả học tập của các em là hết sức quan trọng, điều đó không chỉ phụ thuộc vào chương
trình giảng dạy phù hợp mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền thụ của người thầy.
Hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thức học tập của các em cùng với sự quan tâm chăm sóc, tạo
điều kiện của gia đình và toàn thể xã hội.
Như chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nó khác
rất nhiều so với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối như
những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê thậm chí là một
chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào cũng có được. Học âm nhạc
mang đến cho học sinh những phút giây thư giãn, thoải mái, học mà chơi, chơi mà học.
Thông qua những câu nhạc, những lời ca, âm nhạc giúp các em nhận thức những hình
tượng âm thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc của các em, giúp các em cảm thụ những giai
điệu qua từng bài nhạc, từng câu nhạc. Vậy làm thế nào để các em đọc đúng được bài TĐN

? Trước tiên các em phải nắm vững kiến thức về âm nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông
nhạc tương ứng với độ cao âm thanh, các hình nốt nhạc tương ứng độ dài, giúp các em hiểu
và phân biệt được những âm thanh cao, thấp, dài, ngắn với lực độ và trường độ khác nhau.


Để các em có hứng thú trong học tập, người giáo viên cần tạo cho các em có một tâm trạng
thoải mái, một hứng thú tràn đầy khi học âm nhạc. Để làm được việc đó, một trong nhiều
yếu tố quan trọng là người giáo viên phải truyền tải chính xác các kiến thức về âm nhạc. Là
giáo viên được bồi dưỡng chuyên ngành âm nhạc, qua thời gian trực tiếp giảng dạy bộ
môn, bản thân tôi ít nhiều đã đúc kết được những kinh nghiệm trong công tác, tôi nhận
thấy thực tế việc học tập và tiếp thu các kiến thức của môn học, đặc biệt là kiến thức đọc
và chép nhạc của các em là chưa cao, nhiều em còn rất lúng túng, thiếu tự tin khi học TĐN.
* Thực trạng của vấn đề
Thời gian qua, theo chủ chương của Bộ giáo dục, phương pháp dạy học đang được
ngày một cải tiến nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Đối với bộ
môn âm nhạc là một môn nghệ thuật, giáo viên chuyên nhạc chưa nhiều và ít có cơ hội
giao lưu học tập chuyên môn nghiệp vụ do đó sự đồng đều và thống nhất chưa cao.
Tâm lí nhiều người vẫn coi giảng dạy âm nhạc là một môn học phụ nên họ chưa thực
sự quan tâm và đầu tư đúng mức cho môn học này. Hơn nữa đối với bất cứ môn học nào
cũng vậy nếu phương pháp dạy học của người giáo viên không tốt sẽ không thể nào gây
được hứng thú cho học sinh như vậy hiệu quả tiết dạy sẽ không cao. Ngược lại, nếu người
giáo viên âm nhạc đã trang bị cho mình phương pháp dạy học tốt mà lại bỏ qua việc giáo
dục học sinh thông qua âm nhạc thì giáo viên đã bỏ qua “một công cụ” giáo dục học sinh
nhẹ nhàng mà hết sức hiệu quả
Các em chưa thực sự quan tâm tới môn âm nhạc coi đó là môn học phụ - các em tập
trung chủ yếu vào môn học như Toán, Văn..…
Trường THCS Nà Tấu là một trường có phong trào văn hoá văn nghệ khá tốt. Các
hoạt động văn hoá văn nghệ diễn ra rất sôi nổi trong suốt những năm học qua. Các hoạt
động đó được tác động nhiều bởi bộ môn âm nhạc, trong đó góp phần thành công không
nhỏ là phân môn TĐN. TĐN là nền tảng để cho các em học sinh hát đúng, chuẩn, thể hiện

chính xác bài hát, đổi lại TĐN đòi hỏi thái độ học tập nghiêm túc đúng đắn mang tính
chính xác cao, vì vậy để các em học tốt và có hứng thú học tập, đòi hỏi người thầy phải có
một phương pháp truyền đạt, phương pháp thu hút, tạo sự hứng thú cho các em, đây là một
quá trình cần phải rèn luyện lâu dài, bền vững, mang tính căn bản và hệ thống. Đa số các
em do ít được tiếp xúc với loại hình này nên còn thể hiện nhiều nhược điểm khi học tập. Vì
vậy người giáo viên phải từng bước giúp các em có được sự tự tin, nắm được các kiến
thức, các kỹ năng cơ bản từ đó giúp các em phát triển tai nghe và khả năng thể hiện tốt các


bài tập đọc nhạc. Những năm trước đây, việc đầu tư trang thiết bị cho môn học còn hạn
chế. Do đó việc truyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức âm nhạc là hết sức khó khăn,
thậm chí những kiến thức đó đến với các em hết sức trừu tượng. Việc truyền thụ các kiến
thức âm nhạc chỉ qua phương pháp truyền khẩu thuần tuý, ít phát triển khả năng tư duy của
các em. Do đó không tạo được sự thu hút, ít gây hứng thú học tập cho các em. Dựa vào cơ
sở lý luận đã có cùng với thời gian giảng dạy tại trường THCS Nà Tấu, tôi đã tìm hiểu khả
năng học TĐN của học sinh khối lớp 7. Bằng việc quan sát thực tế các giờ học tôi nhận
thấy việc tiếp thu các kiến thức âm nhạc và sự yêu thích học tập bộ môn chỉ rơi vào một số
em gọi là có năng khiếu. Còn lại các em khác chỉ học theo bản năng phải học nên ít có sự
sáng tạo trong vận dụng kiến thức. Qua kiểm tra đọc một bài TĐN thì số lượng các em đọc
tốt còn rất khiêm tốn. Thực tế khi nghe các em thực hiện bài tập, bên cạnh những em trình
bày tự nhiên và thoải mái vẫn còn một số em chưa thực sự mạnh dạn, tự tin, chỉ đọc với
tính chất thuộc lòng, đọc nhạc thì chỉ đúng tên nốt mà chưa đúng trường độ, ngắt, nghỉ tuỳ
tiện không đúng tiết tấu của bài nhạc. Để thực hiện nhiệm vụ đổi mới phương pháp dạy
học của bộ giáo dục và đào tạo về bộ môn âm nhạc, bản thân luôn tìm tòi học hỏi qua sách,
báo, đài, phương tiện thông tin đại chúng và rút kinh nghiệm từ thực tế giảng dạy…Từ đó
chọn lọc ra các cách dạy hay, cụ thể phù hợp với đặc điểm học sinh địa phương mình.
Đầu năm học 2014– 2015 tôi đã khảo sát chất lượng học phân môn TĐN ở khối lớp
7, kết quả thu được như sau:
Lớp


Sĩ số

Hoàn thành
tốt

%

Hoàn thành

%

Chưa hoàn
thành

%

7b1

29

7

24

12

41

10


35

7b2

29

6

21

11

38

12

41

7b3

29

7

24

11

38


11

38

7b4

30

9

30

12

40

9

30

Tôi nhận thấy kết quả như vậy là chưa đạt đối với việc học TĐN nhạc của học sinh.
Với nhu cầu xã hội ngày một phát triển đòi hỏi mỗi con người cũng cần phải phát triển
toàn diện. Âm nhạc là bộ môn vô cùng bổ ích nó giúp cho học sinh phát triển được điều
này.


- Nguyên nhân thực trạng :
Nà Tấu là một xã thuộc huyện miền núi, địa bàn rộng, nhiều dân tộc sinh sống. Các
em học sinh chưa có điều kiện tham gia các câu lạc bộ âm nhạc ở nhà thiếu nhi và chưa có
điều kiện để tham gia các chương trình văn nghệ lớn. Cho nên đại trà là thiếu sự tự tin,

mạnh dạn. Chính nguyên nhân này ít nhiều đã dẫn đến việc các giờ học âm nhạc thiếu đi
nét tự nhiên, nhẹ nhàng và sôi nổi.
Cơ sở vật chất: Chưa có phòng học bộ môn riêng, còn chung phòng với lớp 6A3, đồ
dùng thiết bị dạy học bộ môn còn hạn chế. Tất cả những nguyên nhân trên cho ta thấy rằng
việc sử dụng đồ dùng dạy học và việc trang bị phòng học bộ môn âm nhạc là rất quan
trọng. Nó góp phần quyết định chất lượng hiệu quả của một giờ học hát hay một giờ tập
đọc nhạc.
Hiện nay, về cơ sở vật chất dành riêng cho bộ môn âm nhạc đã phần nào được đảm
bảo. Xong điều đó lại đòi hỏi người giáo viên cần phải làm gì để có thể sử dụng đồ dùng
một cách hiệu quả, đồ dùng nên đưa vào lúc nào, nên sử dụng như thế nào. Và tránh tình
trạng quá lạm dụng vào đồ dùng. Đồ dùng trực quan là yếu tố giúp học sinh cảm nhận
được cái chất của âm nhạc, chứ không phải một giờ giảng tranh hay một giờ xem sử dụng
dụng cụ âm nhạc.
Đối với việc giáo dục âm nhạc trong nhà trường còn bị xem nhẹ và được coi là bộ
môn phụ. Sự biến đổi trong văn hoá thẩm mĩ tình cảm của thế hệ trẻ trong thời buổi kinh tế
thị trường, hội nhập đang diễn ra hết sức phức tạp, nhiều điều bất cập khiến dư luận xã hội
lo ngại.
Hiện nay cùng với quá trình phổ cập xã hội hoá các hoạt động văn hoá trong đời
sống cộng đồng, các trường học cũng đã giành nhiều sự chăm lo tổ chức sinh hoạt văn hoá,
văn nghệ cho học sinh. Xong việc dạy học và giáo dục thẩm mĩ nghệ thuật cho học sinh thì
vẫn chưa được coi trọng đúng mức, đặc biệt là việc đào tạo bồi dưỡng, quản lý và sử dụng
đội ngũ giáo viên dạy âm nhạc đang còn nhiều lúng túng. Chịu sự ràng buộc bởi tổ chức và
cơ chế dân sự theo số lượng biên chế tại các cơ sở. Nhiều đội ngũ giáo viên dạy âm nhạc
chủ đạo trong nhà trường Tiểu học, THCS còn không có chỗ đứng hoặc đi làm việc khác.
Có trường thì sử dụng giáo viên thừa vào để dạy âm nhạc.
* Tiểu kết:


Qua phần thực trạng và nguyên nhân của thực trạng chúng ta nhận thấy việc giảng
dạy âm nhạc nói chung và việc dạy TĐN nhạc nói riêng là một vấn đề cấp bách và cần

được quan tâm. Bên cạnh đó đội ngũ giáo viên cần phải có bề dày kinh nghiệm, kiến thức
nhằm đảm bảo các giờ dạy trên lớp đạt hiệu quả cao, đáp ứng nhu cầu của ngành giáo dục
phát triển một cách toàn diện.

b. Nội dung giải pháp
* Cơ sở để xác lập biện pháp.
Để có một tiết học TĐN hiệu quả, gây hứng thú cho học sinh trước tiên người giáo
viên phải xây dựng nề nếp học tập ngay từ bài học đầu tiên. Cụ thể như xác định thái độ, ý
thức học tập đối với môn âm nhạc. Ở tiểu học và lớp 6( lớp đầu cấp THCS), các em đã
được làm quen với các kí hiệu âm nhạc: các hình nốt, khuông nhạc, khóa…, sang lớp 7 các
em tiếp tục được làm quen với 8 bài tập đọc nhạc, các kỹ thuật đó được duy trì và nâng cao
dần khi các em học cao lên. Vì vậy, giáo viên phải nắm vững các phương pháp và các
bước trong giảng dạy để truyền thụ lại cho các em các kiến thức của bài học cũng như phát
triển các kỹnăng đã có của các em một cách tốt nhất.
* Biện pháp đổi mới.
Ở các lớp dưới các em được làm quen với kỹ năng ca hát, phát âm quan sát nghe và
cảm thụ bài hát và tập hát truyền cảm và tập gõ đệm các kiểu cho đúng và nhịp nhàng.
Sang lớp 7 các kỹ thuật đó vẫn được duy trì nhưng được nâng cao hơn. Vì vậy giáo viên
phải nắm vững phương pháp và các bước trong giảng dạy để truyền thụ lại cho các em kiến
thức của bài học cũng như phát triển các kỹ năng đã có của các em học sinh một cách tốt
nhất. Để thực hiện tốt bài tập đọc nhạc cho học sinh lớp 7 ta cần giải quyết các vấn đề sau.
1. Hướng dẫn cho học sinh nắm rõ về lý thuyết âm nhạc :
Ở các lớp dưới các em đã được học cơ bản về nhạc lý như khuông nhạc, khóa son,
dòng kẻ, khe nhạc, các hình nốt nhạc….Để có thể học tập đọc nhạc tốt phải nắm rõ các
kiến thức cơ bản về nhạc lý, khi nhìn vào bài TĐN các em mới đọc nhạc tốt được.
Giáo viên cần ôn tập lại kiến thức cũ cho học sinh. Cho học sinh nhận biết lại các
hình nốt nhạc như nốt đen, nốt trắng, nốt móc đơn, dấu lặng đen, lặng đơn…. Có thể ôn tập
với nhiều hình thức thông qua trò chơi nhận biết các nốt nhạc và tên nốt nhạc như (Đô, rê,



mi, pha, son, la, si) hoặc cho học sinh đọc tên nốt nhạc bằng trò chơi khuông nhạc bàn tay
đã học ở lớp dưới
Cho học sinh lên bảng đính tên nốt nhạc theo yêu cầu của giáo viên ví dụ: giáo viên
nói son đen, la trắng, mi móc đơn …học sinh đính nốt nhạc bằng bảng nam châm đính nốt
nhạc vào khuông nhạc đúng vị trí từ đó sẽ khắc sâu kiến thức trí nhớ về vị trí nốt nhạc cho
các em.
Giáo viên giới thiệu về cách đánh nhịp, vạch nhịp, vạch kết thúc bài về dấu luyến,
dấu quay lại…
2. Xây dựng phương pháp tập đọc nhạc:
Nhằm giúp cho học sinh dễ nhớ tôi đã cho học sinh ghi nhớ vị trí các nốt nhạc trên
khuông thông qua các câu văn như sau:
Nốt Đô: giữa dòng kẻ phụ dưới
Nốt Rê: giữa khe phụ thứ nhất
Nốt Mi: ở giữa dòng kẻ thứ nhất
Nốt Pha: ở giữa khe thứ nhất
Nốt Son: ở giữa dòng kẻ thứ hai
Nốt La: ở giữa khe thứ hai
Nốt Si: ở giữa dòng kẻ thứ ba.
Chúng ta thường xuyên ôn tập củng cố cho học sinh ghi nhớ vị trí các nốt nhạc trên
khuông nhạc bằng các câu văn này kết hợp sử dụng khuông nhạc để khắc sâu kiến thức cho
học sinh.
Việc giúp học sinh tập đọc 1 bài TĐN muốn thu được kết quả cũng phải được thực
hiện theo đúng các bước theo trình tự nhất định. Sau khi giới thiệu bài TĐN, nếu như ở tập
hát, bước đầu tiên là luyện thanh thì ở tập đọc nhạc sẽ phải là luyện tập cao độ. Cho các em
đọc lại cao độ của các nốt nhạc không chỉ giúp các em khởi động giọng mà còn giúp các
em nhớ vị trí các nốt trên khuông nhạc và cảm nhận cao độ các nốt so với nhau. Muốn các
em thực hiện tốt bài tập, giáo viên phải đưa ra yêu cầu để các em tìm hiểu, nhận xét bài
nhạc, bài TĐN có mấy nốt? gồm những nốt gì? Rút ra thang âm cho học sinh đọc, có thể
hoán đổi vị trí các nốt nhạc để học sinh tìm tòi ở mức độ cao hơn nhằm kiểm tra tai nghe
của các em. Về trường độ gồm những hình nốt gì? Rút ra hình tiết tấu chung của bài tập



cho học sinh đọc tiết tấu. Trong bài có sử dụng các ký hiệu âm nhạc nào?. Mục tiêu của
giai đoạn này là làm thế nào để các em nắm bắt và thể hiện được hình tiết tấu chủ đạo của
bài. Việc thể hiện tiết tấu phải được kết hợp theo nhiều hình thức, có thể là vừa đọc vừa vỗ
tay, vừa đọc vừa gõ đệm nhạc cụ. Hình thức thể hiện cũng có thể là cả lớp, theo tổ nhóm,
cá nhân xen kẽ. Khi các em đã thực hiện tốt tiết tấu của bài, giáo viên đàn để các em nghe
và cảm nhận giai điệu theo tiết tấu, Đây là lúc bắt đầu tập đọc bài nhạc, tập đọc từng câu
theo đàn, giáo viên sửa lỗi truyền miệng. Luyện tập củng cố theo nhóm, tổ hoặc cá nhân.
Khi các em đọc đúng cao độ, trường độ của bài, mới chuyển sang ghép lời ca. Để các em
có cảm nhận tốt hơn trong việc ghép lời ca với nhạc, giáo viên nên cho các em tự ghép lời,
sau đó, giáo viên đàn giai điệu và hát mẫu lời ca để các em nghe, so sánh. Giáo viên bắt
nhịp, học sinh đọc lại nhạc và ghép lời ca. Giáo viên đàn lại từng câu, sửa lỗi cho các em.
Giai đoạn này đòi hỏi sự kết hợp luyện tập nhịp nhàng giữa đọc nhạc, hát lời và gõ đệm
nhạc cụ. Cuối cùng là việc đánh giá, đây là giai đoạn động viên khích lệ các em học tập.
Phải thường xuyên động viên học sinh, việc động viên giúp cho các em chưa thể hiện bài
tập đọc nhạc tốt sẽ cố gắng học tập hơn.
2.1.Xây dựng phương pháp chép nhạc:
Ghi chép lại các bài nhạc đã học giúp các em nắm chắc vị trí các nốt trên khuông
cũng như nhớ các hình nốt, ký hiệu đã học. Nếu như TĐN mang nhiều tính chất trừu tượng
vì nó còn phụ thuộc vào tai nghe của từng em thì ghi chép nhạc mang tính cụ thể hơn, hiện
thực hơn. Do vậy, việc hướng dẫn các em ghi chép đơn giản và dễ thực hiện. Tuy nhiên,
đơn giản không có nghĩa là không quan trọng, ngược lại tập ghi chép nhạc là sự đúc kết
giữa 2 phân môn tập hát và TĐN để khắc sâu kiến thức. Do đó đòi hỏi phải có sự chính xác
tuyệt đối từng vị trí nốt trên khuông nhạc, quan trọng hơn nữa là qua chép nhạc các em
phải nhớ được tên các nốt nhạc là gì, nằm ở vị trí nào, cách viết các hình nốt ra sao, các
hình nốt đó có ý nghĩa gì và phải thể hiện thế nào. Việc ghi chép nhạc còn giúp các em ghi
nhớ các ký hiệu khác về âm nhạc. Các kiến thức đó hổ trợ cho việc tập đọc nhạc hoặc thực
hiện các bài hát theo yêu cầu của tác giả như: dấu luyến, dấu chấm dôi, dấu quay lại, dấu
hồi đoạn, dấu lặng đen, lặng đơn, ngắt câu, ...

Việc ghi chép nhạc là công việc đòi hỏi phải hướng dẫn các em thực hiện một cách
thường xuyên. Tuy nhiên không nhất thiết lúc nào cũng phải thực hiện ngay tại lớp vì như
thế sẽ mất rất nhiều thời gian. Ở lớp chỉ hướng dẫn các em cách thực hiện việc ghi chép,
nhận ra cách trình bày thế nào cho đúng, cho đẹp còn việc ghi chép lại bài nên cho các em
thực hiện ở nhà.


2.2. Thực hiện đúng cao độ và trường độ .
Rất nhiều học sinh chưa nắm vững kiến thức về nhạc lý nên việc dạy bài tập đọc
nhạc tránh nhồi nhét cho học sinh những kiến thức trừu tượng mà phải chú ý đến thực
hành.
Thông thường người ta tách ra 2 yếu tố, đó là độ cao, độ dài của âm thanh để luyện
riêng, khi thuần thục mới ghép lại độ cao và độ dài cho học sinh.
+ Luyện tập về cao độ
Nhiều học sinh chưa quen với độ cao các nốt nhạc nên luyện tập về cao độ là rất khó
đối với các em. Giáo viên dùng đàn organ đánh giai điệu một lần cho học sinh nghe sau đó
đàn từng câu học sinh nghe nhìn từng nốt nhạc để đọc. Với các em phải tiến hành từ những
âm dễ đọc nhất phù hợp tầm cữ giọng các em rồi mới mở rộng thành 5 âm, 6 âm. Trước hết
tập những vần ít âm với âm son làm trung tâm như (mi son la son đô) đến quãng 5 (Rê mi
pha son la hay Đô rê mi pha son). Sau khi hình thành thang 5 âm ta dạy tiếp quãng 6 ghép
lại (Đô rê mi pha son la) và tùy vào từng bài tập đọc nhạc mà ta luyện cao độ cho phù hợp.
Giáo viên ghi chữ theo tên nốt ví dụ : Đô là Đ, rê là R, mi là M, pha là P, son là S…
cho học sinh dễ nhìn và nhớ đọc khi chưa quen.
Giáo viên ghi thang âm của bài tập đọc nhạc vào bảng phụ sau đó đàn một lần cho
học sinh nghe cho học sinh đọc từng nốt của thang âm theo đàn khi học sinh đọc tốt rồi
giáo viên có thể cho học sinh đọc cao độ của bài tập đọc nhạc, cho học sinh đọc theo cao
độ từ thấp lên cao, từ cao xuống thấp, hoặc cho đọc theo cặp 2 nốt trong phạm vi quãng
tám. Quan trọng nhất là tập cao độ trên nền giai điệu của bài tập đọc nhạc sẽ học để các em
dễ dàng bắt vào cao độ của bài tập đọc nhạc.
+ Luyện tập về trường độ

Học sinh tiểu học nếu kết hợp đọc cao độ và tiết tấu ngay cùng một lúc sẽ làm cho
học sinh lúng túng nhất là đối với những học sinh không có năng khiếu. Để học sinh tiếp
thu một cách dễ dàng, giáo viên dạy luyện tập trường độ riêng bằng cách gõ tiết tấu lấy
đơn vị phách làm cơ sở có thể vỗ tay theo phách hoặc theo tiết tấu.
Giáo viên ghi tiết tấu của bài TĐN vào bảng phụ cho học sinh luyện tập tiết tấu của
bài. Có thể cho học sinh vỗ tay hoặc dùng thanh phách nhạc cụ để gõ. Để học sinh thích
thú tạo không khí sinh động giáo viên có thể cho các em gõ tiết tấu và đọc bằng các tiếng
tượng thanh ví dụ như: rinh, tùng, cắc…. hoặc đọc các âm với những tên gần gũi với ký


hiệu âm nhạc như nốt đen đọc là “đen”, nốt móc đơn đọc là “đơn”, dấu lặng đọc là “lặng”,
nốt trắng đọc là “trắng”.
Luyện tập tiết tấu giúp các em biết độ dài các nốt nhạc, luyện tập tiết tấu dựa vào
từng bài tập đọc nhạc.
Luyện tập đọc tiết tấu bằng âm tượng thanh kết hợp vỗ tay hoặc gõ đệm bằng nhạc
cụ làm cho lớp học sinh động học sinh khắc sâu kiến thức .
Khi học sinh luyện tập tiết tấu tốt thì học sinh sẽ áp dụng vào bài TĐN tốt hơn.
Trong quá trình giảng dạy thực hành luyện tập tiết tấu giáo viên phải vận dụng các
phương pháp linh hoạt hoặc dưới dạng trò chơi tổ chức nhóm, tổ, bàn …học sinh luyện tập
phù hợp với từng bài.
Phải nói là có rất nhiều cách cho học sinh tiếp cận với các hình nốt và tập thể hiện
đúng mối quan hệ trường độ của các âm thanh trong một tiết tấu cụ thể. Điều đó người
giáo viên có sự suy nghĩ và sáng tạo thêm các biện pháp mới nhằm giúp học sinh tiếp thu
nhanh luyện tập tiết tấu tốt nhất.
Muốn thực hiện tốt bài TĐN ta cần phải thực hiện đúng quy trình bài tập đọc nhạc.
+ Thực hiện đúng quy trình khi dạy bài TĐN
Việc giúp học sinh tập đọc một bài TĐN muốn thu được kết quả tốt cũng phải được
thực hiện đúng các bước theo trình tự nhất định .
Ở lớp 7 có tổng cộng 8 bài TĐN từ bài tập đọc nhạc số 1 đến bài tập đọc nhạc số 8
- Trước khi vào bài TĐN giáo viên giới thiệu bài TĐN.

- Học sinh xác định âm cao, thấp, trung bình và tập nói tên nốt nhạc ví dụ như son
đen, la trắng.. (chưa đọc cao độ các nốt).
-Tập luyện thanh
VD : Luyện thanh : Theo mẫu âm Mi, Ma

&==B===C===D===E===F===E===D===C===R
==!
- Đọc cao độ


Giáo viên đàn cao độ các nốt có trong bài TĐN, hoc sinh nghe và đọc theo ( đọc từ
thấp lên cao, từ cao xuống thấp sau đó đọc đảo vị trí các nốt, hoạt động này có thể thay thế
cho phần luyện thanh khởi động giọng.
Giáo viên đàn giai điệu từng chuỗi âm thanh ngắn khoảng 2 đến 3 lần học sinh lắng
nghe và đọc nhẩm. Học sinh đọc cao độ theo thang âm lên và thang âm xuống.
Học sinh đọc nhạc từng câu ngắn giáo viên đàn từng chuỗi âm thanh ngắn khoảng 2
đến 3 lần học sinh lắng nghe và nhẩm theo. Khi giáo viên bắt nhịp thì học sinh hòa giọng
vào với đàn. Với cách làm như vậy giáo viên không phải đọc mẫu mà tự học sinh lắng
nghe âm thanh và tự đọc bài theo những gì các em cảm nhận được. Các em sẽ rất thích thú
vì tự mình khám phá giai điệu của bài TĐN và tự ghép được lời ca và sẽ thích thú hơn nữa
khi các em được nghe trọn vẹn bài hát có đoạn trích là bài TĐN mà các em vừa học, giáo
viên nghe và nhận xét sửa sai nếu học sinh đọc chưa đúng yêu cầu.
Giáo viên đàn giai điệu cả bài TĐN để học sinh tự đọc nhạc hòa với tiếng đàn, vừa
đọc kết hợp gõ đệm theo tiết tấu.
Học sinh đọc nhạc cả bài lần nữa giáo viên không sử dụng nhạc cụ mà lắng nghe học
sinh đọc để phát hiện chỗ sai hướng dẫn các em sửa sai.
Học sinh ghép lời ca, giáo viên đàn giai điệu cả bài TĐN để học sinh tự đọc nhạc và
hát lời có thể chia một dãy đọc nhạc một dãy hát lời hoặc cho các tổ luân phiên nhau.
Đọc nhạc và gõ đệm, học sinh đọc nhạc và hát lời bài TĐN, đến đây không gõ theo
tiết tấu nữa mà chuyển sang gõ phách, vì phách là đơn vị cơ bản của trường độ).

Củng cố kiểm tra, giáo viên cho tổ nhóm hay chỉ định các cá nhân trình bày bài
TĐN, giáo viên nhận xét khen học sinh thực hiện tốt và nhẹ nhàng động viên sửa sai học
sinh thực hiện chưa đúng yêu cầu.
Để thực hiên được điều này người giáo viên cần :
- Chuẩn xác về cao độ, không được chênh phô, tiết tấu phải chính xác.
- Kết hợp âm thanh trên đàn để kiểm tra chính xác cao độ của học sinh khi đọc bài
TĐN.
- Kết hợp trò chơi như đọc tiết tấu theo âm thanh của các nhạc cụ thi đua đọc nhạc
theo tổ để tạo không khí sôi nổi trong lớp học.


Củng cố kiểm tra giáo viên chỉ định tổ nhóm cá nhân TĐN giáo viên hướng dẫn học
sinh đọc đúng và sửa sai học sinh đọc chưa đạt.
Cần lưu ý khi dạy bài TĐN học sinh tự lắng nghe tiếng đàn mẫu của giáo viên để
cảm âm từ đó vận dụng để TĐN , giáo viên đừng bao giờ dạy một cách truyền khẩu hát nốt
nhạc ngoại trừ những học sinh chậm và không có năng khiếu và tuyệt đối không được để
học sinh đó đứng ngoài tiết học.
2.3 Hướng dẫn học sinh đọc nhạc và ghép lời ca đều giọng, diễn cảm rõ lời.
Các em đọc nhạc và ghép lời ca không đều là do các em không tập trung lắng nghe
khi giáo viên bắt giọng và các em bị cuốn nhịp, không đọc đúng nhịp không giữ được nhịp
độ ban đầu và có xu hướng nhanh dần lên.
Muốn học sinh đọc đúng nhạc hát lời ca đều giọng diễn cảm giáo viên phải chú ý bắt
giọng tạo được sự chú ý của học sinh.
Dạy học sinh chính xác về cao độ và trường độ, cho học sinh đọc nhạc và hát lời ca
kết hợp gõ đệm theo phách, tiết tấu lời ca đều chính xác sẽ giúp học sinh hát lời chính xác
và đúng nhịp. Kết hợp với âm thanh trên đàn để kiểm tra chính xác cao độ của học sinh khi
đọc bài.
Học sinh nghe và nhận xét bạn, giáo viên nhận xét chung sửa sai uốn nắn kịp thời
động viên học sinh hát sai để giúp các em hát đúng.
Một số bài TĐN nhạc, ở cuối câu có chỗ ngân dài 2 hoặc 3 phách thì giáo viên nên

đếm phách để học sinh ngân cho đủ và kết hợp vỗ tay theo phách học sinh sẽ hát và ngân
cho đủ, kết hợp vỗ tay theo phách học sinh sẽ hát đúng trường độ .
Sau khi TĐN xong muốn ghép lời ca diễn cảm và đúng trước hết các em phải thực
hiện đúng cao độ, trường độ như đã nêu trên.
Giáo viên nên giới thiệu nội dung bài TĐN nói về điều gì, sắc thái thể hiện ra sao,
vui hay êm dịu… nhất là khi hát phải thể hiện được giai điệu tiết tấu của bài hát phải đưa
tâm hồn của mình hòa quyện vào lời hát, phải có cảm xúc khi hát thể hiện được tâm hồn
của mình vào nội dung tác phẩm như (tình bạn bè, cha mẹ, thầy cô quê hương, mái
trường…).
Hướng dẫn các em phát âm rõ lời, chính xác gọn tiếng chỗ nào luyến lên hay luyến
xuống phải thể hiện được.


Trong lúc TĐN không nên cho các em đọc to quá gây ra khan tiếng mệt giọng ảnh
hưởng đến giọng và không thể hiện nội dung bài tập.
Giáo viên khi bắt giọng cho học sinh đọc nhạc phải bắt giọng cho chuẩn xác hoặc có
thể bắt giọng bằng sử dụng nhạc cụ để bắt giọng vào cho đúng và chuẩn xác.
2.4 Ôn tập bài TĐN
Chương trình âm nhạc ở THCS không tách biệt TĐN thành 1 tiết học riêng mà
thường kết hợp trong 2 nội dung trong một tiết học như ôn tập bài hát kết hợp học bài
TĐN, hoặc ôn tập bài hát với ôn tập bài TĐN, ….
Ở tiết ôn tập bài TĐN cho học sinh nhớ lại tên nốt nhạc đọc đúng yêu cầu bài tập
đọc nhạc đúng trường độ cao độ bài tập đọc nhạc và ghép lời ca diễn cảm có thể kết hợp
múa vận động phụ họa.
Giáo viên gõ tiết tấu học sinh nghe thực hiện lại.
Cho học sinh nghe lại giai điệu bài TĐN. Giáo viên đàn giai điệu học sinh đọc nhạc
và hát lời kết hợp gõ đệm theo phách theo tiết tấu, theo nhịp. Giáo viên chỉ định học sinh
trình bày cá nhân, theo nhóm, tổ….yêu cầu học sinh TĐN đúng và thể hiện được tính chất
mềm mại của giai điệu đã học. Cho học sinh TĐN các nhóm đối đáp hoặc nối tiếp nhau,
hoặc TĐN kết hợp với trò chơi.

Để nâng cao hơn về cảm thụ âm nhạc giáo viên đàn chuỗi âm thanh ngắn (4 đến 5
nốt ) học sinh chú ý lắng nghe nhận biết đó là giai điệu câu nhạc nào và đọc cả câu. Học
sinh đọc nhạc hát lời và nói lên cảm nhận của mình về giai điệu lời ca của cả bài TĐN. Và
có thể nâng cao hơn giáo viên yêu cầu học sinh tập đặt lời ca mới cho bài TĐN.
Cho học sinh tập đặt lời ca mới theo nhóm và lên trình bày trước lớp. Giáo viên
nhận xét khen ngợi.

c. Khả năng áp dụng
Hiện tại sang kiến mới chỉ áp dụng trên đối tượng là HS khối 7 tại trường THCS Nà
Tấu năm học 2014 - 2015, sau khi đánh giá có hiệu quả bản thân tôi sẽ tiến hành tiếp tục
mở rộng áp dụng đối với HS khối 8, 9 tại trường cũng như trao đổi kinh nghiệm giảng dạy
với các GV cùng giảng dạy môn Âm nhạc ở các trường khác trên địa bàn, với mong muốn


bộ môn âm nhạc ngày càng thu hút HS và nâng cao chất lượng giảng dạy cũng như phong
trào ca, hát tại trường THCS Nà Tấu.

d. Hiệu quả thực hiện
Sau khi tôi áp dụng giảng dạy môn âm nhạc với các biện pháp trên thấy rằng có kết
quả chuyển biến. Cụ thể các em học sinh lớp 7 khi TĐN đã tiến bộ rõ rệt, tiếp thu rất mau
và thực hiện rất tốt khi học TĐN, các em thể hiện đúng cao độ, trường độ đọc nhạc và ghép
lời ca đều giọng, diễn cảm rõ lời không còn hát ê a nhạc một nơi lời một nơi các em hát
thật gọn tiếng, biết phân biệt được chỗ nào cần hát nhẹ hay vừa hoặc nhấn mạnh giọng và
ngân dài đủ đúng và hát thật diễn cảm thể hiện rõ tình cảm nội dung tác phẩm
Kết quả đánh giá học lực môn âm nhạc cuối học kì I năm học 2014-2015 của khối
47 tỉ lệ học sinh hoàn thành tốt tăng hơn khoảng 11%, số học sinh hoàn thành tăng cao, học
sinh chưa hoàn thành giảm xuống nhiều trong đó phần TĐN các em thể hiện được tốt hơn
cụ thể như sau:
Lớp


Sĩ số

Hoàn thành
tốt

%

Hoàn thành

%

Chưa hoàn
thành

%

7b1

29

12

42

14

48

3


10

7b2

29

11

38

15

52

3

10

7b3

29

10

34

13

45


6

21

7b4

30

12

40

13

43

5

17

TĐN là phân môn khó học, việc giảng dạy cho học sinh đòi hỏi phải có những
phương pháp, biện pháp đặc thù riêng. Hơn nữa người giáo viên còn phải biết lựa chọn và
áp dụng từng phương pháp, biện pháp sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh. Về
phía bản thân, với một số phương pháp, biện pháp nêu trên, qua thực tế giảng dạy tại
trường, tôi nhận thấy hiệu quả của các phương pháp, biện pháp này là khá cao. Tuy nhiên,
khi vận dụng những phương pháp, biện pháp này, giáo viên có thể tuỳ cơ ứng biến sao cho
phù hợp với từng hoàn cảnh, từng đối tượng cụ thể để thu được kết quả tốt nhất. Và điều
quan trọng là chúng ta cùng nhau xây dựng nên những phương pháp, biện pháp giảng dạy



hay nhất, phù hợp nhất đối với phân môn TĐN để kết quả học tập của các em ngày càng
được nâng cao hơn.
Qua đề tài này tôi muốn trao đổi với quý đồng nghiệp về vấn đề học âm nhạc nói
chung và học phân môn TĐN nói riêng sẽ làm cho con người thoải mái, hứng thú hơn khi
học tập môn âm nhạc cũng như học các môn học khác, giáo dục âm nhạc cùng với giáo dục
các môn học khác lập nên một nền giáo dục toàn diện để đào tạo một thế hệ trẻ đủ năng
lực, đầy tự tin trở thành người chủ tương lai của đất nước.

e. Phạm vi ảnh hưởng của SKKN
SKKN này có thể mở rộng đối với toàn cấp trương học, đặc biệt đối với những
trường có điều kiện kinh tế khó khăn, vùng sâu, vùng xa.

g. Kiến nghị và đề xuất
Để nâng cao chất lượng học tập phân môn TĐN cho, tôi xin có ý kiến đề xuất như
sau:
Bổ sung thêm những đồ dùng học tập, đồ dùng giảng dạy của bộ môn như: Bảng phụ
chép nhạc và bản chép bài TĐN để đáp ứng nhu cầu học tập của các em.
Sáng kiến kinh nghiệm này được nghiên cứu và viết ra dựa trên quá trình thực tế tôi
đã giảng dạy trong những năm qua tại trường nơi tôi công tác, đúc kết những kinh nghiệm,
xin được trình bày với quý đồng nghiệp. Rất mong được sự đóng góp nhiệt tình của quý
đồng nghiệp, của hội đồng khoa học.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Nà Tấu,ngày 6 tháng 9 năm
2015.
Người thực hiện

Cao Thị Hoa


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BÁO CÁO
TÓM TẮT NỘI DUNG, BẢN CHẤT, HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN
- Tên sáng kiến : ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TẬP ĐỌC NHẠC MÔN ÂM
NHẠC 7
- Tên cá nhân thực hiện : Cao Thị Hoa
- Thời gian đã được triển khai thực hiện : Từ ngày 10/9/2014 đến ngày 30/4/2015
1. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến :
1.1.Sự cần thiết :
Ở lớp 7, ngoài việc học hát các em còn được tập đọc các bài tập đọc nhạc với các
hình tiết tấu, được ghép lời ca theo nhạc và được làm các bài tập âm nhạc. Do đó một
PPDH phù hợp sẽ giúp các em lĩnh hội kiến thức tốt hơn, gây hứng thú của các em trong
quá trình học TĐN chính là mục tiêu của sang kiến này
1.2. Mục đích nghiên cứu
- Mục đích của việc nghiên cứu là nắm bắt được được khả năng tiếp thu của học sinh
khi áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy.
- Tìm tòi, nghiên cứu, tìm ra nhiều các phương pháp, nhiều cách giảng dạy nhằm lôi
cuốn học sinh, giúp học sinh chủ động, sáng tạo trong bất kì bài tập đọc nhạc nào.
- Đề xuất các biện pháp tích cực để nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn âm nhạc
đặc biệt là việc học phân môn TĐN trong nhà trường.
2. Phạm vi triển khai thực hiện
- Thông quá quá trình thực tiễn giảng dạy, cũng như nắm bắt được thực tế giảng dạy
của các trường bạn khác và nhận thấy rằng kết quả thu được chưa cao. Tôi đã lên kế hoạch


xây dựng đề tài nghiên cứu về việc dạy phân môn TĐN của bộ môn âm nhạc trường tôi, cụ
thể là ở khối lớp 7 trong năm học 2014 – 2015
3. Mô tả sáng kiến
Thông qua phân tích thực trạng vấn đề, tìm tòi các giải pháp nhằm nâng cao chất
lượng học nội dung TĐN của HS lớp 7 Tại trường THCS Nà Tấu với các giải pháp :

- Hướng dẫn cho học sinh nắm rõ về lý thuyết âm nhạc :
- Xây dựng phương pháp tập đọc nhạc
- Xây dựng phương pháp chép nhạc
- Thực hiện đúng cao độ và trường độ .
- Thực hiện đúng quy trình khi dạy bài TĐN
4. Kết quả và hiệu quả mang lại
Kết quả đánh giá học lực môn âm nhạc cuối học kì I năm học 2014-2015 của khối
47 tỉ lệ học sinh hoàn thành tốt tăng hơn khoảng 11%, số học sinh hoàn thành tăng cao, học
sinh chưa hoàn thành giảm xuống nhiều trong đó phần TĐN các em thể hiện được tốt hơn
5. Đánh giá về phạm vi ảnh hưởng của sang kiến.
SKKN này có thể mở rộng đối với toàn cấp trương học, đặc biệt đối với những
trường có điều kiện kinh tế khó khăn, vùng sâu, vùng xa.
6. Kiến nghị, đề xuất :
Bổ sung thêm những đồ dùng học tập, đồ dùng giảng dạy của bộ môn như: Bảng phụ
chép nhạc và bản chép bài TĐN để đáp ứng nhu cầu học tập của các em.
Ý kiến xác nhận của
thủ trưởng đơn vị

Nà Tấu, Ngày 06 tháng 09 năm 2015
Người báo cáo

Cao Thị Hoa