CHƯƠNG 4

CHIẾN THUẬT CHỦ YẾU
CỦA MÔN BÓNG BÀN
Trong thi đấu bóng bàn sự thắng bại, đặc biệt là sự thắng bại trước các đấu thủ có
thực lực, kỹ thuật tương đương, thường thường quyết đònh bởi chiến thuật.
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA CHIẾN THUẬT VỚI KỸ THUẬT TRONG BÓNG BÀN
Nói chung chiến thuật bóng bàn thường được cấu thành từ hai loại hình kỹ thuật đơn
trở lên kết hợp với nhau. Trong tình huống đặc biệt thì 1 loại kỹ thuật cũng có thể cấu
thành chiến thuật. Do vậy kỹ thuật bóng bàn là nền tảng của chiến thuật bóng bàn. Chỉ có
tập luyện các loại hình kỹ thuật cơ bản một cách thành thạo mới có thể vận dụng được
theo ý muốn các loại chiến thuật trong thi đấu đòi hỏi. Có chiến thuật tiên tiến và thoả
đáng sẽ thúc đẩy được việc phát huy sở trường kỹ thuật của bản thân tốt hơn, từ đó phát
huy trình độ cao hơn trong thi đấu.
Các cách đánh khác nhau có các chiến thuật khác nhau. Ví dụ như chiến thuật của cách
đánh loại hình tấn công nhanh lấy việc phát huy đầy đủ sự dũng mãnh và tốc độ nhanh
trong tấn công nhanh gần bàn, linh hoạt biến hóa nhiều làm chính. Còn sử dụng chiến
thuật đối với cách đánh giật líp vồng thì lại lấy việc phát huy tấn công chủ động của bóng
giật vồng, xoáy lên mạnh mẽ, đồng thời kết hợp với đập vụt mạnh làm chính; Chiến thuật
của cách đánh kết hợp cắt bóng, tấn công lấy việc phát huy biến hoá độ xoáy cắt bóng và
đập vụt mạnh tốc độ nhanh làm chính v.v... Vì vậy để làm cho chiến thuật có thể phát huy
tốt hơn sở trường kỹ thuật của các loại hình cách đánh khác nhau nên sử dụng các kỹ
thuật thích hợp khác nhau để tổ hợp thành chiến thuật thích hợp với cách đánh của mình.
II. CHIẾN THUẬT CHỦ YẾU CỦA MÔN BÓNG BÀN
Loại hình cách đánh của môn bóng bàn hiện đại có rất nhiều. Bất kỳ một loại hình
cách đánh nào cũng đều có rất nhiều chiến thuật đặc hiệu.
I.1. Chiến thuật đẩy công
Đặc điểm: Chủ yếu sử dụng tốc độ và sức mạnh tấn công thuận tay và đẩy chặn trái
tay, đồng thời kết hợp sự biến đổi điểm rơi và biến đổi nhòp độ để áp chế và điều động đối
phương, nhằm tranh thủ chủ động hoặc giành điểm. Chiến thuật đẩy công là chiến thuật
chủ yếu của cách đánh đẩy trái công phải đối phó lại với cách đánh loại hình công kích.

Những vận động viên có năng lực đẩy chặn tấn công 2 mặt và kết hợp công cắt, v.v..
thường sử dụng loại chiến thuật này.
Phương pháp:
- Đẩy trái công phải.
- Đẩy chặn né người tấn công.
- Đẩy chặn, né người tấn công, sau đó tạt bóng thuận tay.
- Đẩy trái kết hợp công trái tay.
- Đẩy trái công trái tay, sau đó né người tấn công.
- Đẩy trái, công trái tay né người tấn công, sau đó tạt bóng thuận tay.
Những điều cần chú ý:
- Đẩy công bóng đều cần có sự biến đổi đường bóng, biến hoá điểm rơi, và biến hoá
nhòp độ.
81


Đây là phương pháp chủ yếu của chiến thuật đẩy công giành chủ động và tạo ra cơ hội
đập vụt bóng giành điểm.
- Đẩy chặn: Nói chung lấy ép trái tay của đối phương làm chính. Sau đó đột ngột đổi
sang ép thuận tay để tạo ra cơ hội tấn công. Nếu như thuận tay của đối phương tương đối
kém thì mới có thể dùng đẩy ép thuận tay của đối phương làm chính.
- Trong đẩy chặn có thể đột ngột đẩy tăng lực vào trung lộ của đối phương làm cho đối
phương khó có thể dùng sức đánh trả. Sau đó dùng đập vụt thuận tay hoặc né người đập
vụt.
- Khi gặp đường bóng có cơ hội tấn công cần quyết đoán đập vụt. Đây là biện pháp chủ
yếu để giành điểm của chiến thuật đẩy công.
Chiến thuật đẩy công phải kiên trì bám gần bàn, lại không thể phòng thủ "chết" ở gần
bàn. Cần phải nắm được sự thay đổi vò trí giữa, gần và vừa bàn, nắm vững nhòp độ đối
công.
- Chiến thuật đẩy công đối phó với cách đánh giật líp bóng, nên kiên trì xa bàn là
chính. Dùng đẩy nhanh và đẩy chặn tăng, giảm lực, khống chế điểm rơi thừa cơ dùng líp

bóng phản công gần bàn hoặc đập vụt giật vồng với sức mạnh trung bình sau đó bước sang
tấn công liên tục thuận tay.
II.2. Chiến thuật công hai mặt
Đặc điểm: Chủ yếu lợi dụng tốc độ và sức mạnh kỹ thuật tấn công bóng thuận tay và
trái tay áp chế đối phương, tranh thủ giành chủ động và tạo cơ hội đập vụt. Chiến thuật
tấn công hai mặt là chiến thuật chủ yếu của cách đánh tấn công hai mặt đối phó với loại
hình đánh công kích.
Phương pháp:
- Công bên trái, vụt bên phải (tấn công vào góc trái của đối phương, tìm cơ hội vụt
mạnh vào chỗ trống bên thuận tay của đối phương).
- Tấn công đánh 2 góc, vụt mạnh vào trung lộ.
Những điểm cần chú ý:
Tấn công bóng thuận tay và trái tay đều phải có sự biến đổi đường bóng và điểm rơi để
tạo ra cơ hội đập vụt
- Cần lấy việc ép trái tay của đối phương làm chính, sau đó công kích vào bên thuận tay
hoặc trung lộ của đối phương tạo ra cơ hội đập vụt bóng.
- Khi gặp cơ hội cần mạnh dạn đập vụt.
- Chiến thuật tấn công hai mặt trong tình huống chủ động tấn công cần kiên trì gần
bàn; Trong tình huống bò động có thể lùi ra sau thích hợp, tiến hành phản công ở cự ly gần
và vừa.
- Chiến thuật tấn công hai mặt đối phó với cách đánh giật líp bóng, cần kiên trì gần
bàn dùng vuốt bóng nhanh để chống lại bóng giật vồng của đối phương, thừa cơ sử dụng líp
bóng phản công hoặc đập vụt, líp bóng với sức mạnh trung bình, sau đó chuyển sang tấn
công liên tục.
II.3. Chiến thuật líp công
Đặc điểm: Liên tục dùng líp bóng nhanh thuận tay tạo cơ hội tấn công; Sau đó sử dụng
đột kích và đập vụt để tạo thế giành điểm. Chiến thuật líp công là chiến thuật chủ yếu của
cách đánh tấn công nhanh đối phó với cách đánh của loại hình cắt bóng.
Phương pháp:
82



- Líp bóng thuận tay, sau đó đập vụt.
- Líp trái tay, sau đó đập vụt (nói chung là các vận động viên tấn công 2 mặt khi gặp
cắt bóng góc lớn bên trái hay sử dụng).
Những điều cần chú ý:
- Sức mạnh líp, đập vụt bóng cần có tính bất ngờ để đối phương không kòp trở tay.
- Cần có sự biến đổi đường bóng và điểm rơi khi líp bóng (như líp 2 góc trái, phải; phải
ngắn, trái dài v.v...) để điều động đối phương giành thế chủ động và tạo cơ hội tấn công.
- Khi gặp bóng có cơ hội tấn công, cần mạnh dạn đập vụt hoặc đột kích (có thể đập vụt
vào trung lộ hoặc bên yếu của đối phương).
- Sử dụng chiến thuật líp công cần có sự kiên trì không nên nóng vội giành phần
thắng, đối với bóng có cơ hội chưa chắc chắn thì không nên đánh bóng quá mạnh.
II.4. Chiến thuật kết hợp líp, vụt, bỏ nhỏ
Đặc điểm: Chiến thuật này là do chiến thuật líp công kết hợp với bỏ nhỏ mà tạo
thành. Đây là chiến thuật thường dùng của cách đánh loại hình tấn công đối phó với cách
đánh cắt bóng.
Phương pháp:
Khi đập vụt ở chiến thuật líp công hoặc bỏ nhỏ bóng sau đột kích (lúc này vò trí đứng
của đối phương nói chung cách bàn tương đối xa nên bỏ nhỏ bóng là có hiệu quả tốt nhất).
Sau khi bỏ nhỏ trong chiến thuật líp công, nên kết hợp đập vụt hoặc đột kích (lúc này
vò trí đứng của đối phương thường thường cách bàn rất gần, nên đập vụt hoặc đột kích dễ
có cơ hội giành điểm).
Những điểm cần chú ý:
- Bỏ nhỏ trong lúc líp công, cần tiến hành khi vò trí đứng của đối phương tương đối xa,
đồng thời bóng đến tương đối gần lưới. Như vậy, điểm rơi của bóng bỏ nhỏ dễ áp sát lưới,
có thể tăng thêm độ khó và cự ly di chuyển ra trước cho đối phương.
Khi đập vụt sau khi bỏ nhỏ, nếu đối phương áp rất gần bàn có thể đập bóng nhắm
thẳng vào thân người của đối phương. Như vậy thường có thể làm cho đối phương khó có
thể né người để đánh trả.

II.5. Chiến thuật gò công
Đặc điểm: Chủ yếu dùng gò bóng xoáy thấp và biến hoá đường bóng, điểm rơi để
khống chế đối phương chờ thời cơ công bóng, sau đó sử dụng kỹ thuật đột kích thấp, vụt
nhanh hoặc líp nhanh v.v... và chuyển sang tấn công liên tục. Trong khi gò bóng gặp cơ hội
tấn công có thể tiến hành đập vụt, thường thường kèm theo tính đột ngột có thể trực tiếp
giành điểm. Chiến thuật gò công là chiến thuật bổ trợ không thể thiếu trong các loại hình
cách đánh của bóng bàn.
Phương pháp:
Gò bóng thuận tay, trái tay kết hợp líp nhanh, vụt nhanh, đột kích hoặc đập vụt thuận
tay. Gò bóng thuận tay, trái tay kết hợp líp nhanh, vụt nhanh đột kích hoặc đập vụt trái
tay.
Những điểm cần chú ý:
- Chiến thuật gò công vừa cần phải cố hết mức vung vợt sớm (trong thi đấu từ gò
chuyển sang công gọi là hơi vung vợt) để giành thế chủ động, nhưng lại không được có tâm
lý nóng vội. Nếu không, vung vợt rất dễ sai lầm.
- Vẩy ngắn trong gò bóng có thể làm cho đối phương không dễ cướp trước (hoặc phát
83


lực) tấn công, có lợi cho việc tạo ra cơ hội tấn công để thừa cơ dùng tấn công thuận tay,
trái tay hoặc né người tấn công.
II.6. Chiến thuật phản công trong cắt bóng
Đặc điểm: Chiến thuật này được kết hợp giữa cắt bóng và công bóng. Thường lấy cắt
bóng bòt góc tăng xoáy làm chính, thừa cơ phản công hoặc lấy cắt bóng xoáy, thấp vững,
biến hoá nhiều, buộc đối phương líp công trong lúc di chuyển bước, để từ đó tìm cơ hội
phản công. Chiến thuật này có đặc điểm: “ẩn, biến mạnh, công” là chiến thuật chủ yếu của
cách đánh kết hợp công cắt.
Phương pháp:
- Bòt góc cắt bóng thuận tay, trái tay (tức điểm rơi án gần lưới góc trái của bàn bóng
đối phương), kết hợp công thuận tay hoặc né người tấn công khu vực trống bên phải của

đối phương.
- Cắt bóng dài hai góc lớn thuận tay và trái tay kết hợp phản công hoặc né người tấn công
trái tay và thuận tay.
Những điểm cần chú ý:
- Cắt bóng thuận tay và trái tay đều cần chú ý sự biến hoá cường độ xoáy của bóng đến.
Sau khi cắt bóng tăng xoáy có thể dùng động tác cắt tương tự như cắt bóng tăng xoáy để
cắt bóng không xoáy. Đây là phương pháp có hiệu quả làm cho đối phương líp bóng cao từ
đó tiến hành phản công.
- Khi cắt bóng cần cố gắng hết mức có thể ép thấp độ vồng để tránh đối phương đập
vụt hoặc đột kích.
- Khi cắt bóng ẩn góc, cần phối hợp cắt bóng góc kia để làm cho đối phương phải đánh
bóng trong lúc di chuyển bước.
II.7. Chiến thuật giao bóng cướp tấn công (cướp líp giật)
Đặc điểm: Chiến thuật giao bóng cướp tấn công là chiến thuật lấy giao bóng có đường
bóng xoáy, điểm rơi và tốc độ khác nhau để tăng thêm độ khó đánh trả cho đối phương,
tạo cho bên mình có cơ hội tấn công hoặc làm giảm hiệu quả bóng đánh trả của đối
phương. Sau đó cướp trước tấn công giành lại thế chủ động hoặc trực tiếp giành điểm. Đây
là chiến thuật chủ yếu và biện pháp giành điểm chủ yếu của tất cả các cách đánh, đặc biệt
là cách đánh loại hình tấn công.
Phương pháp:
- Giao bóng xoáy xuống và không xoáy, cướp tấn công.
- Giao bóng luân phiên thuận tay và trái tay, cướp tấn công.
- Giao bóng xoáy lên, xoáy xuống nghiêng thuận tay và trái tay cướp tấn công.
Những điểm cần chú ý:
- Giao bóng cần có sự biến đổi đường bóng và điểm rơi để làm cho đối phương chạy chỗ
trước, sau, phải, trái đỡ giao bóng.
- Sau khi giao bóng cần có sự chuẩn bò cướp tấn công để không mất đi cơ hội cướp tấn
công.
- Bản thân giao bóng gì? đối phương có thể dùng kỹ thuật gì dể đánh trả? Tất cả cần
phải được đònh sẵn và dự đoán trước khi giao bóng. Như vậy, mới có thể làm tốt việc chuẩn

bò cướp tấn công.
- Cướp tấn công cố gắng sử dụng hết sức mạnh, nhưng lại không thể quá mạnh (cần
84


dựa vào độ cao và tính chất của bóng đến để sử dụng sức mạnh thỏa đáng (tối ưu) nếu
không sẽ làm ảnh hưởng đến chất lượng bóng đánh vào bàn.
II.8. Chiến thuật đỡ giao bóng cướp tấn công líp giật công
Đặc điểm: Chiến thuật này là do một số kỹ thuật đơn lẻ hình thành, có tính tấn công
mạnh. Có thể biến sự bất lợi của đỡ giao bóng thành thế chủ động, trực tiếp giành điểm.
Đây là chiến thuật chủ yếu của các cách đánh trong bóng bàn, đặc biệt là cách đánh loại
hình tấn công.
Phương pháp:
Dùng kỹ thuật vụt nhanh, công nhanh hoặc đột kích sức mạnh vừa phải tiến hành đỡ
giao bóng cướp tấn công.
Những điểm cần chú ý:
- Do đỡ giao bóng cướp tấn công (cướp líp, giật công) thường được tiến hành trong tình
huống đối phương chủ động giao bóng và bản thân ở vào thế đỡ giao bóng bò động độ khó
tương đối lớn.
- Đỡ giao bóng cướp tấn công (cướp líp, giật công) nói chung không thể quá mạnh. Do
đó cần xác đònh được phương hướng xoáy của bóng đến, cường độ xoáy và độ cao của bóng
đến để sử dụng phương pháp tấn công thoả đáng. Ví dụ đối phương giaọ bóng tăng xoáy
xoáy xuống. Khi đỡ giao bóng cướp tấn công cần sử dụng thủ pháp nâng kéo bóng để tránh
chúc lưới, đồng thời sức mạnh công bóng không thể quá lớn. Còn nếu khi đối phương giao
bóng xoáy lên xoáy nghiêng thì khi đỡ giao bóng cướp tấn công nên sử dụng thủ pháp đẩy
ép để tránh công bóng chúc lưới. Chỉ có khi nào bóng đến hơi cao mới có thể cướp tấn công
sức mạnh lớn.
- Sau khi kết thúc động tác đỡ giao bóng cướp tấn công, cần lập tức làm tốt việc chuẩn
bò đôi công hoặc liên tục tấn công để tiếp tục giành thế chủ động.
- Đỡ giao bóng cướp tấn công líp công, giật công sức mạnh càng nhỏ càng cần chú ý

đường bóng và điểm rơi của bóng. Nói chung phần lớn đánh sang trái tay của đối phương.
Nếu trái tay của đối phương mạnh mà thuận tay yếu, thì có thể đánh nhiều về thuận tay
của đối phương.
III. CHIẾN THUẬT CHỦ YẾU CỦA CÁCH ĐÁNH THƯỜNG GẶP
III.1. Chiến thuật chủ yếu của cách đánh đẩy trái công phải
Chiến thuật giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật chủ
yếu

Chiến thuật đẩy công
Chiến thuật đỡ giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật líp công
Chiến thuật kết hợp líp vụt bỏ nhỏ

Chiến thuật bổ trợ

Chòến thuật gò công
Chiến thuật kết hợp gò líp

III.2. Chiến thuật chủ yếu của cách đánh tấn công hai mặt vợt dọc
Chiến thuật tấn công hai mặt
Chiến thuật
chủ yếu

Chiến thuật giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật đỡ giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật líp công
Chiến thuật kết hợp líp, vụt, bỏ nhỏ

Chiến thuật


Chiến thuật gò công

85


bổ trợ

III.3. Chiến thuật chủ yếu của cách đánh tấn công hai mặt vợt ngang
Chiến thuật giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật
chủ yếu

Chiến thuật công bóng hai mặt
Chiến thuật đỡ giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật líp công

Chiến thuật
bổ trợ

Chiến thuật gò công
Chiến thuật kết hợp gò líp

III.4. Chiến thuật chủ yếu của cách đánh tấn công nhanh kết hơp giật vồng vợt
dọc
Chiến thuật giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật
chủ yếu

Chiến thuật đối công (đối líp)

Chiến thuật đỡ giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật líp công
Chiến thuật bổ trợ

Chiến thuật
bổ trợ

Chiến thuật gò (líp) công

III.5. Chiến thuật chủ yếu của cách đánh tấn công nhanh hết hợp giật vồng vợt
ngang
Chiến thuật giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật chủ
yếu

Chiến thuật đối công (đối líp)
Chiến thuật đỡ giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật líp công
Chiến thuật bổ trợ

Chiến thuật bổ
trợ

Chiến thuật cắt công

III.6. Chiến thuật chủ yếu của cách đánh tấn công giật công hai mặt cự ly trung
bình (vừa bàn) vợt ngang
Chiến thuật giao bóng cướp giật xung
Chiến thuật
chủ yếu


Chiến thuật đối công (đối líp)
Chiến thuật đỡ giao bóng cướp giật xung
Chiến thuật líp công

Chiến thuật
bổ trợ

Chiến thuật gò bóng cướp giật xung
Chiến thuật kết hợp gò líp

III.7. Chiến thuật chủ yếu của cách đánh kết hợp công cắt vợt ngang
Chiến thuật phản công trong cắt bóng
Chiến thuật
chủ yếu

Chiến thuật gò công (đối phó với vận động viên loại
hình cắt bóng)
Chiến thuật giao bóng cướp tấn công
Chiến thuật đỡ giao bóng cướp tấn công

Chiến thuật
bổ trợ

86

Chiến thuật kết hợp gò, cắt bóng
Chiến thuật đối công (đối líp)
Chiến thuật líp công



CHƯƠNG 5

GIẢNG DẠY BÓNG BÀN

I. LỰA CHỌN CÁCH CẦM VT
Người mới học muốn lựa chọn và học cách cầm vợt, trước hết phải xác đònh sử dụng loại vợt
gì. Vợt dọc hoặc vợt ngang? Vợt mút gai hoặc vợt mút phẳng (dán ngược)? v.v...
Song muốn xác đònh sử dụng loại vợt gì còn phải xác đònh bạn thích cách đánh nào, tấn
công nhanh, giật líp bóng vồng hay là cắt bóng v.v... Nếu như bạn muốn học cách đánh
kiểu truyền thống của Trung Quốc thì nên chọn vợt dọc. Muốn học cách đánh kiểu truyền
thống của châu Âu thì nên chọn dùng vợt ngang. Muốn học cách đánh lấy tăng tốc độ là
chính (như công nhanh) thì chọn dùng vợt mút gai. Muốn học cách đánh lấy tăng cường độ
xoáy làm chính (như giật líp bóng vồng và cắt bóng) nên chọn dùng vợt mút dán ngược.
Muốn học cách đánh biến hoá độ xoáy làm chính (như cách đánh “mượn xoáy" của kiểu Cát
Tân Ái) thì chọn dùng vợt cao su gai dài. Ngoài ra do mặt thuận và nghòch của vợt ngang
có thể dán lớp phủ có tính chất khác nhau cho nên muốn học cách đánh biến đổi tăng xoáy
và biến hóa kỹ thuật có thể chọn dùng vợt ngang dán mặt bằng các chất phủ mặt vợt khác
nhau. Có một số người mới học, thích học cách đánh của một số vận động viên ưu tú nào
đó, thì bạn cũng có thể sẽ chọn dùng loại vợt mà vận động viên đó sử dụng.
Sau khi bản thân đã xác đònh được cách đánh cần học và xác dònh được vợt sử dụng,
bạn sẽ có thể căn cứ vào kỹ thuật có quan hệ với cầm vợt đã giới thiệu ở phần trước để học
tập nắm vững phương pháp cầm vợt.
II. LÀM QUEN VỚI TÍNH NĂNG BÓNG
Người mới học bóng bàn, lúc đầu thường đánh không trúng bóng, đánh bóng ra ngoài
bàn hoặc đánh bóng chúc lưới..., rất khó đánh bóng vào bàn của đối phương. Nguyên nhân
chủ yếu của hiện tượng trên là người học chưa quen với tính năng của vợt và bóng. Vì vậy
trước khi luyện tập trên bàn, tốt nhất là làm quen với bóng. Dưới đây sẽ giới thiệu một số
phương pháp.
II.1. Tâng bóng

Tay phải cầm vợt trước ngực, tay trái tung nhẹ bóng lên (nếu cầm vợt tay trái thì ngược
lại) đợi khi bóng rơi xuống đến độ cao ngang ngực thì dùng vợt tâng bóng nhẹ nhàng lên,
làm cho bóng bật lên đến độ cao ngang đầu.
Sau khi thành thục, lại tâng bóng như vậy song thay đổi lực nặng nhẹ. Cuối cùng, kết
hợp với di chuyển bước trước, sau, phải, trái tâng bóng để làm quen bóng thêm 1 bước. Vợt
ngang có thể tập luyện thay đổi hai mặt vợt.
II.2. Đánh bóng vào tường
Cầm vợt trước thân, mặt vợt ngửa sau. Đứng cách tường khoảng trên dưới 1 mét, tung
bóng, liên tục đánh bóng vào tường. Có thể thực hiện bằng hai cách: bóng chạm đất và
bóng không chạm đất. Lúc đầu điểm rơi không nên cao hơn đầu, không xác đònh vò trí. Sau
đó xác đònh phạm vi đánh vào tường từ lớn đến nhỏ. Sau khi thành thục có thể điều khiển
điểm rơi biến đổi phải, trái, cao, thấp. Sức mạnh đánh bóng cũng nên biến đổi mạnh, nhẹ,
đồng thời từng bước chuyển dần sang đánh bóng vào phạm vi qui đònh trên tường. Cuối
cùng luyện tập vừa đánh bóng vừa di chuyển bước. Vợt ngang có thể tiến hành tập luyện
thay đổi hai mặt vợt.
II.3. Đánh bóng treo
87


Lấy 1 quả bóng bàn, dùng dây treo lên ở vò trí ngang thắt lưng. Người mới học có thể
dùng bóng này tập luyện đánh bóng liên tục. Vợt ngang có thể thay đổi mặt vợt để đánh
bóng.
II.4. Hai người cầm vợt đánh bóng chuyền cho nhau
Đầu tiên chuyền bóng cho nhau ở vò trí cố đònh. Sau đó tiếp tục tập luyện đánh bóng
trong lúc di chuyển. Vợt ngang có thể chuyển đổi mặt vợt đánh bóng.
III. TẬP LUYỆN THEO PHƯƠNG PHÁP BẮT CHƯỚC
Người mới học khi làm quen tính năng bóng còn có thể tập bắt chước một số kỹ thuật
đơn giản để trước khi tập luyện trên bàn đã có được nhận thức sơ bộ đối với động tác đánh
bóng.
Người tập luyện bóng bàn khi làm động tác bắt chước, tốt nhất là có người biết đánh

bóng bàn tốt làm mẫu động tác để mình bắt chước theo. Nếu không có người làm mẫu động
tác thì phải đọc kỹ các yếu lónh và phương pháp kỹ thuật đã giới thiệu trong cuốn sách này
để tập luyện.
III.1. Tập luyện phương pháp tay
Người mới tập khi tập luyện phương pháp tay nói chung có thể tập đẩy chặn và công
bóng. Khi tập, trước tiên tập động tác đánh bóng tay không, sau đó là tay cầm vợt không
dùng bóng. Người tập cần cố gắng làm động tác đánh bóng đúng với yếu lónh kỹ thuật,
không cần đánh nhanh. Khi động tác từng bước đã quen thì có thể thực hiện các bài tập có
nhòp điệu, giống như tập thể dục buổi sáng. Nếu muốn biết động tác của mình làm có đúng
hay không, có thể đứng tập luyện trước gương. Khi phát hiện thấy động tác của mình có
khiếm khuyết, cần kòp thời sửa chữa. Khi sửa chữa động tác sai có thể làm động tác chậm
1 chút, khi sửa đúng rồi mới tăng động tác nhanh dần.
Khi làm động tác bắt chước phương pháp tay, không chỉ đòi hỏi động tác vung của cánh
tay và góc độ mặt vợt chính xác mà còn cần chú ý động tác lưng đùi, sự chuyển đổi trọng
tâm cơ thể và sự dùng sức nhòp nhàng của toàn thân. Đây là then chốt để làm tất các bài
tập bắt chước động tác tay.
III.2. Tập luyện động tác chuyển bước
Tập động tác di chuyển bước có thể tiến hành ngay trước bàn bóng. Cũng có thể tiến
hành ở các đòa điểm bằng phẳng khác. Khi tập luyện động tác di chuyển bước có thể tập
luyện theo tuần tự: bước đơn, sau đó đến bước nhảy, bước vượt (trượt) và bước đôi. Cuối
cùng tập luyện các phương pháp bước di chuyển khác. Tập luyện di chuyển bước cũng có
thể lúc đầu chậm, sau đó nhanh dần để đạt được mục đích nắm vững đúng phương pháp di
chuyển.
III.3. Tập luyện động tác phối hợp giữa phương pháp tay và phương pháp di
chuyển bước chân
Thông qua tập luyện phương pháp tay và phương pháp di chuyển bước, khi người tập đã
sơ bộ nắm được yếu lónh của phương pháp tay và di chuyển bước thì có thể tiến hành tập
luyện phối hợp giữa 2 phương pháp này với nhau. Khi thực hiện các bài tập này, cần chú ý
trước hết di chuyển bước, sau đó mới "đánh bóng" để bảo đảm sự chính xác cho động tác
đánh bóng.

Các bài tập bắt chước nói trên không chỉ là phương pháp tốt để học các kỹ thuật mới
mà cũng là phương pháp tốt để tiến hành cải tiến kỹ thuật và sửa chữa sai lầm động tác.
Vì vậy các bài tập này không chỉ được tiến hành trước khi vào tập luyện trên bàn mà còn
được tiến hành sau khi tập luyện trên bàn, đặc biệt là khi phát hiện thấy động tác của
88


mình sai đòi hỏi phải cải tiến, sửa chữa.
IV. TẬP LUYỆN TRÊN BÀN BÓNG
Khi người mới học lần đầu tập luyện trên bàn bóng rất khó đánh chuẩn xác bóng. Để
nâng cao hưng phấn tập luyện và đạt được hiệu quả tập luyện tốt, có thể dùng các phương
pháp tập luyện sau:
IV.1. Phương pháp tập luyện nhiều bóng
Khi tiến hành tập luyện nhiều bóng, trước hết cần chuẩn bò một số quả bóng (càng
nhiều càng tốt), đợi khi nào đánh hết lượt số bóng đã chuẩn bò sẵn mới lại nhặt gom lại.
Khi tập luyện các bài tập với nhiều bóng, sẽ giảm được thời gian nhặt bóng và tăng được
thời gian đánh bóng. Do vậy có thể nâng cao hiệu quả tập luyện.
- Tự bản thân tung từng quả trên bàn bóng của mình sau đó tập luyện các loại động tác
kỹ thuật đơn lẻ chủ yếu.
- Một người tung bóng, 1 người ở bên bàn đối diện đánh trả.
- Một người biết đánh bóng bàn tập cùng để dẫn dắt một người mới tập luyện. Sử dụïng
phương pháp tập luyện nhiều bóng có thể xem ở phần sau.
IV.2. Phương pháp tập luyện kèm cặp
Hai người, một người đánh bóng, một người tập luyện các kỹ thuật đơn lẻ chủ yếu. Lúc
đầu tập luyện kỹ thuật chặn bóng, đẩy bóng và công bóng với đường bóng đơn giản. Sau
khi tập luyện tương đối thành thạo các kỹ thuật này mới tập luyện thay đổi đường bóng.
Phương pháp tập luyện kèm cặp, tốt nhất là sử dụng nhiều bóng.
Phương pháp tập luyện nhiều bóng và phương pháp tập luyện kèm cặp là các phương
pháp tập luyện rất có hiệu quả không chỉ ở thời gian đầu mà sau khi đã có trình độ nhất
đònh vẫn có thể sử dụng các phương pháp tập luyện này.

V. PHƯƠNG PHÁP TẬP LUYỆN KỸ THUẬT CHỦ YẾU
Học kỹ thuật bóng bàn cần học từ nông đến sâu, từ kỹ thuật đơn giản tiếp đến kỹ thuật
phức tạp; tập kỹ thuật đơn lẻ trước rồi mới học kỹ thuật kết hợp. Khi bắt đầu học đánh
bóng bàn, tốt nhất là tập đẩy chặn và công bóng trước, sau đó mới tập các kỹ thuật phức
tạp khác. Sau khi đã nắm vững được các loại kỹ thuật, cần tập thay đổi luân phiên giữa các
loại kỹ thuật, đồng thời không ngừng sửa chữa hoàn thiện làm cho các kỹ thuật được củng
cố và thành thạo. Trong khi tập luyện, vừa phải tập thành thạo các đường bóng cơ bản, lại
vừa phải tính tới tình hình thi đấu thực tế, có như vậy mới có thể ứng dụng tốt kỹ thuật
học được vào trong thi đấu. Dưới đây giới thiệu một số phương pháp tập luyện kỹ thuật chủ
yếu.
V.1. Tập luyện đẩy (chặn) đối đẩy (chặn)
Bài tập đẩy đối đẩy là phương pháp tập luyện nhập môn của người mới học.
a. Phương pháp tập luyện
- Đối đẩy đường chéo trái tay (đối chặn)
- Đối đẩy đường thẳng trung lộ trái tay.
- Đối đẩy các điểm rơi khác nhau nửa bên trái bàn.
b. Những điểm cần chú ý
- Người mới học cần phải học chặn ngang trước, sau đó mới học đẩy chặn.
- Người mới học cần phải học đẩy (chặn) trái tay đường chéo trước, sau khi thành thạo
mới học đẩy (chặn) các đường bóng khác.
89


V.2. Tập luyện công đối đẩy
Tập luyện công đối đẩy là phương pháp tốt để người mới học học kỹ thuật công bóng.
Sau khi người học sơ bộ nắm vững được kỹ thuật đẩy chặn thì có thể tiến hành tập luyện
công đối đẩy để hoàn thiện kỹ thuật công bóng.
a. Phương pháp tập luyện
- Công đường thẳng thuận tay đối đẩy (chặn) trái tay.
- Né người công đường thẳng thuận tay đối đẩy (chặn).

- Công đường chéo trái tay đối đẩy (chặn).
- Công thuận tay hoặc công trái tay điểm rơi khác nhau (ở 1/2 bàn) đối đẩy (chặn).
b. Những điềm cần chú ý
- Nếu người mới học tập công bóng, người đẩy chặn bóng cần cố gắng đẩy bóng sang
một phía theo phương hướng vò trí vợt của người tập. Khi bắt đầu sức mạnh đẩy bóng nên
nhẹ một chút. Đợi sau khi người tập sơ bộ nắm vững được kỹ thuật công bóng, thì bên đẩy
bóng mới tăng dần sức mạnh.
- Tiến hành các bài tập có điểm rơi khác nhau, bắt đầu tập phải cố hết mức không làm
cho phạm vi phân tán của điểm rơi quá lớn. Đợi sau khi phương pháp bước chân và phương
pháp tay tương đối thành thạo sẽ tiếp tục dần dần mở rộng phạm vi phân tán của điểm
rơi.
V.3. Tập luyện công đối công
Tập luyện công đối công là phương pháp tập luyện chủ yếu của loại hình cách đánh tấn
công.
a. Phương pháp tập luyện:
- Đối công đường chéo thuận tay.
- Né người đối công đường chéo thuận tay.
- Một người thuận tay, người kia né người đối công đường thẳng thuận tay.
- Đối công trái tay đường chéo.
- Một người trái tay, 1 người thuận tay đối công đường thẳng.
- Một người trái tay, 1 người né người thuận tay đối công đường chéo.
- Đối công thuận tay hoặc trái tay không hạn chế điểm rơi ở nửa bàn.
b. Những điểm cần chú ý
- Người mới học nói chung phải tập luyện đối công thuận tay đường chéo trước, sau đó
mới tập luyện công đường thẳng thuận tay. Khi học công bóng trái tay cần tập đánh đường
chéo trước, sau dó tiếp tục tập đánh đường thẳng.
- Giống với những điều cần chú ý ở tập luyện công đối đẩy.
V.4. Tập luyện công đối cắt
Tập luyện công đối cắt là phương pháp tập luyện chủ yếu giữa cách đánh loại hình tấn
công với cách đánh loại hình kết hợp công cắt.

a. Phương pháp tập luyện
- Líp thuận tay đường chéo hoặc né người líp bóng đường thẳng đối cắt bóng thuận tay.
- Líp bóng thuận tay đường thẳng hoặc né người líp bóng đường chéo đối cắt bóng trái
tay.
- Líp bóng trái tay đường chéo đối cắt bóng trái tay.
90


- Líp bóng trái tay đường thẳng đối cắt bóng thuận tay.
- Líp bóng trung lộ thuận tay hoặc trái tay đối cắt bóng thuận tay hoặc cắt bóng trái
tay.
- Công thuận tay hoặc trái tay, điểm rơi không hạn chế đối cắt bóng thuận tay hoặc
trái tay ở nửa bàn.
b. Những điểm cần chú ý
Người mới học cách đánh tấn công chỉ sau khi sơ bộ nắm vững kỹ thuật công đối đẩy
và công đối công mới có thể tiến hành tập luyện công đối cắt.
Khi bắt đầu tập luyện, sức mạnh líp bóng cần vừa phải, chủ yếu là để việc đánh bóng
tốt và giữ được động tác líp bóng chính xác. Đợi sau khi có kỹ thuật líp bóng tương đối
vững vàng, thì mới có thể tăng thêm sức mạnh đánh bóng.
Những điểm cần chú ý giống với những điểm cần chú ý của tập luyện công đối đẩy.
Sau khi kỹ thuật cắt bóng đạt được tương đối vững vàng và có trình độ nhất đònh, thì
cần chú ý tăng sự biến đổi xoáy (như cắt bóng xoáy và không xoáy) và biến đổi nhòp độ
(như gò nhanh và cắt chậm).
V.5. Tập luyện gò đối gò
Gò đối gò là phương pháp tập luyện nhập môn của người mới học kỹ thuật cắt bóng. Gò
đối gò cũng là một trong những phương pháp tập luyện không thể thiếu được của các loại
hình cách đánh bóng bàn.
a. Phương pháp tập luyện
- Đối gò trái tay đường chéo.
- Đối gò thuận tay đường chéo.

- Một người trái tay 1 người thuận tay đối gò đường chéo.
- Đối gò thuận tay hoặc trái tay điểm rơi khác nhau ở nửa bàn.
b. Những điểm cần chú ý
Tập luyện đối gò cần có sự kiên trì, chú ý nâng cao tỷ lệ bóng tốt (đánh trúng bóng,
trúng bàn) và ép thấp đường vòng cung.
Những điểm cần chú ý cũng giống những điểm cần chú ý của tập luyện công đối đẩy và
công đối cắt.
V.6. Tập luyện giao bóng và đỡ giao bóng
Tập luyện giao bóng và đỡ giao bóng là phương pháp tập luyện chủ yếu và không thể
thiếụ của các loại hình cách đánh bóng bàn.
a. Phương pháp tập luyện
- Dùng cùng 1 động tác giao bóng riêng rẽ về tốc độ, đường bóng, điểm rơi, độ xoáy.
Bàn bên kia (đồng đội) dùng phương pháp đỡ riêng rẽ để đỡ bóng.
- Dùng động tác giống nhau giao bóng với tốc độ, đường bóng, điểm rơi khác nhau. Bàn
bên kia (đồng đội) dùng phương pháp khác nhau để đỡ trả bóng.
- Giao bóng là kỹ thuật duy nhất của môn bóng bàn được tiến hành khi không có sự hỗ
trợ giúp đỡ của đối thủ nên ngoài tập luyện ở trên bàn bóng ra còn có thể tự tập giao bóng
ở nhà, ở câu lạc bộ, trường học, cũng có thể tập giao bóng ở trên mặt đất hoặc trên tường.
b. Những điểm cần chú ý
Phương pháp tập luyện giao bóng và đỡ giao bóng tốt nhất là sử dụng nhiều bóng.
91


Bên tập luyện giao bóng, tốt nhất là tập luyện thành thạo 1 kiểu giao bóng sở trường.
Sau khi thành thạo 1 kiểu giao bóng này, sẽ tiếp tục tập giao bóng một số kiểu khác.
V.7. Tập luyện giật bóng
Tập luyện kỹ thuật giật bóng có thể tham khảo (xem) phương pháp tập luyện các loại
công bóng. Điểm khác nhau là người đối tập cần sử dụng kỹ thuật tương ứng đối phó giật
bóng. Ví dụ khi vận động viên giật bóng luyện tập đối công với vận động viên tấn công
nhanh, vận động viên tấn công nhanh có thể sử dụng vuốt nhanh.

V.8. Tập luyện tổ hợp kỹ thuật
* Tập luyện đẩy trái công phải
a. Phương pháp tập luyện
- Một người đẩy trái công phải trái tay, bên đối diện một người đối lại bằng chặn đẩy
trái tay hoặc né người công bóng.
- Một người đẩy trái công phải thuận tay, bên bàn đối diện một người đối lại bằng đối
công thuận tay.
- Một người đẩy trái công phải sang nửa bàn bên trái đối diện (hoặc nửa bàn phải), một
người di chuyển bước đẩy chặn trái tay (hoặc đối công thuận tay).
- Một người đẩy trái công phải sang hai điểm phải trái của bên đối diện, người bên đối
diện cũng thay nhau đẩy trái, công phải hoặc tấn công hai mặt vào 2 điểm của bên kia.
Đẩy trái công phải toàn bàn, đối đẩy trái công phải hoặc tấn công hai mặt.
b. Những điểm cần chú ý
- Trong tập luyện cần tăng tốc di chuyển bước và di chuyển trọng tâm cơ thể để bảo
đảm động tác đánh bóng chính xác.
- Cùng với sự nâng cao về trình độ kỹ thuật, từng bước tăng thêm sức mạnh và tốc độ
đánh bóng.
- Các điểm cần chú ý khác, cũng giống với các điểm cần chú ý của "tập luyện đẩy đối
công".
* Tập luyện tấn công hai mặt
Có thể tham khảo phương pháp tập luyện đẩy trái công phải để tiến hành tập luyện.

* Tập luyện đẩy chặn né người công bóng
a. Phương pháp tập luyện
- Trong đối đẩy một bên né người tấn công trái tay của đối phương.
- Trong đối đẩy hai bên né người tấn công trái tay của đối phương.
- Đẩy chặn, né người công đối chọi với tấn công trái tay của đối phương (phương pháp
như trên).
b. Những điểm cần chú ý
- Đẩy chặn né người công bóng, tiếp tục đẩy chặn tiếp tục né người công bóng, cần tập

luyện lắp đi lắp lại.
- Cần tăng nhanh bước di chuyển mới có thể dùng động tác chính xác để đánh bóng.
* Tập luyện sau khi né người tấn công thì tạt bóng thuận tay và sau đẩy chặn
92


né người tấn công tạt bóng thuận tay
a. Phương pháp tập luyện
Trong tập luyện né người công thuận tay đối đẩy chặn trái tay, bên né người tấn công
biến đổi đường bóng tấn công thuận tay đối phương. Đối phương thuận tay đối công góc
phải của bên mình, bên mình tạt bóng thuận tay (đánh trả về chỗ cũ).
- Trong đối đẩy trái tay, một bên né người công thuận tay đối phương; Đối phương
thuận tay đối công góc phải của bên mình, bên mình tạt bóng thuận tay (đánh trả về chỗ
cũ).
b. Những điểm cần chú ý
- Đây là phương pháp tập luyện có phạm vi di chuyển tương đối lớn, do đó cần phải dựa
vào phương pháp di chuyển bước để tiến hành tập luyện.
- Sau khi tạt bóng thuận tay, cần nhanh chóng trở về vò trí chuẩn bò đón đánh bóng
đến lần tiếp theo.
- Điểm rơi của bóng khi đánh tạt thuận tay, nói chung ở bên thuận tay hoặc trung lộ
của đối phương để tránh đối phương đánh trả bóng đến góc lớn trái của bên mình (như
vậy, thường không kòp cứu bóng).
Người mới học, trước hết cần tập luyện và nắm vững sơ bộ bước di chuyển của tạt bóng
thuận tay mới tập luyện bài tập tạt bóng trái tay.
* Tập luyện sau khi líp bóng thì đập vụt (hoăïc đột kích)
a. Phương pháp tập luyện
- Líp đập vụt (hoặc đột kích) bên phải của đối phương, đối phương đánh trả bằng cắt
bóng trái tay.
- Líp đập hoặc đột kích bên phải của đối phương, đối phương đánh trả bằng cắt bóng
thuận tay.

- Líp trái (bên trái của đối phương), vụt phải (bên phải của đối phương), đối phương
đánh trả bằng cắt bóng thuận tay hoặc trái tay.
- Líp bóng và đập bóng có điểm rơi không hạn chế, đối phương đánh trả bằng cắt bóng
thuận tay hoặc trái tay.
b. Những điểm cần chú ý
- Khi bắt đầu tập luyện líp và đập bóng đều lấy chắc chắn là chính, đợi khi đạt được
trình độ nhất đònh mới từng bước tăng thêm sự chênh lệch về mức độ dùng sức giữa líp và
đập vụt.
- Sau khi tập luyện líp đột kích hoặc đập vụt trong khi líp bóng, cố gắng kết hợp đập
vụt liên tục.
- Cần tập luyện phương pháp di chuyển bước trong khi tập luyện chạy chỗ.
* Tập luyện đột kích trong líp bóng
a. Phương pháp tập luyện
- Trong đối đẩy qui đònh điểm rơi, đột kích vào các điểm khác nhau trên bàn đối
phương (hoặc 1 điểm).
- Trong đối đẩy không qui đònh điểm rơi, đột kích vào các điểm khác nhau trên bàn đối
phương (hoặc 1 điểm).
b. Những điểm cần chú ý
Do góc độ biến đổi mặt vợt từ đẩy bóng sang đột kích tương đối lớn, cho nên khi đột
kích cần đặc biệt chú ý điều chỉnh góc độ mặt vợt.
93


- Khi đột kích, cần dựa vào vò trí bóng đến để lựa chọn đột kích thuận tay, trái tay hoặc
né người đột kích thuận tay cho phù hợp.
* Tập luyện phản công trong cắt bóng
a. Phương pháp tập luyện
- Một người cắt bóng thuận tay hoặc trái tay, một người phản công thuận tay hoặc trái
tay (hoặc né người thuận tay) đường thẳng.
- Một người cắt bóng thuận tay hoặc trái tay điểm rơi toàn bàn, một người phản công

thuận tay hoặc trái tay (hoặc né người thuận tay) có đònh điểm hoặc không hạn chế điểm
rơi.
b. Những điểm cần chú ý
- Khi phản công cần nhanh chóng di chuyển ra trước giành được vò trí phản công thích
hợp.
- Phản công trong khi cắt bóng, đặc biệt là phản công trái tay cần cố gắng dùng sức
đánh bóng.
- Sau khi phản công, cố gắng phát động tấn công liên tục. Nếu khi không thể phát động
tấn công liên tục, cần nhanh chóng chuyển thành cắt bóng.
* Tập luyện giao bóng cướp tấn công (cũng bao gồm cả cướp, líp, giật xung)
a. Phương pháp tập luyện
- Trên cơ sở tập luyện giao bóng và đỡ giao bóng đã giới thiệu ở phần trước, bên giao
bóng cướp tấn công bên trái hoặc bên phải của đối phương.
- Trên cơ sở tập luyện giao bóng và đỡ giao bóng đã giới thiệu ở phần trước, bên giao
bóng tiến hành cướp tấn công ở các điểm rơi không hạn chế.
b. Những điểm cần chú ý
- Khi bắt đầu tập luyện có thể yêu cầu bên đỡ giao bóng đỡ bóng đến bên trái hoặc bên
phải của người giao bóng để giảm độ khó khi thực hiện cướp tấn công của bên giao bóng.
Sau khi đã sơ bộ nắm được kỹ thuật giao bóng cướp tấn công, bên đỡ giao bóng mới tiếp
tục đỡ bóng trả về các điểm rơi khác nhau.
- Bên giao bóng có thể tập luyện trước kỹ thuật cướp tấn công thuận tay, né người
thuận tay cướp tấn công hoặc trái tay cướp tấn công. Sau khi đã nắm vững sơ bộ mới tiếp
tục dựa vào sự khác nhau về điểm rơi của bóng đến và vò trí của bản thân mình mà sử
dụng linh hoạt cướp tấn công thuận tay, né người cướp tấn công thuận tay hoặc cướp tấn
công trái tay.
VI. PHƯƠNG PHÁP TẬP LUYỆN CHIẾN THUẬT CHỦ YẾU
Chiến thuật của bóng bàn là sự vận dụng kết hợp từ 2 kỹ thuật đơn lẻ trở lên tạo
thành. Bởi vậy mỗi loại kỹ thuật kết hợp đều có thể làm thành 1 loại chiến thuật để vận
dụng. Ví dụ: Đẩy trái công phải, đẩy chặn, né người tấn công trong chiến thuật đẩy công
v.v… Vì vậy, phương pháp tập luyện các loại tổ hợp kỹ thuật đã giới thiệu ở phần trước

cũng đều có thể dùng cho tập luyện chiến thuật. Song khi đem các phương pháp này vận
dụng cho tập luyện chiến thuật, cần cố gắng phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn tập
luyện. Ví dụ:
1. Khi lấy đẩy chặn, né người tấn công làm thành bài tập chiến thuật, trong đối đẩy
giằng co hoặc trong đẩy đối công giằng co (đối phương công trái tay) cần chú ý không
ngừng biến đổi sức mạnh, biến đổi điểm rơi trong đẩy chặn. Khi giành được cơ hội né
người tấn công, cần dùng sức mạnh vụt đập, giành điểm.
94


2. Khi tạt bóng thuận tay sau đẩy chặn né người tấn công làm thành bài tập chiến
thuật, có thể giảm thiểu một cách có ý thức uy lực né người tấn công để tiện cho đối
phương tấn công đánh vào thuận tay của mình, bản thân mình khi chú trọng tập luyện tạt
thuận tay sẽ đánh bóng sang góc lớn bên trái của đối phương để buộc đối phương khó có
thể công bóng vào chỗ trống bên phải của mình. Cũng có thể khi tạt bóng thuận tay, phải
có ý thức công kích sang bên phải của đối phương để làm cho đối phương đánh sang
khoảng trống bên trái tay của mình để tạo thuận lợi cho việc vận dụng công bóng trái tay
hoặc đẩy chặn trái tay. Phương pháp tập luyện các tổ hợp kỹ thuật khác để vận dụng và
tập luyện chiến thuật, có thể tham khảo ở phần "chiến thuật chủ yếu của môn bóng bàn"
đã giới thiệu ở trên.
VII. CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY
Biên soạn chương trình giảng dạy là việc làm không thể thiếu được đối với người giáo
viên. Biên soạn chương trình là đặt ra kế hoạch làm việc khoa học, phù hợp với thực tiễn.
Kế hoạch càng sát với thực tế, càng tỷ mỷ cụ thể bao nhiêu, thì chất lượng giảng dạy càng
tốt bấy nhiêu. Chương trình thực chất là kế hoạch của khóa học về một môn học nào đó.
Biên soạn chương trình phải dựa vào mục tiêu đào tạo để đặt ra kế hoạch và phương
pháp thực hiện nhiệm vụ một cách rõ ràng giúp giáo viên giảng dạy có hệ thống và kiểm
tra được quá trình giảng dạy của mình.
* Những căn cứ để biên soạn chương trình :
- Căn cứ vào mục tiêu đào tạo.

- Căn cứ vào nội dung, yêu cầu đào tạo.
- Căn cứ vào quỹ thời gian của môn học (quỹ này do chương trình, kế hoạch đào tạo
chung của trường phân bổ).
- Căn cứ vào lứa tuổi, giới tính, chuyên môn, thể lực của đối tượng.
- Căn cứ vào khả năng giảng dạy của giáo viên.
- Căn cứ vào điều kiện, phương tiện, cơ sở vật chất.
- Căn cứ vào phương pháp đánh giá kết quả.
* Nguyên tắc biên soạn chương trình giảng dạy:
- Phải mang tính giáo dục tư tưởng chính trò, đạo đức, tác phong, tính thẩm mỹ thông
qua nội dung các chương, bài.
- Phải tuân theo các nguyên tắc giảng dạy (chú ý đến trọng tâm, trọng điểm trong các
giai đoạn).
- Phải đảm bảo tính khoa học, sư phạm, sát với thực tế
- Phải tranh thủ ý kiến đóng góp của đồng nghiệp, của các cán bộ chuyên môn và
những ý kiến tổng kết rút kinh nghiệm của năm trước, khóa trước.
* Khi biên soạn cần chú ý những vấn đề sau:
- Quán triệt giữa cái cơ bản và cái nâng cao, giữa cái toàn diện và cái chuyên sâu.
- Lấy kỹ thuật, chiến thuật làm chính, trong đó chọn cái nào là cốt lõi để bố trí thời
gian, phương tiện cho phù hợp.
- Phần lý luận phải cụ thể cho từng nội dung, từng giai đoạn. Lý luận phải soi sáng cho
phần thực hành.
- Đặt ra phương pháp đánh giá và các chỉ tiêu cụ thể.
* Nội dung chương trình giảng dạy:
+ Mục tiêu chương trình: Cần xác đònh rõ mô hình đào tạo hết chương trình sẽ được
95


gọi thế nào? Cấp bậc gì, làm được gì?.
+ Yêu cầu cần nêu rõ:
- Yêu cầu về tư tưởng chính trò, đạo đức, tác phong.

- Yêu cầu về lí luận (được bồi dưỡng những gì, đến đâu?).
- Yêu cầu về thực hành: học kỹ, chiến thuật gì? Mức độ đến đâu?
- Yêu cầu về năng lực công tác: Có khả năng làm được việc gì (giảng dạy, huấn luyện,
cán bộ phong trào, trọng tài).
+ Nội dung giảng dạy:
Các bước tiến hành biên soạn nội dung:
- Dựa vào quỹ thời gian, mục tiêu và điều kiện thực tiễn để phân chia thời gian cho các
phần nội dung giảng dạy, bao gồm: lý thuyết, thực hành, thảo luận, thực tập, thi đấu, ôn
tập, tham quan, kiểm tra - thi.
- Trên cơ sở phân phối thời gian chung cần phân chia cụ thể các nội dung theo từng
phần, trong học kỳ, từng năm học.
- Từ nội dung học kỳ, học phần lại chia nội dung cho từng giáo viên.
Phần nội dung kiểm tra cần xác đònh cụ thể phương pháp đánh giá cho điểm, chỉ tiêu
kết thúc môn học và biểu điểm.

Cuối chương trình cần nêu rõ những điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện chương trình
(về người dạy, người học, điều kiện phương tiện cơ sở vật chất) .
* Tiến trình giảng dạy:
Dựa vào chương trình giảng dạy, giáo viên phải biên soạn tiến trình giảng dạy. Tiến
trình thực chất là kế hoạch (tiến độ) giảng dạy của từng học kỳ được phân chia cụ thể cho
từng giáo án về các nội dung kỹ, chiến thuật, phương pháp.
* Phương pháp biên soạn tiến trình giảng dạy:
Căn cứ vào thời gian xác đònh cho học kỳ (năm học) để xác đònh số giáo án tương ứng.
Căn cứ vào nội dung giảng dạy lí thuyết, thực hành để phân chia nội dung đó cho từng
giáo án và sắp xếp giảng dạy ở giáo án (bài) số mấy.
* Giáo án:
Dựa vào tiến trình giảng dạy để soạn giáo án. Giáo trình là kế hoạch cụ thể cho 1 bài
(buổi) lên lớp của giáo viên, kế hoạch này chi tiết cho cả nội dung, thời gian, phương pháp
lên lớp.
Có 2 loại giáo án lên lớp là giáo án lý thuyết và giáo án thực hành.

- Với giáo án lý thuyết phải xác đònh tên bài giảng, mục đích, yêu cầu, nội dung bài
giảng cụ thể, trình tự thực hiện bài giảng qua các bài lên lớp và phương pháp giảng dạy
của giáo viên. Bài giảng lí thuyết phải liên hệ chặt chẽ với thực tế và đặt nền móng cho
giảng dạy thực hành.
- Với giáo án thực hành phải xác đònh rõ giáo án số mấy, nội dung, yêu cầu, phương
pháp, và các điều kiện để thực hiện giáo án.
- Giáo án thực hành được chia làm 3 phần: phần chuẩn bò, phần cơ bản, phần kết thúc.
VIII. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY KỸ THUẬT CƠ BẢN
96


VIII.1. Cơ sở của phương pháp giảng dạy
Phương pháp giảng dạy dựa trên các phương pháp chung của quá trình sư phạm.
- Phương pháp thuyết trình: là phương pháp dùng lời nói để mô tả, phân tích, giảng
giải trình bày nội dung bài giảng.
- Phương pháp trực quan là phương pháp dùng động tác mẫu, tranh ảnh, mô hình.v.v...
để thể hiện hình dáng, cơ cấu nội dung động tác.
- Phương pháp sử dụng các bài tập đònh mức và không đònh mức là phương pháp dùng
lượng vận động để điều chỉnh phản ứng thích nghi, hình thành kỹ năng động tác.
- Phương pháp giảng dạy phân chia : Thường được áp dụng với những học sinh mới học
và người có trình độ bóng bàn thấp. Sau khi xây dựng khái niệm động tác qua phân tích,
làm mẫu, mô phỏng thì phân chia động tác thành từng phần như tư thế chuẩn bò, vung tay
thực hiện động tác đánh bóng, kết thúc động tác, sau đó ghép từng phần lại thành động
tác hoàn chỉnh. Thực hiện phương pháp giảng dạy phân chia không nên tập quá sâu từng
phần động tác, ở mức độ nhất đònh là phải ghép các phần với nhau vì mục đích cuối cùng
là hoàn chỉnh, tập sâu quá sẽ dẫn đến sai lầm.
- Phương pháp giảng dạy hoàn chỉnh (toàn bộ) : Phương pháp này thường được sử dụng
giảng dạy với các động tác cùng loại, hoặc với các học sinh đã có trình độ chuyên môn
tương dối tốt.
VIII.2. Trình tự các bước giảng dạy kỹ thuật cơ bản

Đối với học sinh mới học bóng bàn cần giảng dạy theo các bước:
+ Bước 1: Xây dựng cảm giác cho học sinh về không gian, về lực qua các bài tập :
- Tâng bóng tại chỗ có điều chỉnh lực khống chế tầm bóng.
- Đánh bóng vào tường với các điểm quy đònh cố đònh và thay đổi dần khoảng cách để
tạo cảm giác về lực và góc độ vợt.
- Tâng bóng cho nhau với các khoảng cách khác nhau.
+ Bước 2: Cho học sinh tập mô phỏng động tác nhằm bước đầu hình thành khái niệm
động tác. Động tác mô phỏng cần chính xác. Ban đầu cần làm động tảc mô phỏng chậm,
sau tăng dần rồi bắt theo nhòp độ động tác.
+ Bước 3: Cho học sinh tập với bóng trong điều kiện chủ động như đánh bóng cố đònh
(đặt, treo), tự thả bóng nảy trên bàn rồi thực hiện động tác đánh bóng qua bàn bên kia.
(chú ý đến cơ cấu động tác, hướng lăng vợt, góc độ vợt dùng lực, giai đoạn, điểm tiếp xúc).
+ Bước 4: Cho học sinh tập với bóng trong điều kiện bò động. Cho học sinh đứng ở tư
thế chuẩn bò, người phục vụ tung hoặc đánh bóng sang nhẹ, chuẩn (ngon) để người tập thực
hiện động tác đánh trả. Tiếp tục làm như thế nhiều lần để hình thành động tác nâng cao
dần khả năng phán đoán, phối hợp đánh bóng.
+ Bước 5: Cho học sinh đánh bóng qua lại với nhau liên tục theo 1 đường nhất đònh để
nâng cao khả năng đánh bóng, khống chế bóng.
+ Bước 6: Cho học sinh đánh bóng thay đổi các đường (thẳng - chéo, dài - ngắn), thay
đổi điểm rơi từ 1 điểm sang 2 điểm, 3 điểm, từ 2, 3 điểm về 1 điểm v.v...
+ Bước 7: Cho tập phối hợp kỹ thuật này với kỹ thuật khác, nâng cao dần yêu cầu về độ
khó,
+ Bước 8: Cho thực hành thi đấu thông qua đó nâng cao năng lực phán đoán, phản ứng,
phối hợp vận động và dần hình thành ý đồ chiến thuật.
97


+ Bước 9: Cho kiểm tra kết quả học tập
Trong quá trình giảng dạy giáo viên cần chủ động sáng tạo điều chỉnh hợp lý với thực
tế bài giảng với đối tượng để tạo nên hưng phấn, tận dụng thời gian, phương tiện, tránh

lãng phí, tẻ nhạt ảnh hưởng đến tiếp thu bài của học sinh.
VIII.3. Trình tự thực hiện một giáo án giảng dạy
Thực hiện 1 giáo án giảng dạy thông thường qua 5 bước gồm: Tổ chức lớp; kiểm tra bài
cũ; giảng bài mới; củng cố bài mới; nhận xét dặn dò và cho bài tập ở nhà.
Ở giáo án thực hành còn chia làm 3 phần: Phần chuẩn bò; phần cơ bản; phần kết thúc.
- Phần chuẩn bò: thường là bao gồm các bước tổ chức lớp (nhập lớp kiểm tra só số, phổ
biến nội dung yêu cầu bài học) và hướng dẫn khởi động (khởi động chung – khởi động chuyên
môn) với các hình thức đi, chạy, nhảy, các động tác tay không, các động tác với dụng cụ các
trò chơi vận động.
- Phần cơ bản, thường bao gồm 2 bước là: "Kiểm tra bài cũ và giảng bài mới".
Kiểm tra bài cũ có nhiều hình thức song dù sử dụng hình thức nào cũng phải tái tạo
kiến thức cũ, mở đầu hoặc tạo tiền đề cho học bài mới.
Bài mới là nội dung chương trình được phân chia cụ thể cho từng giáo án. Là phần cơ
bản của bài học phải được chi tiết, tỷ mỉ, chính xác.
- Phần kết thúc thường bao gồm các bước: hồi tónh, củng cố bài mới, nhận xét và dặn
dò.
Hồi tónh là thực hiện việc giảm dần lượng vận động, thả lỏng đưa cơ thể trở lại các
hoạt động bình thường. Hồi tónh thường thực hiện trước củng cố bài.
Củng cố bài mới cũng có nhiều hình thức nhưng sử dụng hình thức nào cũng phải đảm
bảo tóm tắt, thể hiện rõ mấu chốt của bài, gây ấn tượng sâu về cái đúng; cái sai khi thực
hiện bài học của học sinh, nguyên nhân sai và cách sửa chữa.
Nhận xét đánh giá và dặn dò cần ngắn gọn chính xác về những ưu, nhược điểm trong
giờ học, đánh giá đúng kết quả khen, chê đúng người, đúng việc để động viên nhắc nhở.
Các bài tập về nhà cần đơn giản dễ thực hiện và bổ trợ tích cực cho bài học
VIII.4. Những điểm cần chú ý khi giảng dạy giáo án thực hành
Trong điều kiện hiện nay đối với các trường phổ thông ở nước ta giáo án thực hành
thường được tổ chức giảng dạy ở sân vận động (kể cả với môn cầu lông, bóng bàn ...) nên
việc điều hành học sinh khó hơn ở trong lớp do không gian rộng lớn, lớp học đông, học
sinh ở lứa tuổi hiếu động, môi trường bên ngoài như nắng, gió, cây cối chim muông, xe cộ,
súc vật, người qua lại v.v... ảnh hưởng nhiều đến tập trung chú ý học tập của học sinh. Do

vậy bước tổ chức lớp là hết sức quan trọng cho thành công của giáo án.
(Tổ chức lớp tốt là thành công một nửa đối với giảng dạy thực hành TDTT).
+ Đội hình giảng dạy: giáo viên có thể sử dụng đội hình hàng dọc, hàng ngang, chữ U ,
vòng tròn... để giảng dạy tuỳ theo thực tế sân bãi và thời gian, mức độ nắng mát trong
ngày. Nhưng dù sử dụng loại đội hình nào cũng phải đảm bảo :
- Giáo viên quan sát học sinh rõ nhất. Học sinh nghe rõ nhất lời giáo viên nói, nhìn rõ
nhất động tác giáo viên làm. Do vậy giáo viên nên chọn hướng đứng gần như xuôi gió và
gần như ngược nắng, ngược sáng.
- Không để cho ánh sáng chiếu thẳng vào mặt, vào gáy của học sinh làm ảnh hưởng
đến sức khoẻ và tiếp thu bài.
- Không để đội hình hướng đến nơi đông người như: cổng trường, họp chợ, đường quốc
lộ... Học sinh sẽ không tập trung học tập.
98


- Khi sử dụng đội hình vòng tròn, giáo viên không nên đứng ở giữa vòng vì như vậy
phạm vi bao quát học sinh sẽ hẹp mà nên đứng gần sát vòng tròn, thậm chí còn có thể ra
ngoài vòng. Như vậy phạm vi bao quát lớp học sẽ rộng hơn.
Khi sử dụng đội hình vòng tròn di động (thường dùng trong khởi động, hồi tónh) giáo
viên không nên di chuyển cùng chiều với học sinh mà nên đứng tại chỗ. Quay mặt ngược
với hướng chuyển động của vòng, hoặc đi ngược hướng với hướng chuyển động của vòng.
Chú ý: Khi sử dụng đội hình vòng tròn tónh trong điều kiện nắng, gió to, hoặc nơi có tác
động ngoại thì sau khoảng 2 - 3 phút nên cho đội hình dòch chuyển 1/2 vòng tròn.
+ Giảng giải phân tích và làm mẫu động tác:
Trong giảng dạy kỹ thuật bóng bàn nhất thiết phải thông qua giảng giải, phân tích và
làm mẫu các kỹ, chiến thuật. Tùy theo khả năng tiếp thu, trình độ chuyên môn, lứa tuổi,
giới tính mà mức độ sử dụng phân tích, giảng giải và làm mẫu khác nhau cho phù hợp để
đạt hiệu quả cao.
* Có 3 hình thức kết hợp giảng giải và làm mẫu.
- Giảng giải rồi làm mẫu.

- Làm mẫu rồi giảng giải.
- Vừa giảng giải vừa làm mẫu.
Hình thức thứ 3 thường được sử dụng nhiều hơn, hiệu quả hơn.
Giảng giải cần ngắn gọn, rõ ràng, nêu được mấu chốt, yếu lónh cơ bản chính xác của
động tác.
Làm mẫu phải chính xác các giai đoạn động tác. Động tác mẫu phải đẹp, chuẩn mới có
tác dụng hấp dẫn lôi cuốn, gây hứng thú học tập cho học sinh. Làm mẫu có thể là giáo
viên trực tiếp giảng dạy, hoặc dùng đồng đội, hoặc dùng học sinh có kỹ thuật tốt, hoặc
dùng tranh ảnh, phim ảnh, mô hình. Nhưng tốt nhất là giáo viên trực tiếp giảng dạy. Như
vậy vừa chủ động vừa dễ chiếm được lòng tin của học sinh đối với thầy.
+ Sửa chữa sai lầm cho học sinh:
Trong quá trình học tập, để hình thành kỹ năng động tác, học sinh thường mắc những
sai lầm như: Tư thế không phù hợp, phán đoán bóng sai, vung vợt nhanh hay chậm quá,
đánh bóng không đúng tầm, đúng điểm, phối hợp các bộ phận thân thể khi đánh bóng
không đồng bộ... ảnh hưởng đến chất lượng đánh bóng.
Ở một thời điểm một học sinh có thể mắc 1 sai lầm và cũng có thể đồng thời mắc
nhiều sai lầm. Trong lớp có thể chỉ có 1 học sinh mắc 1 sai lầm và cũng có thể có nhiều
học sinh cùng mắc sai lầm.
Khi sửa chữa sai lầm cho học sinh cần chú ý:
- Phải phát hiện được sai lầm và những nguyên nhân dẫn đến sai lầm đó để tìm cách
sửa chữa.
- Không nên cùng 1 lúc sửa chữa nhiều sai lầm cho cùng 1 học sinh, 1 nhóm học sinh,
mà phảò chọn lựa xem sai lầm nào là chủ yếu để sửa chữa trước, sai lầm nào sửa chữa sau.
Có thể sửa chữa sai lầm này thì học sinh sẽ tự khắc phục được sai lầm kia….
- Nếu chỉ một học sinh mắc sai lầm thì cần sửa chữa cá biệt, không nên tập trung cả
lớp để sửa.
- Nếu nhiều học sinh cùng mắc một loại sai lầm thì không nên sửa chữa cá biệt cho
từng người mà nên tập trung từng nhóm hoặc cả lớp cùng sửa chữa.
- Khi tiến hành sửa chữa cho học sinh, giáo viên cần kiên trì động viên khuyến khích,
tránh nôn nóng dẫn đến cáu gắt hoặc tỏ thái độ thiếu thiện chí làm học sinh tự ái nản

lòng.
99


Các sai lầm. mà học sinh thường mắc trong khi thực hành kỹ, chiến thuật đã được
trình bày ở mục chú ý sau mỗi kỹ, chiến thuật.
+ Thi đấu tập:
Với các vận động viên thì thi đấu là mục tiêu cao nhất. Nó đòi hỏi vận động viên phải
tập trung cao độ, thể hiện rõ tinh thần ý chí, kỹ chiến thuật, thể lực nhằm chiến thắng.
Nói cách khác thi đấu là thể hiện tổng hoà về đạo đức, ý chí, năng lực và thể lực của vận
động viên nhằm chiến thắng đối phương.
Trong quá trình giảng dạy kỹ - chiến thuật, thi đấu góp phần hình thành kỹ năng động
tác, kiểm nghiệm kết quả sau mỗi phần, mỗi kỹ - chiến thuật, phát huy sự cố gắng cao
nhất của học sinh, đưa họ dần tới sử dụng kỹ thuật vào thực tế, đồng thời gây hưng phấn
trong quá trình học tập.
Không nhất thiết phải trang bò đủ kỹ, chiến thuật rồi mới cho thi đấu mà ngay trong
từng phần kỹ thuật vẫn có thể cho thi đấu.
Thí dụ: Cho thi đấu 1 kiểu giao bóng, đỡ giao bóng nào đó; thi đấu gò bóng, hoặc líp
bóng ở 1/2 bàn bên phải (bên trái) chẳng hạn. Thi đấu 1 bên công, 1 bên thủ v.v.:. với mục
đích rèn kỹ năng kỹ xảo dần tới thực tế thi đấu tổng hợp.
Học sinh rất hiếu động và rất muốn thi đấu, thường chú ý đến ăn điểm (được, thua) hơn
là chú ý hoàn thành kỹ thuật theo yêu cầu bài giảng. Do đó mỗi khi cho thi đấu, giáo viên
phải đề ra yêu cầu rõ ràng, nghiêm khắc.
Không nên cho thi đấu quá nhiều , mà thi đấu phải nhằm mục đích rõ ràng mới có thể
củng cố và phát huy cái đã học được.
Không nên cho học sinh thi đấu khi học sinh chưa hình thành kỹ, chiến thuật.

100



CHƯƠNG 6

HUẤN LUYỆN BÓNG BÀN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GIẢNG DẠY VÀ HUẤN LUYỆN
Giảng dạy và huấn luyện có liên quan mật thiết với nhau. Giảng dạy là quá trình
truyền đạt cho người học những vốn kỹ năng ban đầu, những tri thức có liên quan... làm
nền móng cho quá trình huấn luyện tiếp theo nhằm đạt thành tích cao.
Giảng dạy và huấn luyện là 2 quá trình thống nhất. Giảng dạy là giai đoạn đầu, huấn
luyện là giai đoạn kế tiếp. Giảng dạy là trang bò kiến thức, kỹ thuật cơ bản. Huấn luyện là
nâng cao kiến thức kỹ năng cơ bản. Song thực tế trong giai đoạn giảng dạy đã có nội dung
huấn luyện như phối hợp các kỹ, chiến thuật phức tạp, đánh bóng chuẩn xác v.v... và trong
quá trình huấn luyện cũng có những nhân tố của giảng dạy như trang bò tri thức, sửa chữa
chi tiết động tác, hoặc những động tác chưa phù hợp, vì vậy người giáo viên cần phải nắm
vững để sử dụng cho phù hợp.
II. LẬP KẾ HOẠCH HUẤN LUYỆN
Huấn luyện viên có 5 nhiệm vụ chính:
- Lập kế hoạch huấn luyện.
- Bồi dưỡng phẩm chất, ý chí, đạo đức cho vận động viên (nắm vững tư tưởng và những
diễn biến tâm lý của vận động viên để động viên, giáo dục uốn nắn kòp thời).
- Chỉ đạo, huấn luyện, nâng cao trình độ kỹ, chiến thuật, thể lực, tâm lý và trang bò lý
luận chuyên môn, nghiệp vụ cho vận động viên.
- Theo dõi tình hình sức khỏe và sự phát triển thể lực của vận động viên trong quá
trình huấn luyện, thi đấu.
- Hướng dẫn chuẩn bò thi đấu và trực tiếp chỉ đạo hoạt động thi đấu.
Khi lập kế hoạch cần chú ý những điểm sau:
- Phải có mục đích, yêu cầu, nội dung, các biện pháp tiến hành ở các thời kỳ, các giai
đoạn rõ ràng. Kế hoạch phải phổ biến cho vận động viên và cho thảo luận để họ nhận thức
và thống nhất thực hiện.
- Phải đặt chỉ tiêu rõ ràng phù hợp với khả năng phấn đấu của toàn đội, của mỗi cá
nhân.

- Phải luôn luôn bám sát các chỉ tiêu đã đặt ra để đôn đốc thực hiện cho tốt. Không nên đặt
chỉ tiêu quá cao hay quá thấp ảnh hưởng đến sự phấn đấu của vận động viên, của đội.
- Khi đặt kế hoạch phải căn cứ vào q thời gian, đối tượng và phương tiện cho huấn
luyện. Kế hoạch huấn luyện phải đảm bảo tốt lối đánh của vận động viên.
- Nội dung huấn luyện phải tập trung, phương pháp huấn luyện phải phong phú hấp
dẫn sát với yêu cầu, với thực tiễn...
- Khi đặt ra chỉ tiêu phải tìm ra được biện pháp cụ thể thích hợp có hiệu quả cao.
- Kế hoạch đã lập ra phải ổn đònh, trừ trường hợp đặc biệt và vấn đề đột xuất.
III. PHÂN CHIA CHU KỲ HUẤN LUYỆN
Phân chia chu kỳ là cần thiết, là quan trọng nên phải hợp lý mới mang lại kết quả cao.
Đặt chu kỳ huấn luyện cần căn cứ vào lòch và tính chất các cuộc thi đấu, điều kiện thực
tế để phân chia hợp lý
101


Chu kỳ huấn luyện được chia làm 3 thời kỳ:
- Thời kỳ chuẩn bò.
- Thời kỳ thi đấu.
- Thời kỳ nghỉ ngơi (chuyển tiếp)
* Thời kỳ chuẩn bò:
Thời kỳ chuẩn bò được chia làm 2 giai đoạn:
Giai đoạn 1. Để huấn luyện thể lực chung. và thể lực chuyên môn, bồi dưỡng ý chí,
phẩm chất đạo đức, nâng cao kỹ thuật và chiến thuật, giai đoạn này tỷ lệ huấn luyện thể
lực chung nhiều hơn huấn luyện thể lực chuyên môn.
Giai đoạn 2. Tiếp tục huấn luyện thể lực toàn diện chú trọng huấn luyện thể lực chuyên
môn, nâng cao kỹ, chiến thuật, đặc biệt là chiến thuật chuẩn bò cho thi đấu. Giai đoạn này
thời gian dành cho huấn luyện kỹ, chiến thuật, thể lực chuyên môn nhiều hơn.
* Thời kỳ thi đấu:
Thời kỳ này là thời kỳ chuẩn bò tốt toàn diện các mặt, để đạt tới trạng thái sung sức
nhất. Do đó phải hoàn thiện kỹ, chiến thuật, thể lực chuyên môn, trạng thái tâm lý thích

ứng với trình độ huấn luyện cao. Cần tăng cường cho vận động viên thi đấu tập với nhiều
đối tượng, nhiều lối đánh, trong các hoàn cảnh khác nhau. Tăng cường kiểm tra rút kinh
nghiệm. Phải coi mỗi lần thi đấu là một lần thử thách để vươn tới đích.
* Thời kỳ chuyển tiếp:
Nhiệm vụ của thời kỳ này là nghỉ ngơi tích cực, tập nhẹ nhàng tạo điều kiện giảm bớt
căng thẳng thần kinh, cơ bắp, duy trì thể lực, kỹ chiến thuật để chuyển sang chu kỳ huấn
luyện mới.
IV. HUẤN LUYỆN KỸ, CHIẾN THUẬT BÓNG BÀN
Huấn luyện kỹ, chiến thuật là quá trình giảng dạy và hoàn thiện các kỹ thuật, khả
năng phối hợp các động tác để giúp vận động viên dùng chúng làm phương tiện trong tập
luyện, thi đấu. Chỉ có huấn luyện kỹ thuật toàn diện đến mức hoàn thiện mới có thể xây
dựng được những chiến thuật đa dạng để vận dụng có hiệu quả trong thi đấu. Huấn luyện
kỹ thuật luôn được gắn kết với việc huấn luyện thể lực chuyên môn bóng bàn.
IV.1. Huấn luyện giao bóng
* Yêu cầu của giao bóng:
Yêu cầu của giao bóng là cùng một động tác có thể giao được nhiều kiểu xoáy khác
nhau, nhiều điểm rơi khác nhau để tạo điều kiện thuận lợi cho quả tấn công sau giao bóng,
hoặc thắng trực tiếp...
* Các loại bài tập cơ bản huấn luyện giao bóng:
- Tập lặp lại nhiều lần 1 kiểu giao bóng cho tới khi thuần thục, điêu luyện.
- Thực hiện 1 kiểu giao bóng với nhiều điểm rơi khác nhau.
- Thực hiện phối hợp nhiều kiểu giao bóng với nhau.
- Thực hiện động tác giao bóng khó kết hợp với động tác giả.
- Thực hiện 1 kiểu giao bóng (có người cùng tập) phối hợp tấn công sau giao bóng.
- Thực hiện phối hợp nhiều kiểu giao bóng (có người cùng tập) phối hợp tấn công sau
giao bóng.
- Thực hiện các động tác giả giao bóng phối hợp tấn công sau giao bóng.
102



Chú ý: Giao bóng phải đúng luật, đúng kỹ thuật, tận dụng tối đa lực vào bóng, đặc biệt
là độ linh hoạt cổ tay.
Thời điểm tiếp xúc vợt với bóng phải nhanh, gọn, phải chuẩn bò đánh tiếp sau giao
bóng, phải làm cho vận động viên nhận rõ ý nghóa, tầm quan trọng của giao bóng để họ
tích cực nghiên cứu và thực hiện có kết quả.
IV.2. Huấn luyện đỡ giao hóng
* Yêu cầu của đỡ giao bóng:
Khi đỡ giao bóng cần đảm bảo đánh sang đúng luật, bóng đi thấp, nhanh, điểm bóng
rơi và tính năng biến hoá.
* Các loại bài tập huấn luyện đỡ giao bóng
- Tập luyện đỡ giao bóng với các kiểu quy đònh về tính năng, kiểu giao, điểm rơi của
bóng.
- Tập luyện đỡ các quả bóng khó đặc biệt đối với các quả giao bóng mà mình sợ.
- Tập luyện đỡ giao bóng với phòng thủ, đỡ quả tiếp theo do người cùng tập đánh sang.
- Tập luyện đỡ giao bóng trong các tình huống khó.
- Tập luyện tấn công ngay vào quả giao bóng.
Chú ý: Khi đỡ giao bóng phải nắm chắc nguyên lí về bóng xoáy, phán đoán tốt đường
bóng của đối phương.
Lựa chọn vò trí đứng chuẩn bò thích hợp. Bình tónh linh hoạt khi xử lý các quả giao
bóng.
IV.3. Huấn luyện tấn công
Khi huấn luyện tấn công, huấn luyện viên cần phải lấy các nhân tố sức nhanh, sức
mạnh, sức xoáy, độ chuẩn xác làm tiền đề cho sự thành công.
* Các bài tập cơ bản huấn luyện sức nhanh (tốc độ):
- Tập các đường bóng cố đònh: 2 người cùng vụt nhanh (đối công) tăng dần tốc độ. l
người vụt nhanh, 1 người phục vụ sau đó đổi người tập (bài tập này phải cần nhiều bóng).
- Tập vụt nhanh kết hợp bạt bóng. Bạt bóng liên tục có người phục vụ.
- Tập luyện kết hợp thuận tay và trái tay. Tập đánh từ 2 điểm vào 1 điểm.
- Tập đánh từ 2 điểm sang 2 điểm, một người đánh theo đường thẳng, một người đánh
theo đường chéo.

- Tập luyện với các đường bóng thay đổi. Tập đánh từ 2 điểm vào 1 điểm bằng thuận
tay để tăng cường di chuyển.
- Tập đánh từ 3 đòểm sang 1 điểm.
Chú ý: Khi huấn luyện cần giúp vận động viên phân biệt rõ thời điểm đánh bóng để
vận dụng hợp lý. Chỉ tăng tốc độ đánh bóng khi kỹ thuật đã ổn đònh.
* Các bài tập cơ bản về huấn luyện sức mạnh:
- Tập luyện với đường bóng cố đònh - Tập bạt thuận tay theo đường chéo rồi đường
thẳng (đánh bóng ở điểm cao nhất và tăng tối đa sức mạnh đánh bóng).
- Tập luyện với người vụt nhanh, người kia bạt mạnh, 2 người cùng bạt bóng mạnh liên
tục.
- Tập luyện kết hợp thuận tay và trái tay. Đẩy trái vụt phải, bạt phải mạnh.
- Tập luyện thay đổi đường bóng: bật bóng từ 2 điểm vào 1 điểm. Bạt bóng từ 3 điểm
vào 1 điểm. Giật bóng kết hợp bạt bóng mạnh và thay đổi đường bóng đi.
103


* Các bài tập cơ bản về đánh bóng xoáy:
- Tập luyện đúng đường bóng xoáy cố đònh.
- Tập giật bóng đường chéo thuận tay.
- Tập giật bóng khi đối phương cắt bóng
- Tập luyện kết hợp thuận tay và trái tay: tập đẩy trái kết hợp giật phải, tập vụt phải
kết hợp giật trái, tập giật phải kết hợp giật trái.
- Tập luyện thay đổi đường bóng: Giật bóng từ 1 điểm sang 2 điểm, sang 3 điểm. Tập
giật bóng từ 2,3 điểm vào một điểm.
Chú ý: Khi giật bóng cần tăng lực ma sát, vợt tiếp xúc vào bóng phải nhanh và đột
ngột.
+ Các bài tập cơ bản huấn luyện độ chuẩn xác :
- Tập luyện với các đường bóng cố đònh: Tập với các kỹ thuật vụt, bạt, giật bóng trên
các đường chéo, đường thẳng bằng thuận tay, trái tay với bóng xoáy lên, xoáy xuống.
- Tập chia bàn đối phương thành từng khu vực rồi cho đánh vào các khu vực đó.

- Tập luyện kết hợp thuận tay và trái tay. Tập đánh bóng từ 1 điểm vào các điểm và từ
các điểm vào 1 điểm.
- Tập kết hợp nhiều động tác với nhau, mỗi kỹ thuật động tác yêu cầu đánh vào 1 khu
qui đònh.
Chú ý: Các bài tập nêu trên đều liên quan đến các yếu tố đánh bóng. Khi huấn luyện
phải lựa chọn để có yêu cầu cụ thể cho từng giai đoạn cụ thể.
IV.4. Huấn luyện phòng thủ
* Các bài tập cơ bản về huấn luyện chặn - đẩy bóng:
- Tập luyện với các đường bóng cố đònh: Chặn đẩy với líp giật, vụt, bạt bóng.
- Tập luyện 2 người cùng đẩy bóng cho nhau, tăng dần tốc độ, rồi thay đổi lực.
- Tập luyện chặn đẩy kết hợp 2 bên: Chặn đâåy từ l điểm sang 2, 3 điểm với vụt, bạt,
giật bóng.
- Tập luyện thay đổi đường bóng: chặn - đẩy từ 2 điểm sang 2 điểm và biến hóa sang
nhiều điểm, nhiều tốc độ khác nhau.
* Các bài tập cơ bản về huấn luyện gò bóng:
- Tập luyện với đường bóng cố đònh: gò bóng với đựờng chéo hay đường thẳng thuận tay
và trái tay.
- Tập gò bóng kết hợp với chặn - đẩy, gò bóng kết hợp với vụt bạt, giật bóng.
- Tập luyện gò bóng kết hợp 2 bên: gò đường chéo, gài đường thẳng. Gò dài kết hợp gò
ngắn và đổi đường. Gò dài, ngắn kết hợp tăng, giảm xoáy, không xoáy.
Chú ý: Đường vòng cung gò bóng phải thấp, ổn đònh và xoáy hiệu quả mới cao.
* Các bài tập cơ bản về huấn luyện cắt bóng
- Tập luyện các đường bóng cố đònh: Cắt với bóng líp, bóng giật. Cắt bóng theọ đường
chéo, đường thẳng thuận tay, trái tay. Cắt bóng thay đổi tính năng xoáy và không xoáy.
- Tập luyện cắt bóng thuận tay kết hợp trái tay: Cắt bóng từ 2 điểm vào l điểm. Từ 2
điểm sang 2 điểm.
- Tập luyện cắt thay đổi đường bóng: Cắt bóng từ 1 điểm sang 2 điểm. Cắt bóng vào
khu trống trên bàn đối phương. Cắt bóng kết hợp với tấn công.
IV.5. Huấn luyện thể lực
104



Trong bất kỳ môn thể thao nào cũng đòi hỏi vận động viên phải có thể lực dồi dào để
đáp ứng cho tập luyện và thi đấu. Song ở mỗi môn thể thao lại có những đặc điểm riêng và
đòi hỏi những tố chất thể lực riêng đáp ứng với vận động, hoạt động của nó.
Đặc điểm của môn bóng bàn là sân bãi tập luyện nhỏ thi đấu ở trong phòng lớn. Đường
bóng biến hoá nhiều, yêu cầu độ chuẩn xác khi đánh bóng cao. Mật độ động tác dày, cường
độ lớn, thời gian làm việc liên tục ngắn. Vì vậy khối lượng vận động không lớn lắm, nhưng
thi đấu thường kéo dài nhiều ngày (có giải kéo dài tới 10 ngày liên tục) nên vận động viên
bóng bàn rất cần được huấn luyện thể lực toàn diện, chu đáo.
Huấn luyện thể lực bao gồm huấn luyện thể lực chung và huấn luyện thể lực chuyên
môn.
* Huấn luyện thể lực chung
Nội dung huấn luyện thể lực chung cho các vận động viên bóng bàn gồm các bài tập
huấn luyện của các môn thể thao khác nhằm phát triển các tố chất vận động của cơ thể
như sức nhanh, sức mạnh, sức bền bỉ và sự khéo léo.
Các bài tập huấn luyện thể lực chung rất phong phú song phải lựa chọn và sắp xếp sao
cho hợp lí để không chỉ đảm bảo phát triển thể lực toàn diện, để không ngừng nâng cao
được chức năng của hệ thống thần kinh, các cơ quan nội tạng, hệ thống cơ, xương mà còn
nâng cao được tố chất thể lực (nhanh, mạnh, bền, khéo).
Dưới đây là các bài tập cơ bản để huấn luyện thể lực cho vận động viên bóng bàn:
- Loại bài tập với các động tác chạy như: chạy bước nhỏ, chạy cao đùi, chạy đạp sau,
chạy tăng tốc độ… với các cự li và số lần qui đònh khác nhau.
- Loại bài tập với các động tác nhảy: nhảy cao, nhảy xa tại chỗ bằng l chân, 2 chân, lò
cò l chân, cóc nhảy, nhảy dây... Cũng các bài tập như trên nhưng mang vác thêm trọng
lượng như bao cát, tạ đòn.v.v...
- Loại bài tập chống, đẩy, co, kéo như: nằm sấp chống tay, chống đẩy xà kép, co tay xà đơn,
gập duỗi ở thang gióng, tập với tạ tay, tạ đòn, dây cao su, dây lò xo .v.v...
- Loại bài tập di chuyển và các trò chơi vận động như di chuyển thẳng, ngang, chéo, di
chuyển biến đổi các hướng hoặc mang vác thêm đồ vật (bóng, gạch, người).

Chơi các môn thể thao như bóng chuyền, bóng rổ, bóng đá, cầu lông, bóng ném.
* Huấn luyện thể lực chuyên môn:
Đặc điểm của huấn luyện thể lực chuyên môn
Vận động viên ngoài việc tập luyện để phát triển tố chất thể lực chung ra, còn phải tập
luyện phát triển các tố chất đặc thù của chuyên môn. Trình độ tập luyện càng cao thì yêu
cầu tố chất ngày càng lớn. Những tố chất thể lực chuyên môn sẽ giúp cho vận động viên
nhanh chóng nắm vững và nâng cao trình độ chuyên môn, vì vậy cùng với việc huấn luyện
kỹ, chiến thuật, cần phải luôn coi trọng việc phát triển thể lực chuyên môn.
Xu thế phát triển của bóng bàn hiện đại là thi đấu với tốc độ nhanh, điểm rơi biến hóa,
đòi hỏi vận động viên phải có tốc độ chuyên môn và tính linh hoạt cao.
Tốc độ chuyên môn trong bóng bàn là tốc độ riêng biệt của mỗi động tác như: lăng tay
bên thuận hoặc bên trái, di chuyển bước chân để đón đường bóng đến .v.v.... Yêu cầu linh
hoạt của bóng bàn là phải có khả năng phản ứng nhanh với tốc độ của bóng bàn, đồng thời
căn cứ vào tình hình cụ thể để quyết đònh cách đánh trả.
Mức độ linh hoạt cao hay thấp còn phụ thuộc vào tốc độ thay đổi từ động tác này sang
động tác khác nhanh hay chậm, phán đoán bóng đúng hay sai. Biểu hiện cụ thể của vận
động viên xuất sắc là ở chỗ nhanh, khéo, đánh được vào điểm yếu của đối phương. Từ
105