Bài Làm
Lời nói đầu
Đấu tranh phòng chống các vi phạm pháp luật nói chung, vi phạm pháp luật
hành chính nói riêng luôn là một nhiệm vụ trọng yếu của Nhà nước ta. Việc xác lập
một hệ thống vi phạm hành chính, chế tài hành chính và cách thức quy định chúng
trong các văn bản pháp luật trong những năm qua đã góp phần tích cực vào việc
bảo vệ trật tự, an ninh xã hội, tăng cường hiệu lực và hiệu quả của quản lý Nhà
nước. Đặc biệt là những quy định của pháp luật về các hình thức xử phạt vi phạm
hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả đem lại hiệu quả rất lớn. Trước
yêu cầu đổi mới của sự phát triển hiện nay, tính hợp lý của pháp luật về các hình
thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả ngày càng
được nâng cao, tuy nhiên vẫn còn những điểm cần đổi mới và hoàn thiện nhằm góp
phần tăng cường hiệu quả của hoạt động xử phạt.
Nội dung
I. Vi phạm phạm hành chính, các hình thức xử phạt hành chính và các
biện pháp khắc phục hậu quả trong vi phạm hành chính
1. Định nghĩa vi phạm hành chính
Điều 1 Pháp lệnh xử phạt VPHC năm 1989 nêu định nghĩa tổng quát về
VPHC. Định nghĩa VPHC cũng được nêu gián tiếp tại Khoản 2 Điều 1 Pháp lệnh
xử lý VPHC năm 1995 và khoản 2 Điều 1 Pháp lệnh xử lý VPHC năm 2002. Tuy
có sự khác nhau về cách diễn đạt nhưng quan niệm về VPHC trong các văn bản
pháp luật nêu trên đều thống nhất về những dấu hiệu bản chất của loại vi phạm
pháp luật này: là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý, vi
phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm
và theo quy định của pháp luật thì bị xử phạt hành chính. Việc xác định rõ thế nào
là VPHC tạo tiền đề cho việc quy định đúng hành vi vi phạm, tránh tình trạng quy
định lấn sang tội phạm mà vẫn xử lý theo thủ tục hành chính là không phù hợp với
dân chủ.
2. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục
hậu quả.
Xử phạt VPHC là hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền, căn cứ vào các

quy định của pháp luật hiện hành, quyết định áp dụng các biện pháp xử phạt hành
chính và các biện pháp cưỡng chế hành chính khác đối với các tổ chức, cá nhân
VPHC. Pháp lệnh xử phạt VPHC năm 1989, Pháp lệnh xử lý VPHC năm 1995,
Pháp lệnh xử lý VPHC năm 2002, sửa đổi bổ sung năm 2008, đều đưa ra các hình
thức xử phạt chính, các hình thức xử phạt bổ sung và các biện pháp khắc phục hậu
quả.
Về hình thức xử phạt chính, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002
(sửa đổi, bổ sung năm 2008) quy định bao gồm: cảnh cáo, phạt tiền và trục xuất.
Về hình thức xử phạt bổ sung, bao gồm tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ
hành nghề và tịch thu tang vật phương tiện được sử dụng để vi phạm, trục xuất
vừa là hình thức xử phạt chính vừa là hình thức xử phạt bổ sung. Ngoài hình thức
xử phạt, cá nhân, tổ chức còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả
như: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính
gây ra hoặc buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép; Buộc thực hiện các biện
pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh do vi phạm hành
chính gây ra; Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất hàng hóa, vật
phẩm, phương tiện; Buộc tiêu hủy vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật
nuôi và cây trồng, văn hóa phẩm độc hại; Và biện pháp khắc phục hậu quả khác do
người có thẩm quyền quyết định áp dụng theo quy định của Chính phủ (Điều 12
Pháp lệnh xử lý VPHC).
II. Đánh giá tính hợp lý của pháp luật về các hình thức xử phạt vi phạm
hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả.
1. Những điểm tích cực của pháp luật về các hình thức xử phạt vi phạm
hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả.
1.1. Các hình thức xử phạt chính
1.1.1.Cảnh cáo
Cảnh cáo là hình thức xử phạt chính áp dụng đối với cá nhân, tổ chức gây ra
vi phạm hành chính nhỏ, vi phạm lần đầu có tình tiết giảm nhẹ, hoặc đối với mọi
hành vi VPHC do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện,
được quyết định bằng văn bản hoặc hình thức khác. Xuất phát từ những sửa đổi về

chính sách quản lý đối với người chưa thành niên VPHC mới được quy định tại
khoản 1 Điều 7 Pháp lệnh VPHC năm 2002, đó là không phạt tiền đối với người từ
đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi VPHC. Sự sửa đổi này nhằm phù hợp và đồng bộ với
chính sách xử lý hình sự đối với người chưa thành niên quy định trong BHLS năm
1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009). Cảnh cáo là hình thức xử phạt mang tính chất
cưỡng chế nhà nước nhưng mang nặng ý nghĩa giáo dục.
Việc áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo đối với tổ chức, cá nhân vi phạm
hành chính chỉ được thực hiện khi đó là vi phạm lần đầu và có tình tiết giảm nhẹ
theo quy định của Điều 8 Pháp lệnh xử lý VPHC năm 2002: “Người vi phạm hành
chính đã ngăn chặn, làm giảm bớt tác hại của vi phạm hoặc tự nguyện khắc phục
hậu quả, bồi thường thiệt hại; Người vi phạm hành chính đã tự nguyện khai báo,
thành thật hối lỗi; Vi phạm trong tình trạng bị kích động về tinh thần do hành vi
trái pháp luật của người khác gây ra; Vi phạm do bị ép buộc hoặc bị lệ thuộc về vật
chất hoặc tinh thần; Người vi phạm là phụ nữ có thai, người già yếu, người có bệnh
hoặc tàn tật làm hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của
mình; Vi phạm vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không do mình gây ra; Vi phạm
do trình độ lạc hậu.” Quy định này thể hiện tinh thần nhân đạo của pháp luật, đặc
biệt là trong xử phạt VPHC bởi mục đích của hình thức xử phạt cảnh cáo VPHC
mang nặng tính giáo dục đối với tổ chức, cá nhân VPHC. Đây là quy định rất hợp
lý trong hình thức xử phạt cảnh cáo đối với VPHC. Có thể nói, hình phạt cảnh cáo
đã phát huy được những hiệu quả nhất định , đặc biệt là trong lĩnh vực trật tự công
cộng, trật tự an toàn giao thông. Cùng với thời gian, ý thức pháp luật của công dân
ngày càng được nâng cao, vai trò của hình thức xử phạt cảnh cáo ngày càng lớn và
càng mang tính phổ biến và đạt được mục đích áp dụng của hình thức xử phạt
chính này là mục đích phòng ngừa vi phạm pháp luật.
1.1.2. Phạt tiền
Phạt tiền là biện pháp cưỡng chế hành chính được quy định sớm nhất trong
pháp luật về xử phạt VPHC ở nước ta, đồng thời được quy định áp dụng đối với
hầu hết các loại VPHC. Hình thức này đóng vai trò chủ yếu trong hệ thống các
hình thức xử phạt VPHC. Phạt tiền là biện pháp tác động có mức độ nghiêm khắc

cao hơn so với cảnh cáo, được quy định tại Điều 13 Pháp lệnh xử phạt VPHC năm
1995, Điều 14 Pháp lệnh xử lý VPHC năm 2002 (sửa đổi, bổ sung năm 2008). Tuy
trong điều này không định nghĩa hình thức phạt tiền nhưng ngay trong thuật ngữ
“phạt tiền” đã chỉ rõ rằng: cá nhân, tổ chức vi phạm bị phạt tiền phải nộp phạt bằng
tiền mặt (tiền đồng Việt Nam hoặc bằng ngoại tệ trong các trường hợp do Chính
Phủ quy định). Đây là hình thức xử phạt áp dụng phổ biến đối với nhiều loại
VPHC từ những vi phạm về trật tự an toàn xã hội đến những vi phạm trong các
lĩnh vực quản lý kinh tế, tài nguyên thiên nhiên, môi trường, thuế...Phạt tiền tác
động đến vật chất của người vi phạm, gây cho họ bất lợi về tài sản. Điều 13 Pháp
lệnh xử lý VPHC năm 1995 quy định các mức phạt tiền khác nhau (tối thiểu là
5000 đồng và tối đa là 100.000.000 đồng). Pháp lệnh xử lý VPHC năm 2002 quy
định mức phạt tiền trong xử phạt VPHC từ 5.000 đồng đến 500.000.000 đồng.
Pháp lệnh xử lý VPHC năm 2002, sửa đổi, bổ sung năm 2008 quy định mức phạt
tiền trong xử phạt VPHC là từ 10.000 đến 500.000.000đồng. Quy định mức phạt
tiền tối thiểu là 10.000 đồng, đây là điểm mới so với quy định tại khoản 1 Điều 14
Pháp lệnh xử lý VPHC năm 2002. Bởi hiện nay, mức sống, sinh hoạt, thu nhập
của người dân nói chung cao hơn rất nhiều so với trước kia, việc tăng mức tối thiểu
hình thức tiền phạt nhằm tăng tính răn đe, giáo dục cá nhân, tổ chức vi phạm .
Tùy vào tính chất, mức độ vi phạm nặng hay nhẹ mà pháp luật quy định cụ
thể các mức phạt tiền khác nhau, Điều 14 Pháp lệnh xử lý VPHC năm 2002, sửa
đổi, bổ sung năm 2008 quy định các mức phạt tiền khác nhau nhằm đảm bảo tính
hợp lý đối với các trường hợp vi phạm trong từng lĩnh vực cụ thể. Những sửa đổi
trong quy định về phạt tiền trong Pháp lệnh 2008 là nhằm khắc phục những bất cập
trong thực tiến xử phạt VPHC hiện nay. Mức tiền phạt trong các lĩnh vực quản lý
Nhà nước được phân theo tính chất, phạm vi của từng lĩnh vực và giới hạn ở mức
tối đa là cơ sở để xây dựng các mức phạt tiền cụ thể trong các nghị định về xử phạt
VPHC, khắc phục được tình trạng quy định mức phạt tiền quá cao trong các nghị
định về xử phạt hành chính hiện nay.
Ngoài ra, về quy định thu tiền phạt, “trong trường hợp xử phạt cảnh cáo
hoặc phạt tiền từ 10.000 đồng đến 200.000 đồng thì người có thẩm quyền xử phạt

quyết định xử phạt tại chỗ” (Điều 54 Pháp lệnh xử lý VPHC năm 2008), quy định
này là điểm mới nhằm tránh tốn kém thời gian, không gây khó khăn, phiền hà cho
người nộp phạt. Bởi các trường hợp vi phạm bị xử phạt tiền từ 10.000 đồng đến
200.000 đồng thường diễn ra khá thường xuyên, phổ biến, nếu việc quy định
không thu tiền phạt tại chỗ mà tại kho bạc nhà nước thì sẽ gây rất nhiều khó khăn
cho người nộp phạt, nhất là tại các tỉnh miền núi, vùng cao, vùng hải đảo, biên
giới.