TỔ
NG H Ợ
P NH Ữ
N G CÂU TRÍCH D Ẫ
N, BÌNH LU Ậ
N CỦ
A 1S Ố
NHÀ V Ă
N, NHÀ PHÊ BÌNH V Ă
N HỌ
C
1. NH Ậ
N Đ
Ị N H V Ề"M Ộ"(CHI Ề
U TỐ
I):
-"HCM r ất Đ
ư
ờ n g mà không Đ
ư
ờ n g 1 tí nào. V ới 1 ch ữ'h ồng',
Bác đã làm sáng r ực lên toàn b ộbài th ơ, đã làm m ất đi s ựm ệt
m ỏi, s ựu ểo ải, s ựv ội vã,s ựn ặng n ềđã di ễn t ảtrong 3 câu đ
ầ u,
đã làm sáng r ực lên khuôn m ặt c ủ
a cco em sau khi xay ngô t ối.
Ch ữ'h ồng'trong ngh ệthu ật th ơĐ
ư
ờ n g ng ư
ờ i ta g ọi là "con m ắt"
th ơ(thi nhã ho ặc nhãn t ự), nó bùng sáng lên, nó cân l ại ch ỉ 1 ch ữ

thôi v ới 27 ch ữkhác d ầu n ặng đ
ế n m ấy đi ch ăng n ữa.
- V ới ch ữ'h ồng' đó có ai còn c ảm giác n ặng n ề, m ệt m ỏi, nh ạc
nh ằn n ữa đâ u mà ch ỉ th ấy màu đ
ỏ đã nhu ốm lên c ảbóng đê m,
c ảthân hình lao đ
ộ n g c ủa cô gái đá ng yêu kia. Đó là màu đ
ỏ củ
a
tình c ảm Bác" (Nguy ễn Trung Thông) - "N ếu ch ỉ d ừng l ại ở 3 câu
th ơđ
ầ u thì th ơHCM không khác gì th ơLi ễu Tông Nguyên đ
ời
Đườn g: Thiên s ơn đi êu phi t ận V ạn kính nhân tông di ệt Cô
thuy ền xuy l ạp ông Đ
ộ c đi ếu hàn giang tuy ết (Nghìn non chim bay
h ết Muôn n ẻo d ấu ng ư
ờ i m ất Trên thuy ền cô đ
ộ c lão già M ột
mình c ầu sông tuy ết l ạnh) (Hoài Thanh)
2. V ề“TUYÊN NGÔN Đ
ỘC L Ậ
P”:
- Bác có nói: ”Tôi tuy vi ết nhi ều nh ưng ch ưa l ần nào t ạo đ
ư
ợ c bài
vi ết h ữu ích nh ưl ần này”
-Đ
ồ n g chí Tr ư
ờ n g Chinh nh ận xét: ”V ềv ăn phong, cách nói và

cách vi ết c ủa H ồCh ủT ịch có nh ững nét r ất đ
ộ c đá o: N ội dung
kh ảng khái, th ấm thía đi sâu vào tình c ảm c ủ
a con ng ư
ờ i , chinh
ph ục c ảtrái tim và kh ối óc con ng ư
ờ i ta: Hình th ức sinh đ
ộ n g,
gi ản d ị, giàu tính dân t ộc và tính nhân dân.”
3. NAM CAO
-Là nhà v ăn hi ện th ực l ớn, c ũng đã có bi ết bao nhà phê bình và
c ũng đã t ốn bi ết bao bút gi ấy đ
ể vi ết v ềông. Nhân đâ y gi ới thi ệu
v ới m ọi ng ư
ờ i m ột vài nh ận đ
ị nh v ềcon ng ư
ờ i này và v ăn
ch ư
ơ n g c ủa ông.
*Đ
ây là nh ững nh ận đ
ị nh v ềcon ng ư
ờ i Nam Cao:


- “Nam Cao l ạnh lùng quá, kéo mép lên m ới n ởđược m ột n ụ
c ười khó nh ọc (…) th ật ra m ặt anh ta l ạnh nh ưng lòng anh ta sôi
n ổi” (Nh ận xét c ủa nhà v ăn Tô Hoài)
- "Con ng ười Nam Cao m ảnh kh ảnh,th ưsinh, ăn nói ôn t ồn nhi ều
khi đến r ụt rè, m ỗi lúc l ại đỏ m ặt mà kì th ực mang trong lòng m ột

s ựph ản kháng mãnh li ệt"(Nguy ễn Đì nh Thi)
- Nam Cao "bi ến mình thành k ẹp ch ảd ưới tay mình ,t ựđe m mình
ra quat d ưới than h ồng "(Nguy ễn Minh Châu)
- "Nam Cao th ườn g l ấy b ản thân mình ra để mà ki ểm
nghi ệm"(Nguy ễn Minh Châu)
- "N ăm n ăm cho m ột s ựnghi ệp không l ẫn v ới ai,n ăm n ăm trung
thành v ới h ướn g đi không nghiêng ng ả... n ăm n ăm cày x ới để t ự
bi ếm h ọa ,t ựkh ẳng định, để có Nam Cao nh ưhi ện nay ta có"(GS
Phong Lê)
*Nh ận xét v ềv ăn c ủa Nam Cao:
- “Dù vi ết v ềđề tài nào ,truy ện c ủ
a Nam Cao c ũ
ng th ểhi ện m ột
t ưt ưởn g chung:n ổi b ăn kho ăn đến đa u đớn tr ước th ực tr ạng con
ng ười b ị h ủy ho ại v ềnhân ph ẩm do cu ộc s ống đó i nghèo đẩy
t ới”(?)
- “Vi ết v ềng ười trí th ức ti ểu t ưs ản nghèo, Nam Cao đã m ạnh
d ạn phân tích và m ổx ẻt ất c ả,không né tránh nh ưTh ạch Lam;
không c ực đo an, phi ến di ện nh ưV ũTr ọng Ph ụ
ng, c ũ
ng không thi
c ị hóa nh ưNh ất Linh, Khái H ưng, ngòi bút c ủ
a Nam Cao luôn
luôn t ỉnh táo đú ng m ực” (Hà Minh Đức )
- “Nam Cao đã m ạnh d ạn đi theo m ột l ối đi riêng, ngh ĩa là không
đếm x ỉa gì đến s ởthích c ủa độc gi ả. Nh ưng tài n ăng c ủ
a ông đã
đe m đến cho v ăn ch ươn g m ột l ối v ăn m ới sâu xa, chua chát và
tàn nh ẫn, th ứtàn nh ẫn c ủa con ng ười bi ết tin ở tài n ăng c ủ
a

mình, thiên ch ức c ủa mình”(Hà Minh Đức )
- “Trong các trang truy ện c ủa Nam Cao ,trang nào c ũ
ng có nh ững
nhân v ật chính ho ặc ph ụđa ng đối di ện v ới cái ch ỗki ệt cùng v ới
đời s ống con ng ười để r ồi t ừđó b ắt bu ộc ng ười ta ph ải b ộc l ộ
mình ra, tr ước h ết là tâm lí, nhân cách r ồi ti ếp đến sau cùng là cái
n ỗi đa u khôn nguôi c ủa con ng ười ” (Nguy ễn Minh Châu)


- “Trong văn xuôi tr ướ c cách mạng, ch ưa có ai có đượ c ngòi bút
s ắc s ảo, gân gu ốc soi mói nh ư c ủa Nam Cao”( Nhà v ăn Lê Định
Kỵ)
4. NH ỮNG NH ẬN XÉT V Ề TH Ơ XUÂN QU ỲNH
- "Th ơ Xuân Quỳnh là th ơ c ủa m ột cánh chu ồn chu ồn bay tìm ch ỗ
n ươ ng thân trong n ắng nôi dông bão c ủa cu ộc đời ... Th ế gi ới th ơ
ca Xuân Quỳnh là s ự t ươ ng tranh không ng ừng gi ữa kh ắc nghi ệt
và yên lành v ới nh ững bi ểu hi ện s ống động và bi ến hóa khôn
cùng c ủa chúng. Ở đó trái tim th ơ Xuân Qu ỳnh là cánh chu ồn
chu ồn báo bão c ứ chao đi chao v ề, m ệt nhòai gi ữa bi ến động và
yên định, bão t ố và bình yên, chi ến tranh và hòa bình, thác l ũ và
êm trôi, tình yêu và cách tr ở, ra đi và tr ở l ại, ch ảy trôi phiêu b ạt và
trụ v ững kiên gan, t ổ ấm và dòng đời, sóng và b ờ, thuy ền và
bi ển, nhà ga và con tàu, tr ời xanh và bom đạn, gió Lào và cát
tr ắng, c ỏ d ại và n ắng l ửa, th ủy chung và tr ắc tr ở, xuân s ắc và tàn
phai, ng ọn l ửa cô đơ n và đại ngàn t ối s ẫm..." (Chu V ăn S ơn)
- " Đi ều đáng quý nh ất ở Xuân Quỳnh và th ơ Xuân Quỳnh là s ự
thành thật rất thành th ật, thành th ật trong quan h ệ b ạn bè, v ới xã
h ội và cả tình yêu. Chị không quanh co không gi ấu di ếm m ột đi ều
gì. M ỗi dòng th ơ, m ỗi trang th ơ đều ph ơi bày m ột tình c ảm, m ột
suy nghĩ của chị. Chỉ c ần qua th ơ ta bi ết khá k ĩ đời t ư c ủa chị.

Thành th ật, đây là c ốt lõi th ơ Xuân Quỳnh" (Võ V ăn Tr ực)
5. Về Vũ Tr ọng Ph ụng và ”S ố đỏ”:
-L ưu Trọng L ư nhận xét v ề con ng ườ i Vũ Tr ọng Phụng: ”Trên
trang vi ết V ũ Tr ọng Ph ụng s ắc s ảo bao nhiêu thì trong cu ộc đời
VTP càng chân thành bấy nhiêu. Con ng ườ i ấy không gi ết quá
m ột con mu ỗi. Nh ưng th ật kì di ệu, v ăn ch ươ ng c ủa con ng ườ i ấy
làm cho kẻ trọc phú ph ải giật mình, k ẻ tr ưở ng gi ả ph ải cáu kỉnh.”
- Đọc “S ố đỏ” nhiều nhà nghiên c ứu nh ận xét: ” Đây là cái bi c ủa
ng ườ i ch ết, cái hài của xã h ội, cái vô phúc c ủa gia đình giàu sang
l ắm ti ền nhi ều c ủa nh ưng thi ếu tình ng ườ i”
6.Giá trị c ủa đồng tiền trong Truyện Kiều: Đồng ti ền l ăn tròn
trên l ưng con ng ườ i. Đồng ti ền làm cho trái hoá ph ải, đen hoá


tr ắng và ng ườ i đàn bà goá ph ụ tr ở thành cô dâu m ới.
(Sheakespear)
*Giá trị nhân đạo trong Truy ện Ki ều: L ời văn tả ra hình nh ư máu
ch ảy ở đầu ng ọn bút, n ướ c m ắt th ấm trên t ờ gi ấy khi ến ai đọc
cũng th ấm thía ng ậm ngùi. (M ộng Liên Đườ ng)
*Bình lu ận v ề tu ổi tr ẻ Vi ệt Nam: Một năm kh ởi đầu t ừ mùa
xuân.M ột đờ i kh ởi đầu t ừ tu ổi tr ẻ. Tu ổi tr ẻ là mùa xuân c ủa xã
h ội. (H ồ Chí Minh)
*Hoài bão th ời trai trẻ của cụ Phan B ội Châu:
Mu ốn v ượ t b ể đông theo chi ều cánh gió
Muôn trùng sóng b ạc ti ến ra kh ơi. (Phan B ội Châu)
*Ca ngợi mùa xuân: Xuân b ướ c nhẹ trên nhành non lá m ới, B ạn
đời ơi vui chút v ới tr ời h ồng! H ết l ạnh r ồi, gió b ấc v ới m ưa đông.
(T ố H ữu)
*Ca ngợi tình bạn:
- Sống không có b ạn là ch ết cô đơn. (Giooc-gi ơ Hê –be)

- M ỗi ng ườ i thêm nhi ều con m ắt M ỗi ng ườ i thêm nhi ều c ảm rung
Tr ời c ũng thêm nhi ều màu s ắc Đất c ũng thêm chi ều mênh mông.
(Trần Lê Văn – B ạn)
*Kết h ợp gi ữa tài và đức: Có tài mà không có đức là ng ườ i vô
dụng, có đức mà không có tài thì làm vi ệc gì c ũng khó. (H ồ Chí
Minh)
*T ự hào v ề đất n ướ c: Việt Nam đất n ướ c ta ơi Mênh mông bi ển
lúa, đâu tr ời đẹp h ơn. (Nguy ễn Đình Thi)
* Đặc đi ểm của ngôn ng ữ:
- Yếu t ố đầu tiên của v ăn h ọc là ngôn ng ữ, công c ụ ch ủ y ếu c ủa
nó và cùng v ới các s ự ki ện, các hi ện t ượ ng c ủa cu ộc s ống là ch ất
liệu của V ăn học.
- Ngôn ng ữ của tác ph ẩm ph ải gãy g ọn, chính xác, t ừ ng ữ ph ải
được ch ọn l ọc k ĩ càng. Chính các tác gi ả c ổ đi ển đã vi ết b ằng 1
ngôn ng ữ nh ư vậy, đã k ế tục nhau trau d ồi nó t ừ th ế kỉ này sang
th ế kỉ khác.


- Ngôn ng ữ nhân là “ti ếng nói nguyên li ệu“ còn ngôn ng ữ v ăn h ọc
là “tiếng nói đã đượ c bàn tay th ợ nhào luy ện. (Gorki)
*S ử dụng ngôn ng ữ th ơ để t ạo hình: Nhịp điệu của câu th ơ là
nhịp điệu của sóng gió và cũng là nhịp đi ệu náo n ức xôn xao và
biết bao sung s ướ ng êm ái trong lòng ng ườ i tr ở v ề quê c ũ, n ơi đã
nuôi mình. (T ố H ữu)
*Tính chính xác của ngôn ng ữ văn h ọc: Đối t ượng mà anh mu ốn
nói đến dù là cái gì c ũng chỉ có 1 t ừ để bi ểu hi ện nó. (Môpat x ăng
- Pháp)
*Nhận xét về bài th ơ Thu Vịnh: Trong ba bài thơ, bài này mang
cái h ồn của c ảnh v ật mùa thu h ơn c ả, cái thanh, cái trong, cái
nhẹ, cái cao. Mang cái th ần của c ảnh mùa thu. Cái h ồn, cái th ần

c ủa c ảnh mùa thu là n ằm ở trong b ầu tr ời, ở trên tr ời thu. (Xuân
Diệu)
*Nhận xét về Thu Đi ếu: Bài th ơ Thu Vịnh có th ần h ơn h ết nh ưng
ta v ẫn ph ải công nh ận bài Thu đi ếu là đi ển hình ơn c ả cho mùa
thu của làng cảnh Việt Nam. (Xuân Di ệu)
*QUAN NI ỆM V Ề V ĂN CH ƯƠNG
- Đối v ới tôi văn ch ươ ng không ph ải là 1 cách đem đến cho ng ườ i
đọc s ự thoát ly hay s ự quên; trái l ại, v ăn ch ương là 1 th ứ khí gi ới
thanh cao và đắc l ực mà chúng ta có để t ố cáo và thay đổi 1 cái
th ế gi ới giả d ối và tàn ác, v ừa làm cho lòng ng ườ i trong s ạch và
phong phú hơn.(Thạch Lam)
- M.Gorki nói: v ăn h ọc “giúp con ng ườ i hi ểu đượ c b ản thân mình,
nâng cao ni ềm tin vào b ản thân mình và làm n ảy n ở ở con ng ườ i
khát vọng h ướ ng t ới chân lý.”
- Ngh ệ thu ật không cần ph ải là ánh tr ăng l ừa d ối, ngh ệ thu ật
không nên là ánh tr ăng l ừa d ối, ngh ệ thu ật có th ể chỉ là ti ếng đau
kh ổ kia thoát ra t ừ nh ững ki ếp l ầm than.(Nam Cao – Tr ăng sáng)
* Bút chi ến v ới nhóm T ự l ực v ăn đoàn: Các ông mu ốn ti ểu thuy ết
c ứ là ti ểu thuy ết. Tôi và các nhà v ăn cùng chí h ướ ng nh ư tôi
mu ốn ti ểu thuy ết là s ự th ực ở đời. (V ũ Tr ọng Ph ụng)
*Nhận định về ”chất thép”trong th ơ H ồ Chí Minh: Khi Bác nói
trong th ơ có thép ta c ũng c ần tìm hi ểu th ế nào là thép trong th ơ.


Có l ẽ ph ải hi ểu 1 cách r ất linh ho ạt m ới đúng. Không ph ải c ứ nói
chuyện thép, lên gi ọng thép m ới có tinh th ần thép.
* Ý kiến về v ăn ch ươ ng: Văn ch ươ ng có loại đáng th ờ và loại
không đáng th ờ. Lo ại không đáng th ờ là lo ại chỉ chuyên chú ở
văn ch ươ ng, lo ại đáng th ờ là loại chuyên chú ở con ng ườ i.
(Nguy ễn v ăn Siêu)

* Vai trò quan trọng của tình c ảm trong th ơ:
- Th ơ phát kh ởi trong lòng ng ườ i ta.(Lê Quý Đôn)
- Hãy xúc động h ồn th ơ cho ng ọn bút có th ần.(Ngô Thì Nh ậm)
*Quan đi ểm ngh ệ thu ật v ăn ch ươ ng:
- Văn hoá nghệ thu ật là 1 m ặt tr ận. Anh chị em là chi ến s ĩ trên
mặt tr ận ấy. (H ồ Chí Minh)
- Văn ch ươ ng không c ần đến nh ững ng ườ i th ợ khéo tay làm theo
1 vài ki ểu m ẫu đưa cho. V ăn ch ươ ng chỉ dung n ạp nh ững ng ườ i
biết đào sâu, bi ết tìm tòi, kh ơi nh ững ngu ồn ch ưa ai kh ơi và sáng
tạo nh ững cái gì ch ưa có. (Nam Cao - Đờ i th ừa)
Nhận định, l ời phê bình v ề các tác gi ả - tác ph ẩm v ăn h ọc Phần 1
XUÂN DI ỆU
1. "Xuân Di ệu là m ột nhà th ơ l ớn, đặc s ắc, độc đáo c ủa n ền th ơ
hi ện đại Vi ệt Nam… cho t ới nay và nh ững n ăm tháng tr ước m ắt
liệu có ai v ượt đượ c Xuân Diệu trong lĩnh v ực th ơ tình? Và không
ai có th ể thay th ế đượ c Xuân Di ệu"
(T ố H ữu)
2. Nhà th ơ n ữ l ừng danh, bà Bra-gri-a-ma ở chân núi Vi-to-sa
(Bungari) khi tuy ển th ơ tình trên th ế gi ới, bà đã khoe v ới các b ạn
Việt Nam: "Tôi m ở đầu tuy ển t ập hàng tr ăm tác gi ả này b ằng nhà
th ơ Nga Puskin và k ết thúc b ằng nhà th ơ Xuân Di ệu - Vi ệt Nam,
Xuân Diệu là nhà th ơ tình l ớn của ph ương Đông v ậy!"
3."Xuân Diệu là cả một viện nghiên c ứu v ăn h ọc trong anh"


(Chế Lan Viên)
4. "Nhà th ơ Xuân Di ệu m ất đi, th ấy có mang theo m ột m ảng đời
văn tôi"
(Nguy ễn Tuân)
5. " Đau lòng thay! M ất m ột nhà th ơ l ớn. M ất m ột ng ười b ạn và v ề

th ơ anh là bậc đàn anh của tôi"
(Hoàng Trung Thông)
6. “Xuân Diệu là một ng ười của đời, một ng ười ở gi ữa loài ng ười.
L ầu th ơ của ông xây d ựng trên đất c ủa m ột t ấm lòng tr ần gian”
(Th ế L ữ - L ời t ựa cho t ập "Th ơ th ơ")
7. Hoài Thanh là ng ườ i đầu tiên cho r ằng “Xuân Di ệu m ới nh ất
trong các nhà th ơ m ới”.
8. "Nếu bây gi ờ chỉ c ần g ọi tên m ột nhà th ơ trong th ơ m ới thôi, thì
g ần nh ư t ất c ả s ẽ g ọi Xuân Di ệu".
9. Nguy ễn Đăng M ạnh: "Xuân Diệu không quan niệm tình yêu chỉ
là s ự giao c ảm xác thịt mà còn là s ự giao c ảm c ủa nh ững linh h ồn
mà đấy m ới là cái khát v ọng cao nh ất, cái đích cao nh ất trong
tình yêu".
10. Th ơ là đi gi ữa nhạc và ý. R ơi vào cái v ực ý, thì th ơ sẽ sâu,
nh ưng r ất d ễ khô khan. R ơi vào cái v ực nh ạc, thì th ơ d ễ làm đắm
say ng ười, nh ưng c ũng d ễ nông c ạn. T ố H ữu đã gi ữ đượ c th ế
quân bình gi ữa hai v ực thu hút ấy. Th ơ c ủa anh v ừa ru ng ười
trong nh ạc, v ừa th ức ng ười b ằng ý.
Chế Lan Viên-"L ời nói
đầu tuy ển t ập th ơ T ố H ữu"
11. Xuân Diệu là một ng ười của đời, một ng ười ở gi ữa loài ng ười.
L ầu th ơ c ảu ông xây d ựng trên đất c ủa m ột t ấm lòng tr ần
gian ( Thế L ữ )
II. Về "Việt Bắc" - Tố H ữu:
1. C ảnh v ật và tinh th ần Vi ệt B ắc đã nh ập vào h ồn tôi, máu thịt
tôi, Vi ệt B ắc ở trong tôi.
(T ố H ữu-"Nhà văn nói về tác ph ẩm")
2. Th ơ là đi gi ữa nhạc và ý. R ơi vào cái v ực ý, thì th ơ sẽ sâu,
nh ưng r ất d ễ khô khan. R ơi vào cái v ực nh ạc, thì th ơ d ễ làm đắm



say ng ười, nh ưng c ũng d ễ nông c ạn. T ố H ữu đã gi ữ đượ c th ế
quân bình gi ữa hai v ực thu hút ấy. Th ơ c ủa anh v ừa ru ng ười
trong nh ạc, v ừa th ức ng ười b ằng ý.
(Chế Lan Viên-"L ời nói đầu tuyển tập th ơ T ố H ữu ")
3. Vi ệt B ắc là đỉnh th ơ cao nh ất mà T ố H ữu đã b ước lên.
(Xuân Diệu-"Tập th ơ Việt Bắc c ủa T ố H ữu ")
4. S ức m ạnh của th ơ T ố H ữu trong nh ững ngày đen t ối ấy chính
là vì nó nói v ới trái tim, chính là b ởi ng ười cách m ạng ấy là m ột thi
sĩ chính c ống, th ật s ự.
(Xuân Diệu-"T ố H ữu v ới chúng tôi")
5. Lịch trình ti ến tri ển v ề th ơ c ủa T ố H ữu đi song song v ới lịch
trình ti ến tri ển v ề t ư t ưởng và trình độ giác ng ộ, v ề s ức ho ạt động
của Tố H ữu.
Th ơ T ố H ữu không ph ải là m ột trò tiêu khi ển mà là m ột khí c ụ đấu
tranh, một công tác vận động của ng ười cách mạng.
Ng ười T ố H ữu là m ột thi sĩ, m ột chi ến sĩ nh ưng chúng ta đừng
quên c ốt cách của nó là thi sĩ.
(L ời gi ới thiệu t ập Th ơ của T ố H ữu,V ăn hóa C ứu qu ốc Vi ệt Nam
xuất b ản, 1946)
6. T ố H ữu không tô v ẽ lên nhân v ật qu ần chúng nh ững nét s ơn
hào nhoáng, gi ả t ạo. Tình c ảm c ủa nhân v ật th ơ anh bi ểu hi ện
lên t ừ b ản ch ất giai c ấp, t ừ đời s ống th ực.
Ng ười b ộ đội chi ếm m ột địa vị quan tr ọng trong t ập th ơ Vi ệt B ắc,
chính là ng ười nông dân nghèo kh ổ.
(Chặng đườ ng m ới của chúng ta, 1961, Hoàng Trung Thông)
7. V ới Tố H ữu, th ơ là v ũ khí đấu tranh cách m ạng. Ðó chính là
đặc s ắc và cũng là bí quy ết độc đáo c ủa T ố H ữu trong th ơ ca.
(L ời gi ới thiệu tập th ơ T ừ ấy, Văn học, 1959, Đặng Thai Mai)



8. Th ơ T ố H ữu là th ơ m ột con ng ười bi ết trân tr ọng l ấy đời mình,
mu ốn làm cho đời mình tr ở nên h ữu ích. V ậy thì ai kia còn phung
phí đời mình, làm gì c ũng đượ c, s ống sao c ũng xong, trong khi
đọc th ơ này hãy b ắt đầu th ử d ừng l ại mà bi ết quý l ấy đời mình,
mà đem xây d ựng nó.
Phong cách dân t ộc ở T ố H ữu th ể hi ện ở ch ỗ th ơ anh giàu ch ất
nh ạc, anh n ắm r ất v ững cái âm đi ệu, v ần đi ệu c ủa dân t ộc.
… Th ơ anh là l ối th ơ l ấy cái đườ ng đi toàn đời, l ấy cái h ơi toàn
tập, l ấy cái t ứ toàn bài là chính… Anh là m ột con chim v ụ ở
đường bay h ơn là b ộ lông, b ộ cánh, tuy v ẫn là lông cánh đẹp.
(L ời nói đầu cho tuy ển t ập 1938 – 1963 của T ố H ữu, V ăn h ọc,
1964, Chế Lan Viên)
9. Nhà thi sĩ ấy t ự mu ốn mình là ti ếng nói c ủa dân t ộc mình. V ậy
thì dân t ộc ấy có n ăng khi ếu th ơ thông qua nhà thi sĩ. Các dân t ộc
hi ện đại, đã công nghi ệp hóa r ồi, đã bị san ph ẳng b ởi nh ững
ph ương ti ện tuyên truy ền, không còn có m ột n ăng khi ếu v ề hình
t ượng nh ư th ế n ữa; không còn su ối ngu ồn ở b ản thân mình n ữa.
Nh ưng T ố H ữu đắm mình trong dân t ộc c ủa mình, đồng th ời là
m ột thi sĩ độc đáo, m ột nhà sáng t ạo ra các hình th ể. Ng ười ta
càng c ảm th ấy đi ều đó rõ h ơn khi anh nói m ột cách r ất hay v ề
thơ.
(L ời t ựa tập th ơ Máu và hoa, xu ất b ản ở Pháp, n ăm 1975, Pierre
Emmanuel)
10. T ập th ơ Máu và hoa này xu ất b ản vào mùa thu n ăm 1975. tôi
tin r ằng t ạp chí Châu âu (Europe) s ẽ đón chào nó nh ư m ột s ự
kiện văn học.
Jacques Gaucheron
Con đườ ng của T ố H ữu
(trong tập Máu và hoa (Sang et Fleurs) EFR, Paris, 1975)

11. Th ơ của chàng thanh niên T ố H ữu khi ấy t ừ trái tim v ọt ra
c ũng nh ư th ơ c ủa chúng tôi, c ũng lãng m ạn nh ư th ể chúng tôi,
nh ưng là th ứ lãng m ạn khác, có nhi ều máu huy ết h ơn; th ơ chúng
tôi chỉ đập cho m ở c ửa tr ời, nh ưng th ơ T ố H ữu thì m ới có chìa


khóa: Cách mạng, giải phóng dân tộc, gi ải phóng cho ng ười lao
kh ổ.
(Tố H ữu v ới chúng tôi, 1975, Xuân Diệu)
12. Một ti ếng nói yêu th ương luôn luôn chan hòa ánh sáng, t ự nó
c ũng là ánh sáng, l ại h ết s ức linh ho ạt và uy ển chuy ển, m ỗi lúc
m ột khác, m ỗi n ơi m ột khác, k ể c ả nh ững lúc chỉ là s ự im l ặng
gi ữa các dòng th ơ. Ph ải ch ăng đây chính là b ản s ắc riêng c ủa th ơ
T ố H ữu.
(Chuyện th ơ, 1978, Hòai Thanh)
13. Th ơ T ố H ữu bao gi ờ cũng m ới, càng ngày càng m ới, vì nó th ể
hiện th ế gi ới quan cách m ạng của ch ủ nghĩa Mác, h ệ t ư t ưởng vô
sản, đạo đức cộng sản chủ nghĩa là nh ững t ư t ưởng càng ngày
càng tr ở thành cách nhìn, n ếp s ống ph ổ bi ến c ủa nh ững con
ng ười m ới của th ời đại.
(Bình luận văn học, 1964, Như Phong)
14. Vũ Trọng Phụng có nói : « Các ông mu ốn ti ểu thuy ết c ứ là
ti ểu thuy ết. Tôi và các nhà v ăn có cùng chí h ướng nh ư tôi, mu ốn
ti ểu thuy ết th ực s ự là ở đời (…). Các ông mu ốn theo ti ểu thuy ết
tùy th ời, chỉ nói cái thiên h ạ thích nghe, nh ất là s ự gi ả d ối. Chúng
tôi chỉ mu ốn nói cái gì đúng s ự th ực, tránh thành ra nguy hi ểm vì
s ự th ật m ất lòng ».
III. V ề Vũ Trọng Phụng và "S ố đỏ”:
1. Lưu Trọng Lư nh ận xét v ề con ng ườ i Vũ Trọng Phụng: "Trên
trang vi ết Vũ Trọng Ph ụng s ắc s ảo bao nhiêu thì trong cu ộc đời

VTP càng chân thành b ấy nhiêu.Con ng ười ấy không gi ết quá
m ột con mu ỗi .Nh ưng th ật kì di ệu,v ăn ch ương c ủa con ng ười ấy
làm cho kẻ trọc phú phải giật mình,k ẻ tr ưởng gi ả ph ải cáu kỉnh.”
2. Đọc “S ố đỏ” nhiều nhà nghiên c ứu nh ận xét: " Đây là cái bi của
ng ười ch ết ,cái hài của xã h ội ,cái vô phúc c ủa gia đình giàu sang
l ắm ti ền nhi ều của nh ưng thi ếu tình ng ười”
3. Đáp l ời báo Ngày nay, Vũ Trọng Phụng có nói: "Các ông mu ốn
cu ốn ti ểu thuy ết c ứ là ti ểu thuy ết. Tôi và các nhà v ăn có cùng chí
h ướng nh ư tôi, mu ốn ti ểu thuy ết là th ực s ự ở đời (...) Các ông
mu ốn theo ti ểu thuy ết tuỳ th ời, chỉ nói cái thiên h ạ thích nghe,


nhât là s ự gi ả d ối. Chúng tôi chỉ mu ốn nói cái gì đúng s ự th ực,
thành ra nguy hi ểm, vì s ự th ực m ất lòng"
4. "V ăn ch ương chỉ là m ột th ứ tiêu khi ển n ếu nó than mây kh ốc
gió. Tôi quan ni ệm v ăn ch ương là ph ương ti ện đấu tranh c ủa
nh ững ng ười c ầm bút mu ốn lo ại kh ỏi xã h ội con ng ười nh ững b ất
công, nhen lên trong lòng ng ười n ỗi xót th ương đối v ới k ẻ bị chà
đạp lên nhân ph ẩm, k ẻ yêu, k ẻ bị đày đo ạ vào c ảnh ngu t ối, k ẻ bị
bóc l ột, m ỗi ngày ki ếm ra đủ b ữa ăn t ối để nhịn sáng hôm sau.
Tôi s ẽ c ố g ắng nhìn và n ỗi đau c ủa xã h ội, may ra tìm đượ c
nh ững thu ốc khi ến nh ững cái ung đó có th ể hàn mi ệng, lên da."
(Quan ni ệm c ủa tôi v ề phóng s ự và ti ểu thuy ết)
5. "H ắc ám, có! Vì tôi v ốn là ng ười bi quan, c ăm h ờn c ũng có vì
tôi cho r ằng xã h ội n ước nhà mà không đáng c ăm h ờn, mà l ại c ứ
"vui vẻ trẻ trung, tr ưởng gi ả, ăn mặc tân th ời, khiêu v ũ..." nh ư các
ông chủ tr ương thì m ột là không mu ốn c ải cách gì xã h ội, hai là
ích kỷ một cách đáng sỉ nhục"
( Để đáp l ời báo Ngày nay)
IV. Về "Sóng" của Xuân Quỳnh:

1. "Xuân Quỳnh vi ết bài này "b ợm" th ật!".
(Nhà th ơ Vũ Cao, Chủ nhiệm tạp chí Văn nghệ quân đội)
2. " Đó là cu ộc hành trình kh ởi đầu là s ự t ừ b ỏ cái ch ật ch ội, nh ỏ
h ẹp để tìm đến m ột tình yêu bao la r ộng l ớn, cu ối cùng là khát
v ọng đượ c s ống h ết mình trong tình yêu, mu ốn hóa thân vĩnh
vi ễn thành tình yêu muôn th ở".
(GS TS Trần Đăng Suy ền)
3. " Ở m ỗi t ập th ơ c ủa Xuân Qu ỳnh, nh ững bài vi ết c ủa tình yêu
th ường để l ại nhi ều ấn t ượng h ơn c ả. V ới gi ọng đi ệu h ết s ức th ơ
h ết s ức t ự nhiên, bài "Sóng" th ể hi ện m ột tình yêu sâu s ắc, b ồi
h ồi, thao th ức đến c ả trong gi ấc m ơ. Dù có nh ững gian truân
cách tr ở, nh ưng tình yêu bao gi ờ c ũng đẹp, c ũng đến đượ c t ận
cùng h ạnh phúc, nh ư con sóng nh ỏ đến v ới b ờ xa."
(Nhà th ơ Việt Nam hiện đại, GS Phong Lê chủ biên)
V. "Chiều xuân" và Anh Thơ:


1. "Anh Th ơ t ừ lâu chỉ chuyên l ối t ả c ảnh mà l ại t ả nh ững c ảnh r ất
tầm th ường; M ột phiên ch ợ, m ột đứa bé quyét sân, m ột m ụ đàn
bà ng ồi b ắt ch ấy… có k ẻ s ẽ cho Anh Th ơ là ng ười vô tình. Nh ưng
có thi ếu n ữs nào 20 tu ổi l ại vô tình?...H ẳn ng ười đã t ập luy ện
nhi ều l ắm m ới có th ể đi đến cái th ản nhiên, cái d ửng d ưng mà
độc gi ả B ức Tranh Quê ắt ph ải l ấy làm l ạ…’’
(Thi Nhân Việt Nam, Nhà phê bình cự phách Hoài Thanh)
2. Năm 1982, trong cuộc h ội thảo Văn ch ươ ng Việt Nam gi ữa hai
cu ộc th ế chi ến t ại tr ườ ng Đại h ọc Harvad (Hoa Kì), Hà Minh
Đức kh ẳng định tình yêu quê h ươ ng đất n ướ c trong Th ơ m ới, ở
đó “Ng ười ta có th ể tìm th ấy nhi ều mi ền quê v ới nh ững v ẻ đẹp
riêng. M ột làng bi ển trong th ơ T ế Hanh, mi ền quê Hà Tĩnh trong
th ơ Huy C ận; Nam Trân hay vi ết v ề x ứ Hu ế; phong c ảnh nên th ơ

ở đồng quê mi ền B ắc trong th ơ Nguy ễn Nh ược Pháp, Anh Th ơ,
Đoàn V ăn C ừ, Bàng Bá Lân, Nguy ễn Bính, Hàn M ạc T ử…” . Sau
đó, bài viết của Hà Minh Đức được in trong cu ốn M ột th ời đại thi
ca – Về phong trào th ơ m ới 1932 - 1945 [15; 82,86]. Anh Th ơ
được mệnh danh là “nhà th ơ đồng áng”.
VI. Nguy ễn Bình và "T ươ ng t ư"
1. "Ng ười nhà quê c ủa Nguy ễn Bính v ẫn ngang nhiên s ống nh ư
th ường".
(Thi nhân Việt Nam, Hoài Thanh )
VII. Nguy ễn Tuân và "Ch ữ ng ườ i t ử tù", "Ng ườ i lái đò Sông Đà":
1. Chỉ ng ười ưa suy xét đọc Nguy ễn Tuân m ới th ấy thú vị, vì văn
Nguy ễn Tuân không ph ải th ứ v ăn để ng ười nông n ổi th ưởng th ức.
(Vũ Ngọc Phan)
2. Ðây là một nhà văn "su ốt đời đi tìm cái Ð ẹp, cái Th ật" (Nguy ễn
Ðình Thi), t ự nhận mình là ng ườ i "sinh ra để th ờ Ngh ệ Thu ật v ới
hai ch ữ vi ết hoa".
3. "Khi thì trang nghiêm c ổ kính, khi thì đùa c ợt bông phèng, khi
thì thánh thót tr ầm b ổng, khi thì xô b ồ b ừa bãi nh ư là ném ra
trong m ột c ơn say ch ếnh choáng, khinh b ạc đấy, nh ưng bao gi ờ
c ũng r ất đỗi tài hoa"
(Nguy ễn Ð ăng M ạnh)


4. Tác ph ẩm g ần đạt đến độ "toàn thiện toàn mỹ" ấy (Vũ Ngọc
Phan) góp ph ần đưa ngh ệ thu ật v ăn xuôi Vi ệt Nam phát tri ển
thêm một b ướ c m ới trên con đườ ng hiện đại hóa. "Vang bóng
một th ời" vẽ lại nh ững cái "đẹp x ưa" của th ời phong ki ến suy tàn,
th ời có nh ững ông Nghè, ông C ống, ông Tú thích ch ơi lan ch ơi
cúc, thích đánh b ạc b ằng th ơ ho ặc nh ấm nháp chén trà trong
s ươ ng s ớm v ới t ất c ả nghi l ễ thành kính đến thiêng liêng.

[...] "Vang bóng một th ời", vì th ế, có th ể đượ c xem nh ư m ột b ảo
tàng l ưu gi ữ các giá trị v ăn hóa c ổ truy ền c ủa dân t ộc.
5. Giáo sư Nguy ễn Ð ăng M ạnh có nhận định : "Hạt nhân của
phong cách ngh ệ thu ật Nguy ễn Tuân có th ể gói g ọn trong m ột
ch ữ ngông. Cái ngông v ừa có màu s ắc c ổ đi ển, k ế th ừa truy ền
th ống tài hoa b ất đắc chí c ủa nh ững Nguy ễn Khuy ến, Tú X ương,
T ản Ðà,... và tr ực ti ếp h ơn là c ụ Tú Lan, thân sinh nhà v ăn ; v ừa
mang dáng v ẻ hi ện đại, ảnh h ưởng t ừ các h ệ th ống tri ết lý n ổi
loạn của xã h ội t ư s ản ph ương Tây nh ư tri ết lý siêu nhân, quan
ni ệm v ề con ng ười cao đẳng, thuy ết hi ện sinh...”
6. Ông x ứng đáng đượ c mệnh danh là "chuyên viên cao c ấp
ti ếng Vi ệt", là "ng ười th ợ kim hoàn của ch ữ" (Ý của T ố H ữu), Tinh
th ần t ự nguy ện d ấn thân, bám tr ụ ở thành trì cái Ð ẹp là bi ểu hi ện
sinh động của m ột nhân cách v ăn hóa l ớn. Nhà v ăn Nguy ễn
Tuân "đặc Việt Nam"(ch ữ dùng của Vũ Ngọ
7. Ð ời chúng ta n ằm trong vòng ch ữ tôi. M ất b ề r ộng, ta đi tìm b ề
sâu. Nh ưng càng đi sâu, càng l ạnh. Ta thoát lên tiên cùng Th ế
L ữ, ta phiêu l ưu trong tr ường tình cùng L ưu Trọng L ư, ta điên
cu ồng v ới Hàn M ặc T ử, Ch ế Lan Viên, ta đắm say cùng Xuân
Diệu. Nh ưng động tiên đã khép, tình yêu không b ền, điên cu ồng
r ồi tỉnh, say đắm v ẫn b ơ v ơ. Ta ng ơ ng ẩn bu ồn tr ở v ề h ồn ta cùng
Huy Cận.
(Hoài Thanh)
8. "Khi thì trang nghiêm c ổ kính, khi thì đùa c ợt bông phèng, khi
thì thánh thót tr ầm b ổng, khi thì xô b ồ b ừa bãi nh ư là ném ra
trong m ột c ơn say ch ếnh choáng, khinh b ạc đấy, nh ưng bao gi ờ
c ũng r ất đỗi tài hoa."


(Nguy ễn Ð ăng M ạnh)

VIII. Huy Cận và "Tràng giang"
1. Ð ời chúng ta n ằm trong vòng ch ữ tôi. M ất b ề r ộng, ta đi tìm b ề
sâu. Nh ưng càng đi sâu, càng l ạnh. Ta thoát lên tiên cùng Th ế
L ữ, ta phiêu l ưu trong tr ường tình cùng L ưu Trọng L ư, ta điên
cu ồng v ới Hàn M ặc T ử, Ch ế Lan Viên, ta đắm say cùng Xuân
Diệu. Nh ưng động tiên đã khép, tình yêu không b ền, điên cu ồng
r ồi tỉnh, say đắm v ẫn b ơ v ơ. Ta ng ơ ng ẩn bu ồn tr ở v ề h ồn ta cùng
Huy Cận.
(Hoài Thanh)
2. Nhà th ơ đã g ọi d ậy cái h ồn bu ồn của Ðông Á,... đã kh ơi l ại cái
m ạch s ầu m ấy nghìn n ăm v ẫn ng ấm ng ầm trong cõi đất này
(Hoài Thanh)
3. Xuân Di ệu có nh ận xét: Chàng than n ỗi tháng ngày vùn v ụt,
b ảo r ằng hoa xuân không đậu, đờ i tho ảng mùi ôi, trong khi mình
ch ưa s ống h ết tu ổi xuân, đang độ tr ẻ m ăng c ủa đời ng ười!
Cái ti ếc s ớm, cái th ương ng ừa áy ch ẳng qua là s ự trá hình
của lòng ham đời, là cái tật dĩ nhiên c ủa k ẻ yêu s ự s ống.
4. D ườ ng nh ư ở đây nhà th ơ đã toát ra m ột m ảng h ương s ắc sâu
xa, cao đẹp nh ất của tâm h ồn mình"
(Xuân Diệu)
IX. Thạch Lam và "Hai đứa trẻ":
1. Nguy ễn Tuân viết: "Xúc cảm của nhà văn Thạch Lam th ường
b ắt ngu ồn và n ảy n ở lên t ừ nh ững chân c ảm đối v ới nh ững con
ng ười ở t ầng l ớp dân nghè. Th ạch Lam là m ột nhà v ăn quý m ến
cu ộc s ống, trang tr ọng tr ước s ự s ống c ủa m ọi ng ười xung quanh.
Ngày nay đọc l ại Th ạch Lam, v ẫn th ấy đầy đủ cái d ư vị mà nhã
thú c ủa nh ững tác ph ẩm có c ốt cách và ph ẩm th ất v ăn


học". (Theo tuy ển t ập Nguy ễn Tuân, t ập III, NXB v ăn h ọc Hà N ội,

1996, trang 375)
X. H ồ Chí Minh và "Nh ật kí trong tù"
1. "Nhật kí trong tù"
- "...Th ơ thiên nhiên trong tập Ngục trung nhật kí th ật s ự có
nh ững bài vi ết r ất hay. Có nh ững phác h ọc s ơ sài, chân th ực và
đậm đà, càng nhìn càng thú vị, nh ư 1 b ức tranh th ủy m ặc c ổ
đi ển. Có nh ững c ảnh l ộng l ẫy sinh động nh ư nh ững t ấm th ảm
thêu n ền g ấm ch ữ vàng. Cũng có nh ững bài th ơ làm cho ng ười
đọc nghĩ t ới nh ững b ức s ơn mài thâm tr ầm, r ộn rịp..."
(Đặng Thai Mai)
- "...Toàn b ộ t ập th ơ đó là 1 tuyên ngôn v ề t ự do vi ết v ới t ấm lòng
yêu th ương, tinh th ần kiên quy ết, v ới khí phách anh hùng c ủa 1
ng ười cộng sản vĩ đại"
(Hoàng Trung Thông)
- "Trong th ơ Bác, tr ữ tình và t ự s ự, lãng m ạn và hi ện th ực, c ổ
động và giáo dục,ph ản ánh và tri ết lí... đã k ết h ợp v ới nhau th ật
chặt chẽ, 1 cách nghệ thuật"
(Hoàng Trung Thông)
- "... Đi ều quan tr ọng là, v ới t ất c ả ph ẩm ch ất c ủa m ột ngh ệ thu ật
l ớn, "Nh ật kí trong tù" đã s ống cu ộc s ống x ứng đáng c ủa nó, đã
gieo tr ồng đượ c nh ững giá trị v ăn minh và nhân đạo cao nh ất vào
đời s ống tinh th ần của nhân dân Vi ệt Nam. Bi ết bao ng ười, trong
đó có không ít nhà v ăn hóa l ớn, ho ặc ngh ệ sĩ tên tu ổi ở trong
n ước và trên thế gi ới đã nói v ề giá trị l ớn c ủa t ập th ơ.."
(Phong Lê)
2. "Mộ"
- "HCM r ất Đườ ng mà không Đườ ng 1 tí nào. V ới 1 ch ữ "h ồng'',
Bác đã làm sáng r ực lên toàn b ộ bài th ơ, đã làm m ất đi s ự m ệt
m ỏi, s ự u ể o ải, s ự v ội vã, s ự n ặng n ề đã di ễn t ả trong 3 câu đầu,
đã làm sáng r ực lên khuôn m ặt của cô em sau khi xay ngô t ối.

Ch ữ 'h ồng'' trong ngh ệ thu ật th ơ Đườ ng ng ười ta g ọi là "con m ắt"


th ơ (thi nhã hoặc nhãn t ự), nó bùng sáng lên,nó cân l ại chỉ 1 ch ữ
thôi v ới 27 ch ữ khác d ầu n ặng đến m ấy đi ch ăng n ữa. V ới ch ữ
''h ồng'' đó có ai còn c ảm giác n ặng n ề, m ệt m ỏi, nh ạc nh ằn n ữa
đâu mà chỉ th ấy màu đỏ đã nhu ốm lên c ả bóng đêm, c ả thân hình
lao động của cô gái đáng yêu kia. Đó là màu đỏ của tình c ảm
Bác"
- "Nếu chỉ d ừng l ại ở 3 câu th ơ đầu thì th ơ HCM không khác gì
th ơ Li ễu Tông Nguyên đời Đườ ng:
Thiên s ơn điêu phi tận
Vạn kính nhân tông diệt
Cô thuy ền xuy l ạp ông
Độc đi ếu hàn giang tuy ết
(Nghìn non chim bay h ết
Muôn n ẻo d ấu ng ười m ất
Trên thuy ền cô độc lão già
Một mình c ầu sông tuy ết l ạnh)
(Hoài Thanh)
3. "Tảo giải"
- "Căn c ứ vào cách vi ết mà nói, trong bài th ơ này có 1 s ự hòa
h ợp kì diệu gi ữa bút pháp t ượng tr ưng và bút pháp hi ện th ực..."
(Đặng Thai Mai)
- "Th ế r ồi c ả 1 ph ương đông sáng r ực, màu tr ắng bi ến thành màu
đỏ, cách m ạng th ắng l ợi đang quét s ạch nh ững tàn d ư c ủa bóng
t ối ban đêm. Và tr ời đất là c ả 1 vùng h ơi ấm để đưa con ng ười t ới
mục đích th ắng l ợi và t ới cõi th ơ"
(Đặng Thai Mai)
4. "Vãn cảnh":

- "Có nh ững câu có th ể coi là quá gi ản dị, nh ưng t ại sao tôi đọc đi
đọc l ại v ẫn th ấy m ột cái gì trong đó mà mình ch ưa rút h ết, ví d ụ
nh ư là c ảnh chi ều hôm hoa h ồng bên ngoài n ở r ồi r ụng"
(Xuân Diệu)


- "N ổi ni ềm của m ột bông hoa bị b ỏ quên: bao nhiêu bông hoa bị
b ỏ quên trong tr ời đất! Nh ất là khi tr ời đất ch ưa ph ải là tr ời đất
c ủa các loài hoa và h ương hoa còn ph ải bay vào trong tù để tìm
b ạn. Làm sao th ấy h ết đượ c chi ều sâu của 1 bài th ơ nh ư v ậy!
Chi ều sâu của m ột cái nhìn, m ột t ấm lòng tinh t ế, chi li mà bao la
nh ư tr ời bi ển"
(Hoài Thanh)
5. "Tuyên ngôn độc lập": - Bác có nói: "Tôi tuy vi ết nhi ều nh ưng
ch ưa l ần nào t ạo đượ c bài vi ết h ữu ích nh ư l ần này" - Đồng chí
Tr ườ ng Chinh nhận xét: "V ề v ăn phong ,cách nói và cách vi ết
của Hồ Chủ Tịch có nh ững nét r ất độc đáo: n ội dung kh ảng khái,
th ấm thía đi sâu vào tình c ảm c ủa con ng ười, chinh ph ục c ả trái
tim và kh ối óc con ng ười ta: hình th ức sinh động, gi ản dị ,giàu
tính dân tộc và tính nhân dân."
XI. Nam Cao và "Chí Phèo", " Đời th ừa"
1. - “Nam Cao lạnh lùng quá, kéo mép lên m ới n ở đượ c m ột nụ
c ười khó nhọc(…)thật ra mặt anh ta lạnh nh ưng lòng anh ta sôi
n ổi”
(Nhận xét của nhà văn Tô Hoài)
- "Con ng ười Nam Cao m ảnh kh ảnh, th ư sinh, ăn nói ôn t ồn nhi ều
khi đến rụt rè, m ỗi lúc l ại đỏ m ặt mà kì th ực mang trong lòng m ột
s ự phản kháng mãnh liệt"
(Nguy ễn Đình Thi)
- Nam Cao "bi ến mình thành k ẹp ch ả d ưới tay mình, t ự đem mình

ra qu ạt d ưới than h ồng "
(Nguy ễn Minh Châu)
- "Nam Cao th ườ ng l ấy b ản thân mình ra để mà ki ểm nghi ệm"
(Nguy ễn Minh Châu)
- "N ăm n ăm cho m ột s ự nghi ệp không l ẫn v ới ai, n ăm n ăm trung
thành v ới h ướng đi không nghiêng ng ả... n ăm n ăm cày x ới để t ự
bi ếm h ọa, t ự kh ẳng định, để có Nam Cao nh ư hi ện nay ta có"


(GS Phong Lê)
2. - “Dù vi ết v ề đề tài nào, truy ện c ủa Nam Cao c ũng th ể hi ện m ột
t ư t ưởng chung: n ổi b ăn kho ăn đến đau đớn tr ước th ực tr ạng con
ng ười bị h ủy ho ại v ề nhân ph ẩm do cu ộc s ống đói nghèo đẩy
t ới” - “Vi ết v ề ng ười trí th ức ti ểu t ư s ản nghèo, Nam Cao đã m ạnh
d ạn phân tích và m ổ x ẻ t ất c ả, không né tránh nh ư Th ạch Lam;
không c ực đoan, phi ến di ện nh ư Vũ Trọng Phụng, c ũng không thi
vị hóa nh ư Nh ất Linh, Khái H ưng, ngòi bút c ủa Nam Cao luôn
luôn tỉnh táo đúng m ực”
( Hà Minh Đứ c)
- “Nam Cao đã m ạnh d ạn đi theo m ột l ối đi riêng, nghĩa là không
đếm xỉa gì đến s ở thích của độc gi ả. Nh ưng tài n ăng c ủa ông đã
đem đến cho v ăn ch ương m ột l ối v ăn m ới sâu xa, chua chát và
tàn nh ẫn, th ứ tàn nh ẫn c ủa con ng ười bi ết tin ở tài n ăng c ủa
mình, thiên ch ức của mình”
(Hà Minh Đứ c)
- “Trong các trang truyện của Nam Cao, trang nào cũng có nh ững
nhân v ật chính ho ặc ph ụ đang đối di ện v ới cái ch ỗ ki ệt cùng v ới
đời s ống con ng ười để r ồi t ừ đó b ắt bu ộc ng ười ta ph ải b ộc l ộ
mình ra, tr ước h ết là tâm lí, nhân cách r ồi ti ếp đến sau cùng là cái
n ỗi đau khôn nguôi c ủa con ng ười”

(Nguy ễn Minh Châu)
-“Trong văn xuôi tr ướ c cách m ạng, ch ưa có ai có đượ c ngòi bút
s ắc s ảo, gân gu ốc soi mói nh ư c ủa Nam Cao”
( Nhà văn Lê Định Kỵ)
XII. Xuân Quỳnh và "Sóng"
1. "Th ơ Xuân Quỳnh là th ơ của m ột cánh chu ồn chu ồn bay tìm
ch ỗ n ương thân trong n ắng nôi dông bão c ủa cu ộc đời ...


Th ế gi ới th ơ ca Xuân Quỳnh là s ự t ương tranh không ng ừng gi ữa
kh ắc nghi ệt và yên lành v ới nh ững bi ểu hi ện s ống động và bi ến
hóa khôn cùng c ủa chúng. Ở đó trái tim th ơ Xuân Qu ỳnh là cánh
chu ồn chu ồn báo bão c ứ chao đi chao v ề, m ệt nhòai gi ữa bi ến
động và yên định, bão t ố và bình yên, chi ến tranh và hòa bình,
thác lũ và êm trôi, tình yêu và cách tr ở ,ra đi và tr ở l ại,ch ảy trôi
phiêu b ạt và tr ụ v ững kiên gan, t ổ ấm và dòng đời, sóng và b ờ
,thuy ền và bi ển,nhà ga và con tàu, tr ời xanh và bom đạn, gió Lào
và cát tr ắng, c ỏ d ại và n ắng l ửa, th ủy chung và tr ắc tr ở, xuân s ắc
và tàn phai, ng ọn l ửa cô đơn và đại ngàn t ối s ẫm..."
(Chu Văn S ơn)
2. " Đi ều đáng quý nh ất ở Xuân Quỳnh và th ơ Xuân Quỳnh là s ự
thành th ật r ất thành th ật, thành th ật trong quan h ệ b ạn bè, v ới xã
h ội và c ả tình yêu. Chị quanh co không gi ấu di ếm m ột đi ều gì.
M ỗi dòng th ơ, m ỗi trang th ơ đều ph ơi bày m ột tình c ảm, m ột suy
nghĩ của chị. Chỉ c ần qua th ơ ta bi ết khá kĩ đời t ư c ủa chị. Thành
th ật, đây là c ốt lõi th ơ Xuân Quỳnh"
(Võ Văn Tr ực)