Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

TỔNG CỤC MÔI TRƯỜNG

HỆ THỐNG QUAN TRẮC
MÔI TRƯỜNG QUỐC GIA

Nguyễn Văn Thùy,
Phó Giám đốc
Trung tâm Quan trắc môi trường
Huế, 21-22/4/2011




1. Sơ bộ hiện trạng hệ thống quan trắc môi
trường
Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

2. Một số vấn đề hiện nay về QTMT
3. Xây dựng các Trung tâm QTMT cấp tỉnh
4. Tồn tại và thách thức
5. Định hướng trong thời gian tới

6. Kết luận




I. HIỆN TRẠNG QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG

• Thời gian thành lập: từ năm 1994
• Cơ quan quản lý: Bộ KHCN&MT
Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

1.1. Mạng lưới QTMT Quốc gia:
trước đây, nay là Bộ Tài

nguyên và Môi trường
• Cơ quan điều hành, chỉ huy: Cục Môi trường trước đây, nay
là Tổng cục Môi trường
• Đơn vị thực hiện: Nhiều cơ quan, bộ/ngành và địa phương
tham gia
• Đã phục vụ: quản lý MT các cấp, báo cáo môi trường quốc
gia hàng năm, cung cấp cho cộng đồng thông tin về chất
lượng môi trường, công tác nghiên cứu, giảng dạy, hội nhập,
chia sẻ quốc tế
• Là hệ thống có nhiều số liệu quan trắc môi trường nhất
(có số liệu QT từ 1994 đến nay với đầy đủ các thành phần
môi trường, có CSDL và phần mềm quản lý số liệu...)





I. HIỆN TRẠNG QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

1.1. Mạng lưới QTMT Quốc gia:
 21 trạm quan trắc môi trường
quốc gia
 Kinh phí hoạt động của mạng
lưới: SNMT
 Thành phần môi trường quan
trắc: gần đầy đủ
 Số lượng điểm quan trắc: gần
1000 điểm
 Tần suất quan trắc: 4-6
đợt/năm
 Phương pháp quan trắc: bán tự
động, tự động.
 Quản lý, sử dụng và báo cáo
kết quả quan trắc
 Các trạm quan trắc không khí,
nước tự động: đang xây dựng




I. HIỆN TRẠNG QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG


Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

1.1. Mạng lưới QTMT Quốc gia:

Vấn đề mới trong 1
năm qua, 2010:
 TCMT đã phân công
đơn vị đầu mối quản
lý các trạm QTMT
quốc gia: Cục KSON
và TTQTMT
 TCMT đã có hướng
dẫn về công tác kế
hoạch đối với các
trạm




I. HIỆN TRẠNG QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

1.2. Mạng lưới quan trắc môi trường địa phương
 Các địa phương tổ chức quan

trắc tại địa phương của mình
theo yêu cầu quản lý môi
trường của địa phương
 Kinh phí: từ ngân sách địa
phương
• Hoạt động QTMT địa phương
được đã quan tâm, phát triển
đặc biệt tại một số địa phương
như: Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà
Nẵng, Đồng Nai, Thái Nguyên,
Hải Phòng, Bắc Giang, Bà RịaVũng Tàu, Phú Thọ, .....
• Một số tỉnh: hàng năm gửi báo
cáo số liệu về Tổng cục Môi
trường (Trung tâm QTMT)

1. Thành phố Hồ Chí Minh
- Môi trường không khí
9 trạm QT CLKK tự động được xây
dựng từ năm 2002 đo liên tục các thông
số PM10, SO2, NOx, CO, O3.
Quan trắc BTX ở 6 trạm với tần suất 1
lần/tháng
2. Đồng Nai:
- Quan trắc chất lượng môi trường đất,
nước, không khí, dioxin trên địa bàn tỉnh
Đồng Nai
- Mạng lưới quan trắc môi trường: được
thiết lập từ 1998, 2003, 2009 và 2011
(đang chờ phê duyệt)
- Kinh phí cho hoạt động quan trắc: 14 tỷ

(2010) và 15 tỷ (2011)
- Trên cơ sở mạng lưới quan trắc cũ, hiện
nay đã xây dựng Quy hoạch mạng lưới
các thành phần môi trường tỉnh Đồng Nai
giai đoạn 2011-2015, 2016-2020.




I. HIỆN TRẠNG QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG
1.2. Mạng lưới quan trắc môi trường địa phương
tỉnh/thành phố thành lập Trung tâm QTMT với tên gọi
khác nhau.
Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

41

Nguồn

lực (con người, tài chính) cho hoạt động QTMT ở
một số địa phương. Chi tiết ở bảng dưới đây
Tên đơn vị

Nhân lực

Kinh phí (triệu đồng)
2008


2009

2010

TTQT&PTMT Đăk Lăk

14

332

331

369

TTQT PT TN&MT Thái Bình

11

200

300

400

TTQT MT Bắc Giang

29

560


560

560

TTQTKT TN&MT Đồng Tháp

15

TT QT TN&MT Khánh Hòa

19

295

1019,6

1586

Trạm QTMT Điện Biên

1

200

293

368

Trung tâm QTMT Quảng Ngãi


70
98

99,9

100

292

255

270

Chi cục BVMT Gia Lai
Trung tâm QT&KTMT Hậu Giang

14




I. HIỆN TRẠNG QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG

Một số tình hình mới, năm 2010:

Năm
Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường


1.2. Mạng lưới quan trắc môi trường địa phương

2010 có 3 tỉnh mới thành lập TTQTMT là Bình Định,
Ninh Bình, Điện Biên.

Nhiều

tỉnh: xây dựng dự án đầu tư, tăng cường năng lực
cho TTQTMT: Hưng Yên, Sóc Trăng, Lâm Đồng,…

Một số tỉnh đã xây dựng, trình phê duyệt các chương trình
QTMT

Một số tỉnh đã xây dựng bộ đơn giá QTPTMT cho tỉnh: Thái
Bình, Phú Thọ

 Và ……




I. HIỆN TRẠNG QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

1.3. Mạng lưới quan trắc môi trường các bộ ngành

Một số tình hình mới:

- Quyết định số 1636/2010/QĐ-TTg của TTg về việc "Quy hoạch
mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia đến
năm 2020".

- Quyết định số 3244/NNPTNT-QĐ của Bộ NN&PTNT về việc “Phê
duyệt đề án tăng cường năng lực quan trắc môi trường nông
nghiệp, nông thôn giai đoạn 2011 - 2020".




I. HIỆN TRẠNG QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

1.4. Một số vấn đề mới năm 2010, Bộ TN&MT
- Sửa QĐ 16/2001/QĐ-TTg
- Bộ TN&MT thẩm định và sẽ ban hành 8 quy trình QTMT
- Đang trình TTg thẩm định để ban hành văn bản về đơn vị đủ
điều kiện thực hiện QTMT.
-Bộ TNT&MT tiếp tục đầu tư cho QTMT:
 Tăng cường các chương trình QTMT: do TCMT thực
hiện
 Tăng cường các chương trình QTMT: do các đơn vị
trong Bộ TN&MT thực hiện, như: quan trắc nước ngầm,
các điểm mỏ phóng xạ
 Xây dựng Trạm QTMT miền Trung và Tây nguyên
 Tiếp tục đầu tư cho TT QTMT; xem xét hỗ trợ đầu tư cho

một số tỉnh




I. HIỆN TRẠNG QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

1.5. Một số vấn đề mới năm 2010, Trung tâm QTMT
- Tiếp tục triển khai các chương trình QTMT:
+ 8 chương trình QTMT (gồm cả 3 tổ QTMT ở 3 miền)
+ Xây dựng chương trình QTMT cho LVS Mã-Chu
- Xây dựng các dự án về QTMT:
+ Hệ thống QTMT tự động nước sông Thị Vải
+ Xin chủ trương xây dựng dự án về QTMT 14 LVS, ô nhiễm
nước xuyên biên giới
-Xây dựng Phòng Kiểm chuẩn: năm 2011 bắt đầu vận hành thử
nghiệm.
- Thực hiện vai trò Phòng thí nghiệm Trọng tài: tổ chức kiểm tra liên
phòng thí nghiệm; tham gia thử nghiệm các phòng thí nghiệm quốc
tế, được đánh giá cao.
- Lắp đặt và đưa vào vận hành trạm quan trắc tự động cố định môi
trường không khí Đà Nẵng





I. HIỆN TRẠNG QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG

- Xây dựng và đưa vào vận hành HTTTT giám sát môi trường
Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

1.5. Một số vấn đề mới năm 2010, Trung tâm QTMT
nước LVS Nhuệ-Đáy
- Đào tạo: tổ chức khóa đào tạo về phân tích trong PTN; đào
tạo trực tiếp cho một số địa phương
- Tiếp tục 3 dự án đầu tư
+ Xây dựng, đưa vào hoạt động Cổng thông tin về QTMT
- Văn bản, hướng dẫn về QTMT:
+ Chuẩn bị sửa thông tư 10/2007/BTNMT-TT về QA/AC
+ Thúc đẩy Bộ TNMT thẩm định ban hành các quy trình
QTMT
+ Xây dựng dự thảo đơn giá sản phẩm về QTMT: đang
trình Bộ TN&MT thẩm định, ban hành áp dụng.
- Và ……




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường


2.1. Sửa đổi, bổ sung Quyết định số 16/2007/QĐ-TTg ngày 29/01/2007
của Thủ tướng Chính phủ




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

2.1. Sửa đổi, bổ sung Quyết định số 16/2007/QĐ-TTg ngày 29/01/2007
của Thủ tướng Chính phủ




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT

Một số lý do đề xuất sửa đổi, bổ sung:
Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

2.1. Sửa đổi, bổ sung Quyết định số 16/2007/QĐ-TTg ngày 29/01/2007
của Thủ tướng Chính phủ




Các biến động của điều kiện tự nhiên, KT-XH liên quan đến môi

trường

 Thay đổi cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của Bộ TN&MT
 Thực trạng đầu tư xây dựng hệ thống QTMT chưa đáp ứng

nhu

cầu, xây dựng và hoạt động của hệ thống

 Khả năng của hệ thống QTMT hiện nay chưa đáp ứng nhu cầu về
số liệu trong công tác quản lý nhà nước

 Những khó khăn, tồn tại và hạn chế như: Về kinh phí đầu tư triển
khai, Về cơ chế triển khai, Về chương trình quan trắc và trang thiết bị.




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT

Định hướng sửa đổi, bổ sung:
 Thủ tướng phê duyệt Quy hoạch khung, sau đó Bộ TNMT phê duyệt quy
hoạch chi tiết

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường


2.1. Sửa đổi, bổ sung Quyết định số 16/2007/QĐ-TTg ngày 29/01/2007
của Thủ tướng Chính phủ

 Tập trung vào thành phần môi trường chính, điểm nóng
 Quy hoạch mạng lưới trạm QT Không khí và nước tự động
 Lồng ghép các trạm trong Bộ
 Tổng cục Môi trường quản lý mạng lưới quan trắc môi trường

quốc gia

(nền, nước dưới đất, mỏ phóng xạ…)
Theo hình thức: Tổng cục MT xây dựng kế hoạch hàng năm và báo
cáo Bộ TNMT giao nhiệm vụ cho các đơn vị trên.
TCTM xây dựng các yêu cầu kỹ thuật và nghiệm thu sản phẩm (kết
quả quan trắc hàng năm)



Cơ chế hoạt động đối với một số trạm QTMT chuyên đề, thuộc các bộ
ngành chủ quản khác: Bộ TNMT đặt hàng hàng năm.

 Tăng cường đầu tư cho xây dựng các trạm QTMT vùng.
 Bổ sung các trạm QTMT xuyên biên giới




Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường


II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT
2.2. Về nguồn nhân lực cho QTMT
 Hiện trạng:
 Thiếu cán bộ kỹ thuật (quan trắc hiện trường, phân tích trong PTN,
phân tích dữ liệu…), cán bộ quản lý, …
 Chưa được đào tạo cơ bản và chuyên sâu về QTMT
 QTMT chưa phải là lĩnh vực hấp dẫn các cán bộ trẻ.
 Đào tạo:
+ Bậc đại học: Chưa có chuyên ngành đào tạo về QTMT
+ Cơ quan QMT: chưa có các lớp tập huấn thường xuyên
 Các vấn đề cần quan tâm:
 Số lượng, giới tính, sức khoẻ
 Trình độ, chất lượng cán bộ (Trung cấp, CĐ, ĐH, trên ĐH),
 Nhân lực sử dụng một số thiết bị phức tạp (GC/MS, ICP, …), phân
tích số liệu…
 Đào tạo ngắn hạn, dài hạn
 Chế độ chính sách đối với cán bộ ngoài hiện trường, trong PTN
 Tính ổn định trong công việc của cán bộ chuyên môn: yên tâm
công tác




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT
2.3. Về đảm bảo chất lượng và kiểm soát chất lượng (QA/QC)

Thông tư số 10/2007/TT-BTNMT ngày 22/10/2007 hướng dẫn bảo đảm
Tổng cục Môi trường


Trung tâm Quan trắc môi trường

Căn cứ pháp lý:
chất lượng và kiểm soát chất lượng (QA/QC) trong quan trắc môi trường
Thực tế áp dụng
 Trung ương:
 Trung tâm QTMT, TCMT
 Mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia
 Địa phương: các trạm quan trắc môi trường
 Kinh phí hoạt động QA/QC: 5 – 10%
 Thành phần MT: nước mặt lục địa, không khí
 Mẫu QC: mẫu trắng thiết bị; mẫu trắng, mẫu lặp; mẫu CRM.




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT

Sự chia sẻ trách nhiệm thực
hiện QA/QC trong QTMT
Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

2.3. Về đảm bảo chất lượng và kiểm soát chất lượng (QA/QC)

Các kết quả đạt được

Trung tâm QTMT,
Tổng cục Môi trường


Văn bản, tài liệu hướng dẫn; Đào tạo, tập huấn;
Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện…

Trung tâm QTMT/Chi cục MT, Sở TN&MT
Tổ chức việc thực hiện QA/QC trong quan trắc môi
trường; Đào tạo, tập huấn; Kiểm tra, đánh giá việc thực
hiện…

Cán bộ tham gia hoạt động QTMT
Thực hiện QA/QC trong mỗi bước của hoạt
động QTMT; Phát hiện nguyên nhân và đề xuất
biện pháp khắc phục…

Nâng cao chất
lượng quan trắc
môi trường




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT
2.3. Về đảm bảo chất lượng và kiểm soát chất lượng (QA/QC)

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

Khó khăn, vướng mắc
 Chưa có các quy định cụ thể về số lượng mẫu kiểm soát cần thiết,

các thông số cần kiểm soát chất lượng và kinh phí cho hoạt động
QA/QC;
 Trang thiết bị để thực hiện quan trắc trong nhiều trường hợp chưa
đồng bộ, gây khó khăn trong việc tiến hành các hoạt động QA/QC
 Tiêu chuẩn, phương pháp phân tích, các mẫu biểu, chưa thống
nhất trong toàn mạng lưới quan trắc;
 Kinh nghiệm chưa nhiều, chưa có nhiều khóa đào tạo, tập huấn
chuyên sâu về hướng dẫn công tác QA/QC
 Thiếu cơ chế giám sát việc thực hiện các hoạt động QA/QC
 Cách xử lý số liệu và báo cáo kết quả các hoạt động QA/QC chưa
thống nhất, chưa có những hướng dẫn cụ thể




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT
2.3. Về đảm bảo chất lượng và kiểm soát chất lượng (QA/QC)

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

Định hướng sắp tới
 Sửa đổi, bổ sung, một số nội dung của Thông tư 10:
- Số lượng mẫu QC; Kinh phí cụ thể cho QA/QC;
- Hướng dẫn chi tiết về cách thức thực hiện, thống nhất cách
thức lấy mẫu cho từng loại mẫu QC;
- Xây dựng hướng dẫn về cách thức lưu trữ hồ sơ, tài liệu các
hoạt động quan trắc (văn bản hóa các hoạt động quan trắc)
- Hướng dẫn xây dựng biểu đồ kiểm soát chất lượng đối với

từng loại mẫu QC;
- Cách thức ước lượng độ không đảm bảo đo của phương
pháp;
- Thống nhất các biểu mẫu, cách thức xử lý số liệu và báo cáo
kết quả hoạt động QA/QC
(Bài trình bày của TS. Lepom)




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT
2.4. Về xử lý số liệu quan trắc

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

 Hiện trạng:

 Hệ thống CSDL, phần mềm quản lý số liệu QTMT: TTQTMT đã xây
dựng
 Số liệu đã được cập nhật vào CSDL
 Số liệu QTMT được thu thập chưa đồng bộ; và ít được chia sẻ.
 Các công cụ hỗ trợ cho xử lý, khai thác số liệu chưa được các địa
phương chú trọng
 Số liệu QTMT thường ít được công bố; hình thức công bố không đa
dạng
 Định hướng về xử lý số liệu
- Xây dựng và ban hành quy trình kiểm soát chất lượng dữ liệu
- Hỗ trợ xây dựng hoặc chuyển giao phần mềm quản lý số liệu QT cho các

địa phương
- Đẩy nhanh tiến độ, mở rộng phạm vi triển khai của Hệ thống thông tin đầu
mạng của Mạng lưới QT MT QG
- Đẩy mạnh việc khai thác, xử lý số liệu quan trắc bằng CNTT
- Đa dạng hoá hình thức khai thác và công bố số liệu QT MT
(Bài trình bày của chị Lê Hoàng Anh)




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT

Căn cứ pháp lý:
Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

2.5. Về định mức KTKT, đơn giá hoạt động QTMT

-- Quyết định số 10/2007/QĐ-BTNMT về việc ban hành định mức kinh tế kỹ
thuật hoạt động quan trắc môi trường không khí xung quanh và nước mặt
lục địa
-- Quyết định số 02 và 03 /2008/QĐ-BTNMT về việc ban hành định mức
kinh tế kỹ thuật hoạt động quan trắc môi trường đất, nước dưới đất, nước
mưa axit; nước biển, khí thải công nghiệp và phóng xạ




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT

2.5. Về định mức KTKT, đơn giá hoạt động QTMT

Sau khi Bộ TN&MT ban hành định mức – kinh tế kỹ thuật hoạt động quan
Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

Thực trạng xây dựng bộ đơn giá hoạt động QTMT:
trắc cho các thành phần môi trường thì một số địa phương đã chủ động
xây dựng bộ đơn giá như:
 Địa phương:
- Đồng Nai; Thái Nguyên; Thái Bình; Phú Thọ
 Trung ương:
Năm 2010: Tổng cục Môi trường xây dựng bộ đơn giá
(Bài trình bày của chị Lê Minh Toàn – Vụ trưởng Vụ KHTC, TCMT)




II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ HIỆN NAY VỀ QTMT

Tổng cục Môi trường

Trung tâm Quan trắc môi trường

2.6. Về nguồn kinh phí hoạt động QTMT
- Kinh phí cho QTMT lấy từ đâu?
 Ngân sách, đặt hàng của nhà nước:
 Nguồn sự nghiệp môi trường
 Nguồn đầu tư xây dựng cơ bản

 Nguồn hỗ trợ:
 Nguồn hỗ trợ ODA, các dự án hợp tác nước ngoài
 Nguồn vốn vay,…từ các quỹ, các tổ chức tài chính.
 Nguồn thu từ dịch vụ:
 Các hợp đồng cung cấp dịch vụ, tư vấn
 Các hợp đồng phân tích mẫu.