THÚÂI XA VÙÆNG

1

MUÅC LUÅC
Chûúng 1...............................................................................................................2
Chûúng 2.............................................................................................................14
Chûúng 3.............................................................................................................25
Chûúng 4.............................................................................................................48
Chûúng 5.............................................................................................................68
Chûúng 6.............................................................................................................94
Chûúng 7...........................................................................................................124
Chûúng 8...........................................................................................................144
Chûúng 9...........................................................................................................166
Chûúng 11.........................................................................................................207
Chûúng 12.........................................................................................................223
Phêìn Kïët ...........................................................................................................240




THÚÂI XA VÙỈNG

2

CHÛÚNG 1
Lâng bêåp bïình nhû trưi trong àïm sûúng mëi. Nhûäng cêy
cau thùèng àåt cao vống nhû chó chûåc lao thùèng àïën têån trúâi chòm
ngêåp giûäa êm thêìm giấ lẩnh. Àậ nùm àïm nay sûúng lâm tấp àen
nhûäng lëng khoai lâng vâ nhûäng cêy àôn tay bùçng tre ngêm nưí
toang toấc. Nhûng cố lệ àïm nay cấi lẩnh múái thêëu tûâng khúáp

xûúng ưng àưì Khang. Tûâ trûa hưm qua àïën giúâ chûa cố hẩt gò vâo
miïång, ưng cûá siïët mậi súåi dẫi rt nhû dđnh ïåp vâo xûúng sưëng.
Sau khi àậ trt nưỵi ët giêån lïn àêìu thùçng con trai t, thùçng Sâi,
ưng thêëy ti phêån vâ bêy giúâ sûå trưëng trẫi giấ bët nhû tûâ giûäa
råt mâ trân ra. Ưng lêíy bêíy àûáng dêåy. Lêìn ra àêìu ngộ, lùång lệ
àûáng giûäa sûúng giấ, mưåt thoấng tấi tï cấm cẫnh phêån mònh, ưng
phẫi àûa bân tay xûúng xêíu bêëu vâo thên cêy ưíi trûúác cưíng.
Nhûng cún giêån vêỵn chûa thïí ngi, nïì nïëp vâ danh dûå vêỵn nhû
súåi dêy àay xiïët chùåt, ưng trúã lẩi nhâ, ngưìi xëng chưỵ c. Chiïëc
trâng k lẩnh toất nhû cố ai vûâa dưåi nûúác. Nïëu cấch àêy mêëy pht
ưng mën thưët lïn: "Liïåu bêy giúâ nố úã àêu, rết mûúát thïë nây" thò
bêy giúâ nưỵi hêåm hûåc lẩi mën trâo ra: "Cho mây chïët, cấ khưng ùn
mëi cấ ûún. Trúâi úi mùåt mi nâo ùn nối vúái ngûúâi ta". Thùçng Sâi
àíi vúå nố ài, nhûng viïåc êëy àêu cố phẫi lâ ca nố.
Quẫ cố thïë, thùçng Sâi chó biïët cố hai viïåc: ài àấnh trêån giẫ vâ
hổc, nố khưng thïí thûác àûúåc lâ nố àậ cố vúå, mùåc d nố vêỵn àỗ
mùåt lïn khi cố ngûúâi hỗi: "Cu Sâi, vúå mây àêu". Hún mưåt nùm nay
sûå cố mùåt ca con bế êëy úã nhâ nây lâm cu Sâi cố phêìn thđch th
chó úã chưỵ mưỵi chiïìu nố ngưìi viïët têåp vâ lâm tđnh àậ cố ngûúâi quết
sên vâ cấi ngộ dâi thùm thùèm. Nhûng nố cng ët ûác vò tûå nhiïn
cố mưåt con bế cûá theo nố kê kê àïí mấch bưë, mấch mể nố, nâo
nhûäng lc ài àa nố bưi nhổ hïët mùåt mi giẫ lâm Têy àen úã àêu,
lùån hp xëng cấi ao ngêìu bn ca nhâ ch Hâ lc nâo vâ "Anh êëy
lẩi bẫo bưë con nhû lậo hâng tre thêìy mể úå". Nưỵi êỵm ûác ca thùçng
Sâi cho àïën trûa nay múái bêåt ra. Nố àậ hún mûúâi tíi, lẩi con nhâ
nghêo nhûng lâ con t, mổi viïåc àậ cố cấc chõ dêu lâm, khi cấc anh
chõ ra úã riïng, nố cố vúå, d vúå chó lúán hún nố ba tíi, nhûng àậ lâm
àûúåc cấc viïåc nùång ca ngûúâi lúán, chùèng hẩn nhû viïåc giậ ngư bùçng
chây tay, nố chûa thïí nhùỉc nưíi cấi chây dâi gêëp hai ngûúâi nố lïn




THÚÂI XA VÙỈNG

3

khỗi miïång cưëi thò vúå nố, "con bế êëy", àậ thón thóỉt giú lïn, rưìi
dưìn sûác giậ vâo giûäa lông cưëi vûâa mẩnh mệ, vûâa nhû ht xoấy
nhûäng hẩt ngư ngêm trún tråi khỗi chao vổt ra ngoâi. Giậ mưåt àậ
khố "con bế êëy" giậ àưi cng dễo vâ tiïëng chây thònh thõch nghe
chùỉc nhû sûác giậ ca ngûúâi lúán. Mưỵi bíi, khi ấnh nùỉng tûâ trong
nhâ ra chúám àêìu hâng gẩch bố thïìm, d lâm bâi hay chúi àa úã
àêu, cu Sâi cng chẩy vïì vúát ngư ngêm trong nûúác sưi tûâ tưëi hưm
trûúác àïí rốc nûúác rưìi lẫng vẫng úã àêu àố àúåi khi cố tiïëng gổi "Àêu
vïì mâ gẩt ngư", cu Sâi lùèng lùång ài vâo àùåt quín sấch tđnh úã
trong lông, mùỉt cp xëng gúâm gúâm, lùång lệ ngưìi vâo chiïëc chưíi
la, , mùåt cỵn cùỉm nghiïng xëng phđa ngoâi miïång cưëi. Khi êëy
ngư àậ dêåp àưi,, giêåp ba, tiïëng chây àậ chùỉc lẩi. Khưng nhòn chó
cêìn nghe tiïëng chây, Sâi vët nhể vông quanh miïång, à àïí cho
nhûäng mẫnh to, àïìuu àùån chẫy xëng rưìi nhanh chống rt tay lïn
thânh vâ lẩi tiïëp tc mưỵi khi nghe tiïëng "thõch". Ngư nc, "nố"
dûång chây ngưìi xëng dêìn bưåt côn Sâi lùång lệ àûáng dêåy ra cûãa àổc
sấch. Khi nghe tiïëng chây gộ vâo miïång cưëi nhû kiïíu phố cẫ lô rên
dẩo ba trïn àe, Sâi lẩi lùång lệ ài vâo, ngưìi xëng chưỵ c lâm phêån
sûå úã lûúåt thûá hai, rưìi lûúåt ba cho àïën khi chó côn nhûäng hẩt têëm
trôn bống toen hoen trong lông cưëi thò Sâi hïët phêån sûå, lùång lệ
àûáng dêåy. Ra àïën cûãa, nố chẩy oâ ài nhû con gâ, con ngan vûâa bõ
nhưët ra khỗi lưìng.
Trûa nay khưng hiïíu vò sao con bế lẩi giậ trểo vâo tay thùçng
Sâi. Sâi hoẫng hưët kïu "ưëi" mưåt tiïëng. Bao nhiïu nưỵi êỵm ûác vưën

tđch t sùén, nố vûâa thu cấi tay àau vâo bng vûâa vung tay lânh
thi vâo mùåt "vúå" nố . Con bế khưng li, khưng giú tay àúä, cûá àûáng
trên trên hûáng chõu nhûäng cêu xó vẫ ca thùçng Sâi. Mưåt lc sau
cấi tay àậ dõu ài, nưỵi êëm ûác cng àậ hẫ, vâ thùçng Sâi thêëy mïåt bậ
búâi, nố rêën lïn nhûng khưng àấnh mâ nối cêu àêìy oai vïå àïí rt
cûãa cho àúä ngûúång "Bưë mây àïën àêy cng àïëch súå, ưng huch cho
chố nố cùỉn lưìi mùỉt bưë mây ra". Thùçng Sâi khưng ngúâ cấi cêu nối àố
lẩi lâm ưng àưì Khang bưë nố àau àúán ët giêån àïën thïë. Khoẫng xïë
trûa ưng múái bấn xong mêëy cêy tre tûâ quấn hâng Tấo trúã vïì. Nhû
mổi bûäa, ưng vêỵn thêëy Tuët, con dêu ưng lổc vưi, bùỉc nưìi rưìi tiïëng
àa cẫ àấnh bưåt nghe quâm quẩp nhû àậ nhòn thêëy nưìi bấnh àc
ngư vâng ngêåy quấnh dễo úã trûúác mùåt. Lïå thûúâng sau nhûäng tiïëng
hưëi hẫ êëy, nố ri lûãa, gon miïång nưìi, p vung lẩi vâ tiïëng lấch cấch
ca bất àa àùåt úã mêm. Thêëy ùỉng lùång hùèn ài, ưng àậ àõnh ht
xong àiïëu thëc lâo àûáng dêåy gổi thùçng Sâi vïì vâ ngêìm nhùỉc nhúã
con dêu dổn cúm quâng lïn, ưng àối mën lẫ ài rưìi. Nùm hïët, tïët



THÚÂI XA VÙỈNG

4

àïën, mưỵi ngây giûä àûúåc mưåt bûäa bấnh àc ngư thïë nây àậ khố.
Trûa qua cố khấch ưng phẫi nhûúâng bất, sấng nay lẩi thay bâ êëy
vấc mêëy àoẩn tre ài chúå, trúã vïì, hai chên àậ run run. Vûâa nhẫ húi
thëc ưng vûâa quay ra cûãa thêëy con dêu ưng giân gia nûúác mùỉt,
cùỉp gối qìn ấo mïëu mấo "Con xin thêìy mể con vïì nhâ con". Con
bế kïí rânh rổt vâ khc triïët sûå tònh xẫy ra. Câng nghe, mùåt ưng
câng tưëi rêìm lẩi. "Thưi thêìy xin con, con cûá úã nhâ" . Nhûng con bế

nhêët quët ra ài, ài mưåt cấch bònh thẫn, tûå tin vâ bêët chêëp lúâi can
gổi vûâa tha thiïët vûâa cố phêìn gùỉt xùéng ca ưng.
Thùçng Sâi àûúåc ngûúâi mấch bẫo, che chùỉn nïn ưng àưì Khang
khưng tòm thêëy nố. Ưng gổi têët cẫ con dêu, con giai, kïí cẫ anh
Tđnh lâ cấn bưå ca phông thụë nưng nghiïåp huån hổc ba thấng
trïn tónh vûâa dùỉt chiïëc xe àẩp vï, ưng àậ bùỉt vûát ài tûâng nhâ tòm
thùçng Sâi. "Khưng cố con thò àûâng" - "Ai thêëy nố àêìu lâm ún mấch
tưi. Thùçng nây mâ sưëng, cẫ nhâ tưi chïët àûáng vò nố".
Bùçng cấch nâo àố thùçng Sâi nghe thêëy têët cẫ lúâi lệ cố khi côn
nghiïm trổng hún sûå ët hêån ca ưng àưì. Trúâi chẩng vẩng tưëi nố
våt ra cấnh àưìng. Nhúâ sûúng hưm xëng dây àùåc, chó chẩy cấch
rùång tre chûâng dùm chc bûúác àậ thêëy múâ mõt, nhûng tiïëng ưìn âo
phđa trong vêỵn vổng lïn, mën oâ toấ theo. Cố lệ ai trưng thêëy nố
û? Nố chẩy sêëp ngûãa trïn nhûäng thûãa rång múái cây vúä, nhûäng sấ
cây àêët gan trêu lêåt lïn nhû nhûäng cấnh phẫn rùỉn bống nhïënh
nhấng. Chưëc chưëc vêëp ngậ, mùåt nố àêåp vâo àấ, àau àïën nưỵi chó
thêëy nûúác mùỉt ûáa ra mâ khưng sao dêåy nưíi. Nố nùçm p mùåt vâo
àêët, nûúác mùỉt thêëm xëng lâm tẫng àêët cêìy nhậo ra, da mùåt nố
cûáng lẩi, dđnh êåp vâo hôn àêët múái cêìy vúä. Nhûng rưìi nố vêỵn phẫi cưë
bô dêåy lêëy sûác chẩy, vûâa thúã vûâa chẩy, vûâa nghiïën rùng nến àau
mưỵi lêìn vêëp ngậ. Mậi àïën khi khưng thïí àûáng dêåy àûúåc vâ cố lệ àậ
xa lùỉm rưìi, khưng ai côn àíi àûúåc, nố múái nùçm lẩi chưỵ àưëng cỗ gâ,
cỗ gêëu nhâ ai àưët dúã tûâ hưm nâo, khưng côn lûãa nhûng tro vêỵn êm
êëm. Nố lêëy tay san àưëng tro lûåa chưỵ nùçm vâ vú nhûäng vêìng cỗ
chûa chấy àùỉp lïn àêìu, lïn lûng àïí khưng ai nhòn thêëy. Nùçm chûa
êëm chưỵ lẩi nghe lao xao, tiïëng gâo kïu tïn thùçng Sâi hoẫng hưët. Cố
cẫ tiïëng anh Tđnh vâ ch Hâ. Vêỵn gêìn nhâ quấ. Nhûgn nố mïåt
mën àûát húi, khưng côn ngưìi dêåy àûúåc nûäa. Nùçng nghe tiïëng gổi
ca ch vâ anh, nố vûâa mûâng vûâa thêëy ti thên, nûúác mùỉt ûáa ra
vâ mưì hưi cng ûúát àêìm chiïëc ấo cấnh vẫi phin g. mổt thoấng sau

nố lẩi thêëy run, khùỉp ngûúâi run bùỉn lïn, nố vưåi vậ câo cỗ, câo tro,
câo àêët gẩt lïn ngûúâi, chưỵ nâo con húã lẩnh phẫi kếo cẫ tẫng àêët cây



THÚÂI XA VÙỈNG

5

àùỉp lïn, nố nùçm cong nhû mưåt con sêu ào nùçm nghiïng, thiïëp ài
trong nưỵi hoẫng súå vâ àối mïåt tûâ lc nâo khưng thïí biïët.
Cấi àiïìu nố phêëp phỗng chúâ àúåi àậ khưng xẫy ra. Anh Tđnh
àậ vïì vâ ch Hâ cng ài tòm nố. Ưi, ch Hâ! Nghe nối hưìi cûúái Sâi,
ch Hâ khưng lïn vò ch khưng bùçng lông cho trễ con lêëy vúå. Hưm
nay cố ch, cố nghơa lâ tưåi lưỵi ca Sâi àûúåc che chúã. Chó cêìn thêëy
ch khưng vui, cẫ nhâ cẫ xốm sệ oâ toấ ra cấnh àưìng kïu la tòm
kiïëm. Ngûúâi ta sệ reo lïn ngúä ngâng khi tòm ra nố vâ bïë nố vïì xut
xoa vâ mùỉng mỗ, sai khiïën vâ gic giậ nhau thay qìn ấo, lêëy
khùn ûúát lau mùåt, dưỵ dânh chiïìu chång nố. Lc êëy nố àậ khoễ
hùèn rưìi, àậ mën nhỗm dêåy lâm lêëy mổi viïåc nhûng mùỉt vêỵn phẫi
húi nhùỉm lẩi, miïång hấ ra thúã, àưi mưi khư lẩi, cấnh tay vêỵn mïìm
óåt thộng thûúåi theo nhûäng bân tay nêng niu nùỉn bốp vâ vêỵn phẫi
thïìu thâo àấp lẩi úá nhûäng cêu gổi hỗi ca mổi ngûúâi. Cấi pht
thêëp thoấng nghe tiïëng ca anh, ca ch, nố àậ mûâng àïën ûáa nûúác
mùỉt, àậ ti thên giêån dưỵi àïën run lïn.
Chđnh lc êëy ch Hâ hỗi, cấi lúâi lẩnh nhû àïm sûúng mëi:
- Ai nhû anh Tđnh?
- Gò àêëy? Ai hỗi gò.
- Tưi àêy!
- A ưng. Con tûúãng ai. Con vûâa múái vïì.

Àúåi anh vưåi vậ àïën gêìn, àûáng mưåt àoẩn tre cùỉm xëng àêët vâ
sùén sâng hûáng àúä mổi lúâi, ưng Hâ múái nối, giổng nhỗ, àậ cưë ghòm
nưỵi bûåc.
- Anh vư thûác lùỉm!
- Dẩ ch bẫo..
- Thùçng Sâi àíi vúå nố ài, àêëy lâ viïåc ca thùçng trễ con. Bưë
anh àấnh chûãi thùçng Sâi, lâ viïåc ca ưng lậo phong kiïën h bẩi.
Côn anh, anh lâ cấn bưå, gia àònh anh lâ gia àònh cấch mẩng, nïëu
ngây mai, ngây kia cẫ lâng, cẫ tưíng àưìn êìm ơ rùçng nhâ anh Tđnh
cấn bưå huån, chấu ưng Hâ bđ thû chi bưå xậ cậi nhau, àấnh nhau
êìm ơ sët àïm thò anh côn mùåt mi nâo nûäa khưng? Tưi cho anh
lïn cưng tấc trïn huån cưët àïí anh cố àiïìu kiïån hổc têåp, àûúåc
chónh hën cho nố múã mang, khưng ngúâ anh vêỵn...
- Chấu vûâa vïì àïën nhâ àậ thêëy...



THÚÂI XA VÙỈNG

6

- Thêëy thïë nâo, anh cng phẫi trõ thùçng em anh khưng àûúåc
hưỵn. T tíi àêìu àậ mêët àoân kïët vúái vúå con. Hó mi chûa sẩch àậ
lïn mùåt lâm chưìng àấnh chûãi con ngûúâi ta. Àêëy lâ tưi chûa kïí
quìn nam nûä bònh àùèng, nhâ nố mâ kiïån lâ mêët hïët, cẫ tưi, cẫ
anh àeo mo vâo mùåt. Àûáng trûúác viïåc àố vai trô ca anh, ca ngûúâi
cấn bưå hoẩt àưång cấch mẩng àïí úã àêu? Lệ ra, phẫi biïët giẫi thđch
àûúâng lưëi chđnh sấch cho bưë mể anh thêëm nhìn. Côn thùçng Sâi
phẫi cho nố vâi cấi bẩt tai.
- Vêng.

- Nhûng cố àấnh nố thò cng phẫi kđn, kễo ngûúâi ta lẩi bẫo
cấn bưå khưng gûúng mêỵu.
- Vêng.
- Nhûng mâ... ch ëu lâ àe nểt rưìi bấo cho thêìy giấo vâ ph
trấch kiïím àiïím úã lúáp, úã àưåi, àûâng lâm gò êìm ơ lïn.
Nối àûúåc àïën àêu nưỵi giêån ca ch hẫ vúåi àïën àêëy. Tđnh
khưng ngúâ vò thûúng em vâ vưën khưng ûa gò cấi lïì lưëi gia giấo ca
bưë, anh àậ hoẫng hưët ài tòm nố. Thêëy anh hoẫng, vúå anh cng
hoẫng, mêëy bâ thđm d thûåc lông khưng àïí têm lùỉm cng gic giậ
con cấi ài tòm anh Sâi lâm ưìn ậ cẫ mưåt gốc xốm. Cấi viïåc nhỗ êëy àậ
biïíu hiïån thûác non núát ca anh, anh àậ àïí ch Hâ cho rùçng mêëy
thấng nay tuy ài hổc trïn tónh nhûng anh vêỵn chûa hïì cố tiïën bưå
gò.
Anh lûäng thûäng ài vïì nhâ, ngưìi vâo chiïëc trâng kó êm thêìm
nhû mưåt bống ma. Mậi múái ngêíng lïn anh quất xëng bïëp:
- Ài àùçng nâo, cố chêm hưå cấi àên khưng? Nhâ cûãa m mõt
lẩnh lệo nhû nghơa àõa mâ vêỵn àïí àûúåc, tưi lẩ thêåt.
Anh quất vúå. Khưng ngúâ, nối vûâa dûát àậ thêëy mưåt ngổn lûãa
xoê lïn úã trâng k bïn kia. Bưë àậ ngưìi lùång lệ úã àêëy khi nâo. Ưng
lêåt bêåt nhùỉc bống àên dêìu, àùåt ngang chiïëc àốm tre ngêm àang
chấy, gẩt gẩt ưëng mỵng cho tân than trïn àêìu bêëc rúâi ra, kếo
chiïëc àốm li lẩi àïí ngổn lûãa chêm lïn àêìuu mỵng vâ khi ngôi
bêëc nh lïn, bùỉt àûúåc ngổn lûãa, ưng chp chiïëc bống ngay ngùỉn rưìi
múái di àốm vâo khe chiïëc àiïëu bất. Têët cẫ cûã àưång êëy ca ưng ca
ưng diïỵn ra mưåt cấch rt rê vâ chêåm, dûúâng nhû nố lâ cấi cúá àïí
ưng nghơ ra mưåt àiïìu gò àố, sệ nối mưåt lúâi nâo àố vúái thùçng con ưng.
Vúå chưìng ưng cố tấm mùåt con nhûng chó côn ba. Ba thùçng con trai.
Thùçng cẫ thò àêìn vâ àậ úã chưỵ khấc, cẫ nố, cẫ ưng àïìu thêëy n




THÚÂI XA VÙỈNG

7

phêån kễ lâm con vâ ngûúâi lâm cha, khưng thêëy phiïìn mån trối
båc gò nhau. Thùçng thûá hai, anh Tđnh - ưng vêỵn quen gổi mưåt
cấch võ nïí mâ lẩnh nhẩt êëy. Nố àậ cố vúå vâ cng àậ ùn riïng,
nhûng vêỵn úã cng nhâ, quan trổng hún, nố cng hoẩt àưång vúái ưng
Hâ, ngûúâi em råt ưng. Nố vúái ưng nhû hai àêìu ca sûå àêìy vúi cố
thïí san lêëp cho n bùçng mưỵi khi sống giố. Vđ nhû khi nố lến lt
liïn lẩc vúái ưng Hâ cố bùỉt búá, giam cêìm thò nhúâ vâo sûå qu trổng
ca ưng, mưåt thêìy àưì àậ mưåt thúâi nưíi danh nhêët thò úã vng nây,
ngûúâi ta àậ cûáu gip nố. Ngûúâi ưng phẫi chõu ún nhiïìu lâ ưng phố
tưíng Cûå, bưë vúå thùçng Sâi bêy giúâ. Dùm bêíy thấng nay hoâ bònh
àûúåc lêåp lẩi cố ai khinh rễ nhûäng ngûúâi cưí h phong kiïën thò vêỵn
phẫi nïí ưng, "ưng c nhâ anh Tđnh", "C lâ anh ca ưng Hâ". Ưng
vâ nố àïìu cố nhûäng àêån khưí súã, khưën àưën vïì nhau nhûng lẩi cố lc
hậnh diïån mûâng thêìm mònh cố thùçng con (hóåc ưng bưë) thûác thúâi,
chõu lêëy vêët vẫ gian trn mâ hổc hânh, hoẩt àưång. Nhûng ưng vâ
nố chûa mêëy khi nối nùng vúái nhau dïỵ dâng. Hai cha con vêỵn nhû
hai ngûúâi khấch! Ngêỵm kơ, ưng thêëy nố cng nhû vư sưë loẩi ngûúâi
khi hûúãng lưåc do cưng lao ngûúâi khấc àem lẩi thò hó hẫ dïỵ chõu, côn
lc phẫi gấnh xễ nưỵi cay àùỉng vúái kễ khấc, d àố lâ mấu m råt
thõt, cng thêëy ngẩi, dïỵ nưíi xung vâ cố quìn àûúåc xó vẫ hùỉt hi kễ
ëm thïë. Lệ àúâi lâ thïë nïn nố sùén sâng bùỉt bễ hẩch sấch ưng theo
cấi lưëi ca nố, gổi lâ phï bònh. Nhûng ưng cố l ca ưng. Mưåt nïì
nïëp, mưåt thối quen, mưåt thưng tc cha truìn con nưëi tûâ mêëy àúâi
nay: con cấi khưng àûúåc quìn mën sao àûúåc vêåy vò nhû thïë lâ
trấi vúái phếp tùỉc gia phong. Nghơ àïën àêy ưng thêëy mònh cố l,

thêëy vûäng têm hún, cng lẩi thêëy sûå lùång lệ ca nố cûá l l mưỵi lc
mưåt trûúng lïn, àê trm xëng cẫ ba gian nhâ lẩnh lệo.
- Tưi thêëy thêìy nng thùçng Sâi lùỉm rưìi bêy giúâ múái khưí.
Nố àõnh ùn nối kiïíu gò thïë nây. Mùåc d kiïíu gò ưng cng cố
cúá àïí bùỉt chuån vúái nố àûúåc dïỵ dâng.
- Anh bẫo tưi sung sûúáng vúái thùçng em anh lùỉm â?
- Nïëu ngây nâo thêìy cng àe nểt nghiïm ngùåt vúái nố thò àêu
àïën nưỵi.
Thêåt lông mưỵi lêìn vïì nhâ thêëy thùçng em vưën ham mï hổc
hânh mâ cûá mïëu mấo nûúác mùỉt ngùỉn, dâi, vïì cấi tưåi "cng ùn,
cng lâm" vâ chuån trô vúái "vúå", anh thêëy tưåi nố qua. Hún nûäa,
anh vêỵn mang nưỵi hêån vúái nhâ phố Cûå. D hùỉn àậ xin cho anh
àûúåc tha tûâ àưìn Têy vïì nhûng nố vêỵn thò tht tưë giấc, chó àiïím bao



THÚÂI XA VÙỈNG

8

nhiïu viïåc anh vâ cấn bưå nùçm vng. Anh biïët rùçng àiïìu anh vûâa
nối khưng thêåt lông vúái mònh nhûng ch Hâ àậ bẫo lc nây phẫi
hïët sûác trấnh cấi gò cố thïí lâm ưìn lïn. Nhêët lâ ch lẩi àang bûåc vïì
viïåc lâm vư thûác ca anh.
Húi ngúä ngâng vïì sûå àưìng tònh ca con trong viïåc nây, ưng àưì
àậ thêëy n têm hún rêët nhiïìu. Nhûng àïën khuya, thò xốm mẩc lẩi
xấo xấc búãi tiïëng kïu khốc ca bâ àưì Khang.
Tûâ nûãa àïm hưm qua bâ phẫi àưåi lổ lc bònh lïn têån Àa Hoâi
múái cêìm àưíi àûúåc lûng thng gẩo vïì chưëng àối. Vïì àïën nhâ àùåt
thng xëng phẫn, bâ nùçm ln àêëy thiïëp ài. Ưng àưì nhúâ con dêu

nêëu cho nưìi chấo. "Nêëu kha khấ vâo anh chõ ùn mưåt thïí". Chấo
chđn, bâ àûúåc lay dêåy. Mùỉt nhùỉm, mùỉt múã hp gêìn hïët bất chấo bâ
múái nhêån ra khưng cố vúå chưìng thùçng Sâi. Bùçng sûå dưìn hỗi hoẫng
hưët bâ biïët mổi sûå xẫy ra. Àùåt bất chấo hp dúã xëng mêm bâ lao
ra sên ngûãa mùåt lïn trúâi kïu than rưìi sai con dêu àưët cho bố àëc
bùçng cêy àay khư. Bâ cêìm àëc vûâa chẩy vûâa gổi con vûâa kïu giúâi
àêët, bêët chêëp cẫ mổi tai tiïëng ẫnh hûúãng cẫ àïën danh dûå, uy tđn
mâ con trai ra sûác gòn giûä. Bâ chẩy ài. Vúå Tđnh cng phẫi chẩy ài.
Mêëy àûáa chấu råt cng chẩy ài. Sûå hoẫng súå ca bâ cưång thïm
nưỵi hun nấo rêët hïå trổng ca àấm trễ, lâng Hẩ Võ àïm nay sệ vúåi
ài nưỵi àối rết ra cấnh àưìng, chưỵ ngûúâi ta xm àưng àùåc quanh àưëng
tro thùçng Sâi ph lïn ngûúâi nố.
Àậ qua cấi àïm cẫ lâng, cẫ xốm àưí àïën xư àêíy nhau nhưën
nhấo úã ngoâi cưíng vâ khi vâo àïën sên têët cẫ àïìu nghiïm trang nđn
thúã àïí nghe tiïëng gổi dưìn dêåp ca khưng biïët bao nhiïu ngûúâi nïm
chùåt trong ba gian ưng àưì Khang.
Bêíy vđa ba hưìn Sâi úi vïì vúái mể ài con" "Bêíy vđa ba hưìn
thùçng Sâi" úã àêu thò vïì vúái bưë, vúái mể Sâi úi". Nhûäng tiïëng gổi
hoẫng hưët. Nhûäng ngốn tay bốp chùåt lêëy ngốn tay cấi vâ chđ vâo
hai bïn thấi dûúng thùçng Sâi mưåt cấch hoẫng hưët. Nhûäng bất lưng
gâ, bưì kïët àưët khỗi sc vâo mi thùçng Sâi mưt cấch hoẫng hưët.
Nhûäng àơa rûúåu àưët chấy bng xanh chûúâm tốc rưëi vâ gối gûâng giậ
nhỗ àấnh trïn lûng, trïn ngûåc, trïn tay thùçng Sâi mưåt cấch hoẫng
hưët.
Cng àậ qua rưìi nhûäng ngây cu Sâi àûúåc vưỵ vïì thûúng hẩi.
Bẫy tấm ngây sau, nối àng ra chiïìu ngây thûá bẫy, cu Sâi àậ chẩy
tåt ra khỗi cưíng nhêåp vâo àấm bẩn àïí àổc truån cho chng nghe
thò uy lûåc ca bâ àưì trong mổi viïåc "lúán" ca gia àònh cng cố phêìn




THÚÂI XA VÙỈNG

9

giẫm búát. Ưng àưì trúã lẩi phêån sûå ca ưng. Ngûúâi àân ưng trong
nhâ d àêìn àưån ngu si àïën àêu cng vêỵn lâ cấi cưåt cấi àõnh àoẩt
mổi viïåc. Ngay tưëi hưm êëy theo anh Tđnh ưng "hổp" gia àònh gưìm
hai ưng bâ, vúå chưìng anh cẫ, vúå chưìng Tđnh vâ cu Sâi. Cố bêíy
ngûúâi "hổp" thò ba ngûúâi coi nhû khưng can dûå. Bêët cûá viïåc gò vúå
chưìng anh cẫ cng "thưi thò thêìy àõnh thïë nâo chng con theo thïë".
Mưỵi khi cấi quìn lâm trûúãng àûúåc nhùỉc àïën " anh chõ cẫ àõnh
thïë nâo?", ngûúâi con trûúãng cng gêåt gêåt àêìu vễ nghơ ngúåi àùm
chiïu mưåt lc múái nối. Bao giúâ anh cng nối ra cấi àiïìu mổi ngûúâi
àïìu biïët trûúác tûâng cêu, tûâng lúâi anh sệ nối nhû thïë. Cố lêìn vui vễ
chõ vúå tinh khưn àậ bẫo "Thêìy hỗi nhâ con nhû hỗi bûác vấch ùn
thua gò". Nhûng nhûäng viïåc cùng thùèng nhû àống gốp giưỵ tïët ma
chay hóåc sûå xđch mđch trong gia àònh, chõ thûúâng lâ ngûúâi im lùång
tûâ àêìu àïën cëi. Cố ai hỗi chõ, chõ trẫ lúâi rêët gổn nhể: "Mổi viïåc lâ
quìn úã nhâ tưi". Lêåp tûác anh cẫ cng gêåt àêìu nghơ ngúåi vâ nối ra
àiïìu mâ ai cng biïët chùỉc lâ sệ vûâa lông chõ, cưët khưng thiïåt àïën
mònh mâ cng chẫ àưång àïën ai. Nhûäng "cåc hổp" gia àònh àïí
quët àõnh nhûäng viïåc hïå trổng nhû thïë, sûå cố mùåt ca vúå chưìng
anh nhû lâ thûâa. Nhûng khưng cố vúå chưìng anh, khưng bao giúâ
thânh "cåc hổp". Vẫ lẩi mưỵi khi cố chuån nùång nïì mổi ngûúâi côn
im lùång cùng thùèng, ưng àưì thûúâng hỗi kiïën anh chõ cẫ vâ anh lẩi
"thưi thò". Sau sûå "thưi thò" dâi dông ca anh, hóåc lâ ai cố nưỵi êëm
ûác thêëy sưët råt quấ phẫi nối bung ra, hóåc cố giêån dưỵi gò nhau,
thêëy kiïën ưng anh cẫ chấn quấ, thâ thưi ài côn hún. Thânh ra
anh lẩi ln ln trúã thânh ngûúâi quan trổng trong gia àònh. Côn

vúå Tđnh chó biïët lâm, chõ lâm àûúåc têët cẫ mổi viïåc theo bưë mể
chưìng, theo sûå sai khiïën cau cố ca chưìng, vâ tùỉm rûãa giùåt r,
mùỉng mỗ vâ chiïìu chång thùçng Sâi nhû thùçng em t ca mònh úã
nhâ. Cåc "hổp" nâo ca gia àònh chõ cng lâ ngûúâi ngoâi ròa. Chõ
sûãa sang lau chi êëm chến, àun nûúác vâ chễ àốm. Mổi viïåc xong
xi chõ ngưìi nếp úã mưåt gốc tưëi, chùm ch nghe hïët mổi àiïìu, cố ai
hỗi chõ, chõ chó biïët giẫ nhúâi "Tưi (con hóåc em) biïët àêu àêëy. ca
thêìy mể (hóåc anh chõ cẫ hóåc "nhâ tưi" thêåm chđ cẫ " ch Sâi,
thđm Tuët") thïë nâo thò tưi lâm thïë".
Cho nïn mưỵi lêìn bân bẩc gia àònh chõ cố ngưìi àêëy hay khưng
cng chùèng ai àïí nïëu nhû chê vâ thëc lâo, àốm vâ nûúác àậ àêìy
à tinh tûúm.




THÚÂI XA VÙỈNG

10

Bưën ngûúâi côn lẩi tuy sûå kòm nến khấc nhau nhûng àïìu
giưëng nhau úã chưỵ ai cng cẫm thêëy chó cố mònh lâ ngûúâi khưí têm
nhêët trong viïåc nây.
Trûúác hïët, nối vïì thùçng Sâi, nhên vêåt chđnh ca sûå cûúâi chï
ưìn ậ hâng tìn lïỵ nay. D cẫ nhâ àïìu nhòn nố êu ëm, nối nùng
vui vễ vâ nối nhûäng chuån têån àêu, nhûng khi àûúåc chõ Tđnh dòu
tûâ dûúái bïëp lïn thùçng Sâi khốc oâ ra vâ lao vâo ưm ngang lêëy thùỉt
lûng mể, ngûúâi nố run lïn bêåt bêìn. Nûúác mùỉt bâ àưì tûå nhiïn ûáa
rân xëng hai mấ. Bâ ci lêëy vẩt ấo lùång lệ chêëm nûúác mùỉt, quay
ra ưm ghò lêëy con, gùỉt.

- Bân bẩc gò thò bân ài, thùçng bế súå hïët hưìn rưìi àêy nây.
Ưng àưì vêỵn nối dõu dâng:
- Ư hay, ai lâm gò nố.
Chõ cẫ cng àưång lông thûúng xốt.
- Ch Sâi, súå gò em. Àïí thêìy mể vâ cấc anh chõ liïåu xem cưng
viïåc thïë nâo, cố ai mùỉng mỗ hùỉt hi gò em mâ súå.
Tđnh nghiïm mùåt:
- Sâi nđn. Thêìy cố kiïën thò nối ài rưìi mổi ngûúâi trong gia
àònh àïìu phẫi ghế vai mâ lâm. Tưi rêët khưí têm cûá mưỵi lêìn vïì àïën
nhâ khưng chuån nổ thò chuån kia. Mưỵi ngûúâi nghơ mưåt phấch,
lâm mưåt nễo, mẩnh ai ngûúâi nêëy lo, côn thò "sưëng chïët mùåc bay".
Xem cung cấch, lúâi lệ êëy Tđnh àậ thûác àûúåc mònh múái lâ
ngûúâi lo lùỉng vâ quët àoấn têët cẫ mổi viïåc. Khưng phẫi anh mën
nhû thïë. Cấi chđnh lâ mổi àiïìu tiïëng, xêëu xa ca gia àònh àïìu àưí
lïn àêìu anh. Thûã hỗi cẫ huån, cẫ xậ ai biïët anh cẫ lâ ai. Ngay àïën
tiïëng tùm ca thêìy àậ mêëy ai úã xậ ngoâi biïët àïën. Chuån gò xêíy
ra, thiïn hẩ cng chó biïët bưë mể àưìng chđ Tđnh cấn bưå huån chûá ai
cố thïí thay anh nhêån lêëy sûå xó nhc. Lâ chûa kïí chuån thùçng Sâi
khưng biïët àïën bao giúâ múái hïët tai tiïëng.
Cng lâ danh dûå ca gia phong, ưng àưì lẩi thêëy Tđnh khưng
thïí hiïíu vâ san sễ nưỵi khưí ca riïng ưng. Nố cûá ài biïìn biïåt, hoẩ
hóçn múái àấo qua nhâ, lâm sao nố biïët ưng àiïu àûáng nhû thïë nâo.
Mang tiïëng lâ ưng àưì nho, mêëy àúâi nay chûa hïì àïí ai chï cûúâi nhâ
mònh cố chuån ùn úã trïn dûúái nhû "hổ nhâ tưm", chûa cố khi nâo
con cấi lẩi trấi cha mể. Chûa khi nâo ùn nối sai ngoa, lấ mùåt, lấ
trấi. Con mònh àíi con ngûúâi ta ài, ai biïët àêu lâ chuån trễ con.



THÚÂI XA VÙỈNG


11

Têët cẫ nhûäng chuån àố thùçng Tđnh lâm ưng phẫi rt rê, ngêìn
ngẩi lâ thùçng Tđnh. Bêy giúâ khưng nhûäng ưng àûúåc thïí quất nẩt,
àe nểt àûúåc nố, ngûúåc lẩi, lâm viïåc gò ưng cng phẫi lûåa xem nố
thïë nâo côn liïåu. Sët bao ngây nay ưng vêỵn chûa phẫi lo nghơ àiïìu
àố nïn giổng ưng lc nây côn chûa thïí quẫ quët.
- Cng chẫ ai mën xêíy ra nhû thïë. Nhûng dêỵu sao thò cng
lâ viïåc àậ rưìi. Bêy giúâ bâ vúái cấc anh cấc chõ cố cẫ anh Tđnh vïì àêy
ta bân xem cấch nâo àïën xin lưỵiâ ta àïí cho con nố vïì. "Con dẩi cấi
mang".
Khưng ngúâ bâ àưì bưëp chất ngay:
- Tưi khưng phẫi xin xỗ gò ẫi cẫ. Con tưi ưëm chđn phêìn chïët
khưng àûúåc phêìn sưëng, nhâ nố cố ai thêm lai vậng àïën àêy? Mâ tưi
hỗi cúá gò khi thùçng chưìng ưëm con vúå lẩi khưng vïì.
- Thò con mònh àậ àíi nố ài.
- Chêëp gò thùçng bế hó mi chûa sẩch êëy. Mâ nố cố quìn gò.
Trûâ phi ưng hay tưi thêëy cư ùn àưí lâm vúä khưng thïí chûáa àûúåc thò
múái àûúåc phếp ra khỗi nhâ tưi. Â, nhâ nố quen thối hâ hiïëp thiïn
hẩ, rễ rng, bó mùåt ai cng àûúåc.
- Bâ liïåu mâ ùn nối, côn cố ngûúâi nổ ngûúâi kia nghe.
Bâ bẫo rùçng cûá giûäa dẩ bâ nối, khưng viïåc gò phẫi vng trưåm,
giêëu giïëm. Rùçng, nhâ bâ àậ phẫi thêët àiïn bất àẫo mâ hổ thò dûãng
dûng. Rùçng chó cố bâ mang nùång àễ àau múái thêëy xốt, múái ti hưí
khi con bâ hoẫng súå àïën khiïëp àẫm mâ nhâ nố khưng thêm hỗi lêëy
mưåt lúâi. Cố ai àau àúán nùång nhổc gò mâ chẫ tòm cấch dân hoâ vui
vễ. Vui vễ vúái bêët cûá ai bâ cng sùén lông nhûng bêy giúâ nhêët quët
nhâ nố phẫi cố nhúâi trûúác, bùçng khưng, lânh lâm gấo, vúä lâm mi.
Câng nối bâ câng cố l. Nhûäng ngûúâi con dêu thêìm chï bai nhâ êëy

khưng biïët àiïìu. Thùçng Sâi thò vêỵn ấp mùåt vâo lûng mể thónh
thoẫng lẩi nêëc khan tûâng chêåp sùén sâng oâ khốc vâ kïu xin bưë mể
tha cho àûâng bùỉt con phẫi àïën nhâ nố. Côn thùçng Tđnh, hai con
mùỉt vêỵn trên trên nhòn lïn mấi nhâ, mưi mđm lẩi cau cố nhû àang
nghơ gò úã àêu chûá khưng nghe ai nối úã chưỵ nây. Ưng àưì hïët ht
thëc lẩi ëng nûúác chê tûúi. Hai mùỉt hònh nhû cẫ àưi tai ưng
chùm ch vâo nhûäng cûã chó cưë kếo dâi ra ca cưng viïåc tûúác àốm vâ
ht thëc, lau chi àơa chến vâ ëng nûúác nhûng ưng cng biïët hïët
tûá ca tûâng ngûúâi, trûâ cố thùçng Tònh lâ ưng khưng hiïíu nố àang
nghơ gò. Àố lâ cấi àiïìu àậ tûâ lêu, tûâ khi nố tham gia hoẩt àưång àïën



THÚÂI XA VÙỈNG

12

nay ưng ln ngẩi, bûåc bưåi vâ th thêåt àưi khi cng phẫi chõu lếp
vúái nhûäng lúâi lệ l sûå ca nố. Ưng biïët, viïåc gò trong nhâ nây bêy
giúâ ai cng nghe nố hún lâ nghe ưng. Ngêỵm ra cng phẫi thưi. Thúâi
nây ngûúâi cố chûác tûúác nối mâ chẫ hay ho mêỵu mûåc.
Tđnh nối. Cấi àiïìu lo súå nhêët ca ưng àưì àậ àïën rưìi. Chó cêìn
ca nố nûäa lâ biïët rộ sûå tònh sệ ài àïën àêu. Ưng ngưìi nghiïng mùåt
ra chưỵ tưëi ấnh àên, mẫi vï àiïëu thëc nhưìi vâo nộ àïí trấnh nưỵi
phêëp phỗng chúâ àúåi sûå kïët cc khưng thïí gổi lâ nhỗ. Chó viïåc nây
khưng thânh cng àậ coi nhû ưng sưëng bùçng thûâa, sưëng vư võ nhû
mưåt xấc chïët. Nhûng ưng àậ lêìm. Tđnh côn lo hún cẫ ưng. Anh hiïíu
rộ hêåu quẫ nhûäng chuån gia àònh kiïíu thïë nây khưng thu xïëp ưín
thoẫ sệ dêỵn túái àêu! Anh nối tûâng tiïëc chùỉc nònh nõch nhû thïí vưën
nố lâ thïë, khưng thïí lâ khấc, khưng ai cố thïí thay àưíi àûúåc.

- Ch Sâi àíi thđm Tuët khưng cố gò phẫi êìm lïn. Thêìy
lâm nhû thïë lâ chûa àng.
- Thò lc êëy anh bẫo tưi lâm sao mâ nến àûúåc.
- Nhûäng ngây ch Sâi ưëm nhâ ưng phố Cûå im lùång thúâ ú lâ
sai, rêët àấng trấch. Tưi thêëy mể àậ nối lïn têët cẫ nưỵi tûác giêån ca
nhâ ta. Phẫi tỗ thấi àưå nhû thïë múái àng.
Thïë lâ nố vâo ha vúái mể nố thêåt rưìi. Nhâ mònh gêy ra sûå lẩi
àưí lưỵi cho ngûúâi ta. Kïå, anh nối thïë nâo thò nối, mể con anh àõnh
thïë nâo thò tu nhûng vúái lậo àưì Khang thò thùçng Sâi khưng thïí bỗ
con ngûúâi ta àûúåc. Thúâi bíi nây khưng phẫi lâ lc hổ mën coi ai
ra gò cng àûúåc nhû trûúác àêy.
- Nhûng àêëy lâ viïåc sau. Trûúác sau tưi sệ cố cấch àïí nhâ hổ
phẫi múã mùỉt ra. Côn trûúác mùỉt ta sûã xûå khấc. Ta khưng thêm têìm
thûúâng chêëp vùåt. Khưng thêm àưi co xem ai àng, ai sai, khưng
thêm àúåi hổ phẫi nối trûúác. Quẫ ài àêy ài àố nố cng cố hún.
- Anh bẫo nhâ mònh phẫi ài nối trûúác vúái hổ?
- Àùçng nâo thò ch Sâi cng khưng thïí bỗ àûúåc thđm Tuët.
Mổi viïåc mể cûá mùåc tưi. Ta nối trûúác múái chûáng tỗ ta lâ ngûúâi lúán
khưng chêëp chuån trễ con. Ngây mai nhâ Tđnh àûa ch Sâi sang.
Ch chó cêìn nối mưåt cêu: "Con àậ trốt dẩi àíi nhâ con ài, con xin
lưỵi ưng bâ cho nhâ con vïì". Chó cêìn nối thïë rưìi vïì. Xem nhâ hổ àưëi
xûã thïë nâo, sau àố tưi sệ liïåu.
Anh dûâng lẩi, ëng nûúác nhû tûå thûúãng cho nhûäng quët
àõnh ca mònh vâ cng àïí dô xem phẫn ûáng ca mể, ca thùçng



THÚÂI XA VÙỈNG

13


Sâi. Ưng àưì khưng nhòn anh, trong àêìu ưng vêỵn thò thêìm àùỉc :
Phẫi thïë múái ra ngûúâi cố hổc. Cûá tûúãng cha con xung khùỉc, khưng
ngúâ nố húåp ưng nhû thïë. Chó cố àiïìu nố theo lưëi múái nối nùng lûu
loất, dïỵ lưi cën ngûúâi ta hún.
Bâ àưì ngêåp ngûâng
- Thïë ngưå nhúä...
- Mể khưng cố "nhúä" gò cẫ. Ngây mai cûá thïë lâm khưng phẫi
bân gò nûäa. Khuya rưìi, ài ng.
Nối nhûäng nhû gay gùỉt êëy xong, anh àûáng dêåy xëng gian
nhâ ngang ca vúå chưìng anh. Mổi ngûúâi vêỵn ngưìi lẩi mưåt lc nûäa
nhûng khưng ai bân tấn gò thïm. Cẫ bâ àưì cng khưng phẫn àưëi.
Cẫ thùçng Sâi cng khưng giậy nẫy vò ngây mai nố vêỵn phẫi lâm
cấi viïåc mâ nố kinh súå. Thò ra àân bâ cng giưëng nhû trễ con, sùén
sâng chêëp nhêån ngoan ngoận nhûäng quët àõnh nghiïm ngùåt àưi
khi rêët tân nhêỵn chûá khưng bao giúâ chõu thua trong bân lån
tranh cậi.




THÚÂI XA VÙỈNG

14

CHÛÚNG 2
Dêỵu sao chuån vúå con thùçng Sâi cng lâ chuån nhỗ so vúái
nẩn àối àang cố nguy cú loang bng khùỉp xậ. Khưng ai côn bng
dẩ, húi sûác àêu àïí bân tấn, khen chï. Vẫ lẩi, chuån tònh ca hai
àûáa trễ êëy chûa àïën tíi "phất àiïn" nïn nố vêỵn chó lâ nưỵi êëm ûác

hêåm hi ca trễ con, àưi khi mẫi chúi àa, hổc hânh, nố cng qụn
lâ mònh àang bõ oan ûác trối båc nghiïåt ngậ. Lïå thûúâng àậ thïë
hëng hưì nhûäng ngây nây. Tuy lâng múái àûúåc giẫi phống mêëy
thấng nhûng khưng phẫi dô mòn, gúä dêy thếp gai, nhùåt mẫnh bom,
àêìu àẩn vâ san lêëp hêìm hâo nhû nhûäng lâng quanh vng Têy. Àêët
lâng cng têìng têìng ph sa trưng ngon nhû nhûäng tẫng thõt nẩc,
nhûng nhûäng ngûúâi nưng dên úã àêy khưng cêìn àïën àêët. Nối àng
ra hổ dûãng dûng vúái cấch bậi bưìi mïnh mưng mâu múä. Khưng hiïíu
tûâ thã nâo lâng chó quen ài lâm thụ. Miïëng cúm thiïn hẩ bao giúâ
cng ngon nïn ngûúâi sûác dâi vai rưång thò ài tûá chiïëng bùçng à thûá
nghïì: hân nưìi vâ cùỉt tốc, àưët gẩch vâ nung vưi, thúå nïì, thúå àêët, thúå
lùån... Kễ giẫo hoẩt mâ lûúâi biïëng thò ài bn cau con, bấn rong
thëc cam, bn vỗ quẩch vâ chưíi tre, tiïíu sânh vâ cưëi àấ. Khưng
cố mùåt hâng nâo àấng giấ vâ nhûäng hâng dïỵ thiu, vûäa àưí, vúä cng
khưng ai cố gan àïí bn. Bn bấn àậ non gan cng chó lâ tẩm búå
giêåt gêëu vấ vai, lâm sao nghïì trong tay, dûúâng nhû mc àđch cao
cẫ vâ sûå sung sûúáng hưìi hưåp ca hổ cng chó lâ kiïëm àûúåc miïëng
ùn giûäa thấng ba ngây tấm, sau àêëy vúå chưìng con cấi lẩi dùỉt dđu
nhau vïì cây bûâa vưåi vậ, cëc vâ àêåp vưåi vậ, gieo trưìng cng vưåi vậ
àïí lẩi bưìng bïë nhau ài. Dùm bûäa, nûãa thấng vúå hóåc con àẫo qua
àïí lâm cỗ, xấo xúái rưìi cng lẩi vưåi vậ ra ài. Àïën ma thu hoẩch lẩi
vïì. Hïët ma lẩi ài. Cûá thïë. Khi vïì lẩi nhúá cúm thiïn hẩ. Khi ài lẩi
cưìn câo thûúng tûâ gưëc cau, bi chëi. Hổ khưng u tha thiïët vúái
àưìng rång nhûng khưng à sûác dûát bỗ nhûäng gò quen thåc tûâ
thã cha sinh mể àễ úã cấi núi mâ ai cng quen gổi lâ qụ hûúng.
Nhûäng ngûúâi côn lẩi hóåc tíi giâ ëu, con bêån con mổn,
hóåc khưng biïët nghïì, khưng quen ài xa, cấi lûåc lûúång sẫn xët
ch ëu êëy cng chó chôn chổt nùm mưåt v ngư, thấng mûúâi cây
bûâa dưëi dẫ, thấng tû bễ bùỉp chùåt cêy vưåi vâng àïí rưìi lẩi nư nûác kếo
nhau sang bïn kia sưng, vâo nưåi àưìng lâm thụ, sấng cùỉp nốn ài,




THÚÂI XA VÙỈNG

15

tưëi cùỉp nốn vïì nối cûúâi rẫ rđch. Dûúâng nhû sưë trúâi àậ àõnh cho lâng
nây chó cố viïåc ài lâm thụ. Chen lêën, tranh cûúáp nhau tûâng ngûúâi
ch, vâ ai àûúåc ch tin thò coi àố lâ mưåt diïỵm phc cố thïí vïnh
vấo, hậnh diïån vúái kễ khấc, sùén sâng hẩch sấch bùỉt bễ ngûúâi cng
xốm, cng lâng, cng cấnh thúå lâm thụ mưåt cấch nghiïåt ngậ àưåc
ấc hún cẫ ngûúâi ch thêåt. Búãi thïë, cng lâ tóa ngư, rùỉc àưỵ, rång
nhâ thò lâm quấng quâng chưỵ dêìy, chưỵ mỗng, hâng thûa hâng mau
nhûng rång ca ch cûá àïìu tùm tùỉp. Rång nhâ khưng bao giúâ
bốn phên, cẫ lâng khưng ai bốn phên, cêìn quấi gò chìng lúån,
chìng xđ. Àân ưng, àân bâ, cẫ ngûúâi giâ trễ con àïìu chẩy toấ ra
àưìng vâ lúån cng thẫ rưng hóåc cố chìng thò cng chẫ cêìn phên
êëy àïí lâm gò. Chđnh nhûäng con ngûúâi êëy lẩi àấnh phên, rûãa rấy
quết dổn cẫ chìng xđ, chìng lúån cho ch rưìi gấnh ra àưìng cûá ca
nhûäng ngûúâi ch tưët tûúi sai quẫ, mêëy hẩt lẩi theo àâ àêu àố, ca
thấn, vâ xó vẫ lâng mònh ngu si khưng biïët àûúâng lâm ùn.
Cấi thối quen, thđch àûúåc ch tin dng khen ngúåi, thđch àûúåc
sai bẫo mùỉng mỗ nố bùỉt àêìu àún giẫn thïë nây. Lc tng thiïëu àối
kếm vay mûúån vûâa khố, vûâa canh cấnh lo ngây trẫ, êëy lâ chûa kïí
lậi mể àễ lậi con gùåp lc sa cú lúä vêån cố khi sët àúâi àêìu tùỉt mùåt
tưëi khưng à trẫ núå. Côn tûå lâm lêëy rång nhâ thò lûng vưën đt, lẩi
phẫi àúåi trưng vâ biïët àêu "ba thấng trưng cêy khưng bùçng mưåt
ngây trưng quẫ" àïën lc miïëng ùn àïën miïång gùåp mưåt cún giố, mưåt
trêån mûa râo hay ngây nùỉng hẩn mâ trấi v thò mêët nhû chúi. Chi

bùçng cùỉp nốn ài lâm thụ vûâa nhể nhâng, vûâa cố miïëng ùn ngay.
Àưi khi búát xến ùn xin ùn nâi nùỉm xưi, quẫ chëi, vưëc lẩc, nùỉm
chấy, c khoai mang vïì cho bưë mể hóåc chưìng vâ con cấi úã nhâ lâ
têët cẫ tûúi vui bûâng sấng vâ ai cng phêëp phỗng êëp hy vổng
ngây hưm sau, nhûäng ngây hưm sau nûäa sệ cố, sệ lẩi cố niïìm sung
sûúáng nhû thïë. Lêu dêìn thânh quen. Ngûúâi ta cố thïí bỗ rång chûá
khưng thïí bỗ nghïì lâm thụ.
Ai cng nấo nûác ài lâm thụ thò àânh chõu khinh rễ biïët lâm
thïë nâo. Lc giấp v àậ bõ rễ rng chï ỗng chï eo hëng hưì lc àậ
vận viïåc. Hưm nâo cng dùm bẫy trùm ngûúâi ài "àốn", khi chó dùm
ba chc ngûúâi "àùỉt" côn lâ ïë l lûúåt. Nhûng àïm nâo cng ài. Ài
têët cẫ lâng. Ngay nhâ ưng àưì Khang, trûâ cố ưng giâ ëu vâ àậ
mang tiïëng lâ ưng àưì, vúå chưìng anh cẫ, vúå Tđnh, vúå Sâi, vâ cẫ cu
Sâi cng ài. Àïm nâo cng khoẫng nûãa àïm lâ ưng àưì tónh dêåy,
àun nûúác tđch n vưëi vâ ht thëc lâo chúâ khi nâo nghe àûúåc
nghe tiïëng úi úái gổi nhau úã xung quanh hóåc tiïëng nối oâm oâm



THÚÂI XA VÙỈNG

16

nhû lưåi nûúác ca vúå chưìng nhâ Mưìng lâ ưng chó cêìn hỗi khệ khâng:
"Bâ àưì àậ thûác chûa? dêåy ëng hm nûúác cho êëm bng" lâ bâ àưì
nhưím ngay dêåy. Vúå Sâi cng lùång lệ ngưìi dêåy. Khi bâ àưì chđt khùn,
khoấc chiïëc ấo túi, ngoâi hâng dêy úã phđa trûúác, bâ thùỉt thïm mưåt
dêy bùçng súåi àay úã ngang lûng, rưìi xấch àưi dếp bùçng mo cau xỗ
vâo chên. Gổi lâ xỗ, thûåc ra chó cêìn nhết vâo mưåt ngốn chên trỗ
vâo cấi quai cng bùçng "lûúäi mêo" bao úã bìng cau khi chûa bung

thânh hoa. Xong xi, bâ ngưìi vâo bïn ưí, trẫi lấ chëi khư núi ưng
àưì vâ thùçng Sâi vêỵn nùçm lùn lốc, xoay ngang, xoay ngûúåc. Khi bâ
ëng xong chến nûúác ưng àûa, liïìn quay vâo lay gổi "Sâi, Sâi dêåy.
Sấng rưìi". Cu Sâi múã mùỉt ngưìi dêåy àúä chến nûúác bûúác ra khỗi nhâ,
ngûãa mùåt sc miïång ông ổc rưìi quay vâo vï thëc nhưìi vâo nộ,
àưång tấc thânh thẩo nhû mưåt ngûúâi lúán. Rđt xong húi thëc khi hai
mùỉt côn lúâ àúâ, miïång hấ ra thúã dưëc thò bâ choâng lïn ngûúâi nố
chiïëc bao tẫi. Vûâa båc bõu cho con bâ vûâa nhùỉc "Cêìm lêëy àưi gëc
mâ ài" - "Sûng hïët cẫ chên rưìi" - "Cêìm ài lc chúâ ngưìi vêỵn chẫ êëm
chên! Nùång nhổc gò". Trong khi êëy, vúå nố vêỵn phong phanh mưåt
chiïëc ấo cấnh, ài ra àêìu bïí nhưí miïëng thëc nhåm rùng, chiïët
bùçng lổ nûúác nûúác àiïëu àậ cêët sùén tûâ tưëi hưm trûúác rưìi rûãa mùåt,
chẫi tốc,vêën khùn vâ ngưìi sùén úã gốc bïëp chưỵ àậ cố ba chiïëc vưì cho
ba ngûúâi, thïm hai chiïëc liïìm vâ hai cấi dêìm lâm cỗ ca nố lâ mể
chưìng. Chó cêìn mể vâ chưìng ra khỗi cûãa lâ nố àậ cêìm liïìm, vấc àêåp
lïn vai, ra ngộ trûúác.
Bao giúâ bûúác ra cûãa, bâ àưì cng hỗi: "Nhâ Tđnh àậ dêåy chûa
con". Khi nghe tiïëng "rưìi ẩ" bâ múái ài. Bâ ài thong thẫ vâ mùỉng
con dêu: "Côn súám, nhâ Sâi ài àêu mâ vưåi thïë". Bâ ài chêåm lẩi, vúå
Sâi ài chêåm lẩi. Nhûng thùçng Sâi hóåc khưng ài nûäa hóåc chẩy vổt
tđt têån àêu àêu àïën khi khưng côn nghe, khưng nhòn thêëy "con bế
êëy", nố múái thưi.
Lâng l lûúåt kếo nhau ài. Lc àêìu côn gổi nhau đ úái, côn hỗi
han nhau vïì sau câng gêìn àïën núi câng im lùång nhû nhûäng cấi
bống lêìm li chuín àưång. Dûúâng nhû ai cng àang nghơ àïën cấi bđ
quët gò àêëy àïí khỗi ïë êím. Cẫ hâng dùm bêíy trùm ngûúâi ài vâ
chẩy ba cêy sưë, khi àïën chên àï khưng ai bẫo ai àïìu dêën lïn âo âo
nhû cún lưëc cën lïn àïí tranh chiïëm chưỵ ngưìi. Nhûäng chưỵ cố thïí
gổi lâ "ngon" àậ hïët, hổ dm dm vâo tûâng khốm, trưng lùång lệ
nhû nhûäng mư àêët. Ai múái qua àêy lêìn àêìu vâo nhûäng trùng sng

lẩnh lệo dïỵ hoẫng hưët tûúãng mònh lẩc vâo mưåt bậi tha ma chi chđt
nhûäng ngưi mưå àùỉp àêët cây ẫi. Nhûäng cấi "mư" êëy ùỉng lùång khoẫng



THÚÂI XA VÙỈNG

17

vâi sau múái túã ra xấo xấc. Àêìu tiïn lâ tiïëng ngấp dâi ca ai àố: "ưëi
giúâ...úi...úi bêy giúâ àûúåc mễ ngư rang mâ nhấ nhêíy". Rưìi loấng
thoấng nhûäng tiïëng pha trô rúâi rẩc chòm trong giấ bët. Nhûäng
àưëm lûãa tûâ nhûäng chiïëc mưìi rúm loê àỗ loê lïn, nhûäng húi thëc
lâo phẫ ra hoâ vúái húi êëm ca lûãa nhû lâ nhûäng tđn hiïåu lay gổi
mổi ngûúâi tónh tấo, àậ àïën giúâ "kiïëm ùn" rưìi. Phẫi côn trïn dûúái
mưåt giúâ nûäa, nghơa lâ lc cố thïí nhòn rộ mùåt ngûúâi, múái xët hiïån
nhûäng ngûúâi ch vûâa àấng nguìn ra, vûâa kđnh u ca hổ.
Trong khoẫng thúâi gian chúâ àúåi êëy, mùåt àï bưỵng xưn xao nhû hổp
chúå. Cấnh àân ưng thò tấn phết, nối tc, bân chuån lâm cấc mốn
ùn ngon vâ vư vân sûå sung sûúáng mònh àậ tûâng giấp mùåt, tûâng
chûáng kiïën úã cấc nhên vêåt giâu cố, cấc lâng xậ tr ph. Nhûäng
ngûúâi àân bâ lùång lệ nhai vỗ quẩch, xin nhau vưi, sễ cho nhau lúáp
sûúng m xun túái con àûúâng tûâ giûäa chúå Bấi lïn àï. Nhûäng ưng
bâ ch thûúâng xët hiïån tûâ àêëy. Ngong ngống chúâ àúåi mậi rưìi cng
àïën cấi pht hưìi hưåp vâ thêët vổng, mûâng rúä vâ cấu giêån. Thoẩt àêìu
bưỵng nhiïn cẫ mêëy trùm con ngûúâi xư cẫ dêåy nhû sống àn àêíy
chen chc, chûãi búái, la hết nhau àïí dêën lïn, lao xêën túái con àûúâng
lïn dưëc. Khi tiïëng quất ca àân ưng, tiïëng chûãi chanh chua ca
àân bâ, tiïëng khốc thết ca trễ con bõ xếo àẩp chûa dûát lẩi thêëy tûâ
giûäa cấi mc tiïu mâ mổi ngûúâi nhâo túái àố tiu nghóu mâ chng

xëng, mâ lùång thinh kếo vưì quay lẩi. Thò ra mưåt cư gấi xinh àểp
lẩi mën lâm cưng viïåc àâo thẫi bíi súám úã phđa ngoâi àï. Chùỉc
vûâa ûác bõ nhêìm, vûâa giêån cấi vễ àểp côn mêåp múâ kia lâm chuån
trấi khoấy, mưåt lậo àân ưng cêët giổng thêåt to chûãi tc. "À. mể nố,
tưåi tònh gò chûa bẫnh mùỉt àậ dêỵn xấc ra têån àêy àïí hâng trùm
ngûúâi mûâng ht". Mưåt giổng con trai àïë: "Ưng úi thđch thò theo cư
êëy ài. Cưng hưm nay àïën àưìng rûúäi, hai àưìng chûá khưng đt" - "À.
mể con cấi nhâ ai àêëy". Nïëu khưng cố mưåt àúåt sống múái lẩi âo lïn
cố nhệ àấm thúå Hẩ Võ vâ cấnh Trung Thanh àậ vấc vưì mâ choẫng
nhau. Lêìn nây thò cố thêåt. Cẫ hâng chc ngûúâi vûâa àân ưng, vûâa
àân bâ thûäng thúâ ài túái àấm àưng. Àïí àấp lẩi sûå nhưën nhấo xư àêíy,
nhûäng ưng bâ ch àûa mùỉt khinh khónh nhòn lûúát trïn àêìu mổi
ngûúâi. Hổ cûá ài tûâ àêìu àïën cëi khưng thêm hỗi ai, khưng thêm trẫ
lúâi hâng trùm ngûúâi àïìu nhao nhao "ưng cêìn gò" bâ mën thụ àân
ưng hay àân bâ ẩ". Nhòn ngùỉm hïët lûúåt, lc quay lẩi cấc ưng bâ
ch múái lïn tiïëng nhû ra lïånh:
- Bẫy ngûúâi àẩp. Hai ngûúâi àấnh phên.
- Bưën ngûúâi àân ưng tất ao, mưåt chõ cùỉt cỗ.



THÚÂI XA VÙỈNG

18

- Ai biïët vûåc nghế hêíy.
À loẩi cưng viïåc tûâ râo giêåu, quết vưi, bùỉc cêìu ao, xễ rậnh
àïën lâm cỗ, trất vấch, vẩc búâ cëc gốc... Ai úái lïn cêìn cưng viïåc gò
lêåp tûác tûâng àân, tûâng àân lưëc nhưëc chẩy theo bêu quanh ngûúâi êëy
nhao nhao giânh nhau.

Thùçng Sâi cng lâ loẩi nhanh. Nố tò vâo cấi chi vưì cao
bùçng ngûúâi nố cng àấnh thóỉt àậ len àïën, lìn dûúái nấch mổi
ngûúâi lïn trûúác, mưåt chên àûáng trïn quẫ vưì, mưåt chên kiïỵng lïn ấn
ngûä ngay trûúác mùåt ngûúâi ch. Giấ nhûäng ngûúâi lâm thụ biïët bẫo
ban nhau mưåt tđ, biïët kòm nến sûå thêm thìng mưåt tđ, biïët dûãng
dûng xem rễ àưìng tiïìn, bất gẩo mưåt tđ thò tûâng ngûúâi àúä bõ chï bai,
cẫ àấm ngûúâi àïm nâo cng àùçm mònh trong sûúng mëi úã mùåt àï
àúä bõ rễ rng khinh thûúâng. Ngûúâi lúán àậ ïë êím ai hổ thêm hỗi han
gò àïën cấc l trễ nhû thùçng Sâi thò rêët àùỉc chđ lâ nố àậ àûúåc ngûúâi
ta thụ, mưåt mònh theo mưåt lìng khưng phẫi ai "rûúác" cng àïën
búâ cng vúái ngûúâi lúán. Nố biïët àêu chó cố ngây giấp v, ngûúâi ta
cêìn àêåp "chẩy hanh" vâ cấi ngây cưng àêìu tiïn ca mể nố cấc anh
con nhâ cêåu Hưìng kêm hai bïn, mưỵi ngûúâi "ùn" sang nûãa tay vưì lâ
quấ nûãa lëng ca nố. D àậ nùm àïm nay nố àïìu ïë, cố hưm bâ mể
phẫi vò con mâ ïë theo, nhûng côn niïìm kiïu hậnh àậ mưåt ngây ài
lâm thụ, nố côn hy vổng. Bâ àưì àậ nhúâ àûúåc ngûúâi kêm con dêu ài
vú cỗ theo bûâa. Bâ chúâ mậi àïën sấng bẩch nhêåt múái cố ngûúâi bùçng
lông bâ kêm theo thùçng bế con. Bâ cëng qut: "Sâi àêu. Àêìu rưìi
Sâi. Nhanh lïn. Mây cûá dấn mùỉt úã têån àêu êëy". Thùçng Sâi vấc vưì
chẩy vïì bïn mể. Ngûúâi ch lẩnh nhẩt quay ài: "Cùỉn chûa vúä hẩt
cúm àôi thụ mûúán". Bâ àưì vưåi nđu lêëy tay ngûúâi kia van vó: "Bấc
úi, chấu nố bế hẩt tiïu, nố vêỵn vâo lâm trong nây" - "Cố ai hoâi
cúm, múái mûúån con nhâ bâ" - "Thưi thò khưng cưng sấ gò, bấc cho
chấu nố hai bûäa cúm ngûúâi lúán lâm àûúåc tấm chđn" "Hai bûäa! Hâo
chûa àêìy bú gẩo con bâ lên hai bûäa lẩi chẫ hïët hai bú, hoấ ra côn
quấ cưng ngûúâi lúán" - Chẫ nhệ bâ àïí chấu nhõn tûâ giúâ àïën quấ
trûa. Hay bâ chiïët cưng tưi ba xu, cho chấu nố theo. Thïm àa
thïm bất" - "Cố mâ thïm lẩi chẫ "àấnh" tò tò thng nưìi trưi rïë. Vêåy
lâ hai ngûúâi bưën bûäa, bưën bú gẩo vúái sau xu tiïìn cưng. Thưi nùm
xu. Thûúng tònh mể con bâ tưi liïìu chûá ai dúã húi ài rûúác cấi ca núå

nây lâm gò".
Àïën nhâ bâ àưì theo chó vâo bïëp gẩt tro bùỉc nưìi cúm thò ngûúâi
chưìng bâ ta àûáng ngùỉm tûâ àêìu àïën chên thùçng Sâi nem nếp úã chưỵ
bïí nûúác. Mể múã vung nưìi cúm, cấi lân húi gẩo múái oâ ra ngâo ngẩt



THÚÂI XA VÙỈNG

19

cng vúái mi dûa kho tếp thúm lûâng lêỵy lâm nûúác chên rùng thùçng
Sâi tûáa ra nhûng nố thêåm thưåt khưng dấm nhòn vâo chưỵ mể àang
xúái cúm. Ngûúâi chưìng hỗi trưëng khưng... "Thùçng cu con nây úã àêu
àêy?" - "Con bâ lậo. Thùçng nây cëc úã àưìng thưëp àûúåc" - "Cố cëc
cấi mẫ nhâ mây. À mể àưì mùỉt m" - "Cha bưë nhâ anh nối gò àêëy.
Cẫ àïm hânh hẩ ngûúâi ta, bẫnh mùỉt vêỵn chỗng dấi lïn ng mâ côn
hẩch sấch" - "Tiïn sû con àơ. Ùn nối thïë â". Hai vúå chưìng xư vâo
nhau, kễ tm tốc thi vâ chûãi, ngûúâi xế ấo vâ kïu la. Nhûäng nhâ
bïn cẩnh chẩy àïën àûáng úã cưíng nhòn. Hổ ra hiïåu cho mể con bâ àưì
rt vưì, xấch len lến ra khỗi cưíng.
Phđa sên sau mi cúm gẩo quån vúái mi tếp kho dûa toẫ lïn
nghi ngt nhû cën lêëy têm trđ thùçng Sâi. Nố àậ àõnh ngưìi xëng
so àa theo lúâi bâ ch nhûng sûå viïåc xẫy ra nhanh quấ, bâ àưì phẫi
p bất cúm xúái giúã xëng nưìi, lùång lệ àûáng lïn, cấi pht êëy thùçng
Sâi mën ûáa nûúác mùỉt vò bõ khinh rễ, nố hiïíu thïë nâo lâ thên
phêån ca kễ ài lâm cưët chó àïí kiïëm lêëy mưåt bûäa cúm.
Nhûng àïën nûãa àïm, bâ àưì vâ nhûäng ngûúâi con dêu vêỵn phẫi
ài. Chó trûâ thùçng Sâi "àïëch thêm ài lâm" côn cẫ lâng vêỵn lïëch
thïëch kếo nhau ài. Cố ngûúâi àậ ba bưën ngây bõ ïë, vúå chưìng con cấi

mưỵi ngây àûúåc lûng bất chấo cấm, cẫ ngây khưng bìn bûúác nûãa
àïm cưë mâ ài. Ài àïí kiïëm lêëy mưåt bûäa. Thêåt khưën khưí cho cẫ lâng.
Trúâi àang n lânh bưỵng trt nûúác âo âo. Cẫ khưëi ngûúâi chïët lùång
trïn mùåt àï chúâ sấng lao vâo cấc quấn chúå trưëng cẫ bưën phđa. Hổ
nếp vâo nhau, àïën rộ mùåt ngûúâi múái ngúát mûa. Khưng ai thêm ngố
ngâng àïën ai hổ àânh l lûúåt kếo nhau vïì.
Àïm àố, xậ Hẩ Võ hổp úã àònh lâng Hẩ Võ. Gổi lâ àònh nhûng
chó côn cố mấi vâ hêåu cung. Bưën xung quanh àậ phấ lêëy gẩch ài
xêy àưìn Trung Thu cho Têy tûâ mêëy nùm trûúác. Ngổn àên mùng
xưng treo giûäa àònh tûâ xa àậ thêëy ấnh sấng rûåc rộ àêìy vễ hêëp dêỵn
ca nố. Sët tûâ giûäa trûa, nhûägn anh cấn bưå tun truìn vấc loa
sùỉt têy trêo lïn nhûäng cêy bâng, cêy gẩo úã mưỵi xốm gâo àïën àùåc cẫ
cưí: "A lư, a lư xin toân thïí cấc ưng, cấc bâ, cấc àưìng chđ nam nûä
thanh niïn, cấc em thiïëu niïn vâ nhi àưìng àïën têåp trung tẩi àònh
lâng Hẩ Võ àïí nghe huån vïì phưí biïën nhûäng quët àõnh khêín
cêëp. A lư, alư...ư...ưì..." "Toân thïí nhên dên ch , ch tưëi nay
huån vïì xậ ta phưí biïën nhûäng quët àõnh quan trổng, nïëu ai
khưng ài phẫi chõu hoân toân trấch nhiïåm sau nây. A lư,
alư...ư...ưì..." Àấm trễ con bêu dûúái gưëc cêy ngûãa mùåt nhû hûáng túái
tûâng lúâi rúi tûâ trïn ngổn xëng. Vâ khi anh cấn bưå tun truìn



THÚÂI XA VÙỈNG

20

xëng àêët, l trễ lưëc nhưëc chẩy theo thi nhau súâ vâo cấi loa sùỉt têy.
Àûáa nâo lâm àûúåc viïåc êëy, chẩy quay lẩi h hûãng tûúãng nhû nố
phẫi hûúáng niïìm vui sûúáng àïën hïët cẫ àúâi. Nhûäng àûáa trẩc tíi

thùçng Sâi khưng chẩy theo, chó àûáng úã àêìu ngộ nghe vâ nhúá khưng
sốt mưåt lúâi àïí rưìi qua chng, tûâ cấc c giâ àau ëu àïën cấc bâ nẩ
dông bêån mổn àïìu cẫm thêëy cåc hổp tưëi nay lâ vư cng hïå trổng.
Sûå àưìn àẩi ca àấm trễ khưng hïì sai ngoa, lấo lïëu. Cåc hổp
toân xậ tưëi nay àậ cưng bưë nhûäng quët àõnh gùỉt gao ca u ban
khấng chiïën hânh chđnh ca xậ Hẩ Võ. Kïí tûâ ngây mai, têët cẫ mổi
cưng dên ca xậ khưng àûúåc ài lâm mûúán úã bêët cûá núi nâo. Khưng
àûúåc ài bn bấn vâ lâm thụ nghïì ph nhû giêëy thưng hânh àậ
cho phếp, giêëy thưng hânh àïìu khưng cố giấ trõ. Nhûäng ngûúâi àang
úã xa, cấc gia àònh tòm cấch ài bấo àïí hổ cố mùåt úã àõa phûúng trong
vông mưåt tìn lïỵ kïí tûâ hưm nay. Têët cẫ cấc ngânh, giúái, cấc àoân
thïí nam ph lậo êëu àïìu têåp trung vâo nhiïåm v sưëng côn: chưëng
àối vâ cûáu àối. Cấch mẩng rưìi, giẫi phống rưìi, khưng thïí àïí xậ Hẩ
Võ diïỵn lẩi cẫnh chïët àối, chïët rết, nhû nùm êët dêåu. Ai chưëng lẩi
mïånh lïånh nây sệ bõ coi lâ kễ phẫn àưång vâ bõ trûâng trõ àđch àấng.
Cấi quët àõnh vûâa àanh thếp vûâa thưëng thiïët. Ngûúâi àổc quët
àõnh lâ xậ àưåi trûúãng cố bưå mùåt lẩnh lng trang nghiïm, cấi giổng
hng hưìn trang nghiïm khiïën ngûúâi nghe khưng thïí coi thûúâng.
Quët àõnh ca u ban nhû trúâi giấng, hêët bỗ ài cấi viïåc tûâ xûa
àïën nay hâng ngây nïn lâm sao cố thïí bỗ qua àûúåc. Lêëy gò mâ
chưëng mâ cûáu àối. Khoai lang thò sûúng tấp chûa lẩi cêy, ngư àưỵ
chûa nh lïn khỗi mùåt àêët! Hay xc àêët vïì mâ ùn vúái nhau. Ai
cng thùỉc mùỉc chûa thưng, cng lo sưët vố vâ êëm ûác vúái cấi quët
àõnh tai quấi nhûng cẫ hâng nghòn con ngûúâi vêỵn ngưìi chêåt nđch
trong àònh ngoâi sên, ngưìi vâ àûáng xëng cẫ dïå cỗ, àûáng cẫ ngoâi
àûúâng. Ngưìi àêu, àûáng àêu cng nghe thêëy cẫ, cng tûác tưëi cẫ
nhûng ai cng chúâ, cng mong àúåi mưåt ngûúâi nâo àố sệ nối hưå nưỵi
êëm ûác trong lông mònh. Chó àûáng vâ ngưìi thin thđt mâ ûúác. Ûúác gò
cố ngûúâi nối, nối quấ lïn mưåt cht cng àûúåc, nưíi khng vâ phấ
bơnh cng àûúåc, chng tưi sệ hoan hư nhiïåt liïåt, sệ ng hưå mẩnh

mệ, chgn tưi chó dấm ng hưå thưi. Thưng cẫm, tưi khưng nối ra
àûúåc. Nối ra nhúä khưng phẫi àêìu lẩi phẫi tai. Giấ mưåt thên mưåt
mònh côn dïỵ. Côn vúå con, mêëy miïång ùn àïìu trưng vâo mònh.
Ai cng biïët tđnh toấn chi li, têët cẫ àïìu khưn ngoan, lêëy àêu
ra kễ dẩi dưåt thùỉc mùỉc hưå mònh.




THÚÂI XA VÙỈNG

21

Quët àõnh àổc xong mưåt lc khấ lêu, xậ àưåi trûúãng giẫi
thđch nhû cố "lêëp chưỵ hưíng", chúâ ai àố. Dên lâng ai cng lùång im
rêët trêåt tûå nhû lùỉng nghe chùm ch nhûng lâ cng àïí chúâ àúåi mưåt
cấi gò àố. Khi biïët khưng chúâ vâo cấi gò nûäa, tiïëng ca thấn; lúâi trấch
mốc nưíi lïn, lc àêìu côn rò rêìm úã ngoâi chưỵ tưëi, sau lan vâo àïën
giûäa àònh, ưìn âo nhû hổp chúå. Lc êëy, Hâ cng vúái mêëy ngûúâi lẩ
múái tûâ àêu vïì.Ưng mùåc bưå qìn ấo cấnh g, phđa ngoâi khoấc ấo
M chun úã giûäa vâ quâng cưí bùçng chiïëc phu la bùçng len ư mâu
nêu. Ưng àûáng chưỵ sấng nhêët, tûúi cûúâi rêët cố dun khiïën cấc c
bẫo cấi miïång vâ hâm rùng cûúâi êëy mâ khưng phẫi lâ ngûúâi hoẩt
àưång thò cố àïën hâng trùm cư gấi phẫi lùn xẫ vâo mâ chïët àûáng
chïët ngưìi. Ưng chûa nối gò, hâng nghòn ngûúâi àậ im tùm tùỉp. Lâng
thûâa biïët chđnh ưng lâ ngûúâi àễ ra quët àõnh nây, vâ cng lẩi ưng
cố thïí xoấ bỗ nïëu ưng thêëy khưng húåp dên, khưng àem lẩi lúåi đch
gò cho dên. Ngoâi ưng, ai bân li, ai phấ ngang chó tưí mang vẩ.
Ưng Hâ chó nối mûúi lùm pht rưìi hỗi mổi ngûúâi côn gò chûa thưng,
côn gò thêëy khố, cûá nối. Cố nối hïët vúái chđnh quìn nhûäng nghơ

ca mònh thò cưng viïåc múái chẩy. Nhùỉc ài nhùỉc lẩi ba lêìn vêỵn thêëy
im lùång nhû túâ, ưng nối:
"Thïë lâ coi nhû toân dên khưng ai phẫn àưëi quët àõnh ca
u ban. Ai lâm sai quët àõnh nây lâ phẫn lẩi nguån vổng ca
toân dên, sệ bõ nghiïm trõ". Lc êëy Tuy "cau con" sët nùm vâo
Thanh, lïn Thấi, lïn Tun bn bấn cau con, lâ ngûúâi cng "lúåi
khêíu", àûáng dêåy "râo rúä" bùçng nhûäng lúâi hïët sûác vùn hoa, lïỵ phếp
khiïën ưng Hâ nhùn mùåt u cêìu anh ta nối thùèng àiïìu àõnh nối.
- Vêng, tưi xin phếp hỗi ưng ch tõch, nhû thïë nây cố súå xêm
phẩm àïën quìn tûå do dên ch ca mưỵi cưng dên mâ chđnh ph ta
àậ àem lẩi cho toân thïí nhên dên lao àưång khưng ẩ?
- Tưi nối ngay lâ khưng xêm phẩm. Vò anh cố quìn lâm ùn,
bn bấn thò chđnh quìn cng cố quìn bùỉt mổi ngûúâi cưng dên
khưng àûúåc bỗ rång.
- Thûãa rång àêët nhâ chng tưi àậ gieo trưìng cẫ, lc rẫnh rưỵi
nhêët lâ thấng ba ngây tấm àối rấch...
- Anh chûa lâm gò hïët. Cẫ hai sâo rûúäi vûúân anh àang bỗ cho
cỗ mổc.
- Bấo cấo ưng ch tõch àêëy lâ trong vûúân, quìn ca mưỵi gia
àònh ngûúâi ta mën lâm gò thò lâm, tûâ xûa àïën nay vêỵn thïë.



THÚÂI XA VÙỈNG

22

- Àûâng lêìm chng ta chó cố rång cưng àiïím. Mâ ngay rång
tû cng khưng cho phếp àûúåc bỗ hoang hoấ.
Thêëy àậ cố vễ ëu thïë. Tuy nối giổng nõnh, thên tònh.

- Àûúåc ưng ch tõch cho phếp, chng tưi cûá mẩnh dẩn nïu
chung nhû thïë chûá khưng cố gò. Xin ưng cho tưi hỗi thïm.
- Anh cûá nối tûå nhiïn, nối hïët sûác thoẫi mấi, chng ta tranh
lån vúái nhau tûå nhiïn.
- Nïëu vúå con chng tưi úã nhâ àẫm nhêån àûúåc viïåc àố àïí
chng tưi ài kiïëm ùn lc nây, cng lâ nhiïåm v cûáu àối.
- Trûúác mùỉt têåp trung toân bưå nhên lûåc àậ. Vâ, anh nhúá lâ
quët àõnh àậ nối rưìi khưng ai lâm thay cho ngûúâi khấc nïëu ngûúâi
àố côn sûác lao àưång. Nhûäng biïån phấp sau nây múái thêëy rộ trấch
nhiïåm ca tûâng ngûúâi trong tûâng cưng viïåc.
Tuy ngưìi xëng mưåt lc thò mưåt ưng àêìu chđt khùn nêu vấ,
khoấc bao tẫi àûáng phùỉt dêåy:
- Tưi chûa thêëy ai cêëm dên chng ài lâm kiïëm miïëng ùn nhû
chđnh quìn hiïån nay. Tûúãng giẫi phống rưìi khưng phẫi kòm kểp,
ai ngúâ.
- Thêåt khưng ai ngúâ cẫ tìn nay, khưng ai hổ thụ, cẫ nhâ
phẫi ùn chấo cấm mâ ưng côn tiïëc thên phêån ca mưåt ngûúâi bõ rễ
rng, ïë êím àïën thïë.
- Àưå mưåt thấng nûäa khưng ai thụ mûúán cng khưng ai bùỉt
tưi phẫi bỗ viïåc àố.
- Chđnh quìn sệ bùỉt ưng phẫi úã nhâ.
- Thïë chđnh quìn nây lâ phất xđt â.
- Khưng. Vò khưng lâ phất xđt múái khưng cho phếp ai àûúåc
quìn chïët àối, chïët rết, chïët lc nâo khưng ai hay.
- Tưi côn sûác lûåc, tưi phẫi lâm thụ lâm mûúán kiïëm ùn, khưng
ai bùỉt tưi àûúåc.
- Ưng côn sûác lûåc thêåt khưng?
- Sao lẩi khưng?
- Thïë thò câng tưët. Tưi sệ bùỉt ưng úã nhâ.
- Gia àònh tưi chïët àối ai chõu trấch nhiïåm.




THÚÂI XA VÙỈNG

23

- Chđnh quìn xậ nây sệ phẫi hoân toân chõu trấch nhiïåm.
Ngay ngây mai ưng ài cấch àêy mûúâi lùm ki lư mết gấnh cho xậ
mưåt tẩ giưëng.
- Ngûúâi khấc cûá lâm trûúác, chng tưi lâm sau.
- Thêåt khưng.
- Lẩi chẫ thêåt.
- Cố lệ nối àa vúái ưng nhû thïë lâ à rưìi àêëy. Tẩ "giưëng" ngây
mai ưng ài gấnh tûác lâ tẩ thốc cûáu tïë cho gia àònh ưng àêëy. Àïën
àêy chùỉc ưng khưng phẫn àưëi. Nhûng nïëu thûåc sûå lâ tẩ giưëng ca
xậ mâ xậ u cêìu ưng, ưng cng khưng àûúåc phếp phẫn àưëi. Tẩi
sao nhûäng nùm dûúái chđnh quìn tưíng Lúi ưng ngoan ngoận thïë.
Viïåc phu phen hêìu hẩ cûá rùm rùỉp, ưng quen chó biïët lâm tưi túá, ùn
xin ùn nhùåt, ngûãa tay xin viïåc kiïëm miïëng ùn. Côn lc tûå mònh
lâm ch lêëy cưng viïåc, lâm ch lêëy rång àêët, lâm ch lêëy àúâi
mònh thò lẩi phấ ngang, ùn nối chêëp chûãng. Tưi xin nối ngay lâ tûâ
nay ưng khưng thïí chưëng àûúåc bêët cûá mưåt quët àõnh nâo ca
chđnh quìn, trûâ phi mïånh lïånh êëy sai lêìm. Ngay mưåt tẩ thốc cûáu
tïë, chđnh quìn cng phẫi cố mïånh lïånh cho gia àònh sûã dng tûâng
bûäa sưë lûúång bao nhiïu, ùn cấch nâo chûá khưng thïí àïí ưng tûå tiïån
sûã dng bûâa bậi àïí àưå ba ngây sau cẫ nhâ lẩi ùn cấm.
Sau cấi pht bûåc bộ vúái mưåt ngûúâi sët àúâi chó thđch ùn vay,
lâm thụ, ưng Hâ cưng bưë têët cẫ nhûäng cưng viïåc phẫi lâm kïí tûâ
ngây mai. Tûâ ngây mai mưỵi nhâ sệ trưìng bao nhiïu khoai lang

bao nhiïu gưëc bêìu trùỉng, bao nhiïu bê vâ rång rau mëng! Tûâ
ngây mai sệ phẫi àâo cấc hưë tiïu, mua nưìi sânh àûång nûúác tiïíu,
phên lúån phên trêu, tro vâ lấ tre lấ cêy àïí lâm phên xanh sệ àûúåc
hûúáng dêỵn vâ tưí chûác lâm àưìng loẩt. Tûâ ngây mai, mưỵi àoân thïí,
mưỵi nghânh giúái phẫi lâm nhûäng cưng viïåc gò! Vâ, nhûäng ai phẫi
cûáu tïë thốc, khoai ngư do nhâ nûúác vâ cấc xậ bẩn tûúng trúå, nhûäng
ai vâo cấc tưí ài nhêån thốc ca nhâ nûúác vâ vïì xay giậ lêëy t lïå
phêìn trùm vên vên. Bao nhiïu cưng viïåc ca hâng mêëy nghòn con
ngûúâi cûá àêu vâo àêëy. Quan trổng lâ mưåt tưí chûác chùåt chệ àậ àûúåc
chín bõ k lûúäng, chđnh xấc túái tưí, tûâng xốm. Thânh ra àêìu cåc
hổp lâ nưỵi khưí, êëm ûác, cëi cåc hổp àậ lâ sûå sung sûúáng thoẫ
mận. Àậ bẫo mâ. Ưng Hâ àậ lâm viïåc gò thò cûá àêìu vâo àêëy. Cố
thïí, ngûúâi ta múái àûúåc tónh, àûúåc huån kđnh nïí, cấi gò cng ûu
tiïn cho nhên khêíu đt nhêët cng àûúåc mûúâi cên thốc thò cố thûác
sët àïm nay mâ khen ưng ch tõ àậ thêëm gò. Riïng thùçng Sâi,



THÚÂI XA VÙỈNG

24

nhòn ch vûâa kđnh phc vûâa hậnh diïån nhûng khưng phẫi nhúâ ch
mâ ba ngây sau, khi cấc àưåi thiïëu nhi àûúåc tưí chûác, nố àậ àûúåc bêìu
lâm liïn àưåi trûúãng ca ba xốm thåc thưn Hẩ Võ. Ngûúâi lúán, trễ
con lâng nây qu nố úã nhiïìu nhệ; gùåp ai nố cng châo hỗi, thûa gûãi
rêët lïỵ phếp. Trưng mùåt mi khưi ngư, lẩi cố vễ lânh dïỵ thûúng,
nhûng lẩi rêët thấo vất ,nhanh nhển vâ chõu khố. Song cấi àiïím
quan trổng hún lâ nố chùm hổc vâ hổc nhêët lâng, lúáp bưën. Nố nối
vâ viïët àêu ra àêëy. Quín sấch bâi têåp ca lúáp bưën nố thåc tûâng

con sưë, tûâ àêìu àïën cëi. Nhûäng bíi thiïëu nhi têåp trung tûå hổc mưåt
hai ngây nố nối côn hay hún cẫ anh ph trấch. D hay hún cấc
anh, nố vêỵn ngoan ngoận nghe cấc anh bẫo ban dẩy dưỵ nïn cấc
anh cng qu nố. Mưỵi khi cố ngûúâi phất biïíu "Bẩn Sâi chï vúå
khưng xûáng àấng lâm liïn àưåi trûúãng" thò cấc anh ph trấch àïìu
tûác giêån vâ bẫo: "Em nâo nối thïë lâ vư k låt".
Khưng àïm nâo liïn àưåi ca Sâi khưng têåp trung ài hư khêíu
hiïåu rưìi vïì sên nhâ ưng Cêìn hổc hất, hổc ma. Sâi côn dẩy cấc bẩn
hổc hânh lâm tđnh, hổc viïët chûä. Liïn àưåi ca Sâi lâm gò cng àưng
à, àûúåc khen, àûúåc giẫi nhêët. Dùm bẫy thấng sau toân xậ Hẩ Võ
àậ "ùn nïn lâm ra", cấc àoân thïí tiïën rêìm rêåp, Sâi lâ mưåt trong
nùm thiïëu niïn tiïu biïíu nhêët ca toân xậ trúã thânh thiïëu niïn
thấng 8. Giûäa cåc mđt tinh ca toân xậ Sâi dêỵn àêìu àoân Thiïëu
nhi thấng lïn àûáng giûäa khấn àâi àïí nhêån danh hiïåu vễ vang. Ch
Hâ àẩi diïån cho huån vâ xậ quâng khùn àỗ cho cấc chấu. Khi ch
àïën bïn, Sâi thêëy khùn àỗ cho cấc chấu. Khi ch àïën bïn, Sâi thêëy
run lïn vò sung sûúáng. Sâi chûa biïët nối cêu gò, ch àậ ci xëng
quâng khùn vâo cưí cho chấu vâ nối nhỗ:" Cêëm àûúåc bỗ vúå àêëy
nhế". Khưng ngúâ cấi cêu àố nhû mưåt tẫng àấ khưíng lưì àê lïn ngûúâi
Sâi khiïën cêåu bế 14 tíi êëy àûáng chïët lùång vâ khi bẩn àêíy lïn hûáa
hển cêåu múái nhû tónh ra nối àûúåc mưåt cêu: "Chng chấu xin hûáa
sët àúâi thûåc hiïån lúâi cùn dùån ca cấc ch trong bíi tưëi hưm nay".
Cấc bẩn àïìu ngú ngấc vò nhûäng bíi têåp duåt ca Sâi sët mêëy
ngây nay cho lúâi hûáa hển ca mònh khưng hïì cố cêu êëy!




THÚÂI XA VÙỈNG


25

CHÛÚNG 3
Ngây hưm sau vâ cố thïí mậi mậi sau nây khưng ai côn xêy
nhâ kiïíu nhâ nhû nhâ ưng àưì Khang hưìi êëy. Nùm gian nhâ xêy lúåp
cỗ tranh vâ lấ mđa ln tõt khiïën ai àậ gổi lâ ngûúâi lúán vâo nhâ àïìu
phẫi ci. Ba mùåt vâ cûãa ca hai gian bìng xêy kđn nhû bûng.
Ngây cng nhû àïm phẫi cêìm àên, cêìm àốm múái khỗi vûúáng vêëp,
va àêåp. Gian bïn phẫi àûång chum vẩi, vô, lổ, àưì ùn thûác àûång vâ
mưåt cêy sâo trï treo dổc tûúâng óçn xëng búãi à loẩi qìn ấo lêỵn
vúái bao tẫi vâ chiïëu rấch. Gian bïn trấi lâ "bìng vúå chưìng thùçng
Sâi úã àêëy thò chûa mưåt lêìn nâo Sâi quay mùåt nhòn vâo phđa cûãa
bìng êëy. Nố khưng chï vúå nûäa. Chuån àố khưng hoân toân do sûå
ếp båc ca ưng àưì, cng khưng hùèn lâ súå ch vâ anh àe nểt, nố lo
àïën vai trô gûúng mêỵu ca mưåt liïn àưåi trûúãng, nhêët lâ khi àûúåc
trúã thânh àưåi viïn "Thấng 8" àêìu tiïn ca xậ. Nố rêët súå tiïëng xò
xâo bân tấn úã bêët cûá chưỵ nâo ca ngûúâi lẩ cng nhû ngûúâi quen.
Thânh ra, nố chó u vúå úã mưỵi chưỵ àưng vâ bùçng sûå im lùång. Nghơa
lâ, trûúác àấm àưng, d chó lâ ba ngûúâi, nố khưng àûúåc nối, khưng
àûúåc lâm viïåc gò àïí ngûúâi ta nhêån thêëy giûäa nố vâ vúå nố cố sûå hc
hùåc. Nố vêỵn phẫi ài vúái vúå àưåi àơa xưi, àơa thõt, bất canh bđ àïën nhâ
bưë mể vúå ngây Tïët vâ vêỵn phẫi "Thûa thêìy mể, nhên ngây xấ tưåi
vong nhên, vúå chưìng chng con cố cht lông thânh..." Cẫ bưë mể,
anh chõ cẫ hổ hâng nưåi ngoẩi nhâ vúå àïìu thoẫ mận vïì vúå chưìng
thùçng Sâi àậ u thûúng nhau, "vêỵn ài vúái nhau". Riïng chó cố
Tuët, cư gấi ca dông hổ Hoâng êëy lâ biïët rộ thên phêån mònh. Àậ
sang tíi mûúâi bẫy, cấi tíi dêåy thò ca ngûúâi con gấi mưỵi ngây
nhû trưng thêëy cấi cú thïí dưìi dâo ca mònh cûá phưìng lïn, cấi lúáp
da mõn mâng ca mònh cûá mất mễ mâ ïm ấi cùng àêìy lïn, àậ thêëy
khao khất àïën chấy khư àưi mưi mổng àỗ trûúác nhûäng cấi nhòn

àùm àùm ca ngûúâi con trai, àậ thêëy phêåp phưìng chúâ àúåi mưỵi àïm
nghe thêëy tiïëng chên chưìng chẩy vïì nhâ. Nhûng khưng. Nhûäng
lêìn "ài vúái nhau" Sâi thûúâng chẩy ài trûúác hóåc tt lẩi thêåt xa. Khi
àïën gêìn cưíng "nhâ êëy", Sâi múái chẩy dêën lïn àïí cng "vúå" ài vâo
cưíng. Vâ sau khi nhùỉm mùỉt, nhùỉm mi nối xong cấi cêu ưng bâ àưì
bùỉt hổc thåc, Sâi xin phếp bêån ài gổi hổp, ài bấo anh ph trấch,
ài thu tiïìn nguåt phđ... Bao giúâ Sâi cng tòm cấch rúâi khỗi "nhâ