I.
NG D N VÀ I U TR S I
H
S iđ
NG M T NGOÀI GAN
ng m t ngoài gan, ngoài s i túi m t là s i ng m t ch .
S i ng m t ch (OMC) có th là s i tiên phát, sinh ra t i đ
t đ
ng m t do vi trùng trong d ch m t
ng tiêu hóa; ho c s i th phát có ngu n g c t túi m t.
S i OMC th
trùng có tr
ng gây b nh c nh nhi m trùng đ
ng m t c p (NT M), n ng h n là s c nhi m
ng h p kèm theo viêm t y.
1.Lâm sàng:
− -BN th
ng nh p vi n c p c u vì nhi m trùng đ
hi n nay th
ng m t c p v i tam ch ng Charcot,
ng g p h n là đau ¼ b ng trên (P) và s t, vàng da g p ít h n và ch m h n.
− Kho ng 10% B nh nhân (BN) nh p vi n trong tình tr ng s c nhi m trùng đ
− Ti n s : th
ng m t.
ng BN đã có m s i m t m t vài l n hay đã làm ERCP l y s i m t.
2.Sinh hóa:
− C y máu # 25% (+) v i vi trùng th
ng g p là E.coli hay Klebsiella.
3. Hình nh h c:
th y s i OMC.
− ERCP (n i soi m t-t y ng
c dòng) là hình nh h c t t nh t đ ch n đoán đ ng th i l y
BÌ
s i OMC.
ng m t trong ngoài gan, OMC dãn, kho ng 50-60%
N
H
− Siêu âm: hình nh t c m t, dãn đ
D
ÂN
− B ch c u, Bilirubin, Phosphatse ki m, TP, đôi khi amylase t ng…
− MSCT (ch p đi n toán c t l p), MRCP (ch p c ng h
ng t m t-t y) ch th c hi n khi
4. i u tr :
BV
lâm sàng và siêu âm không phù h p ch n đoán s i OMC.
4.1. S c nhi m trùng đ
ng m t.
− H i s c, kháng sinh nhóm Carbapenem.
− ERCP gi i áp đ
ng m t c p c u (thành công cao).
− PTBD (d n l u m t xuyên gan qua da) n u t c ngh n cao (thành công cao).
− N u ERCP, PTBD th t b i thì ph u thu t gi i áp đ
ng m t c p c u.
− N u ERCP, PTBD thành công, BN qua kh i tình tr ng NT M thì gi i quy t l y s i
ch
ng trình sau b ng ERCP, n u th t b i m i ph u thu t n i soi (PTNS) hay ph u
thu t m .
4.2.Nhi m trùng đ
ng m t c p:
− H i s c, kháng sinh nhóm Carbapenem, Ticarcillin, Tazocin …
− # 90% đáp ng h i s c.
− Gi i quy t l y s i m t ch
H
ng trình.
NG D N CH N OÁN VÀ I U TR - B NH VI N BÌNH DÂN
1
− ERCP-ES l y s i ch
ng trình (thành công cao), ít xâm h i.
− PTNS l y s i OMC (khi ERCP th t b i).
− M m l y s i khi ERCP và PTNS không th c hi n đ
c.
4.3.S i OMC n đ nh:
− Ch n đoán d a vào ti n c n, lâm sàng và siêu âm.
− Gi i quy t s i m t:
− . ERCP –ES ch n đoán và l y s i m t (thành công cao), ít xâm h i.
− . PTNS l y s i OMC.
− . M m l y s i khi 2 ph
ng pháp trên không th c hi n đ
c.
TÀI LI U THAM KH O
1.Liver and biliary tract surgery (2006). Gallstones disease. Chapter 12.
2. Maingot’s Abdominal Operation, edition 11th (2101) Gallbladder and the bile ducts. Chapter
D
ÂN
7.
3.Sabiston texbook of surgery edition 19th (2012), Biliary system. Chapter 55.
4. Schwartz Principal of surgery, edition 9th (2010) Liver Gallbladder and the extrahepatic
BV
BÌ
N
H
biliary. Chapter 31.
H
NG D N CH N OÁN VÀ I U TR - B NH VI N BÌNH DÂN
2