ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GIS THÀNH lập bản đồ QUẢN lý CHẤT THẢI rắn SINH HOẠT QUẬN 12 tỷ lệ 125000
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.63 MB, 63 trang )
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
ĐẶT VẤN ĐỀ
❖ Đăt vấn đề
Trong thời gian gần đây, hệ thống thể chế, chính sách ở nước ta từng bước được xây
dựng và hoàn thiện, phục vụ ngày càng có hiệu quả cho công tác bảo vệ môi trường.
Nhận thức về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường cũng được các cấp, các ngành, các
tầng lớp nhân dân ngày càng quan tâm; mức độ gia tăng ô nhiễm, suy thoái và sự cố môi
trường đã từng bước được hạn chế.
Tuy nhiên, môi trường nước ta vẫn bị xuống cấp nhanh, có nơi, có lúc đã đến lúc báo
động; đất đai bị xói mòn, thoái hóa; chất lượng các nguồn nước suy giảm mạnh. Ở nhiều
đô thị, khu dân cư, không khí bị ô nhiễm nặng; khối lượng phát sinh và mức độ độc hại
của chất thải ngày càng tăng; điều kiện vệ sinh môi trường, cung cấp nước sạch không
bảo đảm. Tốc độ công nghiệp hoá, đô thị hoá, gia tăng dân số... đã gây áp lực lớn cho
công tác bảo vệ môi trường, nhất là ở các đô thị. Công tác quản lý chất thải rắn tại các đô
thị và khu công nghiệp vẫn còn nhiều bất cập và yếu kém. Lượng chất thải rắn thu gom
chỉ mới đạt khoảng 70% và chủ yếu tập trung ở nội thị; công nghệ xử lý chất thải rắn
chưa được chú trọng nghiên cứu và chưa hoàn thiện, còn phân tán, khép kín theo địa giới
hành chính; việc đầu tư, quản lý còn kém hiệu quả...
Là một quận vùng ven của Thành phố Hồ Chí Minh, được thành lập từ năm 1997, trên
địa bàn Quận 12 hiện nay có một số dự án về công nghiệp, đô thị đã và đang hình thành
sẽ góp phần đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế xã hội của Quận. Tuy vậy, chính tốc độ
phát triển nhanh và sự gia tăng của các cơ sở sản xuất công nghiệp, khu công nghiệp,
trung tâm thương mại - dịch vụ... làm cho lượng rác thải đặc biệt là chất thải rắn ngày
càng tăng lên đáng kể. Chất thải rắn nếu không được quản lý và giải quyết tốt sẽ dẫn đến
hàng loạt hậu quả tiêu cực đối với môi trường sống.
Hiện nay, GIS là một công cụ hỗ trợ đắc lực trong quản lý tài nguyên và môi trường.
Do đó, việc ứng dụng công nghệ GIS thành lập bản đồ quản lý chất thải rắn sinh hoạt là
một yêu cầu cấp thiết nhằm quản lý dữ liệu trên máy tính, cập nhật nhanh chóng các dữ
liệu, số liệu về chất thải rắn tò nguồn phát sinh, quá trình thu gom vận chuyển đến nơi xử
lý giúp cho các nhà quản lý đánh giá chính xác hoạt động quản lý chất thải rắn trên địa
bàn Quận hiện nay đồng thời đưa ra các giải pháp tốt nhất để quản lý có hiệu quả các loại
chất thải rắn sinh hoạt nhằm kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ môi trường.
Trước thực tiễn này, chúng tôi quyết định thực hiện đề tài ứng dụng công nghệ GIS
thành lập bản đồ quản lý chất thải rắn sinh hoạt Quận 12 tỷ ỉệ 1:25000.
❖ Mục tiêu nghiên cứu
•
Trang 1
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
Trên cơ sở khảo sát hiện trạng hoạt động quản lý, thu gom, trung chuyển và vận
chuyển CTRSH của công ty Dịch vụ và phát triển đô thị Quận 12 và dựa trên những tài
liệu sẵn có về hiện trạng quản lý CTRSH tại Tp.HCM, đề tài tập trung vào những mục
tiêu sau:
- Đánh giá hiện trạng môi trường đặc biệt là thực tế về chất thải rắn trên địa bàn.
- ứng dụng công nghệ GIS thành lập bản đồ quản lý chất thải rắn sinh hoạt Quận 12
tỷ lẹ 1:25000.
❖ Đổi tượng nghiên cứu
Đề tài tập trung vào các đối tượng:
- Các vấn đề về tự nhiên, kinh tế, xã hội tác động đến môi trường.
- Cơ sở dữ liệu về chất thải rắn.
- Các quy trình, quy phạm thảnh lập bản đồ chuyên đề.
- Phần mềm Maplnfo 7.5.
♦> Phạm vỉ nghiên cứu
- Phạm vi không gian: Quận 12 - Thành phố Hồ Chí Minh.
- Phạm vi thời gian: số liệu phục vụ cho đề tài được thống kê năm 2008 do Công ty
Dịch vụ và phát triển đô thị Quận 12 và Phòng TN-MT Quận 12 cung cấp.
- Thời gian thực hiện: tò ngày 01/03 đến ngày 15/07/2009.
PHẦN I TỔNG QUAN
1.1 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
1.1.1 Cơ sở khoa học.
1. Khái niêm
• về chất thải rắn sinh hoat
❖ Chất thải rắn sinh hoạt: là chất thải rắn phát sinh trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia
đình, nơi công cộng.
❖ Thu gom chất thải rắn: là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu giữ tạm
thời chất thải rắn tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có
thẩm quyền chấp thuận.
❖ Lưu giữ chất thải rắn: là việc giữ chất thải rắn trong một khoảng thời gian nhất
định ở nơi được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước khi vận chuyển đến nơi xử lý.
•
Trang 2
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
Sơ đồ 1 Sự hình thành chất thải rắn sinh hoạt
Ghi chú
------------ Nguyên vật liệu, sản phẩm, các thành phần thu hồi và tái sử dụng.
................. Chất thải
❖ Hoạt động quản lý chất thải rắn bao gồm các hoạt động quy hoạch quản lý, đầu
tư xây dựng cơ sở quản lý chất thải rắn, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu giữ, vận
chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải rắn nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác
động có hại đối với môi trường và sức khoẻ con người.
Trang 3
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
❖ Hệ thống quản lý chất thải rắn đô thị là một cơ cấu tổ chức quản lý chuyên trách về
CTR đô thị có vai trò kiểm soát các vấn đề có liên quan đến CTR liên quan đến vấn đề về
quản lý hành chính, tài chính, luật lệ, quy hoạch và kỹ thuật.
Nguồn phát sinh chất thải
Gom nhặt, tách và lưu giữ tại nguồn
Thu
Tách, xử lý và
tái chế
Trung chuyển
và vận chuyển
Tiêu huỷ
Sơ đồ 2: Sơ đồ tỏng thể hệ thống quản lý chất thải rắn sinh hoạt
2. Khái niệm về bản đồ Quản lý chất thải rắn sinh hoạt
❖ Bản đồ: là hình ảnh mặt đất được thu gọn lên mặt phẳng tuân theo một qui luật
toán học xác định, chỉ rõ sự phân bố trạng thái, mối liên hệ giữa các yếu tố tự nhiên, kinh
tế, xã hội mà đã được chọn lọc, đặc trưng theo yêu càu của mỗi bản đồ cụ thể.
❖ Bản đề chuyên đề: là thể loại bản đồ thể hiện rất tỉ mỉ chi tiết đày đủ và phong
phú nội dung của một vài yếu tố bản đồ địa lý chung, còn các yếu tố khác còn lại biểu thị
với mức độ kém tỉ mỉ chi tiết thậm chí không biểu thị.
❖ Bản đồ Quản lý chất thải rắn sinh hoạt là loại bản đồ thuộc nhóm bản đồ môi
trường, nó thể hiện tình hình phân bố, khối lượng và tính chất của chất thải rắn sinh hoạt
trên địa bàn nghiên cứu.
❖ Cơ sở dữ liệu: bao gồm dữ liệu không gian và phi không gian (dữ liệu thuộc
tính) được thu thập lưu trữ theo một cấu trúc chuẩn.
Trang 4
Ngành Công Nghệ Địa Chỉnh
SVTH:Nguyễn Yến Vĩ
- Dữ liệu đồ hoạ (còn gọi là dữ liệu hình học) bao gồm thông tin về vị trí và cốu
trúc quan hệ được phân thành các lớp khác nhâu như: lớp hành chính, đường sá,..., vị trí
các ừạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt.
- Dữ liệu thuộc tính (còn gọi là dữ liệu chuyên đề) là tập hợp các giá tậ thuộc tính
•Cơ sở dữ liệu về chất thải rắn.
•Nguồn phát sinh chất thải rắn sinh hoạt.
•Cơ sở phân loại.
•Khối lượng.
•Vị trí các điểm hẹn thu gom và trạm trung chuyển.
5. Hệ thống thông tín địa lý (GIS)
a) Khái niệm
- Theo Carter (1989): GIS là một thực thể cơ quan, phản ánh một cấu trúc tổ chức
được tểng hợp của kỹ thuật với một cơ sở dữ liệu, chuyên giã và sự không ngừng cung
cấp tài chính.
- Theo Goodchỉld: GIS là một hệ thống sử dụng cơ sở dữ liệu trả led các câu hỏi
về bản chất địa lỷ của các thực thể địa lý.
- Theo Anorff định nghĩa (1989);GIS là một chuỗi các hoạt động dựa ừên cơ sở
máy tính hoặc bằng tay được sử dụng để lưu trữ và thao tác các dữ liệu địa lý.
- Hệ thống thông tin địa lý - GIS là một hệ thống quản lý thông tin không gian
được phát triển dựa trên cở sở công nghệ máy tính với mục đích lưu trữ, cập nhật, quản
lý, hợp nhất, mồ hình hoá, phân tích và miêu tả được nhiều loại dữ liệu ễ
Tóm lại, hệ thống thông tin địa lý (Geographic Information System - GIS) được định
nghĩa như là một thu thập có tổ chức của phần cúng, phần mềm, dữ liệu địa lý và cong
người được thiết kế nhằm nắm bắt, lưu trữ, cập nhật, sử dụng, phần tích và hiển thị các
thông tin liên quan đến địa lý. Mục đích đầu tiên của GIS là xử lý không gian hay các
thông tín liên quan đến địa lý.
Một hệ thống thông tin địa lý gồm 5 thành phần cơ bản YỚi những chức năng rõ
ràng. Đó là phần cứng, phần mềm, cơ sở dữ liệu, con người và quy trình.Nó hỗ trợ việc ra
Trang 5
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
quyết định cho việc quy hoạc và quản lý sử dụng đất, tài nguyên thiên nhiên, môi trường,
giao thông và những việc lưu trữ dữ liệu hành chính.
b) Cẩu trúc cơ sở dữ liệu trong GIS
Một cơ sở dữ liệu của hệ thống thông tin địa lý có thể chia ra làm 2 loại cơ bản: số
liệu không gian và phi không gian. Mỗi loại có những đặc trưng riêng và chúng khác
nhau về yêu cầu và lưu giữ số liệu, hiệu quả, xử lý và hiển thị.
Số liệu không gian là những mô tả của hình ảnh bản đồ số, chúng bao gồm toạ độ,
quy luật, các ký hiệu dùng để xác định một hình ảnh bản đồ cụ thể trên từng bản đồ. Hệ
thống thông tin địa lý dùng các số liệu không gian để tạo ra một bản đồ hay hình ảnh bản
đồ trên giấy thông qua thiết bị ngoại vi...
Số liệu phi không gian là những diễn tả đặc tính, số lượng, mối quan hệ của các hình
ảnh bản đồ với vị trí địa lý của chúng. Các số liệu phi không gian được gọi là dữ liệu
thuộc tính, chúng liên quan đến vị trí địa lý hoặc các đối tượng không gian và liên kết
chặt chẽ với chúng trong hệ thống thông tin địa lý thông qua một cơ chế thống nhất
chung.
- Mô hình thông tin không gian.
+ Mô hình Vector: thực thể không gian được biểu diễn thông qua các phàn
tử cơ bản là điểm, đường, vùng. Vị trí không gian của thực thể được xác định bởi
toạ độ trong một hệ thống toạ độ thống nhất toàn cầu ( hệ toạ độ địa lý).
+ Mô hình Raster: phản ánh toàn bộ vùng nghiên cứu dưới dạng một lưới
các ô vuông hay điểm ảnh (pixel).
- Mô hình thông tin thuộc tính: số liệu phi không gian hay còn gọi là thuộc tính là
những mô tả về đặc tính, đặc điểm về các hiện tượng xảy ra tại các vị trí địa lý xác định.
Một trong các chức năng đặc biệt của công nghệ GIS là khả năng của nó trong việc liên
kết và xử lý đồng thời giữa dữ liệu bản đồ và dữ liệu thuộc tính.
c) ứng dạng GIS trong lĩnh vực Quản lý và Quy hoạch môi trường
- Nghiên cứu và Quản lý Hệ sinh thái: Với một hệ GIS, bạn có thể phân tích toàn bộ
hệ sinh thái. GIS được sử dụng để mô phỏng hệ sinh thái như một đom vị hoàn chỉnh;
hiển thị hình ảnh của các vùng nhạy cảm.
Ví dụ: Cục Quản lý Đất đai Mỹ sử dụng GIS để quản lý các hệ sinh thái vùng châu
thổ sông Columbia: đánh giá tác động môi trường, phát triển quy hoạch chiến lược, xây
dụng bản đồ mô tả toàn bộ hệ thống.
- Xây dựng dữ liệu môi trường: phân tích và tinh lọc dữ liệu liên quan đến môi trường
phục vụ công việc quan trắc, đánh giá các đối tượng môi trường và nghiên cứu tính khả
thi.
Ví dụ: tổ chức và đánh giá dữ liệu ảnh trắc địa, ảnh thuỷ học, ảnh không gian.
- Quản lý dữ liệu môi trường: Dự án Lưu vực sông Santa Ana ở California đã sử dụng
GIS làm công cụ quản lý và giám sát mực nước, chất lượng nước, và các nguồn lợi từ
vùng lưu vực nhờ công cụ quản lý cơ sở dữ liệu và tạo bản đồ của GIS.
- Quy hoạc các nhân tố môi trường: sử dụng khả năng phân tích của GIS có thể quản
lý được mối quan hệ giữa các nhân tố môi trường tự nhiên cũng như xã hội. Từ những
phân tích này, các chiến lược quy hoạch cho từng đối tượng và cho tổng thể chung được
xây dựng.
Trang 6
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
Ví dụ: GIS được sử dụng để xây dựng mô hình kiểm soát động vật hoang dã
California trong cơ cấu kế hoạch chung của thành phố.
- Quản lý chất thải: GIS cho phép các nhà quản lý chất thải đánh giá hiện trạng chất
thải hiện nay và dự đoán trong tương lai. Ngoài ra, các nhà quản lý có thể chia sẻ thông
tin giữa các tổ chức và kết họp với các cơ quan điều chỉnh để cải thiện vấn đề kiểm soát,
vận chuyển và chôn lấp rác thải.
Ví dụ: Sở Đo đạc Địa chất bang Georgia (GGS) đã dùng GIS để quản lý cơ sở dữ liệu
về 118 bãi chôn lấp chất thải rắn cho phép. Các thông tin trong cơ sở dữ liệu bao gồm tên
bãi chôn lấp, vị trí, kinh độ, vĩ độ, đường vào bãi chôn lấp, dung tích bãi, vùng châu thổ
sông chính và mã đơn vị thuỷ văn của vùng châu thổ này.
- Hỗ trợ quản lý các sự cố môi trường: đánh giá chiến lược đối phó và nỗ lực chống
chịu trước các sự cố môi trường.
Ví dụ: khi xảy ra ô nhiễm do rò rỉ khí độc, bạn có thể xác định các vùng liền kề chịu
ảnh hưởng, các vùng chịu ảnh hưởng do phát tán, và các vị trí bị ảnh hưởng nghiêm
trọng.
d) GIS trong thành lập bản đồ
- GIS trong thành lập bản đồ có 2 ứng dụng:
+ Tự động hoá quá trình xây dựng bản đồ.
+ Sản xuất những bản đồ mới qua phân tích, xử lý dữ liệu.
- Ưu điểm của GIS trong thành lập bản đồ.
+ Ưu điểm chính trong tự động hoá là sửa chửa dễ dàng.
+ Các đối tượng có thể thay đổi trong bản đồ số mà không cần vẽ lại.
+ Tỷ lệ và phép chiếu thay đổi dễ dàng.
- Sự khác biệt giữa tự động hoá và GIS.
+ Tạo bản đồ cần: hiểu biết về vị trí của đối tượng, giới hạn thuộc tính.
+ GIS cần: hiểu biết về vị trí của đối tượng và quan hệ giữa đối tượng và thuộc
tính.
4. Giới thiệu phần mềm Maplnfo
Maplnfo là một trong những phần mềm đồ họa thuộc họ GIS, được ứng dụng rất hiệu
quả trong việc biên tập và kết xuất bản đồ. Ngoài ra, Maplnfo còn cung cấp những công
cụ hiệu quả trong việc phân tích không gian như định vị một địa chỉ trên bản đồ
(Geocoding), chồng xếp các lớp dữ liệu (Overlay), phân tích thống kê dữ liệu theo một
tiêu chí nhất định (Staticstis),... Đặc biệt Maplnfo rất hiệu quả trong việc tạo ra những bản
đồ chuyên đề (Map Themetic) từ các lớp dữ liệu (Layers) đã có. Ngoài ra, Maplnfo còn
có chức năng số hóa (Digitize) để tạo dữ liệu Vector từ ảnh Raster. Nếu xét toàn bộ quy
trình số hóa và biên tập bản đồ từ bản đồ giấy hoặc từ sổ liệu trị đo, thì Maplníò hữu hiệu
ừong giai đoạn biên tập và kết xuất.
Trang 7
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
Hình L2: Biểu tượng của phân mêm Maplnfo
Tổ chức thông tin bản đồ MapMò:
- Tổ chức thông tin theo tập tin:
+ Các thông tin ừong Maplnfo được tổ chức theo từng bảng (Table), mỗi
bảng là một tập hợp các tập tin (File) về thông tin đồ họa hoặc phi đồ họa chứa các
bảng ghi dữ liệu mà hệ thống tạo ĩãễ Chỉ có thể truy cập vào chức nầng củã phần
mềm Maplníò khỉ đã mở ít nhất một bảng, toàn bộ các Mãplníò table mà trong đó
chứa các đối tượng địa lý được tổ chức theo các tập tin Ề
+ Cơ cấu tồ chức thông tin của các đối tượng địa lý được tồ chức theo các
tập tin có phần mở rộng (extension) như sau:
tab: Tập tín mô tả khuôn dạng CSDL đính kèm với bản đồễ
dat: Tập tín chứã thông tin phỉ không gian.
map : Tập tin chứa thông tin, mô tả các đối tượng bản đồ.
id: Tập tin chỉ số đối tượng.
wor: Tập tin quản lý chung.
- Tồ chức thông tin theo đối tượng:
+ Các thông tin bản đồ trong phần mềm GIS thường được tổ chức theo tùng
lớp bản đồ. Một lớp bản đồ máy tính là sự chồng xếp của các lớp thông tin lên
nhau. Mỗi lớp thông tin thể hiện một khía cạnh của mảnh bản đồ tổng thể. Lớp
thông tín là một tập hợp các đối tượng bản đồ thống nhất. Thể hiện và quản lý các
đối tượng địâ lý không gian theo một chủ đề cụ thể, phục vụ một mục đích nhất
định ừong hệ thống.
+ Trong Maplnfo thì mỗi một lớp bản đồ là một lớp các đối tượng hình học
cơ bản (điểm, đường, vùng).
Với cách tổ chức thông tin theo từng lớp đối tượng giúp cho việc xây dựng thành các
khối thông tin độc lập cho các lớp bản đồ máy tính, dễ dàng thêm vào mảnh bản đồ các
lớp thông tin mới hoặc xóa đi các lớp đối tượng không cần thiết.
- Các đối tượng bản đồ chính mà Maplnfo sẽ quản lý:
+ Đối tượng vùng (Region) - Thể hiện các đối tượng khép kín hình
học và bao phủ một vùng diện tích nhất định. Chúng có thể là các polygons,
ellipse, hình chữ nhật,.. .Ví dụ: vùng lãnh thổ địa giới một xã,...
Trang 8
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
+ Đối tượng điểm (Point) - Thể hiện vị trí cụ thể của các đối tượng
địa lý. Ví dụ: điểm trụ sở UBND xã,...
+ Đối tượng đường (Line) - Thể hiện các đối tượng không khép kín
hình học. Chúng có thể là đường thẳng, các đường gấp khúc, các cung. Ví dụ:
đường phố, sông, suối,...
+ Đối tượng chữ (Text) - Thể hiện các đối tượng không phải là địa lý
của bản đồ. Ví dụ: Tên trụ sở UBND xã,...
1.1.2 Cơ sở pháp lý
Hệ thống quy định pháp luật về quản lý chất thải rắn sinh hoạt bao gồm:
❖ Các văn bản của Quốc hội
- Luật bảo vệ môi trường của Nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam số
52/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005.
- Luật đất đai ngày 26 tháng 11 năm 2003.
❖ Các văn bản của Chính phủ
- Nghị định 80/2006/NĐ-CP ngày 7 tháng 4 năm 2006 về việc quy định chi tiết và
hướng dẫn thi hành một số điều Luật Bảo vệ môi trường (BVMT).
- Nghị định 59/2007/NĐ-CP ngày 9 tháng 4 năm 2007 về quản lý chất thải rắn.
- Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 20 tháng 10 năm 2004 về thi hành Luật Đất
Đai.
- Chiến lược Quản lý chất thải rắn đô thị và Quyết định số 152/1999/QĐ-TTg ngày 3
tháng 4 năm 1999 của Thủ tướng Chính phủ về những biện pháp cấp bách trong công tác
quản lý chất thải rắn ở các đô thị và các khu công nghiệp.
- Chỉ thị số 23/2005/CT-TTg ngàỵ 21 tháng 6 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ về
đẩy mạnh công tác quản lý chất thải rắn tại các đô thị và các khu công nghiệp.
❖ Các văn bản của Bộ và Liền bộ
- Thông tư Liên tịch số 1590/1997/TTLT-BKHCNMT-BXD ban hành ngày 17 tháng
10 năm 1997 - Hướng dẫn thi hành Chỉ thị số 199/TTg ban hành ngày 3 tháng 4 năm
1997 của Thủ tướng Chính phủ về các biện pháp cấp bách trong công tác quản lý chất
thải rắn ở các đô thị và khu công nghiệp.
- Quyết định số 35/2002/QĐ-BKHCNMT ngày 25 tháng 6 năm 2002 của Bộ trưởng
Bộ KHCN&MT về việc công bố danh mục Tiêu chuẩn Việt Nam về môi trường bắt buộc
áp dụng gồm 12 tiêu chuẩn liên quan đến chất lượng không khí, 2 tiêu chuẩn liên quan
đến tiếng ồn, 12 tiêu chuẩn liên quan đến chất lượng nước, 1 tiêu chuẩn liên quan đến
chất lượng đất và 1 tiêu chuẩn liên quan đến rung động.
- Quyết định số 33/2004/QĐ-BKHCN của Bộ trưởng Bộ KHCN về việc ban hành tiêu
chuẩn Việt Nam, trong đó có một số tiêu chuẩn về “Nhãn môi trường và công bố môi
trường” (TCVN ISO 14021:2003, TCVN ISO 14025:2003, TCVN 5945-2005).
1.1.3 Cơ sở thực tiễn
Nhằm từng bước hoàn thiện hệ thống Quản lý chất thải rắn tại TP.HCM, Sở TN-MT
TP.HCM đã và đang thực hiện một số mục tiêu:
- Bổ sung và hoàn thiện chính sách, quy chế, quy định và các quy trình quản lý.
- Nâng cao ý thức cộng đồng bằng cách thực hiện các chương trình tuyên truyền, cổ
Trang 9
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
động dưới mọi hình thức như phát tờ bướm, băng rôn, biểu ngữ.. .với nội dung nhằm
nâng cao ý thức của người dân thành phố trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường đô thị,
toàn dân tham gia công tác quản lý chất thải rắn, xây dụng thành phố xanh, sạch, đẹp.
- Quy hoạch các bô, trạm trung chuyển, giúp cho thành phố lựa chọn và xây dụng các
bô, trạm trung chuyển rác với địa điểm, quy mô và số lượng hợp lý hom so với hiện tại.
- Quy hoạch vị trí các bãi chôn lấp (khu liên hợp xử lý chất thải rắn). Xây dụng hệ
thống quản lý (nhân sự, chính sách, quy định...) và hệ thống giám sát chặt chẽ mọi hoạt
động trong lĩnh vực quản lý chất thải rắn.
- Phòng Quản lý chất thải rắn (Sở TN-MT Tp.HCM) đang triển khai điều tra khảo sát
thu thập số liệu về chất thải rắn tại 24 quận, huyện. Các số liệu thu thập được sẽ là cơ sở
để xác định chính xác khối lượng và thành phàn chất thải rắn sinh hoạt thải ra hàng ngày,
đồng thời ứng dụng GIS xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ cho việc thành lập bản đồ quản
lý chất thải rắn trên toàn thảnh phố. G óp ph àn gi ải quy ết c ác V ấn đ ề t ồn đ ọng trong
thu th ập, lưu trữ và xử lý số liệu, thông tin phục vụ công tác quản lý chất thải rắn giữa
các cấp quản lý và địa phương.
1.2 Khát quát về địa bàn nghiên cứuắ
Điều kiện tự nhiên.
Vị trí địa lý.
Quận 12 nằm ở phía Tây Bắc Thành phố có diện tích tự nhiên 5.274,9045 ha. Ranh
giới hành chính được giới hạn bởi:
- Phía Đông giáp Huyện Thuận An - Tỉnh Bình Dương và Quận Thủ Đức (phàn
giáp sông Sài Gòn).
- Phía Tây giáp Huyện Hóc Môn và Quận Bình Tân.
- Phía Nam giáp Quận Bình Thạnh, Quận Gò vấp, Quận Tân Bình, Quận Tân Phú,
và Quận Bình Tân.
- Phía Bắc giáp Huyện Hóc Môn.
Trang 10
Ngành Công Nghệ Địa Chỉnh
icgjg
SVTH:Nguyên Yên Vi
reg-jg
ĩ.rề LAI ĨHỈỄU
a (*/»*■« ủ^ịỉiL
.TRẠNH xu AN
H. HÓC MỒN
KTHLKN AiM
QUẬN 12
p.mệp THANII
&CW fan rj&!«ap
P.7HOI AN
PĨHẠNHLỮC
CMfthTfty \^
p TẲN chAnh hi£p ^íO ệÃN TmcÓ Hiệpv .. ?
Cifci Jsinlti
1Ỉ?»35afi s jP'>ắ *;■ễ_" t "•'< „
T.1HH11Ì1Q ,
P.AW PHÙ OỐNG ' ^A °* • $
!ÍW«I
Jjgifc ì!*ỉjị
p. TRUNG MỸ TÃY
O.GÙ V/Í.P
Cliọ tdir
Q.THÚĐỬC
TfNCACDONVI
0ÍUMI
Qĩĩặrĩ ĩĩ p All I'hii
Uy iiặp
Oong
p Oởng Hưr*g
Thuận H
Hrôp ĨMnh
p Tẳn Chánh Híòp p
Tàrt Thôi H-»ồp p
Tàn ThftiNKal p Thạnh
l,4c p
Thạnh Xtíôh p
Thởỉ An p Trung
Mỹ Tãy
DlặM
ĩlCM
lím^l£2.74
a.tì.1
H.BÌNH CHÁNH
103*31?
1
11)6633'
168 379
1 5.-
36 145
84
4-2 J
2.05
15 173
3 89
5 ,*3
0JHJCĨÌ-Vj
205
3 J / 24
5,16
"i&TCLn sjhiỆ'!«
I N-wơ. t
»1.3
9,Õ7
P.TẰN mỡlNHẴT
DWJ SỔ
I
14 06A
21 380
432
12?30
8B&3
óiu SilfJ Ĩ#1I
19 M2
ỈÌỈ-ÍH .THẠNH
2.73
ÍMaJB
Ỉ
1
txhz
4
Hình IIẫ lẫ* Bản đồ Quận 12
Đỉa chất - Đỉa Mnh
Toàn Quận được chỉa làm 2 vùng địa hình - địa chất chỉnh, do có những đặc trưng cơ
bản khác biệt nhau:
Vàng đất phía Tây Rạch Bến Cảt gồm các phường Tân Thớỉ Nhát, Trung Mỹ Tây,
Đồng Hưng Thuận, Tân Hưng Thuận, Tân Chánh Hiệp, Hiệp Thành, Tân Thới Hiệp và một
phần của phường Thói An): Địa hình dạng gò triều, gãy khúc, hướng đổ dốc phức tạp. Nền
đất chịu lực rất tốt và có nhiều thuận lợi cho việc san nền.
Vùng đất phía Đông Rạch Bến Cát và dọc theo Kênh Tham Lương gồm các Phường
Thạnh Xuân, Thạnh Lộc, An Phú Đông và một phèn phường Thổd An): Địa hình thấp, bị
chia cắt bởi nhiều sông rạch, hướng đổ dốc không rõ rệt.
Khí hậu
Quận 12 nằm ừong khu vực khí hậu thành phố Hồ Chí Minh là khí hậu nhiệt đới gió
mùa cận xích đạo, mang tính chất chung là nóng, ẩm với nhiệt độ cao và mưa nhiều. Trong
năm có 2 mùa rõ rệt:
Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11.
Mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau.
»«
Trang 11
ST
Ký
no
Á ýp.ữùrti WUNC THUẶN
Hướng gió chủ yếu là Đông Nam và Tây Nam
Bảng 1.1: Một số yếu tố khí hậu của Quận 12
STT
Chỉ tiêu
Đơn vị
Giá trị
A
27
Nhiệt độ trung bình tối thấp
°c
°c
°c
4
Số giờ chiếu sáng trong ngày
H
6-6,5
5
Lượng mưa trung bình năm
Mm
1.983
6
Lượng bốc hơi bình quân năm
Mm
1.339
7
Độ ẩm không khí trung bình năm
%
77
8
Độ ẩm cao nhất
%
98 - 100
9
Độ ẩm thấp nhất
%
20-23
1
Nhiệt độ trung bình năm
2
Nhiệt độ trung bình tối cao
3
35-36
24-25
r
ịNguôn.Ể Trạm khỉ tượng thủy vãn Tân Sơn Nhât)
Với đặc điểm khí hậu nêu trên là một lợi thế của Quận tạo điều kiện thuận lợi phát
triển sản xuất kinh doanh, đời sống kinh tế và văn hóa và xã hội của nguời dân.
Thuỷ văn
Chịu ảnh hưởng trực tiếp chế độ bán nhật triều không đều trên sông Sài Gòn. Sông Sài
Gòn đi qua địa bàn có chiều rộng trung bình khoảng 150m, sâu bình quân tò 10 - 15m, lưu
lượng kiệt nhất là tháng 4 (8m3/s) và cao nhất là tháng 10 (180m3/s).
Sông Sài Gòn, sông Vàm Thuật, rạch Bến Cát, kênh Tham Lương, kênh Trần Quang
Cơ và một số kênh rạch khác trên địa bàn Quận tạo tiền đề cho việc hình thành một mạng
lưới giao thông thủy quan trọng, thuận lợi lưu thông nối kết liên hoàn xuyên suốt với các
nơi, đồng thời đảm nhiệm tiêu thoát nước cho cả địa bàn.
Các nguồn Tài nguyên
Tài nguyên đất
Theo kết quả của các chương trình điều tra thổ nhưỡng gần đây thì Quận 12 có 06 loại
đất chính trong đó đất xám chi tiết chiếm tỷ trọng cao nhất.
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
Bảng 1.2: Phân loại và thống kê diện tích các đơn vị dất
Số Hệ thống phân loại đất Việt Nam
thứ
tự Ký Tên đất
hiệu
1
F
Đất vàng nâu feralit trên phù
sa cổ
2
Pp Đất phù sa trên nền phèn tiềm
tàng
3
SiP Đất phèn tiềm tàng, phèn ít
Đơn vị tính: ha
Hệ thống phân loại đất theo Diện tích
(ha)
FAO/UNESCO
Ký
hiệu
FRx
Tên đất
Xanthic Ferralsols
355,36
FLt
Thionic Fluvisols
12,79
GLtp
Protothionic
Gleysols
Protothionic
Gleysols
Haplic Acrisols
728,50
Plinthic Acrisols
999,35
4
Sp
5
X
Đất phèn tiềm tàng, phèn trung GLtp
bình
Đất xám điển hình
Ach
6
Xf
Đất xám có tầng loang lổ
7
ACp
Sông, rạch
2.069,16
752,22
357,53
Tổng cộng
5.274,91
(Nguồn: Phòng Thống kê Quận 12)
Tài nguyên nước
- Nguồn nước mặt trên địa bàn Quận 12 khá phong phú do hệ thống sông rạch cung
cấp, bao gồm các sông, kênh rạch chính là: sông Sài Gòn, sông Vàm Thuật, các rạch Bến
Cát, Bến Thượng, Tràn Quang Cơ. Ngoài ra còn nhiều kênh rạch phân bố chủ yếu ở khu
vực phía Đông rạch Bến Cát. Tài nguyên nước mặt khá thuận lợi cho phát triển sản xuất
nông nghiệp và du lịch sinh thái.
- Nguồn nước Quận 12 có nguồn nước ngầm khá phong phú đặc biệt tại các
phường thuộc khu vực phía Tây rạch Bến Cát có độ sâu phổ biến 20-50m ở một số khu
vực có độ sâu 30 - 100m. Nước ngầm đóng vai trò quan trọng trong cung cấp nguồn nước
sinh hoạt và sản xuất cho một bộ phận lớn dân cư và các họat động kinh tế xã hội trên địa
bàn. Tuy nhiên, trong thời gian qua việc khai thác nước ngầm còn tùy tiện, thiếu quy
hoạch, và quản lý chưa chặt chẽ.
Tài nguyên sinh vật
Hiện nay, tuy chưa có số liệu thống kê chính thức về nguồn tài nguyên sinh vật của
Quận 12, do nằm trong khu vực có hệ thống kênh rạch chằng chịt và các hoạt động sống
của người dân trước đây dựa chính vào nông nghiệp, vì vậy Quận có một nguồn gen động
thực vật phong phú.
Tài nguyên khoáng sản
Tài nguyên khoáng sản của Quận 12 rất nghèo nàn. Toàn Quận chỉ có 0,2018 ha đất
để khai thác nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và gốm sứ.
Trang 13
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên
❖ Các loi thế
•
- Quận có vị trí địa lý thuận lợi về giao thông, là cửa ngõ phía Bắc của Thành phố,
cầu nối giao thông từ Campuchia về khu vực nội thành và các tỉnh lân cận. Quận có hệ
thống giao thông đường bộ cấp quốc gia và khu vực đi qua như đường Xuyên Á, Quốc lộ
1A. về giao thông thủy, quận có mặt phía Đông tiếp giáp sông Sài Gòn trải dài hơn 4km từ
phía Bắc xuống Nam, thuận lợi trong việc phát triển du lịch sinh thái, khu nhà vườn.
- Quận có 2 khu vực với địa hình khác biệt rõ rệt, thuận lợi cho việc nghiên cứu quy
hoạch để tạo những nét đặc trưng riêng của đô thị mới. Khu vực phía Tây của Quận có địa
hình gò triền, nền đất tốt, thuận lợi phát triển xây dựng các công trình công nghiệp, thương
mại, nhà ở kiên cố cao tầng. Khu vực phía Đông của Quận có địa hình thấp, có nhiều sông
rạch đan cắt nhau, nền đất yếu thích hợp xây dụng các công trình thấp tàng, mật độ xây
dựng thưa thoáng, thuận lợi phát triển đô thị xanh phục vụ du lịch giải trí nghỉ ngơi.
- Quỹ đất nông nghiệp trên địa bàn quận chiếm tỷ lệ khá lớn, đây là một trong
những lợi thế lớn trong việc thu hút đầu tư để phát triển đô thị.
❖ Các han chế
- Hệ thống cơ sở hạ tầng không đồng bộ, đặc biệt là hệ thống thoát nước, ngập úng.
Điều này có tác động lớn đến các hoạt động kinh tế - xã hội của Quận.
- Khu vực phía Đông của Quận địa hình thấp, có nhiều sông rạch đan cắt nhau, nền
đất yếu nên gây khó khăn và tốn kém rất lớn trong việc đàu tư phát triển cơ sở hạ tàng.
Điều kiên kinh •tế - xã hôi
•
Quận 12 sau 10 năm hình thảnh với quá trình đô thị hoá diễn ra nhanh, mạnh đang
phấn đấu vươn lên bắt nhịp cùng sự phát triển chung của Thành phố. Cơ cấu kinh tế từ
“Công nghiệp - Nông nghiệp - Thương mại - Dịch vụ” chuyển dịch sang “Công nghiệp Thương mại - Dịch vụ - Nông nghiệp” và đang định hình phát triển theo hướng “Thương
mại - Dịch vụ - Công nghiệp - Nông nghiệp”.
Cơ cấu kinh tế trên địa bàn quận 12 đang chuyển dịch theo hướng tích cực, đúng
quy hoạch. Ngành Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp giữ tỷ trọng ổn định; ngành thương
mại dịch vụ ngày càng chiếm tỷ trọng cao; tỷ trọng ngành sản xuất nông nghiệp ngày càng
giảm.
Tăng trưởng kinh tế
Bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực và thế giới đã tác động sâu sắc đến tình hình phát
triển kinh tế trên địa bàn Quận 12, đã tạo ra những thuận lợi nhưng cũng không ít thách
thức khó khăn cho việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế của Quận nhà. Cơ chế chính
sách đã có những bước chuyển biến tích cực, đặc biệt là việc giao quyền sử dụng đất lâu
dài, hợp thức hóa nhà xưởng, ưu đãi đầu tư, đã tạo ra động lực mới, phát huy nội lực mở
rộng quy mô sản xuất cho các thành phần kinh tế.
Chuyển dịch cơ cấu kỉnh tế
- Sự chuyển dịch cơ cấu giữa các ngành theo hướng tích cực, như sự gia tăng đáng kể
về tổng mức luân chuyển hàng hóa và dịch vụ hàng năm, là giá trị sản lượng ngành công
nghiệp, giá trị sản lượng của ngành nông nghiệp giảm dần tỷ trọng so YỚi cơ cấu chung,
Trang 14
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
nhưng nhìn chung vẫn đảm bảo được giá trị sản lượng theo kế hoạch.
- Cơ cấu kinh tế của Quận trong tương lai được xác định theo hướng Thương mại Dịch vụ - Công nghiệp - Nông nghiệp - Kinh tế vườn - Văn hóa - Du lịch, YỚi chiều
hướng chuyển dịch này, Quận 12 sẽ thu hút các nhà đầu tư trong các lĩnh vực thương mại
và sản xuất công nghiệp kéo theo nguồn dân nhập cư đổ về làm lao động phục vụ cho các
ngành này. Đây sẽ là yếu tố quan trọng làm cho khối lượng chất thải rắn Quận 12 tăng lên
đang kể.
Dân số
- Dân số trung bình trên địa bàn Quận 12 đến tháng 2006 là 307.449 người, với tổng
số hộ là 70.383 hộ, mật độ dân số trung bình là 5.641 người/km 2. Do ảnh hưởng quá trình
đô thị hóa, tình trạng phân bố dân cư không đều ở các phường, tại phường Đông Hưng
Thuận có mật độ dân cư cao nhất là 12.320 người/km 2; phường Thạnh Xuân, An Phú
Đông có mật độ thấp nhất là 1.926 người/km2 và 1.963 người/km2.
- Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên của quận 12 năm 2006 là 1,2 %.
- Số lao động trung bình trong độ tuổi lao động trên địa bàn Quận năm 2006 là
156.107 người, chiếm 52,46 % tổng dân số. Trong đó, số lao động làm việc trong nền kinh
tế quốc dân là 121.132 người, chiếm 77,6 % trong tổng số lao động.
Bảng 7.5.ẳ Dân sổ phân theo đơn vị hành chính năm 2006
Trang 15
Ngành Công Nghệ Địa Chỉnh
10
STT
Toàn quận
1
p. An Phú Đông
18.294
Tổng sổ
khâu
30.484
(ngưòi)
297.563
17.317
9.110
9.184
4.412
Giói tính (ngưòi)
Sổ
hô
•
Nam
Nữ
14.629
15.855
7.386
(hộ)
143.493 154.070 70.383
8.050
9.267
4.352
2
p. Đông Hưng Thuận
53.749
26.347
27.402
3
p. Hiệp Thành
39.559
18.363
4
p. Tân Chánh Hiệp
32.945
5
p. Tân Thới Hiệp
6
11
p.
Thới
An chính
Đon
vỉ hành
*
p. Trung Mỹ Tây
SVTH:Nguyễn Yến Vĩ
3.529
Mâtđô
••
11.264r
/V A
5.641
dân sô
1.963
21.196
12.44
2
9.526
12.320
7.294
15.914
17.031
7.545
7.818
27.977
13.708
14.269
6.452
p. Tân Thới Nhất
36.906
17.245
19.661
8.490
7
P.Tân Hưng Thuận
24.829
11.573
13.256
5.749
8
p. Thạnh Lộc
21.676
10.828
10.848
5.293
3.716
9
p. Thạnh Xuân
18.656
9.299
9.357
4.485
1.926
10.679
9.464
13.717
(Nguồn:Phòng Thống kê Quận 12)
- Tỷ lệ gia tăng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt chủ yếu là do tỷ lệ gia tăng cơ học
liên quan đến gia tăng dân số, do đó, YỚi tỷ lệ tăng dân số của Quận 12 hiện nay đang ở
mức cao cùng YỚi dân cư từ nơi khác chuyển đến không ngừng sẽ làm tỷ lệ gia tăng khối
lượng chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Quận ngày càng cao.
4. Đánh giá chung về thực trạng phát triển kinh tế - xã hội.
❖ Thuân
• loi
- Địa bàn Quận 12 có nhiều thế mạnh và tiềm năng cho việc phát triển đô thị, thu
hút dân cư.
- Kinh tế và Công nghiệp hiện trên đà phát triển ngày càng nhanh, nhiều cơ sở sản
xuất công nghiệp đã đi vào hoạt động và những dự án công nghiệp lớn và nhỏ đang triển
khai xây dựng. Đặc biệt khu công nghiệp tập trung Tân Thới Hiệp là một trong số những
khu công nghiệp tập trung của Thành phố, đã có quy hoạch được duyệt, là nơi có khả năng
thu hút nhiều lao động.
- Quận có bề dày truyền thống lịch sử cách mạng, có di tích cách mạng nổi tiếng
như chiến khu An Phú Đông - Thạnh Lộc - Thạnh Xuân, có thể kết hợp với cảnh quan
thiên nhiên phong phú trên sông Sài Gòn và vùng đất trù phú ven sông để khai thác du
lịch, nghỉ dưỡng V.V....
❖ Han chế
•
•
- Đội ngũ lao động đông đảo là vốn quý, là nhân tố tích cực để phát triển sản xuất.
Song trong giai đoạn trước mắt nguồn lao động nông nghiệp trên địa bàn quận dôi thừa (do
việc thu hẹp diện tích đất sản xuất nông nghiệp) đã gây ra những rào cản nhất định cho quá
trình phát triển của Quận. Chính vì thế việc đào tạo nghề cho lực lượng lao động này là hết
sức bức thiết.
- Hệ thống hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật còn hạn chế, chưa đảm bảo khả năng
Trang 16
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
phục vụ và đáp ứng yêu càu phát triển đô thị của quận.
1.3 Tổng quan về hiện trạng chất thải rắn sinh hoạt.
Tình hình chung trên thế giói
Ước tính hàng năm lượng chất thải được thu gom trên thế giới từ 2,5 đến 4 tỷ tấn
(ngoại trừ các lĩnh vực xây dựng và tháo dỡ, khai thác mỏ và nông nghiệp). Năm 2004,
tổng lượng chất thải đô thị được thu gom trên toàn thế giới ước tính là 1,2 tỷ tấn. Con số
này thực tế chỉ gồm các nước OECD và các khu đô thị mới nổi và các nước đang phát
triển.
Bảng 1.4: Tình hình thu gom CTRSH trên toàn thế giới năm 2007
Đơn vị tính: triệu tấn
Thu gom chất thải rắn sinh hoạt trên toàn thế giới năm 2007 (triệu tấn)
Các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD
620
Cộng đồng các quốc gia độc lập (trừ các nước ở biển Ban tích)
65
Châu Á (trừ các nước thuộc OECD)
300
Trung Mỹ
30
Nam Mỹ
86
Bắc Phi & Trung Đông
50
Châu Phi cận Sahara
53
9r
1.204
AA
Tong so:
(Nguồn: Hội thảo Nâng cao nhận thức môi trường, Bộ TN-MT, Cục Bảo vệ môi trường, 2008)
Nếu các số liệu trên đổi thành đơn vị tấn chất thải rắn được thu gom mỗi năm trên đàu
người, thì tại các khu đô thị ở Hoa Kỳ có đến hom 700 kg chất thải và gàn 150 kg ở Ấn
Độ. Tỷ lệ phát sinh chất thải đô thị cao đó là; Hoa Kỳ tiếp sau là Tây Ầu và Ôxtrâylia
(600-700 kg/người), sau đó đến Nhật Bản, Hàn Quốc và Đông Âu (300-400kg/người).
Thị trường chất thải đô thị có giá trị cao nhất là Hoa Kỳ với 46,5 tỷ USD, sau đó là châu
Âu với 36 tỷ USD và Nhật Bản là 30,5 tỷ. Chưa đánh giá được chính xác chất thải công
nghiệp. Hiện nay chưa có dữ liệu về chất thải của Liên bang Nga và những con số ước tính
lượng chất thải của Trung Quốc là chưa chính xác. Ngoài ra, chưa có định lượng rõ ràng
về chất thải công nghiệp ở Hoa Kỳ. Chất thải nguy hại thậm chỉ còn khó đánh giá hơn, đặc
biệt là do danh mục chất thải nguy hại vẫn đang được bổ sung, đặc biệt là ở châu Âu.
Hiện nay, chất thải được tái chế bằng nhiều cách vừa biến thành năng lượng lẫn thu hồi
nguyên liệu, và những thị trường thứ cấp đang xuất hiện ngày càng nhiều trên phạm vi
toàn cầu. Trên thế giới, ước tính sơ bộ khối lượng nguyên liệu thứ cấp được trao đổi là 135
triệu tấn. Các nguyên liệu thứ cấp hiện là một trong những dòng nguyên liệu quan trọng
nhất trên toàn thế giới.
Trang 17
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
Bảng 1.5ĩ Loại hình thu gom và xử lý CTRSH theo thu nhập mỗi nước
Loại hình thu gom và xử lý chất thải đô thị theo thu nhập mỗi nước
Chỉ tiêu
GDP
(USD/người/năm)
Các nước thu nhập Các nước thu nhập
thấp (Ấn Độ, Ai Cập- trung bình
các nước châu Phi)
(Ảchentina-Đài
Loan (TQ) SingapoThái Lan EUNMS10)
<5.000
5.000- 15.000
Các nước có thu
nhập cao (Hoa Kỳ15 nước EU-Hồng
Kông)
>20.000
Tiêu thụ giấy/bìa 20
trung bình
(kg/người/năm)
Chất thải đô thi 150-250
(kg/người/năm)
Tỷ lệ thu gom %
<70
20-70
130-300
250-550
350-750
70-95
>95
Các quy định về Không có Chiến
chât thải
lược môi trường
quoc gia
Các quy định hâu
như không có
Không có sô liệu
thông kê
Chiến lược môi
trường quôc gia
Cơ quan môi trường
quoc gia
Luật môi trường
Môt vài số liêu
thông kê
Chiến lược môi
trường quôc gia
Cơ quan môi trường
quoc gia
Các quy định chặt
chẽ và cụ thê
Nhiều số liêu
thông kê
Thành phần chất
thải đô thị (%)
• Chất thải thực 50-80
phâm/dê phân
hủy
4-15
20-65
20-40
15-40
15-50
• Giây và bìa
• Nhựa
• Kim loại
• Thủy tinh
Độ ầm (%)
5-12
1-5
1-5
7-15
1-5
1-5
10-15
5-8
5-8
50-80
40-60
20-30
Nhiệt trị (kcal/kg)
800-1.100
1.100-1.300
1.500-2.700
Phương pháp xử lý Điểm chứa chất
Bãi chôn lấp >90%
thải bât họp pháp
Bắt đàu thu gom có
>50%
chọn lọc
Tái chê không
Tái chế có tổ chức
Trang 18
chính thức 5%-15% 5%
Thu gom có chọn
lọc
Thiêu đôt
Tái chế >20%
(Nguồn: Hội thảo Nâng cao nhận thức môi trường, Bộ TN-MT, Cục Bảo vệ môi trường, 2008)
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
• Các giải pháp sử dụng chất thải rắn
Biến chất thải thành năng lượng: là nhiệm vụ của họat động triển khai sử dụng
tài nguyên tái tạo, giảm các khí nhà kính và phát triển thị trường cácbon. Thiêu đốt chất
thải có thu hồi năng lượng bao gồm xử lý chất thải để sản xuất năng lượng cung cấp cho
các nhà máy và nhà ở. Năng lượng sản xuất ra nhiều hơn năng lượng được sử dụng để
vận hành lò đốt.
Hiện nay có hơn 600 lò đốt chất thải thu hồi năng lượng ở 35 nước. Các thiết bị này xử
lý 170 triệu tấn chất thải đô thị. Đó là nguồn năng lượng tương đương YỚi 220 triệu
thùng dầu hay 600.000 thùng/ngày. Hoa Kỳ tiêu thụ 20 triệu thùng dầu/ngày. Năng lượng
được sản xuất từ 400 lò đốt chất thải ở châu Âu cung cấp điện cho 27 triệu dân hay cung
cấp nhiệt cho 13 triệu dân. Thị trường đốt chất thải ở châu Âu ước tính trị giá 9 tỷ USD.
Một Chỉ thị của châu Âu đề ra mục tiêu đến năm 2010, tổng tiêu thụ năng lượng nội địa là
12% và sản xuất 22,1% điện năng bằng tài nguyên tái tạo. Các bãi chôn lấp hiện đại nhất
cho phép sản xuất khí biogas thông qua việc lên men chất thải, có thể tái sử dụng dưới
dạng điện năng. Ở Hoa Kỳ có 340 trong số 2975 bãi chôn lấp thu hồi khí biogas và xử lý
chất thải có liên quan đến vấn đề giảm các khí nhà kính.
Tiết kiệm tài nguyên: Tiết kiệm tài nguyên là một trong những lợi ích chủ yếu
của họat động thu hồi và tái chế chất thải. Lợi ích nữa của tái chế là giảm các ảnh hưởng
liên quan đến việc sử dụng và chuyển đổi các nguyên liệu thô.
Các số liệu về lượng chất thải vẫn chưa đầy đủ và một số nguyên liệu được tái sử dụng
trực tiếp không được chuyển qua các thiết bị thu hồi làm cho khó đánh giá.
Những nguyên liệu chính được thu hồi và xử lý để tái sử dụng, bao gồm:
• Chất hữu cơ và gỗ
• Giấy, bìa cứng
• Nhựa
• Thủy tinh
• Kim loại có chứa sắt & không chứa sắt
• Vải dệt
• Ắc quy
• Chất thải điện và điện tử (CTĐT) & dung môi.
Bảng 1.6: Thu hồi nguyên liệu từ chất thải đô thị ở Châu Âu và Hoa Kỳ
Đom vị tính: nghìn tấn
Thu hôi nguyên liệu từ chăt thải đô thị ở châu Au và Hoa Kỳ (nghìn tân)
Đức
Pháp Anh
Italia Tây Ban Nha 15 nước Toàn
Hoa Kỳ
EU còn lại châu
Âu
r SI r
Giấy
Thẻ
& 8.500
5.200
3.700
2.000 3.500
Trang 19
9.800
32.700
40.000
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
Nhựa
3.850
350
450
350
310
1.200
6.500
1.930
Thủy
tinh
3.300
2.000
1.500
1.000
510
1.690
10.000
2.350
Kim
loại
không
chứa
sắt
1.204
1.750
75
278
121
797
3.975
1.750
7
16.854 9.300
5.725
3.628
4.441
13.487
53.175
46.030
Tông
r
A
SÔ
Ắc qui
11.5
9.6
28
11.000
Sắt thải
tò xe cộ
17.000
Ước tính: 30% giấy, 20% nhựa và 20% kim loại không chứa sắt được thu hồi ở 15 nước
EU còn lại.
Giấy và bìa cứng được thu hồi tò chất thải đô thị và công nghiệp
(Nguồn: Dự án Kinh tế chất thải, NXB Quốc gia, 2005)
Hiện trạng chất thải rắn ở Việt Nam
Tình hình phát sinh
Ở Việt Nam mỗi năm phát sinh đến hom 15 triệu tấn chất thải rắn, trong đó chất thải
sinh hoạt từ các hộ gia đình, nhà hàng, các khu chợ và kinh doanh chiếm tới 80% tổng
lượng chất thải phát sinh trong cả nước. Lượng còn lại phát sinh từ các cơ sở công
nghiệp. Chất thải nguy hại công nghiệp và các nguồn chất thải y tế nguy hại tuy phát sinh
với khối lượng ít hom nhiều nhưng cũng được coi là nguồn thải đáng lưu ý do chúng có
nguy cơ gây hại cho sức khoẻ và môi trường rất cao nếu như không được xử lý theo cách
thích hợp.
Bảng 1.7: Lượng chất thải phát sinh ở Việt Nam năm 2007
Đơn vị tính: tấn/năm
Nguồn
Thành phần
Lượng phát sinh (tấn/năm)
Chất thải sinhCác khu thươngThức ăn, nhựa, 6.400.000 6.400.000
hoạt
mại, khu dân cư giấy, thuỷ tinh
2.800.000
2.400
Chất thải côngCác cơ sở côngXăng dầu, bùn 126.000
Chất thải nguy
côngnghiệp
Các cơ sở côngKim
nghiệp
thải, loại,
cácgỗ chất 1.740.000 770.000
nghiệp khôngnghiệp
hại
hữu cơ
nguy hại
2400
Chất thải y tếBệnh viện
Mô, mẫu máu, xi 126.000
nguy hại
lanh
128.000
2.510.000
Tổng lượng chất thải phi nông nghiệp
Nông
nghiệp
8.266.000 7.172.400
Trồng trọt, chănThân, rê, Trang
20Không có 64.560.000
lá cây,
nuôi
cỏ cây
(Nguồn: Báo cáo Hiện trạng Môi trường Việt Nam,Bộ TN-MT, 2007)
ml Ạ A If
21.500
15.459.000
64.560.000
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
Các đô thị là nguồn phát sinh chính của chất thải sinh hoạt. Các khu đô thị tuy có dân
số chỉ chiếm 24% dân số của cả nước nhưng lại phát sinh đến hom 6 triệu tấn chất thải
mỗi năm (tương ứng với 50% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt của cả nước). Ước tính
mỗi người dân đô thị ở Việt Nam trung bình phát thải khoảng trên 2/3 kg chất thải mỗi
ngày, gấp đôi lượng thải bình quân đầu người ở vùng nông thôn. Chất thải phát sinh từ
các hộ gia đình và các khu kinh doanh ở vùng nông thôn và đô thị có thành phàn khác
nhau. Chất thải sinh hoạt tò các hộ gia đình, các khu chợ và khu kinh doanh ở nông thôn
chứa một tỷ lệ lớn các chất hữu cơ dễ phân huỷ (chiếm 60-75%). Ở các vùng đô thị, chất
thải có thành phần các chất hữu cơ dễ phân huỷ thấp hơn (chỉ chiếm cỡ 50% tổng lượng
chất thải sinh hoạt). Sự thay đổi về mô hình tiêu thụ và sản phẩm là nguyên nhân dẫn đến
làm tăng tỷ lệ phát sinh chất thải nguy hại và chất thải không phân huỷ được như nhựa,
kim loại và thuỷ tinh.
Bảng 1.8: Phân loạỉ chất thải sinh hoạt
Đơn vị tỉnh: kg/người/ngày
Lượng phát thải theo đầuTỷ lệ % so với Thành phần
người (kg/người/ngày) tổng lượng thải hữu cơ ( % )
Đô thị (Toàn quốc)
0,7
50
TP. Hồ Chí Minh
1,3
9
Hà Nội
1,0
6
Đà Nang
0,9
2
Nông thôn (Toàn quốc)
0,3
50
55
60-65
(Nguồn: Khảo sát của nhóm tư vẩn 2008, Cục bảo vệ Môi trường)
Tình hình quản lý
Việc xử lý chất thải chủ yếu do các công ty môi trường đô thị của các tỉnh/thành phố
(URENCO) thực hiện. Đây là cơ quan chịu trách nhiệm thu gom và tiêu huỷ chất thải sinh
hoạt, bao gồm cả chất thải sinh hoạt gia đình, chất thải văn phòng, đồng thời cũng là cơ
quan chịu trách nhiệm xử lý cả chất thải công nghiệp và y tế trong hầu hết các trường
hợp. về mặt lý thuyết, mặc dù các cơ sở công nghiệp và y tế phải tự chịu trách nhiệm trong
việc xử lý các chất thải do chính cơ sở đó thải ra, trong khi Chính phủ chỉ đóng vai trò là
người xây dựng, thực thi và cưỡng chế thi hành các quy định/văn bản quy phạm pháp luật
liên quan, song trên thực tế Việt Nam chưa thực sự triển khai theo mô hình này. Chính vì
thế, hoạt động của các công ty môi trường đô thị liên quan đến việc xử lý chất thải sinh
hoạt là chính do có quá ít thông tin về thực tiễn và kinh nghiệm xử lý các loại chất thải
khác.
Hệ thống quản lý CTR ở một số đô thị lớn ở Việt Nam được chia thành 4 cấp độ:
- Bộ TN-MT chịu trách nhiệm vạch chiến lược cải thiện môi trường chung cho cả
nước, tư vấn cho Nhà nước để đưa ra các luật, chính sách quản lý môi trường quốc gia;
- Bộ Xây dựng hướng dẫn chiến lược quản lý và xây dụng đô thị, quản lý chất thải;
- UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, chỉ đạo ƯBND các quận, huyện, Sở
Trang 21
Ngành Công Nghệ Địa Chính
SVTH: Nguyễn Yến Vi
Tài nguyên và Môi trường và sở Giao thông Công chính thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi
trường đô thị, chấp hành nghiêm chỉnh chiến lược chung và luật pháp chung về bảo vệ môi
trường của Nhà nước thông qua xây dụng các quy tắc, quy chế cụ thể;
- URENCO là đơn vị trực đảm nhận nhiệm vụ xử lý chất thải, bảo vệ môi trường
thành phố theo chức trách được sở Giao thông Công chính thành phố giao nhiệm vụ.
Trang 22
Ngành Công Nghệ
Địa Chính
Nguyễn Yến Vi
Bộ Tài nguyên &
Môi trường
UBND
Thành
phố
Sở
Tài
nguyên
&
Môi trường
Bộ
Xây
Sở
Giao
dựng
thông Công
chính
Công ty Môi
trường đô
thị
(URENCO)
Sân tập kết
UBN
D Các
cấp
dưới
Chất thải
rắn
Sơ đồ 3: Hệ thống quản lý chất thải ở một số đô thị Việt Nam Tỷ lệ thu
gom chất thải sinh hoạt tính trung bình cho cả nước chỉ tăng từ 65-71% ( giai đoạn từ
2007 - 2008). Ở các thành phố lớn hom thì tỷ lệ thu gom chất thải sinh hoạt cũng cao hơn,
và trong năm 2003 tỷ lệ này dao động từ mức thấp nhất là 45% ở Long An đến mức cao
nhất là 95% ở thảnh phố Huế. Tính trung bình, các thành phố có dân số lớn hơn 500.000
dân có tỷ lệ thu gom đạt 76% trong khi đó tỷ lệ này lại giảm xuống còn 70% ở các thành
phố có số dân tò 100.000 - 350.000 người. Ở các vùng nông thôn, tỷ lệ thu gom rất thấp.
Do xa xôi và các dịch vụ thu gom không đến được các vùng nông thôn nên chỉ có khoảng
20% nhóm các hộ gia đình có mức thu nhập cao nhất ở các vùng nông thôn được thu gom
rác. Ở các vùng đô thị, dịch vụ thu gom chất thải thường cũng chưa cung cấp được cho
các khu định cư, các khu nhà ở tạm và ngoại ô thành phố là nơi sinh sống
Trang 23
chủ yếu của các hộ dân có thu nhập thấp. Nhiều sáng kiến mới đang được thực hiện nhằm
khắc phục tình trạng thiếu các dịch vụ thu gom chất thải sinh hoạt.
Với chủ trương xã hội hoá công tác bảo vệ môi trường, Chính phủ khuyến khích các
công ty tư nhân và các tổ chức hoạt động dựa vào cộng đồng cộng tác chặt chẽ YỚi các
cơ quan quản lý ở cấp địa phương trong công tác quan lý chất thải rắn. Một số mô hình đã
được thử nghiệm, mang lại kết quả khả quan, song các chính sách và cải cách các cơ chế
quản lý cũng cần phải được củng cố. Phần lớn chất thải công nghiệp và chất thải y tế
nguy hại được thu gom cùng với chất thải thông thường. Có rất ít số liệu thực tiễn về
công tác thu gom và tiêu huỷ chất thải ở các cơ sở công nghiệp và y tế. Phần lớn các cơ
sở này đều họp đồng với công ty môi trường đô thị ở địa phương để tiến hành thu gom
chất thải của cơ sở mình. Thậm chí, chất thải nguy hại đã được phân loại từ chất thải y tế
tại bệnh viện hay cơ sở công nghiệp, sau đó lại đổ lẫn với các loại chất thải thông thường
khác trước khi công ty môi trường đô thị đến thu gom. Các cơ sở y tế có lò đốt chất thải y
tế tự xử lý chất thải y tế nguy hại của họ ngay tại cơ sở, chất thải qua xử lý và tro tò lò đốt
chất thải sau đó cũng được thu gom cùng với các loại chất thải thông thường khác.
Tình hình xử lý
Lượng chất thải rắn thu gom tại các đô thị Việt Nam hiện chỉ đạt khoảng 70% yêu càu
so với thực tế và chủ yếu tập trung tại các khu vực nội thành. Phàn lớn các đô thị, khu đô
thị đều chưa có bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh và vận hành đúng quy trình. Bên
cạnh đó, các loại chất thải nguy hại không được phân loại riêng mà trộn chung với những
chất thải sinh hoạt, nếu không được xử lý triệt để sẽ gây ô nhiễm môi trường nghiêm
trọng, dẫn đến suy thoái môi trường đất, nước, không khí...
Hiện tại, công nghệ xử lý chất thải rắn ở các đô thị Việt Nam khá đa dạng, tùy theo đặc
điểm đô thị mà mỗi đô thị áp dụng những công nghệ xử lý riêng. Công nghệ xử lý rác thải
rắn theo kiểu xử lý cuối đường ống, chôn lấp, chế biến rác thành phân vi sinh và sản
phẩm nhựa được khá nhiều đô thị áp dụng. Đó là Nhà máy xử lý rác Đông Vinh (TP.
Vinh - Nghệ An) sử dụng công nghệ Seraphin có công suất từ 80 - 150 tấn/ngày; Nhà
máy xử lý rác Thủy Phương (TP. Huế - Thừa Thiên Huế) áp dụng công nghệ ASC, công
suất 80 - 150 tấn/ngày, trong đó 85 - 90% rác thải được chế biến và tái chế, 10 - 15% rác
thải chôn lấp, không phát sinh nước rỉ rác.
1 Nội dung, phương pháp và phương tiện nghiên cứu
Nội dung nghiên cứu
- Đánh giá thực trạng môi trường địa bàn nghiên cứu.
- Đánh giá hiện trạng chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn nghiên cứu.
- Đánh giá hiện trạng dữ liệu.
- Xây dựng bản đồ Quản lý chất thải rắn sinh hoạt Quận 12 tỷ lệ 1:25000.
- Phân tích ứng dụng của GIS trên bản đồ Quản lý chất thải rắn sinh hoạt Quận 12 tỷ
lệ 1:25000.
- Đánh giá khả năng ứng dụng của bản đồ Quản lý chất thải rắn sinh hoạt Quận 12 tỷ
lệ 1:25000 trong thực tế.
- Đánh giá khả năng ứng dụng của phàn mềm Maplnfo trong xây dụng bản đồ Quản
lý chất thải rắn sinh hoạt Quận 12 tỷ lệ 1:25000.
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu thựcđịa: điều tra trực tiếp hoặc gián tiếp và thu thập thông
tin các nguồn phát sinh CTRSH.
Phương pháp phân tích thống kê:
- Dùng để tổng họp các số liệu, chỉ tiêu thu thập được. Qua đó, chúng ta có thể đánh
giá đúng hiện trạng CTRSH trên địa bàn Quận 12.
- Phân cấp tài liệu thu thập được.
- Thống kê các dữ liệu, số liệu theo các tiêu thức của một cơ cấu.
- Xử lý, tổng họp tài liệu: xâu chuỗi các dữ liệu, số liệu một cách hệ thống theo từng
nội dung cụ thể. Từ những số liệu rời rạc tổng hợp thành những bảng biểu thống kê, biểu
đồ đồ thị. Căn cứ vào kết quả này để tổng hợp, nhận xét và kết luận.
Phương pháp GIS
Trên cơ sở vận dụng phần mem Maplnfo xây dụng, thành lập bản đồ gồm cả dữ liệu
không gian và dữ liệu thuộc tính. Từ đó, tiến hành xử lý, tích hợp phân tích, mô hình hoá,
biên tập, xuất bản,... ra hệ thống dữ liệu theo mục đích đề ra. Phương pháp này được sử
dụng nhiều để xây dựng hệ thống bản đồ chuyên đề về kinh tế - xã hội, bản đồ về văn
hoá, giao thông, môi trường...
Phương pháp bản đồ
