Kế toán quản trị tinh gọn

MỤC LỤC
Lời mở đầu……………………………………………………………………………...……2
Chương I: Tổng quan về kế toán quản trị tinh gọn……………….....................................3
1.

Phương thức sản xuất tinh gọn...…………….. ………………………………..........…...3
1.1 Thế nào là phương thức sản xuất tinh gọn…………….……………………...………...3
1.2 Nguyên tắc của phương thức sản xuất tinh gọn...……………………………..................3
2. Các nhân tố thúc đẩy kế toán quản trị theo hướng tinh gọn…..………..…………….......5
3.

Kế toán quản trị tinh gọn……………………………………………...….………….…. 6

3.1 Khái niệm kế toán quản trị tinh gọn…………………………………...……………..…..6
3.2 Nội dung kế toán quản trị tinh gọn……………………………………..…………..…....7
3.2.1 Nội dung kế toán quản trị tinh gọn…………………………………..…………..……..7
3.2.2 Công cụ được sử dụng trong kế toán quản trị tinh gọn………………..………...……...9
3.3 Lợi ích của kế toán quản trị tinh gọn…………………………………………………...13
4. Phân biệt kế toán theo phương pháp truyền thống và kế toán quản trị theo phương pháp
tinh gọn……………………………………………………………………………..……...14
Chương II: Nghiên cứu liên quan đến kế toán quản trị tinh gọn………......................17
Chương III: Vận dụng kế toán quản trị tinh gọn vào thực tiễn doanh nghiệp Việt
Nam………………………………………………………………….……….......................19
1. Điều kiện vận dụng kế toán quản trị tinh gọn vào Việt Nam………………………......18
1.1 Tính phù hợp với luật pháp Việt Nam…………………………………………………18
1.2 Tính phù hợp với mô hình tổ chức, quản lý sản xuất ở các doanh nghiệp Việt Nam…18
1.3 Tính phù hợp giữa lợi ích và chi phí……………………………………………..……..18
1.4 Tính phù hợp với đặc điểm kế toán quản trị tinh gọn………………………………..…18

2. Thử thách đặt ra khi áp dụng mô hình kế toán tinh gọn………….………………………20
3. Mục tiêu của việc vận dụng kế toán quản trị tinh gọn ở Việt Nam……………………....22
4. Một số kiến nghị để vận dụng kế toán quản trị tinh gọn ở Việt Nam…………………….22
Kết luận………………………………………………………………………………..….20
Danh mục tài liệu tham khảo…………………………………………………………..…21
1

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn

LỜI MỞ ĐẦU
Tại các doanh nghiệp sản xuất, vấn đề sản xuất và chi phí sản xuất luôn được đặt ra
xem xét, nhằm tìm cách cải thiện để mang lại hiệu quả cao nhất trong sản xuất cũng như
hướng tới người tiêu dùng ở mức độ cao nhất. Thật vậy, trong một vài năm trở lại đây, một
vài công ty đang cố gắng vận dụng, phát triển quá trình sản xuất tinh gọn như là một yếu tố
then chốt để mở rộng và gia tăng lợi nhuận cho công ty mình. Tuy nhiên, hầu hết những
công ty này vẫn còn giữ lại các công cụ quản lý, chế độ kế toán, tài chính và những cách
thức đo lường kết quả theo phướng cách truyền thống. Điều này sẽ làm giảm đi phần nào
những hiệu quả mà mô hình tinh gọn trong sản xuất mang lại cho đơn vị. Do vậy, các
chuyên gia tài chính trong công ty này đã cố gắng tìm cách tháo bỏ những khó khăn này, để
đem lại hiệu quả cao nhất của mô hình sản xuất tinh gọn bằng cách thực hiện một phương
pháp mới, một phương pháp phi truyền thống để có thể quản lý và đo lường doanh nghiệp.
Mô hình mới này được gọi là mô hình kế toán tinh gọn.
Phương thức sản xuất tinh gọn đang dần được các doanh nghiệp Việt Nam ở mọi
quy mô và lĩnh vực sản xuất học hỏi và áp dụng. Phương thức sản xuất tinh gọn hướng về
phát triển hệ thống sản xuất chỉ sử dụng những nguồn lực được tính toán là thực sự cần thiết
cho quá trình sản xuất và chỉ sản xuất theo đúng số lượng yêu cầu của khách hàng, hạn chế
tối đa lượng hàng tồn kho. Phương thức này hoàn toàn khác với phương thức sản xuất hàng

loạt với chi phí trên mỗi đơn vị hàng giảm khi một lượng lớn hàng hóa được sản xuất thông
qua việc chia chi phí cố định trên một số lượng lớn. Kế toán quản trị theo phương pháp
truyền thống được xây dựng để hỗ trợ cho phương thức sản xuất hàng loạt và để đánh giá
hàng tồn kho.
Vì vậy, việc nghiên cứu một hệ thống kế toán quản trị phù hợp với phương thức sản
xuất tinh gọn là một vấn đề cấp thiết, nó có ý nghĩa quan trọng đối với thực tiễn quản trị tài
chính cho các doanh nghiệp áp dụng phương thức sản xuất tinh gọn.

2

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn

CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TINH GỌN
1. Phương thức sản xuất tinh gọn.
_Trước khi tìm hiểu về kế toán quản trị theo hướng tinh gọn, chúng ta tìm hiểu qua về
phương thức sản xuất tinh gọn để thấy được sự khác biệt trong quá trình vận hành hệ thống
sản xuất từ đó tìm hiểu phương pháp kế toán quản trị truyền thống có phù hợp và đáp ứng
được chức năng cung cấp thông tin phục vụ kịp thời cho hoạt động sản xuất tinh gọn hay
chưa.
1.1 Thế nào là Phương thức sản xuất tinh gọn?
_Phương thức sản xuất tinh gọn (Lean manufacturing) là triết lý sản xuất hướng tới việc rút
ngắn khoảng thời gian từ khi nhận được đơn hàng cho đến khi giao sản phẩm cho khách
hàng. Nó được xây dựng bởi một hệ thống các công cụ và phương pháp quản lý nhằm liên
tục loại bỏ tất cả các sự lãng phí trong sản xuất, giảm được chi phí, giúp cho doanh nghiệp
trở nên cạnh tranh hơn, đáp ứng nhanh chóng các yêu cầu của thị trường. Doanh nghiệp áp
dụng phương thức sản xuất tinh gọn sẽ chú trọng vào việc gia tăng các nguồn lực xuất phát
từ nhu cầu khách hàng, tức là chỉ sản xuất những gì khách hàng yêu cầu, mong muốn và

đúng số lượng khách hàng cần.
1.2 Nguyên tắc của phương thức sản xuất tinh gọn.
1.2.1 Nhận thức về sự lãng phí
_ Bất kỳ vật liệu, quy trình hay tính năng nào không tạo thêm giá trị theo quan điểm của
khách hàng được xem là thừa và nên loại bỏ. Dưới cái nhìn của khách hàng, một sản phẩm
hay dịch vụ được đánh giá là có giá trị khi nó đảm bảo được các vấn đề về chất lượng, tốc độ
đáp ứng dịch vụ và thuộc tính phù hợp với nhu cầu khách hàng mà sản phẩm đó đem lại. Ví
dụ như máy móc thiết bị để cách xa phải mất thời gian di chuyển của nhân viên là lãng phí
cần được loại bỏ.
1.2.2 Chuẩn hóa quy trình
_Tất cả các thao tác do công nhân thực hiện trong sản xuất được hướng dẫn chi tiết về nội
dung, trình tự, thời gian và kết quả. Điều này giúp loại bỏ sự khác biệt trong cách các công
nhân thực hiện công việc. Chuẩn hóa quy trình sẽ giúp cho nhân viên nhận diện những điều
kiện làm việc phù hợp, nhận diện khi nào công việc bắt đầu đi ra khỏi khuôn khổ, cung cấp
3

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
thông tin phản hồi nhanh chóng đến hoạt động của cả quy trình, báo động những vấn đề
nguy hiểm có thể xảy ra để giải quyết và đưa nó quay trở về quy trình đúng.
1.2.3 Quy trình liên tục
_Hướng tới việc triển khai một quy trình sản xuất liên tục, luồng nguyên liệu và phụ liệu di
chuyển đều đặn không bị ùn tắc, gián đoạn, đi vòng lại, trả về hay phải chờ đợi giữa các
công đoạn sản xuất.
1.2.4 Sản xuất kéo
_Sản xuất kéo chủ trương chỉ sản xuất những gì cần và vào lúc cần đến. Sản xuất được diễn
ra dưới tác động của các công đoạn sau, nên mỗi phần hành chỉ sản xuất theo yêu cầu của
công đoạn kế tiếp.

1.2.5 Chất lượng từ gốc
_Các vấn đề nảy sinh trong sản xuất phải xác định được nguồn gốc phát sinh và được loại
trừ ngay để đảm bảo chất lượng ở mỗi công đoạn sản xuất. Và để nhận diện nguyên nhân
một cách hiệu quả, công nhân được yêu cầu tự kiểm soát chất lượng công việc của mình,
không để sản phẩm kém chất lượng đi vào các công đoạn sản xuất tiếp theo.
1.2.6 Liên tục cải tiến
_Đòi hỏi cố gắng đạt đến sự hoàn thiện bằng cách không ngừng loại bỏ những lãng phí khi
phát hiện ra chúng, rất cần sự tham gia tích cực của công nhân trong quá trình cải tiến liên
tục.
1.3 Những khác biệt giữa sản xuất truyền thống và sản xuất tinh gọn
Tiêu chí
Sản xuất truyền thống
Sản xuất tinh gọn
Định hướng
Theo nhà cung cấp
Theo khách hàng
Các đơn hàng đến nhà máy dựa trên
Hoạch định Các đơn hàng được đưa tới nhà máy
yêu cầu khách hàng hay nhu cầu của
công đoạn kế tiếp
Quy mô
Lớn
Nhỏ
mỗi lô
Kiểm soát
Nhân viên kiểm soát chất lượng
Công nhân kiểm tra trên dây chuyền
chất lượng
kiểm tra lấy mẫu ngẫu nhiên
Hàng tồn

Tập hợp sản phẩm dở dang giữa các
Không có hoặc rất ít sản phẩm dở
kho
công đoạn sản xuất
dang giữa các công đoạn sản xuất
Bàn giao
Vật liệu sau mỗi khâu được tập trung
Vật liệu được bàn giao trực tiếp từ
sản phầm
vào kho bán thành phẩm trước khi
mỗi khâu cho khâu kế tiếp
dở dang
được đưa vào khâu tiếp theo
Chu kỳ sản xuất mất nhiều thời gian
Chu kỳ sản xuất được rút ngắn gần
Thời gian
hơn thời gian thật sự dành cho việc bằng thời gian dành cho việc xử lý vật
chu kỳ
xử lý vật liệu
liệu
4

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
_Trong sản xuất tinh gọn, tổ chức sản xuất theo mô hình chuỗi giá trị, các thước đo đánh giá
hiệu quả hệ thống sản xuất tinh gọn cũng được xây dựng thông qua thước đo đánh giá thực
hiện tại chuỗi giá trị. Chuỗi giá trị mang tính hê thống, là sự kết nối tất cả các công đoạn,
thao tác và hoạt động hỗ trợ được yêu cầu để sản xuất hay cung cấp một dịch vụ nào đó từ

khi đặt mua nguyên vật liệu cho tới khi giao sản phẩm hoàn thành hoặc hoàn tất cung cấp
dịch vụ cho khách hàng. Sự kết nối thể hiện ở chỗ khi có một sự thay đổi tại một công đoạn
nào đó thì nó sẽ được đánh giá dựa trên ảnh hưởng đối với cả quy trình. Mục đích của chuỗi
giá trị là rút ngắn thời gian sản xuất, tăng năng suất lao động, do đó việc đánh giá mức độ
thực hiện công việc cụ thể được cập nhật theo từng giờ hoặc từng ngày để nắm được kết quả
mong muốn của chuỗi giá trị đã đạt được hay chưa. Khi kết quả không như mong đợi, doanh
nghiệp rà soát lại để tìm nguyên nhân vì sao hoạt động không hiệu quả. Việc tiến hành phân
tích nguyên nhân và kết quả thường xuyên tạo ra một chương trình cải tiến liên tục trong sản
xuất. Sự tác động lẫn nhau giữa những kết quả mong muốn của chuỗi giá trị và chương trình
cải tiến liên tục lại thiết lập những tiêu chuẩn mới cho các nhân tố then chốt của quy trình
sản xuất. Để đảm bảo chuỗi giá trị vận hành tốt, các nguyên tắc tinh gọn được duy trì thì một
vấn đề có ảnh hưởng lớn đó chính là văn hóa quản lý con người trong doanh nghiệp. Quản lý
theo mệnh lệnh từ trên xuống cần phải loại bỏ mà thay vào đó là việc phân quyền quản lý
cho từng nhân viên. Khi nhân viên được trao quyền, họ sẽ cảm thấy mình có giá trị trong
công ty, say mê làm việc hơn và cảm thấy hứng khởi trong việc phát hiện các vấn đề trục
trặc sản xuất, đưa ra bằng chứng, tìm hiểu về nguyên nhân và nghiên cứu cách giải quyết, vì
họ biết những nguyên nhân và giải pháp này sẽ được cập nhật vào hệ thống chuẩn của công
ty. Điều này đảm bảo bất cứ khi nào quy trình hoạt động không hoàn hảo và nhân viên biết
được nguyên nhân, nếu cách giải quyết đã được chuẩn hóa thì nhân viên sẽ khắc phục ngay
lập tức, không mất thời gian chờ đợi chỉ đạo giải quyết vấn đề từ cấp trên.
2. Các nhân tố thúc đẩy kế toán quản trị theo hướng tinh gọn
_Doanh nghiệp tinh gọn rất cần một hệ thống kế toán quản trị phù hợp để hỗ trợ quá trình
thực hiện phương thức sản xuất tinh gọn. Ngòai các thông tin về chi phí và thu nhập của
từng bộ phận, từng mặt hàng sản xuất… hệ thống kế toán quản trị phải có khả năng đo lường
và cung cấp liên tục thông tin về các hoạt động cải tiến tại mọi cấp trong tổ chức. Giúp ban
lãnh đạo nắm bắt tốt hơn các lợi ích công ty đạt được thông qua loại bỏ những hoạt động
lãng phí không phục vụ cho nhu cầu của khách hàng. Từ đó, ban lãnh đạo mới tự tin để thúc
đẩy và theo đuổi phương pháp sản xuất tinh gọn. Khi một công ty áp dụng phương thức sản
xuất tinh gọn, có nhiều sự thay đổi về tổ chức sản xuất, chính vì thế các phương pháp kiểm
soát và các thước đo đánh giá thực hiện hoạt động truyền thống trở nên không còn thích hợp.

Hệ thống kế toán truyền thống cũng không ngoại lệ. Trước khi tìm hiểu về kế toán quản trị
5

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
theo hướng tinh gọn, chúng ta tìm hiểu những bất cập của hệ thống kế toán quản trị truyền
thống đối với phương thức sản xuất tinh gọn:
+ Kế toán quản trị truyền thống được thiết kế nhằm phục cho phương thức sản xuất đại trà,
quy mô sản xuất lớn, mức độ tồn kho cao. Quy trình của kế toán truyền thống phức tạp, yêu
cầu một số lượng lớn các công việc và các báo cáo không tạo ra giá trị cho khách hàng như
báo cáo hiệu quả lao động, phân bổ chi phí sản xuất chung... Những thước đo đánh giá này
hoàn toàn không phục vụ cho những công ty hướng tới phương thức sản xuất tinh gọn vì
phương thức sản xuất tinh gọn xuất phát từ nhu cầu của khách hàng, chỉ sản xuất đúng, đủ
theo đơn đặt hàng của khách hàng, luôn luôn tạo ra một sự giảm đáng kể của hàng tồn kho
và chú trọng tới việc loại bỏ những hoạt động không tạo ra giá trị.
+ Kế toán quản trị truyền thống cung cấp các báo cáo dự toán chi phí được xây dựng từ định
mức chi phí để kiểm soát hiệu quả hoạt động sản xuất đồng thời xây dựng các phương pháp
phân bổ chi phí chung phù hợp với mức độ hàng tồn kho cao. Điều này trái ngược với
nguyên tắc của phương thức sản xuất tinh gọn, hoạt động sản xuất được quản lý theo cách
trực quan, chất lượng được chính các công nhân kiểm soát, quy trình sản xuất tổ chức theo
chuỗi giá trị, hạn chế tối đa chi phí sản xuất chung.
+ Kế toán quản trị truyền thống không có phương pháp tốt để phán ánh những ảnh hưởng
tích cực của các hoạt động cải tiến sản xuất tinh gọn lên các báo cáo phân tích hoạt động
kinh doanh. Ngược lại, trên các báo cáo lại thể hiện những thông tin tiêu cực trong khi các
hoạt động cải tiến tinh gọn đang được thực hiện rất tốt. Một ví dụ là doanh nghiệp thực hiện
loại bỏ các hoạt động lãng phí, thực hiện giao hàng đúng hẹn, làm tăng giá trị khách hàng và
tạo ra năng lực sẵn có để đáp ứng thêm nhu cầu của khách hàng, điều này rõ ràng tăng thêm
sức mạnh cho công ty nhưng các báo cáo truyền thống lại không chỉ ra được những kết quả

này hoặc lại chỉ ra rằng nguồn lực đang không được tận dụng hiệu quả.
+ Báo cáo kết quả kinh doanh của từng bộ phận theo số dư đảm phí thường khó hiểu đối với
những nhà quản lý sản xuất cấp cơ sở, những người không có chuyên môn về kế toán sử
dụng để đưa ra các quyết định trong bộ phận của mình.
+ Kế toán quản trị truyền thống sử dụng hệ thống chi phí đơn vị sản phẩm tiêu chuẩn để
kiểm soát chi phí, trong khi đó, đối với phương thức sản xuất tinh gọn, hoạt động sản xuất
được quản lý trực quan chặt chẽ, việc giảm chi phí được thực hiện thông qua việc loại bỏ các
hoạt động lãng phí trong quy trình cải tiến sản xuất liên tục. Các hoạt động lãng phí xác định
được là nhờ vào các thước đo đánh giá công việc thực hiện đã được xây dựng chứ không
phải nhờ vào so sánh chi phí thực tế với chi phí tiêu chuẩn.
_Thực hiện kế toán quản trị theo hướng tinh gọn không phải là tạo ra một cách mới hoàn
toàn của sổ sách kế toán, thông tin chi phí trong kế toán quản trị theo hướng tinh gọn cũng
chính là thông tin chi phí trong hệ thống kế toán truyền thống. Nó chỉ là vấn đề thiết kế lại
dữ liệu để thích hợp với nhu cầu của phương thức sản xuất tinh gọn và bổ sung những thông
tin phi tài chính để nắm bắt được việc cải tiến sản xuất tinh gọn. Mục đích của kế toán quản
6

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
trị theo hướng tinh gọn không phải là phân bổ chi phí hoàn hảo mà là chi phí được nhận diện
chính xác theo đối tượng chịu chi phí.
3. Kế toán quản trị tinh gọn
3.1 Khái niệm kế toán quản trị tinh gọn (“Lean Accounting”, Joe Stenzel, 2007)
_Kế toán quản trị theo hướng tinh gọn (Lean Accounting, L/A) là mô hình kế toán được thiết
kế cho các doanh nghiệp thực hiện phương pháp sản xuất kinh doanh tinh gọn. Mô hình này
bao gồm những phương pháp như tổ chức và quản lý chi phí theo dòng giá trị, thay đổi kỹ
thuật đánh giá hàng tồn kho và đưa thêm một số thông tin phi tài chính vào báo cáo tài chính
công ty. Kế toán quản trị theo hướng tinh gọn:

+ Cung cấp thông tin đúng, kịp thời và dễ hiểu để thúc đẩy sự chuyển đổi tinh gọn xuyên
suốt tổ chức, để đưa ra quyết định nhằm làm tăng giá trị cho khách hàng, góp phần tăng
trưởng, tạo lợi nhuận và dòng tiền cho doanh nghiệp.
+ Sử dụng công cụ tinh gọn để loại bỏ những lãng phí từ quy trình kế toán trong khi vẫn duy
trì kiểm soát tài chính kỹ lưỡng.
+ Tuân thủ các chuẩn mực kế toán, những quy định của báo cáo bên ngoài và báo cáo nội
bộ.
_Để có thể thay đổi và áp dụng thống nhất cho toàn doanh nghiệp được như vậy, L/A đã
thực hiện một quy trình được gọi là quy trình quản lý dòng chảy giá trị. Quản lý dòng chảy
giá trị (VSM) là một cách thức khác để đo lường và đánh giá kết quả hoạt động của một
doanh nghiệp và yêu cầu phải thay đổi quy trình ra quyết định. Hơn hẳn cách thức quản
lý và đo lường kết quả với các bộ phận truyền thống, chẳng hạn như bộ phận dịch vụ
khách hàng, bộ phận mua sắm, bộ phận sản xuất, kỹ sư, tài chính và kế toán, công ty lúc
này sẽ tổ chức đơn vị của mình thành những dòng giá trị và quản lý, đo lường theo từng
dòng chảy giá trị này. Một dòng chảy giá trị sẽ bao gồm tất cả các chức năng và con
người để hỗ trợ hoàn toàn từ đầu đến cuối của chính dòng chảy giá trị đó. Người quản lý
dòng chảy giá trị có trách nhiệm bao quát toàn bộ và hướng đến lợi nhuận chung của
dòng giá trị đó. Vào mỗi tuần, các thành viên trong cùng một nhóm của dòng chảy giá trị
sẽ cùng nhau đo lường giá trị đã thu được, bao gồm cả đánh giá quá trình hoạt động,
năng lực, khía cạnh tài chính của dòng chảy giá trị. Hơn thế nữa, mục tiêu của việc quản
lý dòng chảy giá trị là để xác định và giảm hoặc loại bỏ các lãng phí trong dòng chảy giá
trị tại công ty của bạn. Khái niệm lãng phí trong tinh gọn là bất cứ cái gì không làm tăng
giá trị sản phẩm, và VSM là một công cụ cực kỳ hiệu quả giúp cho cấp quản lý và công ty
tập trung vào các nỗ lực liên tục cải tiến trong lộ trình đúng đắn, và cải thiện dòng chảy
sản phẩm thông qua quy trình sản xuất bằng cách giảm bớt các cản trở và các sản phẩm
dở dang hay chậm tồn trong dây chuyền. Việc cải thiện dòng chảy sẽ làm tăng lợi ích sản
xuất.
7

Trang



Kế toán quản trị tinh gọn

3.2 Nội dung kế toán quản trị tinh gọn
3.2.1 Nội dung kế toán quản trị tinh gọn
_Doanh nghiệp áp dụng phương thức sản xuất tinh gọn đánh giá thực hiện hoạt động thông
qua các thước đo trực quan ngay tại nơi làm việc và theo chuỗi giá trị thông qua quy trình
cải tiến liên tục. Trong mô hình sản xuất tinh gọn, kế toán được yêu cầu phải từ bỏ vai trò
dẫn dắt hoạt động mà thay vào đó là đóng vai trò hỗ trợ hoạt động, thông tin từ bộ máy kế
toán dùng để xây dựng hệ thống thông tin hoạt động cho các phòng ban khác để họ cải tiến
quy trình sản xuất, cung cấp giá trị cho khách hàng. Kế toán quản trị theo hướng tinh gọn tạo
ra phương pháp tinh gọn cho hệ thống kế toán của công ty, xây dựng quy trình kiểm soát và
các thước đo đánh giá thực hiện công việc phù hợp với phương thức sản xuất tinh gọn. Với
mục tiêu là để loại bỏ lãng phí, tăng năng lực, đẩy nhanh tiến độ, loại bỏ những sai sót, lỗi
và làm cho quy trình kế toán rõ ràng hơn, dễ hiểu hơn. Kế toán quản trị theo hướng tinh gọn
thúc đẩy các hoạt động thay đổi tinh gọn, hoạt động cải tiến và cung cấp thông tin thích hợp
cho kiểm soát và ra quyết định, cung cấp sự hiểu biết về giá trị khách hàng, đưa ra những
ảnh hưởng của cải tiến tinh gọn tới tình hình tài chính và làm cho báo cáo tài chính đơn giản,
trực quan và ít lãng phí.
*Dựa vào sơ đồ bên dưới, ta thấy kế toán quản trị theo hướng tinh gọn không sử dụng công
cụ của phương pháp kế toán quản trị truyền thống như chi phí tiêu chuẩn, phân bổ chi phí
dựa trên hoạt động, báo cáo biến động, hệ thống kiểm soát nghiệp vụ phức tạp, những báo
cáo tài chính khó hiểu. Nó được thay bằng:
- Thước đo đánh giá thực hiện công việc nhắm vào triết lý sản xuất tinh gọn.
- Tổng hợp đơn giản chi phí trực tiếp của các chuỗi giá trị
- Đưa ra quyết định và báo cáo bằng việc sử dụng Bảng điểm.
- Báo cáo tài chính đúng lúc và thể hiện bằng từ ngữ đơn giản, dễ hiểu cho tất cả mọi người,
kể cả những người không có chuyên môn về kế toán.
- Đơn giản hóa hệ thống kiểm soát nghiệp vụ bằng việc loại bỏ sự không cần thiết của

chúng.
- Thực hiện thay đổi tinh gọn từ việc hiểu rõ giá trị được tạo ra cho khách hàng.
- Giá dựa vào giá trị và chỉ rõ được những ảnh hưởng tài chính của việc chuyển đổi tinh gọn.
Sơ đồ Mô hình hóa kế toán quản trị tinh gọn
Quản lý sản
xuất trực quan

Quản lý chuỗi giá trị

Thước đo chuỗi giá trị

8

Cải tiến sản
xuất liên tục

Bảng điểm

Thước đo
đánh giá thực
hiện ô công

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
Lợi ích tài chính của những
thay đổi tinh gọn
Loại bỏ bớt
nghiệp vụ


Chi phí và
năng lực
chuỗi giá trị

Chi phí chuỗi giá trị
Chi phí theo
yếu tố

Báo cáo tài
chính giản đơn

Đưa ra quyết định

Lập kế hoạch

Chi phí mục
tiêu

3.2.2 Công cụ được sử dụng trong kế toán quản trị tinh gọn
_Hoạt động sản xuất kinh doanh được tổ chức theo từng chuỗi giá trị, từ khi nhận nguyên
vật liệu cho đến khi giao thành phẩm cho khách hàng. Các hoạt động được quản lý trực quan
dựa trên các quy trình chuẩn và các thước đo thực hiện đã được xây dựng và liên tục được
cải tiến thông qua việc tìm kiếm, phát hiện các hoạt động lãng phí để loại bỏ chúng. Kế toán
quản trị theo hướng tinh gọn hỗ trợ quy trình chuyển đổi tinh gọn bằng việc xây dựng các
thước đo đánh giá kết quả hoạt động cải tiến cũng như công tác quản lý trực quan bằng việc
sử dụng các Bảng điểm (Box score) cho từng chuỗi giá trị. Kế toán quản trị theo hướng tinh
gọn tập hợp chi phí theo chuỗi giá trị, từ đó tiến hành lập báo cáo tài chính và cung cấp
thông tin tài chính cho Bảng điểm. Kế toán quản trị theo hướng tinh gọn giúp người quản lý
chuỗi giá trị và ban lãnh đạo thấy được những lợi ích tài chính từ những hoạt động lãng phí

bị loại bỏ thông qua thông tin về năng lực và chi phí của chuỗi giá trị. Tất cả các quyết định
kinh doanh, hoạt động và quyết định tài chính được đánh giá dựa trên thông tin của chuỗi giá
trị. Tính toán chi phí theo từng nhân tố và thuộc tính dựa vào chi phí của chuỗi giá trị. Chi
phí mục tiêu là một công cụ quản lý chi phí mà kế toán quản trị theo hướng tinh gọn hướng
tới, nó phù hợp với quy trình cải tiến sản xuất tinh gọn của doanh nghiệp, theo dõi và phát
hiện những chi phí không phù hợp phải được thực hiện thường xuyên để không ngừng cắt
giảm chi phí nhằm duy trì tỷ lệ chi phí / lợi nhuận ở mức tốt nhất.
3.2.2.1 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh sử dụng các thông tin dễ hiểu
_Chi phí được tập hợp trực tiếp tại từng chuỗi giá trị để lập báo cáo kết quả hoạt động kinh
doanh. Báo cáo được lập hàng tuần, có ít hoặc không có chi phí chung phân bổ vào chi phí
của chuỗi giá trị. Báo cáo hàng tuần là công cụ tốt để nhà quản lý kiểm soát chi phí vì họ có
thể xem xét được việc quản lý hoạt động của chuỗi giá trị trong khi thông tin vẫn đang được
thực hiện. Báo cáo cung cấp thông tin tài chính rõ ràng, dễ hiểu cho tất cả mọi người tham
9

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
gia trong chuỗi giá trị để đưa ra những quyết định đúng và thúc đẩy thực hiện cải tiến.
Thông tin trên báo cáo được sử dụng dễ dàng bởi vì nó không bao gồm những dữ liệu gây
hiểm nhầm liên quan đến chi phí tiêu chuẩn và những con số khó hiểu.
Bảng 1: Báo cáo tài chính của chuỗi giá trị
Doanh thu
Chi phí nguyên phụ liệu
Chi phí nhân công
Chi phí máy móc
Chi phí hỗ trợ
Chi phí nhà xưởng
Chi phí công cụ

Chi phí khác
Tổng chi phí
Lợi nhuận
Tỷ lệ lợi nhuận/doanh thu
(Nguồn: “Lean Accounting”, Joe Stenzel, 2007.)
3.2.2.2 Bảng điểm
_Kế toán quản trị theo hướng tinh gọn sử dụng “Bảng điểm” để theo dõi các hoạt động cải
tiến tinh gọn. Bảng điểm được lập hàng tuần, là cái nhìn tổng hợp về kết quả hoạt động của
chuỗi giá trị, bao gồm các thước đo về 3 lĩnh vực: Hoạt động sản xuất, Tài chính và Năng
lực sản xuất. Trong đó, thông tin năng lực sản xuất chỉ ra bao nhiêu phần trăm năng lực sản
xuất tạo ra giá trị cho khách hàng, bao nhiêu phần trăm năng lực lãng phí không sử dụng vào
hoạt động tạo ra giá trị, và năng lực sẵn có của chuỗi giá trị là bao nhiêu. Thông tin hoạt
động sản xuất và thông tin Tài chính được thể hiện nhất quán thông qua bảng điểm, dễ so
sánh qua các kỳ. Nhà quản trị chỉ cần sử dụng thông tin từ Bảng điểm để có thể nắm bắt
được mọi thông tin hoạt động của chuỗi giá trị để thực hiện các quyết định bao gồm chào
giá, tín toán lợi nhuận, quyết định tự sản xuất hay đặt gia công, tìm nguồn hàng, hợp lý hóa
sản xuất và v.v… mà không cần phải sử dụng chi phí tiêu chuẩn cho những quyết định quan
trọng này.
Bảng 2. Báo cáo bảng điểm
Năng suất
Tỉ lệ giao hàng đúng hẹn
Tỉ lệ sản phẩm đạt yêu cầu
Hoạt động sản
xuất
Thời gian sản xuất (Ngày)
Chi phí đơn vị trung bình
Thời gian thu tiền
Năng lực sản xuất
Sản xuất tạo ra giá trị cho khách hàng
Sản xuất không tạo ra giá trị cho khách hàng

10

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn

Tài chính

Năng lực sản xuất sẵn có
Doanh thu
Chi phí nguyên vật liệu
Chi phí nhân công
Chi phí khác
Lợi nhuận
Tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu
(Nguồn: “Lean Accounting”, Joe Stenzel, 2007.)

_Thước đo về các lĩnh vực Hoạt động sản xuất, Năng lực sản xuất và Tài chính thể hiện
trong Bảng điểm đều hướng tới việc đạt được mục tiêu theo chiến lược đề ra của doanh
nghiệp. Nhóm chuyên thực hiện cải tiến trong doanh nghiệp gồm các nhà quản lý sẽ tiến
hành phân tích thông tin trên Bảng điểm hàng tuần. Chúng ta tìm hiểu về sáu thước đo đánh
giá Hoạt động sản xuất để hiểu được mục đích và mối quan hệ với các thông tin Năng lực
sản xuất và Tài chính trong quá trình cải tiến sản xuất nhằm tạo ra giá trị khách hàng.
a. Thước đo năng suất lao động: là số lượng sản phẩm đầu ra của một chuỗi giá trị trong một
tuần chia cho số lượng công nhân trong chuỗi giá trị đó.
b. Thước đo tỷ lệ giao hàng đúng hẹn: đo lường tỷ lệ giao hàng đúng hẹn theo yêu cầu của
khách hàng.
c. Thời gian sản xuất: là thời gian sản xuất một đơn hàng, tính từ khi nguyên vật liệu về đến
nhà máy cho đến khi sản phẩm hoàn thành. Thước đo này chỉ ra hiệu quả của các hoạt động

tinh gọn vì khi cải tiến được thời gian này thì hàng tồn kho sẽ giảm xuống và dòng tiền được
cải thiện.
d. Thước đo tỷ lệ sản phẩm đạt yêu cầu: Phần trăm tổng số sản phẩm đạt ngay lần đầu mà
không phải chỉnh sửa hay làm lại. Thước đo này minh họa năng lực của chuỗi giá trị sản
xuất sản phẩm tốt như thế nào.
e. Thước đo chi phí đơn vị trung bình: tổng chi phí của tất cả các nguồn lực (lao động, máy
móc, hoạt động hỗ trợ, công cụ, nhà xưởng, khấu hao, nguyên phụ liệu tại giá thực tế) được
sử dụng trong chuỗi giá trị chia cho số lượng hàng đã được xuất xưởng. Mục đích là loại bỏ
chi phí phân bổ, tất cả chi phí đều là chi phí thực tế. Thước đo này được sử dụng như công
cụ đánh giá hiệu quả của việc sử dụng các nguồn lực.
f. Thước đo thời gian thu tiền: là thước đo thực hiện cải thiện dòng tiền của chuỗi giá trị. Tài
khoản phải thu được cải thiện thì doanh nghiệp sử dụng tiền hiệu quả hơn, tiền được đưa vào
sản xuất kinh doanh để tạo ra doanh thu.
3.2.2.3 Chi phí đơn vị sản phẩm
_Trong doanh nghiệp áp dụng phương pháp kế toán quản trị theo hướng tinh gọn, không cần
thiết phải tính chi phí đơn vị sản phẩm, trong phương pháp kế toán truyền thống, chi phí đơn
vị sản phẩm được sử dụng để đánh giá hiệu quả sử dụng chi phí khi so sánh với định mức
11

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
chi phí đơn vị sản phẩm và đánh giá hàng tồn kho. Theo phương pháp kế toán truyền thống,
chi phí đơn vị sản phẩm càng thấp khi sản lượng đầu ra càng nhiều với giả định chi phí cố
định không đổi, điều này trái ngược với định hướng của sản xuất tinh gọn là giảm tối đa
lượng hàng tồn kho.
3.2.2.4 Khóa sổ kế toán
_Doanh thu và chi phí được tập hợp theo chuỗi giá trị, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
được thực hiện hàng tuần giúp cán bộ quản lý có cơ sở để kiểm soát chi phí và giảm chi phí

ngay trong khi đang thực hiện sản xuất. Báo cáo tài chính phục vụ cho đối tượng bên ngoài
tổng hợp từ báo cáo tài chính của chuỗi giá trị hàng tháng và báo cáo tài chính của các bộ
phận hỗ trợ. Khóa sổ cuối tháng cung cấp báo cáo tài chính thống nhất cho cả công ty và
được sử dụng cho các đối tượng bên ngoài. Các bút toán điều chỉnh như tỷ giá qua lời hay lỗ
(nếu có) giống như trong kế toán truyền thống, không có sự thay đổi gì về phương pháp.
3.2.2.5 Đánh giá hàng tồn kho
_Một kiểm soát tài chính quan trọng là định giá hàng tồn kho. Nhà máy tinh gọn luôn cố
gắng giảm đáng kể hàng tồn kho. Khi hàng tồn kho thấp và được kiểm soát tốt (sử dụng hệ
thống kéo, luồng một sản phẩm, mối liên hệ hợp tác với nhà cung cấp,..) giá trị hàng tồn kho
sẽ trở nên ít phức tạp. Kế toán quản trị theo hướng tinh gọn chứa đựng một số phương pháp
đánh giá hàng tồn kho đơn giản, đúng và trực quan. Phương pháp này phần nhiều không cần
đòi hỏi việc ghi chép hàng tồn kho bằng máy tính phức tạp như kế toán truyền thống.
3.2.2.6 Loại bỏ bớt nghiệp vụ
_Kế toán truyền thống sử dụng hệ thống thông tin dựa trên các nghiệp vụ phức tạp để duy trì
tình hình tài chính và kiểm soát hoạt động của quy trình sản xuất. Doanh nghiệp tinh gọn
kiểm soát quy trình sản xuất tốt bằng việc áp dụng phương pháp sản xuất tinh gọn, kiểm soát
trực quan, ít hàng tồn kho, thời gian sản xuất ngắn và quan trọng nhất là nhận diện và giải
quyết tận gốc nguyên nhân của các vấn đề làm mất kiểm soát trong sản xuất. Khi nguyên
nhân được phát hiện thì quy trình sẽ được kiểm soát tại chỗ, không cần thiết phải sử dụng hệ
thống nghiệp vụ ghi chép phức tạp và lãng phí để làm sáng tỏ các vấn đề.
3.2.2.7 Chi phí mục tiêu
_Xuất phát từ phương thức tổ chức sản xuất theo hướng tinh gọn với hoạt động sản xuất
được cải tiến liên tục, kế toán quản trị theo hướng tinh gọn hướng đến quản trị chi phí theo
lợi nhuận mục tiêu. Phương pháp quản trị chi phí mục tiêu là tổng thể các phương pháp,
công cụ quản trị cho phép đạt được mục tiêu chi phí và mục tiêu hoạt động ở giai đoạn thiết
kế và sản xuất sản phẩm mới. Phương pháp cũng cho phép thiết lập một hệ thống kiểm soát
chi phí ở giai đoạn sản xuất và bảo đảm các sản phẩm này đạt được mục tiêu lợi nhuận đã
được xác định phù hợp với chu kỳ sống của sản phẩm. Chi phí mục tiêu là công cụ giúp kết
nối tất cả các bộ phận của quy trình sản xuất kinh doanh gồm bộ phận tiếp thị và kinh doanh,
thiết kế sản phẩm, sản xuất, giao hàng, bộ phận quản lý… cùng hợp tác và đưa ra sáng kiến

để thõa mãn yêu cầu của khách hàng đồng thời đảm bảo mục tiêu lợi nhuận đã đề ra.
12

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
3.2.2.8 Giá dựa trên giá trị
_Một trong năm nguyên tắc của tư duy tinh gọn là tạo ra giá trị cho khách hàng. Giá của sản
phẩm và dịch vụ được đưa ra phụ thuộc vào giá trị tạo ra cho khách hàng. Kế toán quản trị
theo hướng tinh gọn bao gồm những phương pháp tính toán tổng giá trị được tạo ra bởi sản
phẩm và dịch vụ của công ty và từ đó có hiểu biết để đưa ra giá. Điều này trái ngược hoàn
toàn với nhiều doanh nghiệp truyền thống là họ tính ra giá bằng việc sử dụng phương pháp
cộng chi phí (cost-plus). Phương pháp cộng chi phí đưa ra giá bằng việc cộng tất cả các chi
phí cho sản phẩm rồi cộng thêm một mức lợi nhuận cho phép. Phương pháp cộng chi phí sẽ
đưa đến một loạt lỗi nghiêm trọng trong giá vì nó tạo ra một sự liên kết thất bại giữa giá và
chi phí. Giá của một sản phẩm không liên quan đến chi phí của việc sản xuất và cung cấp
sản phẩm đó. Giá của sản phẩm hay dịch vụ thì hoàn toàn được xác định bởi tổng giá trị
được tạo ra bởi sản phẩm trong con mắt của khách hàng. Phương pháp kế toán quản trị theo
hướng tinh gọn khuyến khích giá dựa trên giá trị.
3.2.2.9 Tuân thủ những yêu cầu
_Một câu hỏi luôn luôn được thảo luận về kế toán quản trị theo hướng tinh gọn là những
phương pháp này có tuân thủ với những yêu cầu kế toán và GAAP không. Kế toán quản trị
theo hướng tinh gọn hoàn toàn tuân thủ với tất cả luật và GAAP. Kế toán quản trị theo
hướng tinh gọn cũng phù hợp với IAS chuẩn mực kế toán quốc tế, các báo cáo tài chính
cung cấp ra bên ngoài đều dựa trên chi phí thực tế được yêu cầu bởi GAAP và luật định. Có
một điều là kế toán quản trị theo hướng tinh gọn thì tốt hơn vì nó yêu cầu báo cáo chi phí
thực tế trong khi báo cáo truyền thống sử dụng chi phí tiêu chuẩn và phải điều chỉnh lại qua
chi phí thực tế khi làm báo cáo tài chính cung cấp ra bên ngoài.
3.3 Lợi ích của kế toán quản trị tinh gọn

_Mô hình L/A sẽ giúp cho đơn vị gia tăng doanh thu bởi vì nó cung cấp những thông tin tốt
hơn cho nhà quản lý trong quá trình ra quyết định. Nếu các doanh nghiệp sử dụng thông tin
về chi phí định mức cho việc ra các quyết định có liên quan đến những thứ như giá bán, hạn
mức, mức lợi nhuận mong đợi, số lượng bán, mức vốn đầu tư hoặc việc giới thiệu sản phẩm
mới thì họ có thể sẽ gặp sai lầm. Những chi phí định mức đó chỉ là những con số ở mức độ
cơ bản nhất cho quá trình tính toán chi phí, nó không có chức năng nhiều trong việc hỗ trợ
thông tin. Ví dụ như trong nhiều năm qua, một số công ty đã có thói quen đọc báo cáo chi
phí giá thành với việc cắt giảm lợi nhuận doanh nghiệp vì chi phí định mức thường cho một
mức lãi gộp thấp, và từ đó những công ty này có ý định đem sản phẩm của mình đi gia
côngbên ngoài với một lý do cơ bản rằng chi phí định mức của công ty luôn cao hơn chi phí
việc gia công. Chính vì lẽ đó, các doanh nghiệp cần phải có những công cụ tốt hơn như việc
quản lý chi phí theo chuỗi giá trị và quá trình đưa ra quyết định sạch (lean decision-making).

13

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
_Kế toán tinh gọn còn giúp xác định những ảnh hưởng tài chính đến quá trình cải tiến tinh
gọn. Hầu hết các doanh nghiệp sử dụng mô hình tiết kiệm chi phí truyền thống để đánh giá
sự thành công của quá trình tinh gọn, đồng thời một vài công ty còn nhìn vào việc cắt giảm
chi phí trong ngắn hạn như là một thành quả của sự thay đổi sang tinh gọn, nhưng trên thực
tế thì những công ty này thường xuyên gặp thất vọng vì họ quên rằng nhân công cũng là một
khoản chi phí mà không có bất kỳ phương pháp truyền thống nào có thể đánh giá tính tài
chính của nó. Qua đó, mô hình kế toán L/A đã xác định rằng tác động chính yếu cho việc cắt
giảm những lãng phí chính là việc tạo ra những bộ phận chuyên nghiệp sẵn sàng cho việc
sản xuất. Các nhà quản lý có thể cắt giảm nhân công, gia tăng sản lượng bán hay tăng trưởng
sản xuất, tuy nhiên họ cần phải có một chiến lược tạo tiền từ sự thay đổi này. Có một số
công ty đã lao vào việc chuyển đổi sang sản xuất sạch mà không có bất kỳ một chiến lược rõ

ràng cho việc sử dụng những nguồn lực có sẵn để mang lại hiệu quả tài chính cho đơn vị
mình. Với những hạn chế này thì mô hình kế toán L/A đã giải quyết một cách thật sự triệt
để.
_ Hơn thế nữa, mô hình L/A còn giúp doanh nghiệp tiết kiệm tiền và cắt giảm chi phí. Với
mô hình mới này thì hầu hết đều có thể cắt giảm một cách có hệ thống đối với các giao dịch
phát sinh, các báo cáo, quá trình điều chỉnh và làm cho nó đáp ứng đúng yêu cầu của nhà
quản trị đã đề ra. Để có thể thực hiện nội dung này thì việc sử dụng mô hình chi phí theo
dòng chảy giá trị sẽ giúp thực hiện một cách triệt để nhất. Chi phí theo dòng giá trị sẽ giúp
cắt giảm những khoản chi không cần thiết và hàng ngàn giao dịch mang tính không có ích
trong sản xuất, đồng thời mô hình này cung cấp một sự hiểu biết rõ ràng, đúng lúc, có giá trị
và thông tin hữu ích cho công việc chung.
4. Phân biệt kế toán theo phương pháp truyền thống và kế toán quản trị theo phương
pháp tinh gọn
4.1 Về việc xây dựng định hướng, chiến lược
- Phương pháp truyền thống: Xây dựng chiến lược của công ty và đánh giá hiệu quả thực
hiện công việc dựa vào các mục tiêu tài chính. Ban lãnh đạo xây dựng kế hoạch lợi nhuận
cho toàn công ty hàng năm và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng phòng ban. Các thước đo đánh
giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh được cung cấp bởi bộ phận kế toán, thông qua
các phân tích tài chính như tình hình biến động doanh thu, so sánh chi phí thực tế với định
mức ….Doanh nghiệp truyền thống chú trọng đến năng suất lao động, và hiệu quả sử dụng
trang thiết bị. Các biện pháp cải tiến tinh gọn nếu có cũng chỉ được coi như một chương
trình dành cho sản xuất không phải là mục tiêu phấn đấu thực hiện của toàn doanh nghiệp.
- Phương pháp tinh gọn: Chiến lược của công ty và thước đo đánh giá hiệu quả thực hiện
công việc được xây dựng phù hợp với định hướng tinh gọn. Các thước đo đánh giá không
phục vụ cho tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị với quy trình sản xuất kéo, hoàn hảo và đáp
14

Trang



Kế toán quản trị tinh gọn
ứng đúng mong muốn của khách hàng thì sẽ được loại bỏ. Các thước đo được xây dựng kết
hợp với định hướng cải tiến liên tục và được thực hiện xuyên suốt chuỗi giá trị để đánh giá
kết quả hoạt động của cả quy trình và nhằm kiểm soát chi phí. Thước đo đánh giá thực hiện
hoạt động sản xuất được thực hiện tại từng ô công việc. Các công cụ đánh giá, kiểm soát
công việc được thực hiện theo từng giờ sản xuất để đảm bảo công việc đang theo đúng
những mục tiêu đã đề ra về cả phương diện tài chính và phi tài chính. Đồng thời, nhóm chịu
trách nhiệm về các hoạt động cải tiến cũng sẽ đánh giá tình hình chung của cả chuỗi giá trị
để xem xét tác động ảnh của những thay đổi tại từng công việc cụ thể ảnh hưởng thế nào đến
toàn chuỗi giá trị, nhờ đó, những nỗ lực cải tiến liên tục sẽ luôn được thực hiện tại từng vị
trí.
4.2 Trao quyền và khuyến khích nhân viên học hỏi
- Phương pháp truyền thống: Quản lý nhân viên theo mệnh lệnh từ trên xuống. Chính sách
khen thưởng và đánh giá kết quả làm việc của một phòng ban hay một cá nhân dựa vào lợi
nhuận mà họ mang lại cho công ty.
- Phương pháp tinh gọn: Để khuyến khích nhân viên luôn học hỏi nâng cao trình độ, doanh
nghiệp tinh gọn không kiểm soát công việc theo mệnh lệnh mà mỗi nhân viên được huấn
luyện những tiêu chuẩn mà công việc của mình đòi hỏi, được trao quyền tự kiểm soát chính
công việc của mình và đảm bảo phải đạt chất lượng mới chuyển qua công đoạn sau. Các nhà
quản lý được huấn luyện trở thành những người hướng dẫn cho nhân viên, phải xây dựng
các thước đo đánh giá kết quả làm việc phù hợp với môi trường sản xuất tinh gọn, gồm cả
các thước đo tài chính và phi tài chính.
4.3 Mô hình tổ chức
- Phương pháp truyền thống: Bộ máy tổ chức được bố trí theo từng phòng ban với chuyên
môn nghiệp vụ khác nhau, công tác quản lý cũng như báo cáo kết quả hoạt động được lập
dựa trên mô hình tổ chức này.
- Phương pháp tinh gọn: Nhận diện tất cả các qui trình sản xuất phù hợp với kết cấu sản
phẩm, mỗi một quy trình là một chuỗi giá trị, gồm tất cả mọi người với các nghiệp vụ
chuyên môn khác nhau, cùng tham gia trong một quy trình sản xuất, cho dù là tham gia sản
xuất trực tiếp hay gián tiếp. Chỉ còn một vài bộ phận hỗ trợ không tham gia vào hoạt động

sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như bộ phận ISO… Công tác quản lý và báo cáo kết
quả hoạt động kinh doanh được thực hiện theo chuỗi giá trị.
4.4 Chi phí đơn vị sản phẩm
- Phương pháp truyền thống: Tính chi phí đơn vị sản phẩm từ việc tổng hợp chi phí nguyên
vật liệu, chi phí lao động từ quy trình sản xuất và phân bổ chi phí sản xuất chung. Phân bổ
chi phí sản xuất chung bằng việc sử dụng tỷ lệ phân bổ dựa trên giờ lao động của nhân công
trực tiếp sản xuất hoặc chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Tính chi phí tiêu chuẩn cho mỗi mặt
hàng và lập báo cáo so sánh giữa thực tế với định mức.
15

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
- Phương pháp tinh gọn: Chi phí chuỗi giá trị được sử dụng rộng rãi. Khi chi phí đơn vị sản
phẩm cần được tính thì sử dụng chi phí theo công dụng và thuộc tính của sản phẩm. Sử dụng
việc tính chi phí mục tiêu để thiết lập giá trị khách hàng và chi phí mục tiêu của sản phẩm.
Kết hợp với việc sử dụng chi phí trung bình thực tế của chuỗi giá trị để cải tiến chuỗi giá trị.
4.5 Lợi ích tài chính của những thay đổi tinh gọn
- Phương pháp truyền thống: Với mục tiêu giảm chi phí thì kế toán truyền thống không thể
nhận diện được lợi ích tài chính của những thay đổi tinh gọn vì thông qua các hoạt động loại
bỏ lãng phí có khi chỉ tạo ra giá trị tăng thêm cho khách hàng chứ chi phí sản xuất không hề
được giảm xuống.
- Phương pháp tinh gọn: Nhận diện được lợi ích tài chính của những thay đổi tinh gọn từ các
chiến lược tận dụng hiệu quả năng lực được tạo ra thêm tại bộ phận kinh doanh, sản xuất, tài
chính thông qua các hoạt động cải tiến loại bỏ lãnh phí.
4.6 Loại bỏ bớt nghiệp vụ của kế toán công nợ
- Phương pháp truyền thống: Hóa đơn, chứng từ mua nguyên vật liệu và công cụ phải được
kế toán phải trả đối chiếu kiểm tra với đơn đặt hàng, đúng thì được chuyển thanh toán, sai
thì phải kiểm tra lại.

- Phương pháp tinh gọn: Đối với những đơn hàng nhỏ hay mua hàng từ những bạn hàng
quen thuộc uy tín thì áp dụng hình thức thanh toán ngay khi nhận nguyên vật liệu để giảm
bớt thời gian kiểm tra của kế toán phải trả.
4.7 Khóa sổ kế toán
- Phương pháp truyền thống: Báo cáo của mỗi phòng ban được thực hiện cuối tháng nhưng
thông thường ít nhất hai tuần của tháng sau mới có báo cáo của tháng trước.
- Phương pháp tinh gọn: Lập báo cáo hàng tháng và hàng quý nhanh chóng vì chỉ cần tổng
kết báo cáo hàng tuần đã được lập của từng chuỗi giá trị.
4.8 Quản lý chi phí nguyên vật liệu
- Phương pháp truyền thống: Tất cả chi phí sản xuất được ghi chép và kiểm soát bằng việc
sử dụng hệ thống chi phí theo công việc để giám sát số lượng nguyên vật liệu được sử dụng.
Số lượng thực tế của nguyên vật liệu được ghi chép ở mỗi công đoạn. Sử dụng báo cáo tình
hình biến động nguyên vật liệu để kiểm soát chi phí nguyên vật liệu thực tế so với chi phí
tiêu chuẩn.
- Phương pháp tinh gọn: Chi phí nguyên vật liệu được tính trực tiếp cho chuỗi giá trị vào lúc
mua hàng. Sản xuất tinh gọn có rất ít hàng tồn kho trong xưởng và chu kỳ sản xuất ngắn vì
thế nguyên vật liệu được đưa vào sử dụng luôn ngay lúc mua.
4.9 Quản lý chi phí nhân công và chi phí sản xuất chung
- Phương pháp truyền thống: Tất cả chi phí sản xuất được ghi chép và kiểm soát bằng việc
sử dụng hệ thống chi phí theo công việc để giám sát số lượng lao động được sử dụng. Số giờ
lao động thực tế của lao động được ghi chép ở mỗi công đoạn. Sử dụng báo cáo năng suất
lao động để kiểm soát chi phí nhân công thực tế so với chi phí tiêu chuẩn
16

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
- Phương pháp tinh gọn: Tính chi phí nhân công và chi phí sản xuất chung trực tiếp vào tổng
chi phí của chuỗi giá trị, vì chuỗi giá trị tập hợp tất cả mọi người được phân công vào chuỗi

giá trị đó, bất kể hoạt động đó là gián tiếp hay trực tiếp theo quan điểm của truyền thống.
4.10 Theo dõi hàng tồn kho
- Phương pháp truyền thống: Ghi chép chi tiết tồn kho nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang và
thành phẩm, nhập các hóa đơn mua vào, phiếu xuất kho…Hàng năm phải đánh giá lại hàng
tồn kho để phù hợp với yêu cầu của thuế và kiểm toán.
- Phương pháp tinh gọn: Kiểm soát hệ thống sản xuất “kéo” tốt tại từng chuỗi giá trị, không
để hàng tồn trong kho lâu.
4.11 Chế độ khen thưởng
- Phương pháp truyền thống: Đánh giá và khen thưởng dựa vào hoàn thành kế hoạch về thu
chi đã được dự kiến hàng năm. Tăng lương và thưởng cho trưởng các phòng ban dựa vào
việc đạt hay vượt quá kế hoạch được giao cho từng phòng ban.
- Phương pháp tinh gọn: Tất cả mọi người tham gia trong cùng một chuỗi giá trị làm việc
theo nhóm, cùng nỗ lực để đạt được mục tiêu tinh gọn thì đều được thưởng công bằng.
4.12 Vai trò của kế toán
- Phương pháp truyền thống: Đảm bảo kiểm soát nội bộ và đảm bảo thông tin được trình bày
trên báo cáo tài chính là chính xác. Kế toán chỉ cung cấp thông tin tài chính chứ không tham
gia vào các hoạt động sản xuất.
- Phương pháp tinh gọn: Nhân viên kế toán được bố trí trực tiếp vào chuỗi giá trị, là một
thành viên của chuỗi giá trị, đóng vai trò quan trọng trong quá trình cải tiến của chuỗi giá trị,
cung cấp thông tin tài chính, thông tin hoạt động kịp thời cho người quản lý.
5. Các bước thực hiện
Giáo sư Maskell đã thiết lập nên mô hình chuyển đổi bốn bước. Mô hình đã đưa ra
những sự thay đổi cần phải thực hiện khi chuyển đổi sang mô hình tinh gọn trong các
doanh nghiệp, những tác động đến hệ thống kế toán hiện tại phải song hành với sự thay
đổi tinh gọn đó. Mô hình này có thể được tóm tắt như sau:
(1) duy trì hệ thống kế toán hiện hành và các phương pháp kiểm soát hiện tại,
nhưng bắt đầu cắt giảm những khoản chi phí rõ ràng và thấy rõ trong phạm vi quá trình
sản xuất ;
(2) cắt giảm các giao dịch cũng như những khoản chi phí không cần thiết trong
quá trình xem xét báo cáo sản xuất cũng như cố gắng giảm bớt lượng sản phẩm dở dang;

(3) gắn kết việc giảm lãng phí với chu kỳ kế toán hiện tại của đơn vị cũng như chu
kỳ bán hàng, sản xuất và phân phối để thực hiện một cách tổng thể hơn;
17

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
(4) tiến hành chuyển dần các nghiệp vụ phát sinh với những cách tính chi phí mới
theo các bước đã cắt giảm ở trên để có quá trình sản xuất hoàn thiện.

CHƯƠNG II. NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TINH GỌN.
_Phương pháp sản xuất tinh gọn được giới thiệu đầu tiên bởi Henry Ford vào cuối những
năm 1800 và đầu năm 1900 và sau đó được tiến hành nghiên cứu ở rất nhiều quốc gia trên
thế giới với sự tham gia của nhiều nhà kinh tế học. Ở quy mô toàn cầu, khái niệm Lean
Manufacturing – và cùng với nó là hệ thống nguyên lý và phương pháp – thực sự được thừa
nhận một cách rộng rãi khi giáo sự James Wommack viết và cho xuất bản cuốn sách "LEAN
– The Machine That Changed The World" (tạm dịch là "LEAN – Cỗ máy làm thay đổi thế
giới") vào năm 1990. Từ đó đến nay, Lean Manufacturing đã được ứng dụng rộng rãi, cùng
với phương pháp Six Sigma, trên toàn thế giới như là một chiến lược cơ bản giúp các doanh
nghiệp cải thiện năng lực tác nghiệp để hướng đến mô hình hoàn hảo (Operational
Excellence). Các điển hình về theo đuổi Lean Manufacturing với các thành công và bài học
18

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
kinh nghiệm đã được ghi nhận có thể kể đến General Electric, Boeing, Lockheed Martin,
Intel, ABB, … Việc thực hiện kế toán quản trị tinh gọn bởi công ty Toyota (Nhật Bản) từ

những năm 1950 bởi người sáng lập Toyota là ông Kichiro Toyoda. Ông đã bắt đầu phát
triển Hệ thống sản xuất của Tyota (Toyota Production System – TPS) với nhiều nguyên lý
và phương pháp mà Lean Manufacturing kế thừa sau này. Cùng với Taiichi Ohno, TPS đã
được triển khai rộng khắp trong toàn hệ thống của Toyota và mang lại những thành tích kỳ
diều cho hãng xe này về năng suất và chất lượng. Việc thực hiện kế toán quản trị tinh gọn
bởi công ty Toyota (Nhật Bản) được quan tâm và đánh giá cao hơn cả vì tính hiệu quả lớn
mà nó mang lại. Đứng trước tình trạng suy thoái kinh tế toàn cầu nhưng vào năm 2008, hãng
xe hơi Toyota lại vươn lên trở thành công ty dẫn đầu trong ngành công nghiệp sản xuất xe
hơi trên thế giới. Cách đây chưa lâu, Toyota vẫn được biết tới như là nhà sản xuất xe nhỏ,
nhưng sau 10 năm, doanh số của riêng hãng Toyota còn nhiều hơn doanh số của cả 12 công
ty sản xuất ô tô lớn nhất trên thế giới cộng lại, và chỉ trong ba tháng đầu năm 2008, số lượng
xe bán ra của Toyota nhiều hơn hãng xe hơi General Motors 160.000 chiếc. Mặc dù, có khi
Toyota có sự cố về chất lượng vào nhưng Toyota luôn có thể giải quyết vấn đề một cách
thần diệu và trở lại thị trường với vị thế còn mạnh hơn nữa. Đây là một đặc điểm ấn tượng
khiến các nhà quản lý cao cấp của hầu như tất cả các ngành đều chủ động nghiên cứu và tìm
hiểu về cách thức quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của Toyota. Bí mật chính là việc áp
dụng thành công phương thức sản xuất tinh gọn vào quy trình sản xuất kinh doanh (lean
manufacturing), là kết quả của việc theo đuổi mô hình của chuỗi một sản phẩm (one-piece
flow) và quản lý dòng chảy giá trị (VSM), đảm bảo quy trình sản xuất hoạt động liên tục,
hạn chế tối đa thời gian chờ đợi giữa các công đoạn sản xuất trong điều kiện nguồn lực giới
hạn. Các nhà máy châu Âu và châu Mỹ nhận thấy rằng phương pháp sản xuất tinh gọn phải
được áp dụng cho tất cả các lĩnh vực trong doanh nghiệp, kể cả tài chính và kế toán quản trị.
_Các công ty của Mỹ sau một thời gian áp dụng quy trình sản xuất tinh gọn nhưng đều bị
thất bại, chính là do các nhà quản lý chỉ áp dụng quy trình này vào hoạt động sản xuất kinh
doanh trong khi đó vẫn giữ hệ thống kế toán quản trị truyền thống, không thể hiện được
những ảnh hưởng mong muốn của nhà quản lý trong lộ trình áp dụng phương thức tinh gọn
vào trong báo cáo tài chính. Và Toyota đạt được thành công này nhờ Toyota đã vận dụng
quy trình sản xuất tinh gọn vào tất cả các lĩnh vực trong công ty, tạo thành một hệ thống kết
nối chặt chẽ, thông tin cung cấp giữa các bộ phận kịp thời, được vận hành như một cơ thể
sống. Power Curbers, Inc. là một ví dụ thành công của mô hình sản xuất tinh gọn có vận

dụng kế toán quản trị theo hướng tinh gọn. Power Curbers, Inc. bắt đầu vận dụng kế toán
quản trị theo hướng tinh gọn vào giữa tháng 1 năm 2006, tạp chí The Fabricator của Mỹ số
tháng 6 năm 2009 có đăng “Khi Power Curbers thực hiện tốt sản xuất tinh gọn, họ nhận ra
rằng hệ thống kiểm soát và đo lường của kế toán theo phương pháp truyền thống ảnh hưởng
không tốt đến tiến trình cải tiến tinh gọn cho công ty. Các chỉ tiêu đánh giá của kế toán
truyền thống không những không hỗ trợ mà còn làm thúc đẩy các hành vi không hướng đến
19

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
mục tiêu tinh gọn, thông tin chi phí tiêu chuẩn dẫn đến các quyết định sai lầm của ban quản
trị, việc phân bổ chi phí sản xuất chung kích thích sản xuất dư thừa, hệ thống hỗ trợ tốn kém
và lãng phí. Sau khi áp dụng kế toán quản trị theo hướng tinh gọn, hàng tuần ban lãnh đạo
đều có báo cáo hoạt động kinh doanh của từng mặt hàng, các quyết định được đưa ra dựa
trên thông tin của Bảng điểm, các nghiệp vụ ghi chép được giảm nhiều trong sản xuất, thay
vào đó là các biện pháp kiểm soát trực quan.”

CHƯƠNG III. VẬN DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TINH GỌN VÀO THỰC TIỄN
CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM.
_Phương thức sản xuất tinh gọn hướng đến một quy trình cải tiến sản xuất không ngừng và
kiểm soát chi phí một cách hiệu quả. Phương thức sản xuất tinh gọn đòi hỏi việc quản lý sản
xuất hết sức chặt chẽ, gắn kết những nỗ lực được thực hiện ở cả giai đoạn thiết kế và giai
đoạn sản xuất sản phẩm nhằm tạo ra giá trị cho khách hàng và đạt được mục tiêu lợi nhuận
đã được xác lập. Đối với các doanh nghiệp ở nước ta, phương thức sản xuất tinh gọn dường
như còn mới. Trong trào lưu học hỏi và du nhập phương thức sản xuất tinh gọn từ các nền
kinh tế phát triển cũng như kinh nghiệm từ các nước, cần thiết phải vận dụng đồng bộ
20


Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
phương thức tinh gọn vào cả hoạt động sản xuất và hoạt động kế toán. Có thể nói rằng,
không có nhiều ràng buộc đặc biệt về vận dụng phương pháp kế toán quản trị theo hướng
tinh gọn ở các doanh nghiệp Việt Nam.
1. Điều kiện vận dụng kế toán quản trị tinh gọn ở Việt Nam.
1.1Tính phù hợp với luật pháp Việt Nam
_Tất cả các doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế trong cả nước đều phải
chịu sự quản lý của các cơ quan, ban ngành chủ quản, chịu sự can thiệp của Nhà nước thông
qua các quyết định, thông tư, chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán hiện hành. Kế toán quản
trị theo hướng tinh gọn phải đảm bảo xây dựng bộ máy kế toán tài chính và kế toán quản trị
tuân thủ đúng các nguyên tắc, quy định của luật pháp Việt Nam và của hội kế toán về chế
độ, chính sách kế toán.
1.2 Tính phù hợp với mô hình tổ chức, quản lý sản xuất ở các doanh nghiệp
_Đặc trưng của kế toán quản trị là được xây dựng phù hợp với quy trình hoạt động, nguyên
lý vận hành quy trình hoạt động, mô hình tổ chức quản lý hoạt động, phương thức quản lý
hoạt động. Vì thế vận dụng kế toán quản trị theo hướng tinh gọn phù hợp với đặc điểm sản
xuất tinh gọn tại công ty, đảm bảo cung cấp thông tin tăng cường kiểm soát nội bộ, đề cao
tinh thần tập thể của cán bộ công nhân viên.
1.3Tính phù hợp giữa lợi ích và chi phí
_Kế toán quản trị theo hướng tinh gọn có chung điểm xuất phát là hệ thống chứng từ kế toán
ban đầu với kế toán tài chính, chỉ có sự khác nhau về xử lý thông tin thu thập được nhưng
vẫn đảm bảo thông tin nhận được lớn hơn chi phí bỏ ra cho việc áp dụng phương pháp kế
toán quản trị theo hướng tinh gọn. Việc vận dụng kế toán quản trị theo hướng tinh gọn giúp
cho ban lãnh đạo luôn nhận được các thông tin về tình hình sản xuất hiện tại phục vụ cho
việc ra quyết định một cách nhanh nhất với chi phí hiện tại của bộ phận kế toán quản trị.
1.4 Tính phù hợp với đặc điểm của kế toán quản trị tinh gọn
_Các báo cáo tài chính theo lối truyền thống sẽ không còn giá trị hiện hữu mà thay vào đó là

sự phân tích giá trị theo từng nhóm dòng chảy của giá trị. Các chi phí chuẩn sẽ không bao
giờ được sử dụng trong hệ thống VSM, mà phải căn cứ vào các chứng từ chi tiết về nguyên
vật liệu, giá trị hàng tồn kho cuối kỳ của doanh nghiệp để làm căn cứ sử dụng đánh giá giá
trị chi phí chuyển đổi trên mức giá vốn hàng bán bình quân theo từng ngày, từ đó xác định
số ngày hàng tồn kho bình quân vào cuối tháng.
_Khi chuyển đổi hệ thống bình thường sang mô hình kế toán tinh gọn thì dẫn đến sự phản
ứng, lúng túng từ phía đội ngũ nhân viên trong việc tiến hành quy trình tinh gọn, vì họ chưa
quen với mô hình này, đồng thời trách nhiệm của họ lúc bây giờ là gắn liền với chính bô
phận của mình chứ không còn tách biệt hay chung chung được nữa.
2. Thử thách đặt ra khi áp dụng mô hình kế toán tinh gọn:
21

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
Kế toán tinh gọn chỉ được áp dụng trong các doanh nghiệp đã ứng dụng mô hình sản
xuất tinh gọn
Các báo cáo truyền thống theo từng bộ phận sẽ không còn hiện hữu như hiện nay,
mà thay vào đó là việc phân tích giá trị theo từng nhóm dòng chảy giá trị. Việc này sẽ khá
khó khăn cho các doanh nghiệp quen áp dụng mô hình kế toán truyền thống.
Các chi phí chuẩn sẽ không bao giờ được sử dụng trong hệ thống VSM. Chúng ta chỉ
có thể căn cứ vào các chứng từ chi tiết về nguyên vật liệu và giá trị hàng tồn kho cuối kỳ
của công ty để làm căn cứ sử dụng đánh giá giá trị chi phí chuyển đổi trên mức giá vốn
hàng bán bình quân cho từng ngày, từ đó xác định số ngày hàng tồn kho bình quân vào
lúc cuối tháng.
Khi chuyển đổi hệ thống bình thường sang mô hình tinh gọn thì có thể dẫn đến sự
phản ứng của đội ngũ nhận viên, vì họ chưa quen với mô hình này, đồng thời trách nhiệm
của họ bây giờ phải gắn liền với chính bộ phận của mình chứ không còn tách biệt hay
chung chung được nữa. Do vây, có thể một số nhân viên có thể bị sa thải do quy trình rút

gọn hoặc không nắm bắt được công nghệ.

2.1 Ý thức của toàn thể thành viên trong tổ chức:

Mục này được xếp đầu tiên vì trong Lean, chúng ta chỉ nói đến sự vận hành của cả
một hệ thống (system) dựa trên nỗ lực của tập thể, đội nhóm chứ không phải cá nhân.
2.2 . Đội ngũ công nhân viên :

Hệ thống sản xuất Lean đòi hỏi người lao động phải có ý thức và tinh thần trách
nhiệm cao trong mọi công việc. Ví dụ điển hình, trong Lean, đội ngũ làm công việc kiểm
tra sản phẩm (QC hay KCS) được xem là lãng phí. Chính người thực hiện công việc tại ô
của mình (cell layout) chịu trách nhiệm kiểm tra chất lượng sản phẩm mình làm ra. Hay
trong việc rút ngắn thời gian lắp đặt hay điều chỉnh máy móc, người lao động phải tuân
thủ nghiêm túc quy trình chuyển đổi thì mới có hiệu quả. Với thói quen làm việc thong
dong và chậm rãi của người Việt Nam chúng ta, liệu chúng ta có tinh thần chủ động tuân
thủ quy trình tiết kiệm thời gian để tăng năng suất hay sẽ nghĩ đến việc có nhiều thời
gian, mình phải làm nhiều việc hơn?
2.3 Đội ngũ quản lý :

Đây lại chính là những người ảnh hưởng rất lớn đến tiến trình ứng dụng kế toán tinh
gọn. Đối với những người làm quản lý, nhất là những người có tư tưởng làm việc cũ, dựa
vào kinh nghiệm và thích ổn định trong công việc thì sẽ là một thử thách lớn nếu yêu cầu
họ thay đổi công việc gì đó, dù rằng làm việc này sẽ tốt hơn cho ngay chính bản thân hơn.
22

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
Hiện nay, những người có tư tưởng làm việc này có mặt tại đa số các tổ chức. Họ rất tự

tin vào kinh nghiệm, kiến thức hay kỹ năng làm việc của mình. Có người bạn yêu cầu thay
đổi để ứng dụng phương thức mới, họ sẽ đồng ý, nhưng chỉ ngoài mặt, khi thực hiện lại
dở dở ương ương. Có người lại phản ứng ngay khi cho rằng, chúng ta không gặp vấn đề
gì rắc rối, tại sao phải thay đổi.
2.4 Ban lãnh đạo:

Để có thể ứng dụng thành công đòi hỏi phải có một Ban lãnh đạo tài năng và bản
lĩnh; khéo léo trong xử lý quan hệ và sáng suốt khi quyết định sự việc xảy ra trong quá
trình ứng dụng L/A. Ban lãnh đạo cần phải có những tố chất quyết định sau:
Sự dũng cảm:
Quá trình ứng dụng Lean là quá trình chuyển đổi cách làm truyền thống sang cách
làm chuyên nghiệp, khoa học và quan trọng nhất là hình thành một văn hóa tổ chức mới.
Đó là quá trình nảy sinh những thử thách và khó khăn đòi hỏi sự dũng cảm rất lớn của
Ban lãnh đạo tổ chức.
Dũng cảm loại bỏ những cá nhân, tập thể dù đó là những con người tài năng và có vị
trí quan trọng trong tổ chức khi họ nhất định không theo chủ trương Ban lãnh đạo đã đặt
ra.
Dũng cảm đối mặt với những thách thức xảy ra trong quá trình chuyển đổi (thường
gặp trong giai đoạn đầu của quá trình ứng dụng) có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của tổ
chức. Chẳng hạn như sẽ chuyển đổi quy trình, cách thức làm việc, sắp xếp bố trí lại máy
móc thiết bị, nhà xưởng…. thậm chí là đội ngũ đi kiểm tra chất lượng.
Sự cương quyết trong thực hiện:
Tầm ảnh hưởng của Ban lãnh đạo đối với toàn thể cán bộ công nhân viên là rất
quan trọng, là những người đóng vai trò đầu tàu trong suốt con đường đi. Ban lãnh đạo
phải luôn thống nhất và cương quyết trong mọi hành động để thực hiện mô hình này, điều
đó cho mọi người thấy được quyết tâm của Ban lãnh đạo. Không chỉ một thế hệ mà qua
nhiều thế hệ, điều đó phải luôn được duy trì thực hiện.
Sự kiên trì:
Để xây dựng một hệ thống sản xuất Lean hiệu quả trong toàn tổ chức, đòi hỏi sự
kiên trì thực hiện rất lớn. Ban lãnh đạo phải kiên trì thúc đẩy các hoạt động ứng dụng

Lean luôn được thực hiện một cách liên tục, ngay cả khi có khó khăn. Kinh nghiệm cho
thấy, sự ứng dụng Lean một cách miệt mài, không bị gián đoạn sẽ tạo ảnh hưởng rất lớn
đến tập thể người lao động. Họ thấy được sự chuyển đổi và quyết tâm của những người
lãnh đạo. Sự không liên tục trong quá trình ứng dụng sẽ làm chậm tiến trình và người lao
động nhanh chóng “quên” đi những gì vừa mới “chuyển” vào trong tâm trí họ.
2.5 Khả năng, năng lực của tư vấn viên hay tổ chức tư vấn:
23

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
Để ứng dụng hệ thống sản xuất Lean được thành công, khả năng, năng lực của tổ
chức tư vấn và tư vấn viên đóng vai trò rất quan trọng. Đó là người dẫn đường cho chúng
ta. Thực hiện Lean phải là những người xuất thân từ sản xuất và đã thực hành. Lean luôn
đi với thực tiễn. Quá trình thực hiện Lean mất thời gian rất dài và ảnh hưởng đến cả hệ
thống của doanh nghiệp (quy trình, thủ tục, hướng dẫn và ISO…), do đó, người tư vấn
phải có trình độ, kiến thức thực tế nhất định về ứng dụng Lean. Nếu bạn chọn phải một
nhà tư vấn nói giỏi về khái niệm Lean mà chưa lần nào thực hành, bạn có nguy cơ thành
vật thí nghiệm với cả hệ thống vận hành của mình. Ngay cả những nhà tư vấn có uy tín
khi áp dụng Lean vẫn vấp những sai lầm như thường.
3. Mục tiêu của việc vận dụng kế toán quản trị tinh gọn ở Việt Nam.

_Phương pháp sản xuất tinh gọn đòi hỏi nhà quản trị phải phân chia qui trình sản xuất phù
hợp với kết cấu sản phẩm đã được xác lập ở giai đoạn thiết kế sản phẩm, hoạch định kế
hoạch chi phí ở các bộ phận theo mức độ quan trọng của các bộ phận cấu thành sản phẩm
được chế tạo ở bộ phận đó, và tổ chức kiểm soát chi phí ở tất cả các khâu. Vận dụng kế toán
quản trị theo hướng tinh gọn phù hợp với quy trình sản xuất tinh gọn nhằm giảm bớt sực
cồng kềnh của hệ thống kế toán kiểm soát chi phí bằng chi phí tiêu chuẩn nhưng vẫn đảm
bảo các báo cáo kế toán quản trị đơn giản, dễ hiểu, phù hợp với nhu cầu thông tin của nhà

quản trị công ty; phù hợp với phạm vi cung cấp thông tin của kế toán quản trị. Ngoài ra, việc
vận dụng kế toán quản trị theo hướng tinh gọn hướng đội ngũ kế toán gần gũi hơn với các bộ
phận quản lý, bộ phận sản xuất kinh doanh để nắm bắt tốt hơn các hoạt động diễn ra trong
công ty và cải tiến cách làm việc để đảm bảo kiểm soát nội bộ đúng và theo sát hoạt động
kinh doanh, hơn là chỉ tuân thủ công tác hạch toán kế toán và tách ra khỏi các bộ phận khác
trong tổ chức. Kế toán quản trị theo hướng tinh gọn với mục tiêu là sử dụng chi phí thực tế
sát với hoạt động sản xuất kinh doanh đang diễn ra để cung cấp các thông tin phục vụ việc ra
quyết định hơn là sử dụng hệ thống chi phí tiêu chuẩn. Ngoài ra, kế toán quản trị theo hướng
tinh gọn cũng vận dụng nhiều phương pháp đánh giá hoạt động dựa trên sự đo lường các yếu
tố phi tài chính.
4. Một số kiến nghị để vận dụng kế toán quản trị tinh gọn vào thực tiễn Việt Nam

_Đào tạo đội ngũ nhân viên trong doanh nghiệp, nhất là bộ phận kế toán để họ có thể nhận
thức một cách chắc chắn, chính xác và toàn bộ về tầm quan trọng và cách áp dụng mô hình
kế toán tinh gọn.
_Tạo và mở rộng mối quan hệ với nhà cung cấp để khẳng định vai trò và giá trị của họ đối
với doanh nghiệp.
_Quản lý chặt chẽ, rà soát kỹ càng hơn những thay đổi về chính sách, kỹ thuật trong việc
chuyển đổi từ mô hình truyền thống sang mô hình kế toán tinh gọn nhưng vẫn đảm bảo đáp
24

Trang


Kế toán quản trị tinh gọn
ứng đúng yêu cầu về mặt nguyên tắc kế toán chung, quy định về báo cáo tài chính ra bên
ngoài cũng như trong nội bộ doanh nghiệp.

25


Trang