A- Lời Mở Đầu
Chương trình thực tập là một phần học quan trọng trong quá trình đào tạo của
trường Học Viện Báo Chí và Tuyên Truyền. Thời gian này là thời gian đi thực tế
của sinh viên, áp dụng những gì được học trong lý thuyết để áp dụng vào công
việc. Chính điều này, tạo một cơ sở quan trọng cho sinh viên của trường, cụ thể
đối với em là một sinh viên của khoa Phát thanh-Truyền hình sẽ được chau dồi
thêm kiến thức, học thêm nhiều kinh nghiệm về công việc sắp tới.
Đây là lần thứ hai được tiếp xúc với công việc một cách trực tiếp, nhưng
không cùng một cơ quan truyền hình lần thực tập thứ nhất, nên những bỡ ngỡ do
thay đổi môi trường, kĩ thuật coog việc không thể tránh khỏi. Đây là một kì thực
tập có thời gian kéo dài khi kết thúc các bạn sinh viên sẽ vững tin hơn trước khi
bước vào công việc thực sự.
Được sự giúp đỡ của nhà trường, em về thực tập tại Truyền hình Thông Tấn
Xã Việt Nam theo đứng thời gian quy định.
Khi về thực tập được sự chỉ bảo trực tiếp của anh Vũ Duy Hưng-Phó giám
đốc truyền hình TTXVN cùng các anh chị ở các phòng thời sự của Truyền hình
em đã hoàn thành tốt đợt thực tập này.
Sau đây là báo cáo của em về lần thực tập đợt II này.
B- Nội Dung
I/ Sơ lược về Truyền Hình Thông Tấn Xã Việt Nam
Giới thiệu về thông tấn xã Việt Nam:
Ngày 15/9/1945, Việt Nam Thông tấn xã, với tên viết tắt bằng tiếng Việt là
VNTTX, bằng tiếng Anh là VNA và bằng tiếng Pháp là AVI đã phát đi toàn thế
giới bằng ba thứ tiếng Việt, Anh và Pháp bản Tuyên ngôn độc lập lịch sử do Chủ
1
tịch Hồ Chí Minh đọc tại Quảng trường Ba Đình khai sinh nước Việt Nam Dân
chủ Cộng hòa. Từ đó, ngày 15/9 trở thành Ngày truyền thống của ngành thông
tấn.
Sau ngày đất nước thống nhất, Thông tấn xã Giải phóng (thành lập ngày
12/10/1960) - cơ quan thông tin chính thức của Mặt trận Dân tộc Giải phóng
miền Nam Việt Nam và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam
Việt Nam - đã hợp nhất với Việt Nam Thông tấn xã. Theo Nghị quyết số
84/UBTVQH ngày 12/5/1977 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nước CHXHCN
Việt Nam, Việt Nam Thông tấn xã (VNTTX) được đổi thành Thông tấn xã Việt
Nam (TTXVN).
Là cơ quan sự nghiệp thuộc Chính phủ, TTXVN thực hiện chức năng thông
tấn Nhà nước trong việc phát tin, văn kiện chính thức của Đảng và Nhà nước;
cung cấp thông tin phục vụ yêu cầu lãnh đạo của Đảng và quản lý Nhà nước; thu
thập, phổ biến thông tin bằng các loại hình báo chí phục vụ các đối tượng có nhu
cầu ở trong và ở nước ngoài.
Để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được giao, ngoài cơ quan Tổng xã tại
Hà Nội, với các đơn vị giúp việc Tổng Giám đốc, các ban biên tập tin, ảnh, các
tòa soạn báo, bản tin chuyên đề, các Trung tâm kỹ thuật- dịch vụ (kỹ thuật, dữ
kiện-tư liệu, nghe-nhìn, bồi dưỡng nghiệp vụ và hợp tác quốc tế), Nhà xuất bản
và các doanh nghiệp, TTXVN còn có các cơ quan đại diện tại Thành phố Hồ Chí
Minh và tại thành phố Đà Nẵng cùng mạng lưới các phân xã trong nước đặt tại
tất cả 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và 27 phân xã ngoài nước được
bố trí khắp 5 châu lục.
TTXVN hiện có quan hệ hợp tác song phương và đa phương với 42 hãng
thông tấn và tổ chức báo chí quốc tế, là thành viên Tổ chức Thông tấn xã các
nước Không liên kết (NANAP), thành viên Tổ chức các thông tấn xã châu Á,
2
Thái Bình Dương (OANA) và là Ủy viên Ban Chấp hành OANA, thành viên Tổ
chức các hãng thông tấn thế giới .
Trải qua hơn sáu thập kỷ hành trình cùng đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng
Cộng sản Việt Nam, ngày nay TTXVN đã trở thành một trung tâm thông tin
quốc gia tin cậy của Đảng và Nhà nước, một hãng thông tấn có uy tín trong khu
vực, hướng tới xây dựng thành tập đoàn truyền thông.
TTXVN đã được Nhà nước tặng thưởng: Huân chương Sao Vàng, Huân
chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập Hạng nhất, Huân chương Kháng
chiến hạng nhất, Huân chương Thành đồng Tổ quốc hạng Nhất, Huân chương
Giải phóng hạng Nhất và nhiều huân, huy chương cao quý khác của Việt Nam và
nước ngoài. TTXVN là cơ quan báo chí duy nhất ở Việt Nam được phong tặng
hai danh hiệu Anh hùng: Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới và Anh hùng các
lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ kháng chiến cứu quốc.
Trải qua hơn sáu thập kỷ hành trình cùng đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng
Cộng sản Việt Nam, ngày nay TTXVN đã trở thành một trung tâm thông tin
quốc gia tin cậy của Đảng và Nhà nước, một hãng thông tấn có uy tín trong khu
vực, hướng tới xây dựng thành tập đoàn truyền thông. TTXVN không ngừng
phát triển các hình thức truyền tin đa dạng: trang thông tin, tin truyền thanh, tin
truyền hình, báo giấy, báo mạng…
3
BAN LÃNH ĐẠO CƠ QUAN
Tổng Giám đốc
TRẦN MAI HƯỞNG Phó Tổng Giám đốc
HÀ MINH HUỆ Phó Tổng Giám đốc
NGUYỄN ĐỨC LỢI
Trụ sở chính tại Hà Nội
79 Lý Thường kiệt- Quận Hoàn Kiếm- Hà Nội
Tel: (+84 4) 38255443
Fax: (+84 4) 38252984
Email:
Cơ quan đại diện TTXVN tại TP Hồ Chí Minh Cơ quan đại diện TTXVN tại Đà
Nẵng
116-118- 120 Nguyễn Thị Minh Khai- Quận 3 TP Hồ Chí Minh
Tel: (+84 8) 38293921
Fax: (+84 8) 38231414
Email:
28 Lê Thánh Tông- Quận Hải Châu- Đà Nẵng
Tel: (+84 511) 3895190
Fax: (+84 511) 3822046
Email:
* Các mốc chính của lịch sử Thông Tấn Xã Việt Nam và Sự ra đời của Truyền
hình Thông Tấn
tiền thân của Thông tấn xã Việt Nam là Nha Thông tin (Bộ Thông tin, Tuyên
truyền).
•
23 tháng 8, 1945, ngày làm việc đầu tiên.
•
15 tháng 9, 1945, phát sóng bản Tuyên ngôn Độc lập và danh sách thành
viên Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
4
•
1946, đặt văn phòng đại diện tại Bangkok (Thái Lan).
•
6 tháng 1, 1946, ra bản tin tiếng Pháp.
•
Tháng 8 năm 1946, ra bản tin tiếng Anh.
•
20 giờ, 19 tháng 12, 1946, phát "Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến" của
Chủ tịch Hồ Chí Minh.
•
Lên chiến khu Việt Bắc, thực hiện tiêu thổ kháng chiến.
•
Tháng 3 năm 1947, ra bản tin tiếng Hoa "Việt Nam Tân Văn" tại Cao
Bằng. Bản tin này chấm dứt sau khoảng 1 năm hoạt động.
•
1948, đặt văn phòng đại diện tại Rangoon (Miến Điện).
•
1949, nhận tin của các hãng thông tấn như TASS (Liên Xô) và Tân Hoa xã
(Trung Quốc).
•
1952, đặt các phân xã nước ngoài lần lượt ở Bắc Kinh (Trung Quốc),
Moskva (Liên Xô) và Paris (Pháp).
•
Tháng 10 năm 1954, Hà Nội được giải phóng, VNTTX đặt trụ sở tại số 5
phố Lý Thường Kiệt.
•
1955, trở thành cơ quan trực thuộc Chính phủ.
•
12 tháng 10, 1960, Thông tấn xã Giải phóng (TTXGP) được thành lập tại
chiến khu Dương Minh Châu, miền Đông Nam Bộ.
•
1975, kết thúc 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước,
gần 260 phóng viên, nhân viên của VNTTX và TTXGP đã tử nạn trong lúc làm
nhiệm vụ.
•
1976 và 1977, hợp nhất VNTTX và TTXGP
•
Tháng 5 năm 1976, đổi tên thành Thông tấn xã Việt Nam
•
Ngày 25 tháng 8 năm 2010: Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng ấn
nút kích hoạt, đánh dấu sự ra đời chính thức của Truyền hình Thông tấn - kênh
truyền hình thông tin thời sự chính luận đầu tiên tại Việt Nam (đã phát sóng thử
nghiệm từ ngày 21/6/2010).
5
II/ Quy trình sản xuất một chương trình truyền hình
(Bản tin thời sự)
Thông tấn xã Việt Nam là hãng thông tấn Quốc gia, trực thuộc Chính phủ
Việt Nam và là cơ quan thông tin chính thức của Nhà nước Cộng hoà Xã hội
Chủ nghĩa Việt Nam. TTXVN liên tục cung cấp những thông tin đề cập đến các
vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, khoa học và công nghệ của Việt Nam
và thế giới. Mục đích của TTXVN là phản ánh quan điểm của Đảng Cộng sản
Việt Nam và nhà nước Việt Nam về những vấn đề thời sự lớn trong nước, khu
vực và trên thế giới.
Bởi thế Truyền hình Thông Tấn Xã khác biệt với các cơ quan truyền hình
khác là trong truyền hình còn bao gồm nhiều mảng giải trí như ca nhạc kịch,
phim truyện, tiểu phẩm, sân khấu,...Truyền hình TTXVN chỉ sản xuất đặc trưng
về tin bài thời sự, phóng sự, tài liệu mà không có những mảng giải trí còn lại.
Với đặc điểm bản tin thời sự được coi là mũi nhọn của truyền hình TTX nên từ
lãnh đạo cho tới tất cả các nhân viên trong đài đầu tư hoàn thiện, làm tốt nhất có
thể cho bản tin thời sự. Thông tin chính xác là mục tiêu hàng đầu, phong phú, đa
dạng là những điều không thể thiếu khi làm bản tin thời sự . Truyền hình Thông
tấn xã tập trung khai thác các mảng nội chính, kinh tế, văn xã. Thể thao nằm
trong bản tin thời sự nhưng được một cơ cấu riêng khi sản xuất sản phẩm tới khi
hoàn thành được mang về khớp lại bản tin thời sự.
Do Thông Tấn Xã Việt Nam là cơ quan ngôn luận chính thức của Quốc gia
tới toàn thế giới nên việc tin tức luôn yêu cầu cập nhật 24/24h để đáp ứng nhu
cầu thông tin khắp các mũi giờ trên thế giới. Bản tin thời sự được phát sóng 24
lần một ngày, với thời lượng từ 20 tới 25 phút. Mỗi một giờ mới của một ngày,
bản tin thời sự lại được phát lên trên các kênh truyền hình thông tấn phát tín hiệu
kỹ thuật số trên hệ thống truyền hình cáp của Đài truyền hình VN (VCTV), Đài
6
phát thanh và truyền hình Hà Nội(HTV - BTS), Đài truyền hình TP.HCM
(HCTV),
Truyền
hình
cáp
Saigontourist
(SCTV),
Truyền
hình
cáp
NACENCOM, Truyền hình tương tác qua mạng internet (IPTV), trên hệ thống
kênh My TV của VNPT, và sẽ phát trên hệ thống truyền hình số vệ tinh Kplus
(K+) trong thời gian tới. VNEWS cũng sẽ phát trực tiếp trên mạng theo địa chỉ
/>Với một bản tin thời sự, công việc đuợc phân công cụ thể cho từng phòng ban
đặc biệt là ban thời sự, là nơi trực tiếp đi làm tin, phóng sự để phát sóng trong
bản tin. Quy trình làm bản tin được bố trí một cách chuyên nghiệp tạo điều kiện
thuận lợi cho việc làm bản tin Thời sự một cách nhanh chóng. Các phóng viên
làm các tin, phóng sự phục vụ cho việc phát sóng bản tin thời sự phải tuân thủ
nghiêm ngặt các quy định về báo chí, đạo đức nghề nghiệp khi làm tin bài. Bài
viết sau khi được ban thời sự biên tập lại về nội dung, câu chữ, về quan điểm
chính trị, sẽ được đưa duyệt và đưa vào bảng rap.
(Bảng sắp xếp tin bài trong ngày). Công việc tiếp theo của lãnh đạo ban thời
sự là sắp xếp sao cho tin, bài được phát song sẽ được phân bổ, bố trí về nội dung
một cách thích hợp nhất. Điều này rất quan trọng, vì bố trí có thích hợp mới có
thể đem lại một bản tin thời sự tốt, tránh được thông tin này thừa, thông tin khác
lại thiếu.
Với phóng viên, sau mỗi khi tiến hành ngoài hiện trường, sẽ tiến hành viết
lời bình rồi dựng hình ngay tại bàn máy vi tính dựng của cơ quan. Các nhân viên
kỹ thuật sẽ nhanh chóng giúp phóng viên hoàn thành hoàn hảo mặt hình ảnh trên
phần dựng thô của phóng viên ban đầu sao cho thể hiện tin, bài tốt nhất. Với mỗi
tin, bài phóng viên có thể tự đọc bài viết của mình hoặc nhờ một người có chất
giọng phù hợp nhất với tác phẩm, hoặc trong trường hợp phóng viên gửi hình
ảnh cùng kịch bản về qua sóng truyền thông khi đang công tác ở xa về Truyền
hình TTX, đây là đặc điểm lợi thế rất lớn của truyền hình TTX so với các hãng
7
truyền hình khác nên có thể đảm bảo đủ lượng thông tin cho 24 bản tin trong 1
ngày. Với một tác phẩm đã hoàn chỉnh sẽ tiếp tục được chuyển tới Phòng kỹ
thuật sản xuất chương trình, và phòng truyền kỹ thuật truyền dẫn phát sóng.
Bố cục một tin bài, bao giờ cũng phải bao gồm cả phần dẫn và phần lời bình.
Phần dẫn có phần đọc của phát thanh viên khi lên hình, một tin bài có thành
công, thu hút được người xem hay không còn là nhờ một phần của người dẫn
chương trình. Công việc thu hình sẽ được tiến hành khi tất cả các tin bài hoàn
thành, và chuẩn bị đưa vào phát sóng. Tất cả các công đoạn được tiến hành một
cách nhanh chóng và đầy đủ vì đây là một bản tin thời sự, cập nhật hàng giờ, liên
tục mỗi ngày, nếu không có sự nhanh nhẹn, thông thạo công việc thì việc hoàn
thành một bản tin thời sự sẽ gặp rất nhiều khó khăn.
Bố cục của một bản tin thời sự Thông Tấn Xã Việt Nam bao gồm:
1/ Thông tin chính trị-xã hội trong Nước và Quốc tế.
2/ Thông tin kinh tế-thị trường trong Nước và Quốc tế.
3/ Thông tin văn hóa-xã hội trong Nước và Quốc tế.
4/ Thông tin thể thao trong Nước và Quốc tế.
Việc hoàn thành một bản tin thời sự , rõ ràng là cần rất nhiều phòng ban hợp
tác cùng tất cả các phân xã Thông tấn xã khắp cả nước và đặt trụ sở tại các Quốc
gia trên thế giới mới có thể hoàn thành một bản tin hoàn chỉnh. Phụ trách thông
tin cập nhật hàng ngày là Ban thời sự, Ban khai thác chương trình. Như vậy mỗi
một phòng ban là một mắt xích quan trọng trong dây chuyền sản xuất một bản
tin thời sự. Một mắt xích bị hỏng sẽ kéo theo cả dây chuyền bị hỏng theo. Chính
vì lý do đó, mỗi phòng ban luôn luôn ý thức được nhiệm vụ của mình, cố gắng
hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Tuy nhiên khi tiến hành một Bản tin thời sự cũng gặp rất nhiều vấn đề khó
khăn gặp phải:
8
- Yêu cầu mỗi giờ đều có một tin về giao thông để phát song. Nhưng trên
thực tế cần phải lập một êkip chuyên làm về an toàn giao thông mới có thể đáp
ứng được yêu cầu đề ra. Đồng thời phát triển hệ thống cộng tác viên rộng rãi tới
mọi tầng lớp người dân, mội lĩnh vực nghành nghề.
- Phòng dựng vẫn chưa được hoàn thiện do Truyền hình TTXVN mới chính
thức được hình thành trên cơ sở Trung tâm nghe nhìn cũ của TTXVN.
- Trong chính sách tuyển dụng, cần tuyển những phóng viên thời sự vừa có
khả năng quay phim, viết lời bình, dựng hình, mới có thể tạo ra một đội ngũ làm
việc chuyên nghiệp hiệu quả cao.
III/ Mô hình tổ chức và cơ chế hoạt động của Truyền Hình Thông Tấn Xã
Việt Nam
Mô hình tổ chức của đài được bố trí, sắp xếp rất hợp lý, thích hợp cho việc
phát huy công tác hoạt động báo chí. Không chỉ việc tổ chức các phòng ban,
ngay cả việc sắp xếp vị trí phòng ban cũng rất quan trọng cho việc phục vụ việc
tác nghiệp của các phóng viên.
Đài truyền hình Thông Tấn Xã Việt Nam bao gồm các phòng ban sau:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Phòng tổ chức hành chính.
Phòng kế hoạch tài vụ.
Phòng kỹ thuật sản xuất chương trình.
Phòng khai thác chương trình
Phòng kỹ thuật truyền và phát sóng.
Ban biên tập chương trình.
Ban thời sự.
Ban chuyên đề.
Ban văn hóa.
Tổng giám đốc Thông Tấn Xã Việt Nam quyết định việc bổ nhiệm Giám
đốc và Phó giám đốc đài Truyền hình Thông Tấn Xã Việt Nam, theo tiêu chuẩn
chuyên môn, nghiệp vụ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định và các quy
định của Đảng và Nhà nước về công tác cán bộ. Việc miễn nhiệm, khen thưởng,
9
kỷ luật do Giám đốc và Phó giám đốc Đài truyền hình TTXVN thực hiện theo
quy định của pháp luật.
Đài truyền hình Thông tấn xã Việt Nam chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý
về tổ chức biên chế và công tác của Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam, đồng thời chịu sự hướng dẫn, kiểm tra của bộ văn hóa-thông tin về
quản lí nhà nước đối với hoạt động báo chí, phát thanh, truyền hình, thông tin,
quảng cáo, chịu sự hướng dẫn của Bưu chính-viễn thông Việt Nam về quản lí
nhà nước đối với truyền dẫn, phát sóng phát thanh và truyền hình; Chịu sự
hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ của TTX và Ban tuyên giáo TW.
IV/ Các chức danh và nhiệm vụ của các chức danh trong cơ quan báo chí
Trong mỗi một cơ quan báo chí nói chung, cũng như đài Truyền hình
TTXVN nói riêng đều có một đội ngũ lãnh đạo riêng, chỉ đạo hoạt động chung
của Đài.
Đứng đầu Đài truyền hình Thông Tấn Xã là Giám đốc đài ( Tổng biên
tập) có nhiệm vụ chịu trách nhiệm chung về hoạt động của Đài, có những chính
sách thích hợp để phát triển Đài Truyền hình TTX tại Việt Nam và trước Thế
giới. Với vai trò quan trọng như vậy nên Giám đốc Đài có nhiệm vụ rất quan
trọng, với trọng trách rất lớn. Dưới Giám đốc là Phó giám đốc và 2 trợ lý Giám
đốc phụ trách nội dung và phụ trách kỹ thuật.
Các trưởng ban nằn dưới sự chỉ đạo của trưởng phòng và trưởng ban. Có
nhiệm vụ thực hiện những nhiệm vụ và quyền hạn mà Ban giám đốc giao phó.
Trong mỗi Phòng ban bao gồm có Trưởng phòng, Phó phòng, Trưởng ban, Phó
ban, Thực hiện những quyền hạn và nghĩa vụ của mình trong cơ quan báo chí.
V/ Quy trình thực hiện một phóng sự dài, một phóng sự cụ thể và nhận thưc
học tập thực hành tin bài
Việc thực hiện một phóng sự cũng có rất nhiều điều cần bàn tới. Vì thực
hiện một phóng sự không phải là dễ dàng cũng không phải quá khó. Cái khó nhất
10
khi là một phóng sự là làm được độ “sâu’’ của vấn đề , chứ không làm hời hợt.
Nhưng nhiều khi trong quá trình làm việc, một tác phẩm được cho là phóng sự
chỉ cần có phỏng vấn đã được coi là phóng sự, điều này thực ra chỉ tùy từng
trường hợp, có khi tác phẩm đó chỉ được coi là tin sâu.
Trong bản tin thời sự dài hơn 20 phút, việc bố trí một phóng sự cũng cần lưu
ý, vì việc đưa quá ít hay quá nhiều phóng sự sẽ dẫn đến việc bản tin sẽ hơi nặng
nề. Độ dài của phóng sự cũng được bố trí thích hợp, thông thường không dài quá
4 phút, để còn thời gian truyền tải những thông tin khác trong ngày. Chúng ta sẽ
tìm hiểu quá trình thực hiện một phóng sự thông qua ví dụ cụ thể phóng sự :
“Giải quyết khó khăn cho người lao động từ Lybia trở về tại tỉnh Hải Dương”
( phát sóng ngày 04/03/2011). Đề tài này được nảy ra do quá trình em theo anh
phóng viên Công Định đi đưa tin về người lao động Việt Nam trở về từ Lybia do
cuộc nội chiến. Sau khi tiếp xúc với những người lao động trở về từ Lybia, và
học đang từ có công ăn việc làm trở thành người mất việc, rất nhiều người vừa
mới kịp sang lao động xuất khẩu chưa đủ hoàn vốn bỏ ra cho đi nước ngoài ban
đầu, một số gia đình có người đi lao động tại thời điểm đó chưa trở về lo lắng
cho số phận người thân trong gia đình, bên cạnh đó Nhà nước ta lúc ấy đã có
những biện pháp chủ trương kịp thời giúp đỡ người lao động Việt Nam tại Lybia,
em báo cáo lại vấn đề với lãnh đạo Ban thời sự để tiến hành phóng sự về đề tài
“Giải quyết khó khăn cho người lao động Việt Nam ở Lybia trở về” và đã được
lãnh đạo đồng ý. Lãnh đạo Ban đã giúp đỡ nhiệt tình khi em triển khai đề tài, cửa
quay phim đi cùng, xe ô tô của đài đưa đi. Đối với mỗi một phóng sự có một
cách khai thác đề tài khác nhau, riêng trường hợp này em tới ngay Sở lao động
và thương binh xã hội tỉnh Hải Dương để hỏi rõ thêm về số lao động thực tế của
tỉnh đi lao động tại Lybia con số bao nhiêu và sở đã hỗ trợ thêm biện pháp nào
cho người lao động khi họ trở về. Trên đường đi từ trụ sở TTX tại 79 Lý Thường
Kiệt tới Sở Lao động thương binh xã hội tỉnh Hải Dương ê-kip chúng em gặp
11
một tai nạn của 1 xe tải kéo rơ mooc đi hướng Hải Phòng-Hà Nội tại km 76 do
trời mưa đường trơn nên đã đâm vào Taluy chắn đường gây tắc đường hàng giờ
liền, mải thực hiện thêm 1 tin giao thông em cùng ê-kip tới sở Lao động thương
binh xã hội tỉnh Hải Dương muộn so với giờ hẹn khiến Giám đốc sở không mấy
hài lòng bởi thái độ chậm trễ của phóng viên. Đây là một bài học về công việc và
thời gian cần đảm bào. Việc làm báo sẽ cung cấp cho bạn thêm nhiều hoàn cảnh
sống, những con người, công việc khác nhau cùng những tâm lí, cách xử trí của
riêng từng người khi em tiếp tục thực hiện phóng sự...Một điều nữa quan trọng
khi tiến hành khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu là phải thật tập trung lắng nghe
và phát hiện ra những vấn đề còn có trong đó cả điểm xấu, điểm tốt. Mọi vấn đề
cần phải tìm hiểu thông tin từ hai phía, có như thế bài mới có thể phản ánh một
cách khách quan, vì báo chí không chỉ có nhiệm vụ phản ánh dư luận mà còn
phải định hướng dư luận. Vì vậy sau khi phỏng vấn Lãnh đạo sở Lao động
thương binh xã hội tỉnh Hải Dương em tiếp tục chr yếu hỏi các gia đình khác
nhau đều có người thân đã hoặc đang trở về từ Lybia. Việc lựa chọn người
phỏng vấn cũng rất quan trọng, phải tìm được người phỏng vấn có tính đại diện,
và phải có sự sắp xếp hợp lý về lứa tuổi và giới tính. Sau khi tiến hành làm việc
tại hiện trường, phóng viên sẽ về Đài viết kịch bản và dựng hình rồi chuyển sang
cho biên tập duyệt. Còn việc bố trí phát sóng sẽ được lãnh đạo ban thời sự bố trí,
sắp xếp hợp lý với phomat của chương trình.
Công việc tiến hành một phóng sự không tchir có thế. Việc liên lạc trước
bằng điện thoại cũng cần phải xem xét kỹ. Nhiều khi vấn đề liên quan đến tiêu
cực của cơ quan đó,họ sẽ nhanh chóng lẩn tránh phóng viên. Vì vậy trong nhiều
trường hợp phóng viên sẽ đến thẳng sơ sở để hỏi về vấn đề mà không cần xin
phép trước.
Đối với sinh viên thực tập như chúng em, chưa có kinh nghiệm trong khi đi
thực tế còn có nhiều khó khăn. Một kinh nghiệm nữa mà em rút ra được khi tiến
12
hành làm phóng sự là cần phải có sức khỏe, điều này cũng quan trọng không
kém việc có một khả năng khai thác vấn đề. Ví dụ trong một trận bão lụt, phóng
viên không chỉ cần có khả năng khai thác mà cần phải có sức khỏe mới đảm
nhận công việc được giao.
Nói tóm lại, Việc hoàn thành một phóng sự cần có rất nhiều yếu tố, từ thể
lực, vì thể lực có tốt thì trí lực mới minh mẫn. Điều quan trọng không kém là
“Một cái đầu lanhjvaf một trái tim nóng” vì khi đi cơ sở, có rất nhiều cám dỗ,
nếu không vững vàng, bạn có thể bị chi phối bởi cơ sở đó và tác phẩm sẽ không
còn khách quan nữa. Đó chính là điều chúng ta đã được nhà trường đào tạo:
“Một người làm báo cần phải có tâm, tầm, tài”. Sự nhanh nhạy trong tiếp nhận
thông tin cũng rất quan trọng, đối với mỗi vấn đề trước khi tiến hành làm cần
phả tiến hành tìm hiểu rõ vấn đề đó, có thế mới chủ động khi làm phóng sự.
VI/ Nhận thức sâu sắc của bản thân về nghề nghiệp và khả năng đáp ứng nhu
cầu đối với công việc.
1. Đối với việc hoàn thành một tác phẩm
+ Quả thật, việc tìm đề tài, đưa ra ý tưởng để làm tác phẩm rất khó, nhất là
đối với sinh viên thực tập. Luôn luôn phải lăn xả vào thực tế, phải đọc nhiều nhất
là báo để tìm vấn đề.
Sự sáng tạo trong cách làm tác phẩm, tránh nhìn vấn đề, khai thác vấn đề và
giải quyết nó theo lối mòn. Đó là điều cực kỳ nguy hiểm . Có những đề tài rất
hay, nhưng nếu phân tích, đánh giá nó theo cách mà mọi người đều đã làm thì
tác phẩm trở nên chung chung, mờ nhạt, không hấp dẫn.
Đi theo lối mòn của người khác còn dễ nhận thấy, chứ lối mòn trong chính
tư duy của chính mình thì không dễ nhận ra, càng không dễ thay đổi chút nào.
Tự mình làm mới chính mình-đó là cách để không trở nên cũ kĩ.
+Khighi hình phỏng vấn
Bảo bối cảnh khi PV: Chỉ là một vài sự can thiệp rất nhỏ khi PV như chọn
khung cảnh cho phù hợp, chọn góc quay, lựa ánh sáng, sắp xếp một vài đồ vật.
13
Trao đổi trước với người được phỏng vấn về nội dung PV, hỏi và để họ tự
nói lên ý kiến. Chỉ tóm gọn lại trên cơ sở nội dung chính mà họ muốn nói ( nếu
họ nói quá dài ). Để người được PV trả lời vào trọng tâm mình muốn hỏi, phải
chú ý cách đặt câu hỏi. Tuyệt đối tránh mỗi câu trả lời (kiểu dạng như: “Em nói
cho chị thế này...” hay “Tôi sẽ hỏi...Ông chỉ cần trả lời như sau...”).
+Nếu có thể nên chọn camer hợp với phong cách của mình, vì sự ăn ý giữa
phóng viên và quay phim là rất quan trọng. Mặt khác, mỗi quay phim thường có
sở trường về thể loại hay lĩnh vực nào đó, cũng nên chú ý đến tính chất tác phẩm
của mình xem có phù hợp với phi đó hay không.
2/ Với quá trình hoạt động nghiệp vụ lâu dài
+ Luôn luôn ghi chép: Đó là một cách để tích lũy kinh nghiệm và vốn sống
hết sức hiệu quả . Bởi không phải kiến thức nào cũng có thể nhớ được, kể cả
những ý tưởng của bản thân rồi cũng đến lúc quên. Ghi chép mọi thứ để khi cần
thì giở ra xem lại là việc rất cần thiết.
Nhiều khi, chỉ là bâng quơ xem lại cuốn sổ cũ cũng có thể đem đến một đề
tài mà trước đây mình chưa tìm hiểu hoặc chưa có điều kiện làm.
+ Có thể chấp nhận việc “thâm canh” đề tài, hoặc nói cách khác là “kỹ thuật
chế biến nhiều món”. Trong quá trình tác nghiệp, không phải lúc nào ta cũng có
sẵn lượng đề tài dồi dào và mới mẻ để khai thác. Ai cũng có lúc bí. Nhất là nếu
làm việc tại một Đài địa phương thì những vấn để nhức nhối, những sự kiện nổi
bật mà chưa ai đụng đến rất nham hiểm. Khi đó có thể thâm canh đề tài, kể cả
những cái mình đã làm được hoặc người khác cũng đã làm, miễn là tìm ra hướng
đi cho riêng mình. Với một vấn đề, cũng có thể truyền tải thông tin tới công
chúng bằng nhiều cách: tin, phóng sự, bình luận, tọa đàm,..Đó là thao tác
“refresh” vấn đề qua việc để cho chúng trở đi, trở lại gây chú ý đối với khán giả
mà không bị nhàm chán. Hơn nữa, không có ai có thể xem tất cả các chương
trình 24/24h, cho nên một người thường chỉ tiếp nhận một phần tác phẩm cùng 1
vấn đề đã phát sóng. Mặt khác, mỗi chương trình có đối tượng công chúng riêng,
14
có thể có nhiều chương trình cùng phản ánh một vấn đề, nhưng là dưới các góc
độ khác nhau thì vẫn không ảnh hưởng gì.
+Làm việc ở một Đài truyền hình, mối quan hệ thường rất rộn ràng . Không
thể tránh khổi việc dụng chạm tới “ai đó”. Nhất là những Đài lớn mối quan hệ
rộng, và nhiều cấp khác nhau. Phải khắc phục bằng tâm lý ngại va chạm bằng
lương tâm nghề nghiệp, bằng sự trung thực, trong sáng.
3. Đối với việc tạo lập các mối quan hệ
+Mối quan hệ với cơ sở: mối quan hệ giữa nhà báo với các cá nhân, tổ chức
ở cơ sở đem lại nhiều thuận lợi cho nhà báo khi tác nghiệp.
+Mối quan hệ với đồng nghiệp: Đồng nghiệp người có thể trao đổi về làm
nghề, hoặc đưa ra một vài ý tưởng, gợi ý, một vài đề tài,...
+Mối quan hệ xã hội: như gia đình, bạn bè quen biết,...Đó là lượng công
chúng không nhỏ, giúp nhà báo biết được một số vấn đề bức xúc trong cuộc
sống, hoặc đưa ra ý kiến đánh giá về tác phẩm của nhà báo.Đôi khi họ cũng có
thể nối giới thiệu ta đến với mối quan hệ thứ nhất.
VII/ Khảo sát đánh giá chương trình thời sự 6h sáng Truyền hình
Thông Tấn Xã Việt Nam từ ngày mùng 10-04-2011 đến 26-04-2011
Chương trình em chọn để khảo sát là bản tin thời sự phát 6h sáng hàng ngày
của thời sự TTXVN, bắt đầu từ ngày 10-04-2011 tới ngày 26-04-2011.
Do đặc trưng của truyền hình TTXVN chuyên sản xuất sản phẩm truyền
hình dưới dạng tin bài mang tính chất thông tin không bao gồm những lĩnh vực
giải trí về văn nghệ, thể thao như những hàng truyền thông khác làm về truyền
hình. Bản tin thời sự lúc 6h sáng là bản tin cũng mang tính chất chung đưa tin
tức tình hình trong nước và thế giới trong bản tin.
Truyền hình TTXVN phát bản tin mới vào đầu giờ mỗi một giờ trong một
ngày bởi thế không giống như những hàng thông tấn sản xuất truyền hình khác
bản tin không có sự ưu ái cho lượng thông tin cho khoảng thời điểm phát sóng
hay đối với truyền hình được gọi là “giờ vàng” , hay thông tin quan trọng và có
15
tính thu hút khán giả sẽ được để giành cho những bản tin có mũi giờ nhất định
phát sóng. Bản tin thời sự của TTXVN được phát qua vệ tinh và mạng Internet
không có sự chệnh lệch mũi giờ bởi nếu ở mũi giờ Quốc gia này đang là giờ đêm
ít người theo dõi bản tin, thì Quốc gia khác lại là mũi giờ ban ngày và nhiều khán
giả đang chờ đón thông tin ngày mới.
Bản tin thời sự lúc 6h sáng theo mũi giờ Việt Nam mà em khảo sát có kết cấu
tương tự các bản tin các mũi giờ khác trong ngày về dung lượng khoảng từ 20 tới
25 phút/1 bản tin, kết cấu bản tin có của tất cả phân xã cùng TTX, lượng tin về
Chính trị-kinh tế-văn hóa đều được cập nhật liên tục từ mọi miền Tổ Quốc và
khắp nơi trên toàn Thế giới.
Ưu điểm của bản tin này : Bản tin luôn cập nhật thông tin, do không có sự
phân biệt nên tại mọi nơi trên khắp thế giới khán giả theo dõi không cảm thấy
như xem một bản tin dành riêng cho 1 mũi giờ của một Đài phát nội bộ Quốc
gia.
Nhược điểm: do bản tin được phát lúc 6h là giờ mà một số Đài truyền hình
khác cũng phát sóng tin tức mới như VTV1, truyền hình TTXVN khó thu hút lôi
kéo người Việt Nam trong nước sẽ theo dõi bản tin TTXVN do sự đều đặn
không phân biệt mũi giờ nên sự lôi cuốn không nổi bật như giờ vàng của một số
Đài ưu tiên.Danh sách bản khảo sát chương trình thời sự 6h sáng của Truyền
hình TTXVN
16
C-Kết Luận
Trên đây là báo cáo thực tập tốt nghiệp của em tại Đài truyền hình Thông
Tấn Xã Việt Nam. Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong trường Học viện
Báo chí và Tuyên truyền nói chung và các thầy cô trong khoa Phát thanh-Truyền
hình nói riêng đã tạo điều kiện cho em đi thực tập. Sau đợt thực tập này, em đã
học được rất nhiều điều từ thực tế công việc, áp dụng những gì đã được thầy cô
giảng dạy vào thực tế làm báo chí truyền hình. Thấy được rằng mình cần bổ
xung thêm rất nhiều kiến thức hơn nữa để có thể làm tốt công việc sau khi rời
ghế nhà trường đẻ làm tốt công việc báo chí truyền hình.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội ngày 02/05/2011
Người làm báo cáo
Bế Kim Cương
17
MỤC LỤC
18