MẬT

TRƯỜNG SĨ QUAN KỸ THUẬT QUÂN SỰ
KHOA: KỸ THUẬT CƠ SỞ

Số:........

MẬT

KẾ HOẠCH GIẢNG BÀI
Môn học
Chương 1
Đối tượng
Năm học

: Công nghệ kim loại
: Công nghệ đúc
: Đại học
: 2013-2014

Thượng úy, KS Nguyễn Việt Hùng

TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 11 NĂM 2013


KẾ HOẠCH GIẢNG BÀI
PHÊ DUYỆT
Ngày….tháng 11 năm 2013
TRƯỞNG BỘ MÔN

Môn học : Công nghệ kim loại

Chương 1 : Công nghệ đúc
Đối tượng : Đại học

Thượng tá, ThS Phạm Hồng Thanh
Phần một:
Ý ĐỊNH GIẢNG BÀI
I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU:
1. Mục đích:
Cung cấp cho học viên các kiến thức cơ bản về phương pháp làm khuôn bằng
tay.
2. Yêu cầu:
a. Về nhận thức: Nắm được cấu tạo khuôn cát và trình tự làm khuôn cát trong 2
hòm khuôn.
b. Về kỹ năng: Học viên nắm và vận dụng các kiến thức vào trong bài học và
thực tế sau này.
II. NỘI DUNG:
1. Nội dung chính:
- Các phương pháp làm khuôn bằng tay.
- Các phương pháp làm khuôn bằng máy
2. Nội dung trọng tâm:
- Các phương pháp làm khuôn bằng tay
III. THỜI GIAN:
Tổng số: 3 tiết
IV. ĐỊA ĐIỂM:
Phòng học lý thuyết
V. TỔ CHỨC, PHƯƠNG PHÁP:
1. Tổ chức:
- Lên lớp lý thuyết, thảo luận, và học tập tập trung tại hội trường.
2. Phương pháp:
- Nêu vấn đề, hướng dẫn, trình chiếu

VI. VẬT CHẤT BẢO ĐẢM:
- Đối với giáo viên: Giáo án, bài giảng, TLTK, máy chiếu, phấn, thước kẻ...
- Đối với học sinh: Vở, sách giáo khoa, bút, thước kẻ....
2


Phần hai:
THỰC HÀNH GIẢNG BÀI
I. THỦ TỤC LÊN LỚP: ( 15 phút)
1. Ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ:
- Nêu các nguyên tắc chọn mặt phân khuôn.
II. TRÌNH TỰ GIẢNG BÀI: ( 115 phút)
Thời
gian
(Phút)

Thứ tự, nội dung
3. Công nghệ đúc trong khuôn cát
3.1. Các phương pháp làm khuôn bằng tay.

50

3.1.2 Đặc điểm

10

3.1.2. Phương pháp làm khuôn

40


3.2. Các phương pháp làm khuôn bằng máy

65

3.2.1. Nguyên lý làm việc của máy ép từ trên
xuống

30

3.2.2. Làm khuôn trên máy dằn.

25

3.3.3. Làm khuôn trên máy vừa dằn, vừa ép

10

Phương pháp

NVĐ, HD

NVĐ, HD

III. KẾT THÚC GIẢNG BÀI: (5 phút).
1. Kiểm tra kiến thức mới tiếp thu của học viên:
2. Tóm tắt nội dung chính của bài:
3. Giao bài tập về nhà và những vấn đề học viên cần nghiên cứu, chuẩn bị:
- Học viên về nhà học bài cũ và xem trước phần các phương pháp đúc đặc biệt.


Ngày
tháng 11 năm 2013
NGƯỜI BIÊN SOẠN

Thượng úy, KS Nguyễn Việt Hùng

3


TRƯỜNG SĨ QUAN KỸ THUẬT QUÂN SỰ
KHOA: KỸ THUẬT CƠ SỞ

Số:........

BÀI GIẢNG
Môn học
Chương 1
Đối tượng
Năm học

: Công nghệ kim loại
: Công nghệ đúc
: Đại học
: 2013-2014

Thượng úy, KS Nguyễn Việt Hùng

TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 11 NĂM 2013
4



MỞ ĐẦU
Hiện nay ngành đúc đã phát triển rất mạnh mẽ, có thể sản xuất các chi tiết có độ
chính xác, độ bóng bề mặt và đạt năng suất cao. Tuy nhiên trong điều kiện kinh tế
nước ta thì việc áp dụng các phương pháp đúc chính xác còn hạn chế do đó phương
pháp đúc trong khuôn cát vẫn được sử dụng rộng rãi ở nhiều nhà máy, xí nghiệp
trong và ngoài quân đội.
NỘI DUNG
3. CÔNG NGHỆ ĐÚC TRONG KHUÔN CÁT
3.1. Các phương pháp làm khuôn bằng tay.
3.1.1. Đặc điểm:
- Độ chính xác của khuôn không cao.
- Năng suất thấp
- Yêu cầu tay nghề công nhân cao, điều kiện lao động nặng nhọc.
- Có thể làm được các khuôn phức tạp, kích thước khối lượng tuỳ ý.
3.1.2. Phương pháp Làm khuôn
Có nhiều phương pháp làm khuôn bằng tay : Làm khuôn trong hai hòm khuôn,
Làm khuôn trong 3 hoặc nhiều hòm khuôn, làm khuôn trên nền xưởng, làm khuôn
xén, làm khuôn bằng dưỡng gạt…Ta chỉ xét phương pháp làm khuôn trong hai hòm
khuôn còn các phương pháp khác tham khảo tài liệu.
* Làm khuôn trong hai hòm khuôn mẫu nguyên:

4

1.Mẫu nguyên
2. Tấm phẳng
3. Cát áo
4. Hòm khuôn dưới
5. Cát đệm


6. Rãnh dẫn
7. Chốt định vị
8. Phễu rót
9. Cát áo
10. Đậu hơi

11. Cát đệm
12. Hòm khuôn trên
13. Mặt phân khuôn
14. Lỗ thông hơi

Hình 3.1. Các bộ phận của khuôn cát

5


- Làm hòm khuôn dưới
+ Đặt hòm khuôn dưới(4), mẫu nguyên(1)lên tấm phẳng(2).
+ Phủ cát áo(3) sát mẫu và đổ cát đệm (5) đầm chặt lần một .
+ Đổ cát đệm đầm chặt lần hai.
+ Gạt phẳng mặt và lật hòm khuôn dưới 180o, đặt lên tấm phẳng.
+ Sửa chữa những chỗ thiếu và sửa chữa quanh mép mẫu.
- Làm hòm khuôn trên
+ Đặt hòm khuôn trên(12) lên hòm khuôn dưới và lắp chốt(7) định vị hai hòm
khuôn với nhau.
+ Rắc lớp bột cách lên mặt phân khuôn(13) ở hòm khuôn dưới ( bột cách có tác
dụng chống dính ở mặt phân khuôn giữa hai hòm khuôn với nhau).
+ Đặt mẫu hệ thống rót, mẫu đậu ngót(hoặc đậu hơi) (10) vào đúng vị trí trong
hòm khuôn trên
+ Phủ cát áo(9) đầm chặt lần một.

+ Đổ cát đệm(11) đầm chặt lần hai, gạt phẳng mặt trên của hòm khuôn.
+ Rút chốt định vị, nhấc hòm khuôn trên lật 180° và đặt trên tấm phẳng.
+ Rút mẫu, xén rãnh dẫn, rãnh lọc xỉ, xiên lỗ thông hơi
+ Sửa chữa lòng khuôn, Sấy khuôn (nếu có) và lắp ráp khuôn.
3.2. Các phương pháp làm khuôn bằng máy.
Làm khuôn bằng máy tức là cơ khí hóa hoàn toàn quá trình làm khuôn hoặc
một số nguyên công cơ bản như đầm chặt và rút mẫu. Làm khuôn trên máy ép chỉ
thực hiện được đối với những vật đúc không quá phức tạp, kích thước nhỏ và trung
bình nhưng đạt năng suất và chất lượng cao, chi phí đầu tư lớn nên chỉ phù hợp với
sản xuất hàng loạt và hàng khối.
3.2.1. Nguyên lý làm việc của máy ép từ trên xuống
a. Sơ đồ nguyên lý (hình 3.2)
h1

1
2
3
h

4
h

1. Xà ngang
2. Chày ép
3. Hòm khuôn phụ
4. Hòm khuôn chính
5. Mẫu đúc
6. Bàn máy
7. Piston
8. Xylanh

9. Hỗn hợp khuôn

9

5
6
7
8

Hình 3.2. Sơ đồ máy ép từ trên xuống

6


b. Trình tự làm khuôn.
- Kẹp chặt mẫu, hòm khuôn chính và hòm khuôn phụ lên bàn máy.
- Đổ đầy hỗn hợp khuôn vào hòm khuôn chính và hòm khuôn phụ.
- Mở van cho khí ép vào rãnh để đẩy pítston (7) đi lên.
- Chày ép ở vị trí cố định nén chặt hỗn hợp khuôn đến mặt trên của hòm khuôn
chính.
- Mở van khí cho bàn máy hạ xuống.
- Quay xà ngang và chày tiến hành rút mẫu.
* Đặc điểm của loại máy này: Độ đầm chặt gần mẫu kém nên chỉ dùng cho các hòm
khuôn có chiều cao thấp.
3.2.2. Làm khuôn trên máy dằn.
a. Sơ đồ nguyên lý (hình 3.2)

1: Bàn máy

3: Hòm khuôn chính


5: Lỗ khí vào

7: Pít tông

2: Mẫu

4: Hòm khuôn phụ

6: Xi lanh

8: Lỗ khí ra

Hình 3.3 Sơ đồ nguyên lý cấu tạo máy vừa dằn vừa ép
b. Trình tự làm khuôn.
- Lắp mẫu (2) và hòm khuôn chính (3) trên bàn máy(1); hòm khuôn phụ (4) bắt
chặt với hòm khuôn chính(3).
- Đổ đầy hỗn hợp làm khuôn vào khuôn, mở van cho khí ép theo rãnh(5) vào
xy lanh(6) để đẩy piston(7) cùng bàn máy đi lên.
- Khi đến độ cao 30 – 80 mm thì lỗ khí vào(5) bị đóng lại, lỗ khí (8) mở ra làm
áp suất trong xy lanh giảm đột ngột. Bàn máy cùng hòm khuôn bị rơi xuống và đập
vào thành xy lanh. Lỗ khí 5 lại mở ra và quá trình dằn lặp lại.
* Đặc điểm của phương pháp này : Độ đầm chặt của khuôn không đều nhau.

7


3.3.3. Làm khuôn trên máy vừa dằn, vừa ép.
a. Sơ đồ nguyên lý (hình 3.4)


1. Bàn máy

4. Hòm khuôn phụ

7. Pít tông

11: Xi lanh dằn

2. Mẫu

5. Chày ép

8, 10. Lỗ khí vào

3. Hòm khuôn chính

6. Lỗ khí ra

9. Xi lanh ép

Hình 3.4. Sơ đồ làm khuôn trên máy vừa dằn vừa ép
b. Trình tự làm khuôn.
Mẫu 2 và hòm khuôn 3,4 lắp trên bàn máy 1. Sau khi đổ hỗn hợp vào khuôn,
mở van cho khí ép theo rãnh 8 vào xy lanh 9 và đẩy piston 7 cùng bàn máy đi lên.
Khi đến độ cao 30 – 80 mm thì lỗ khí vào rãnh 8 bị đóng lại và làm hở lỗ khí
rãnh 6, khí ép trong xy lanh thoát ra ngoài làm áp suất trong xy lanh giảm đột ngột.
Bàn máy cùng hòm khuôn bị rơi xuống và va đập mạnh vào thành xy lanh. Khi
pitston đã rơi xuống thì lỗ khí 8 lại mở ra và quá trình dằn lặp lại.
Sau khi dằn xong, chày ép 5 quay về vị trí trên của hòm khuôn, Đóng lỗ khí
vào 8, mở van rãnh 10, khí ép sẽ nâng pitston 11 cùng pitston 7 và bàn máy đi lên

thực hiện quá trình ép.
Độ đầm chặt của hỗn hợp khuôn tương đối đồng đều nhau.
KẾT LUẬN
Bài học cung cấp cho chúng ta khái quát về phương pháp đúc trong khuôn
cát, làm khuôn bằng tay trong hai hòm khuôn với mẫu nguyên. Do thời gian hạn chế
bài học chưa cung cấp đầy đủ các kiến thức do vậy yêu cầu học viên phải tham khảo
thêm các tài liệu để bổ sung kiến thức phục vụ cho học tập và công tác sau này.
Ngày

tháng 11 năm 2013

NGƯỜI BIÊN SOẠN

Thượng úy, Ks Nguyễn Việt Hùng
8
Hình 22: Bản vẽ hộp lõi


9