Tác động của TPP tới thương mại điện tử
Ths. Hà Văn Sang
Bộ môn: Tin học TCKT
Tóm tắt:
TPP là một hiệp định chất lượng cao, tham vọng, toàn diện và cân bằng sẽ thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế; hỗ trợ tạo ra và duy trì việc làm; thúc đẩy việc đổi mới, năng suất và tính
cạnh tranh; nâng cao mức sống; giảm nghèo tại các nước; và nâng cao minh bạch hóa, quản
trị tốt cũng như bảo hộ lao động và bảo vệ môi trường. Trong thời gian qua, thương mại
điện tử ở nước ta đã có những bước phát triển đáng kể bởi những lợi ích to lớn mà hoạt
động này đem lại. Và nếu như người dân cũng như các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam
không nắm bắt được các điều khoản của TPP liên quan đến lĩnh vực này, thì chúng ta chắc
chắn sẽ thua ngay trên sân chơi nội địa. Bài báo này sẽ tập trung vào giới thiệu về TTP và
tác động của nó lên lĩnh vực thương mại điện tử.
1. Giới thiệu chung
a) Hiệp định TPP
(TPP) là một trong những thỏa thuận thương mại tự do tham vọng nhất từng được ký
kết. Những người ủng hộ nói rằng thỏa thuận thương mại này sẽ mở ra tăng trưởng kinh
tế mới giữa các nước liên quan. Tuy nhiên, những người chống lại - đặc biệt là một số
người Mỹ - lo sợ nó có thể làm cho công việc (job) của họ sẽ bị di chuyển từ Mỹ đến
các nước đang phát triển. Trong thực tế các cuộc đàm phán trong năm năm qua đã
không được công khai mà bí mật dẫn tới họ cũng không thích hiệp định này.
Tham gia hiệp định có 12 nước là: Mỹ, Nhật Bản, Malaysia, Việt Nam, Singapore,
Brunei, Australia, New Zealand, Canada, Mexico, Chile và Peru. Các hiệp ước nhằm
làm sâu sắc thêm quan hệ kinh tế giữa các quốc gia, cắt giảm thuế quan và thương mại,
bồi dưỡng để thúc đẩy tăng trưởng. Các nước thành viên cũng đang hy vọng sẽ thúc
đẩy một mối quan hệ chặt chẽ hơn về các chính sách và quy định kinh tế.
b) Thương mại điện tử (e-commerce)
Trong 10 năm qua, số lượng người dùng Internet trên toàn thế giới đã tăng lên đáng kể,
từ 1,0 tỷ đến 3,2 tỷ đồng. Các công cụ truyền thông hiện đại đã được các doanh nghiệp
sử dụng trên phạm vi toàn cầu. Các sản phẩm kỹ thuật số như trò chơi, âm nhạc và
video được truyền trực tiếp đến người tiêu dùng. Hàng hóa vật chất được đặt hàng trực

tuyến và vận chuyển tới tận tay người tiêu dùng. Thương mại điện tử là một phần của
cuộc sống hàng ngày của chúng ta.


Thông qua TPP, các nước thành viên đã đồng ý để một bộ quy tắc nhằm tạo điều kiện
tăng trưởng kinh tế và các cơ hội thương mại thông qua việc sử dụng thương mại điện
tử, đồng thời cũng như chỉ ra các rào cản mới đối với thương mại điện tử. Những quy
định này bao gồm việc: các bên cam kết không áp dụng thuế đối với sản phẩm điện tử,
bảo vệ thông tin cá nhân, và hợp tác về các vấn đề an ninh quan trọng trong truyền
thông điện tử. TPP đảm bảo rằng công ty của các bên tham gia, bao gồm cả các doanh
nghiệp vừa và nhỏ, sẽ có thể tận dụng lợi thế của việc mở rộng các cơ hội thương mại
trực tuyến.
2. Tác động của TPP
Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được đánh giá sẽ có tác động lớn đến
nhiều lĩnh vực trong ngành thông tin và truyền thông, trong đó có thương mại điện tử
(TMĐT). Cụ thể, trong tổng số 30 chương về các điều chỉnh thương mại cùng các vấn
đề có liên quan đã dành ra hẳn 2 chương cho lĩnh vực viễn thông, thương mại điện tử.
 Không có thuế hải quan về nội dung kỹ thuật số (Điều 14.3)
Các bên nhất trí không để áp đặt thuế, hoặc thuế quan, trên việc truyền phát điện tử
hoặc nội dung số chuyển từ lãnh thổ của một bên này vào lãnh thổ của một bên khác.
Quy định này không áp dụng cho các loại thuế nội địa trên nội dung kỹ thuật số.
 Không phân biệt đối xử với các sản phẩm kỹ thuật số của các nước thành viên
TPP (Điều 14.4)
Thỏa thuận này quy định rằng các sản phẩm kỹ thuật số của tất cả các bên, chẳng hạn
như các chương trình máy tính, văn bản, video, âm thanh hoặc bất kỳ sản phẩm kỹ thuật
số mã hóa khác, phải được tất cả các bên đối xử bình đẳng. Vì vậy, các bên không được
phép phân biệt đối xử với các sản phẩm kỹ thuật số có xuất xứ từ lãnh thổ của một nước
khác.
Đặc biệt, quy định không phân biệt đối xử này không áp dụng cho các chương trình
phát thanh truyền hình, cũng như các sản phẩm được tài trợ hay có trợ cấp của chính

phủ.
 Bảo vệ người tiêu dùng trực tuyến khỏi gian lận và lừa đảo (Điều 14.7)
Mỗi bên tham gia TPP phải chấp nhận và duy trì luật bảo vệ người tiêu dùng; bảo vệ
người tiêu dùng trực tuyến khỏi gian lận và các hoạt động thương mại lừa đảo. Các bên
nhất trí về nguyên tắc hợp tác với các cơ quan bảo vệ người tiêu dùng quốc gia của
nhau để tăng cường hiệu quả của luật bảo vệ người tiêu dùng; và được áp dụng xuyên
biên giới thương mại điện tử.
 Bảo vệ thông tin cá nhân của người tiêu dùng trực tuyến (Điều 14.8)


Mỗi Bên cam kết áp dụng hoặc duy trì một khuôn khổ pháp lý để bảo vệ thông tin cá
nhân của người sử dụng thương mại điện tử. Một chú thích trong TPP làm rõ rằng: hiện
nay hệ thống của Mỹ sử dụng theo bộ luật riêng và thực thi bởi Ủy ban Thương mại
Liên bang. TPP cũng nói rằng các bên nên công bố thông tin về cách cá nhân có thể tìm
kiếm biện pháp khắc phục và làm thế nào doanh nghiệp có thể thực hiện theo các yêu
cầu pháp lý. Mặc dù các bên có thể đưa các phương pháp khác nhau để bảo vệ thông
tin cá nhân, tuy nhiên các nước nên cố gắng thúc đẩy khả năng tương thích giữa các
khu vực pháp lý. Điểm thứ hai này là một liên quan đến các công việc đang thỏa thuận
về tính tương hợp của luật riêng tư giữa các thành viên APEC.
 Tự do lưu thông dữ liệu xuyên biên giới (Điều 14.11)
Các Bên cam kết cho phép chuyển phát thông tin qua biên giới bằng phương tiện điện
tử khi thông tin mang mục đích kinh doanh. Các bên có thể áp dụng các biện pháp can
thiệp vào sự cam kết chung này để thúc đẩy các mục tiêu chính sách công hợp pháp,
nhưng các biện pháp như vậy không phải là tùy ý, phân biệt đối xử hoặc tạo thành một
hạn chế trá hình đối với thương mại. Ngoài ra, bất kỳ sự can thiệp nào đối với việc
chuyển phát thông tin điện tử qua biên giới; phải được hạn chế ở mức tối thiểu để đạt
được một mục tiêu chính đáng.
 Cấm chung đối với nội địa hóa dữ liệu (Điều 14,13)
Các bên đồng ý không yêu cầu việc phải sử dụng các phương tiện tính toán trong lãnh
thổ của mình như một điều kiện để kinh doanh. Điều khoản này cho phép các công ty

cung cấp sản phẩm và dịch vụ điện tử trong nước đối tác TPP mà không cần phải xây
dựng các trung tâm dữ liệu tốn kém và không cần thiết dư thừa.
 Hợp tác về các vấn đề an ninh mạng (Điều 14,16)
Các Bên "nhận ra trong thỏa thuận TPP tầm quan trọng của hợp tác về các vấn đề an
ninh mạng, trong đó có sử dụng" hiện cơ chế hợp tác "để xác định và giảm thiểu sự xâm
nhập nguy hiểm và mã độc hại. Tuy nhiên, các văn bản của TPP có nghĩa vụ cụ thể đối
với hợp tác an ninh mạng như vậy.
 Không có yêu cầu cung cấp mã nguồn để nhập khẩu hoặc bán phần mềm (Điều
14,17)
Chủ sở hữu phần mềm không cần thiết phải chuyển, hoặc cung cấp quyền truy cập mã
nguồn của họ như là một điều kiện để nhập khẩu, phân phối, bán hoặc sử dụng phần
mềm trong lãnh thổ khác của nước khác. Quy định này chỉ áp dụng cho các phần mềm
thị trường hoặc các sản phẩm có chứa phần mềm; nó không áp dụng cho các phần mềm
sử dụng cho cơ sở hạ tầng quan trọng. Quy định này cũng là riêng biệt với mọi yêu cầu
của địa phương liên quan đến việc đăng ký bằng sáng chế, trong đó có thể yêu cầu chủ
sở hữu phần mềm để tiết lộ mã nguồn.


3. Kết luận
Như vậy, chương 14 về thương mại điện tử nói riêng và hiệp định TPP nói chung sẽ
giúp cho thương mại điện tử của Việt Nam phát triển mạnh trong thời gian tới. Tuy
nhiên, sức ép cạnh tranh từ các đối thủ lớn, có tên tuổi sẽ đè nặng lên vai các doanh
nghiệp công nghiệ, đặc biệt các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Do đó, các doanh nghiệp
trong lĩnh vực CNTT và bản thân mỗi người dân cần hiểu rõ TPP và các điều khoản để
kịp thời ứng phó, đổi mới và phát triển cho phù hợp.
Tài liệu tham khảo
/> />