TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HCM
KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ


BÀI TIỂU LUẬN

KINH TẾ QUỐC TẾ
Đề tài : BIẾN

ĐỘNG GIÁ DẦU THẾ GIỚI VÀ ẢNH HƯỞNG

CỦA NÓ ĐẾN CÁC QUỐC GIA CHỦ YẾU SẢN XUẤT DẦU MỎ
TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY

Giáo viên hướng dẫn : Nguyễn Minh Sáng
Sinh viên thực hiện : Trần Thị Thanh Truyền

Phạm Trần Hải Minh


MỤC LỤC :
I.

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI GIÁ DẦU : .......................................................................................... 1

II.

BIẾN ĐỘNG CỦA GIÁ DẦU THẾ GIỚI : ................................................................................................... 3
1.

Biến động của giá dầu thế giới giai đoạn 2000-2016 ........................................................................ 4

2.

Các nhân tố ảnh hưởng tới giá dầu................................................................................................... 4
2.1.

Giai đoạn từ đầu năm 2000 đến năm 2006 .............................................................................. 4

2.2.

Giai đoạn từ đầu năm 2007 đến tháng 7/2008 ........................................................................ 5

2.3.

Giai đoạn năm 2008-2009 ......................................................................................................... 6

2.4.

Giai đoạn năm 2009-5/2014 ..................................................................................................... 7

2.5.

Giai đoạn năm 2014 – 12/2015................................................................................................. 8

III.
Giá dầu ảnh hưởng đến các quốc gia chuyên về dầu và ảnh hưởng đến Việt Nam trong những
năm gần đây.................................................................................................................................................. 9
1.

MỸ ................................................................................................................................................... 10


2.

Venezuela ........................................................................................................................................ 11

3.

NGA ................................................................................................................................................. 11

4.

Ả Rập Saudi ..................................................................................................................................... 12

5.

Việt Nam ......................................................................................................................................... 13

IV.

Tài liệu tham khảo........................................................................................................................... 15


Tóm tắt
Dầu là một trong những nguồn năng lượng đầu vào quan trọng nhất trong hầu hết các
hoạt động kinh tế, do vậy sự biến động của giá dầu có tác động đáng kể tới nền kinh tế của
các nước chủ yếu sản xuất dầu mỏ. Giá dầu biến động mạnh trong lịch sử đã gây ra tình
trạng lạm phát tăng cao và suy thoái kéo dài tại một số quốc gia trên thế giới
Bài viết này nhằm phân tích nguyên nhân dẫn tới sự biến động của giá dầu thế giới
trong những năm gần đây và đánh giá ảnh hưởng của các cú sốc giá dầu thế giới tới lạm phát
và tăng trưởng kinh tế của một số nước chủ yếu sống nhờ vào dầu mỏ. Từ đó đưa ra nhận

định dầu mỏ cùng lý do cho những mâu thuẫn chính trị
Từ khóa : biến động của giá dầu,cú sốc giá dầu thế giới,mâu thuẫn chính trị

Đặt vấn đề:
Trong những năm gần đây giá dầu đã trở thành mối quan ngại lớn đối với nền kinh tế
của nhiều nước . Bên cạnh đó, giá dầu cũng đã trở thành một trong những chỉ báo chính
trong các phân tích kinh tế. Tại các nước chủ yếu sản xuất dầu mỏ, ảnh hưởng của giá dầu tới
nền kinh tế cũng không thể bị xem nhẹ . Dễ thấy nhất là việc giá dầu giảm mạnh cùng với
giá cả các loại hàng hóa khác trên thế giới tăng mạnh đã gây ảnh hưởng tới lạm phát nội địa
và gây khó khăn cho nỗ lực kiềm chế lạm phát .
Trước đây , việc tiêu thụ dầu mỏ của Mỹ phụ thuộc rất nhiều vào OPEC. Những năm
gần đây, Mỹ đã tạo nên một đột phá mới trong việc chiết khấu dầu đá phiến và khí đốt, việc
vốn rất đắt đỏ và tiềm ẩn nhiều nguy hại tới môi trường .Chấp nhận những rủi ro này giúp
nước Mỹ bớt phụ thuộc vào các nước khác .Trước sự tham gia của nhiều tay chơi mới trong
trò chơi giá dầu, OPEC dường như đang dần mất đi sức mạnh quyết định giá dầu. Một kịch
bản cho rằng OPEC sẽ thành công trong việc đè bẹp mọi đối thủ cạnh tranh mới này và giành
lại quyền lực. Liệu tất cả các bên sản xuất dầu sẽ tiếp tục tồn tại với giá dầu thấp này? Hay sẽ
có một nhà sản xuất thống trị mới ? Tất cả những kịch bản sẽ phụ thuộc vào những trò chơi
địa chính trị nhằm giữ cho dầu vẫn là một nguồn năng lượng hấp dẫn , khiến những năng
lượng tự tái tạo không còn cơ hội nào.Nhưng cũng có thể những tổn thất mà dầu mỏ gây ra
cho môi trường sẽ đẩy mức giá dầu cao hơn tạo điều kiện cho những nguồn năng lượng tự tái
tạo sẽ thâm nhập vào thị trường nhanh chóng hơn.Liệu đó có phải là điều không tưởng ? Chỉ
thời gian mới có thể trả lời.

I.

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI GIÁ DẦU :

Giá dầu , khí đốt và than đá, theo nguyên lý được quyết định bởi cung và cầu.Nhưng
gần đây, thực tế có tới 3 yếu tố ảnh hưởng đến nó


Trang 1/ 17


Yếu tố đầu tiên phải kể đến là tầm quan trọng ngày càng lớn của dầu trong hầu hết các
thiết bị sưởi, giao thông, điện... và nó cũng là nguyên liệu chính cho phân hóa học và nhựa.
Chúng ta vẫn đang sử dụng rất nhiều dầu mỏ, do đó cầu dầu tiếp tục tăng
Yếu tố thứ 2 là sự xuất hiện của những vị thế độc quyền khi chủ nghĩa tư bản lan rộng ,
các công ty đa quốc gia về dầu mỏ , thương lái và thậm chí là những nhà đầu tư cá nhân cũng
có thể có được vị trí độc quyền nhất định trong các phần của quá trình sản xuất . Điều này
cho phép họ đặt giá cho phần của mình trong quá trình sản xuất và từ đó gây ảnh hưởng lên
giá dầu chung
Yếu tố thứ 3 là tập hợp các trò chơi địa chính trị nhằm mục tiêu giành lấy quyền lực
chính trị , một ví dụ là sự quốc hữu hóa những công ty dầu trong nước cho phép chính phủ
kiểm soát sản xuất dầu và gây ảnh hưởng lên giá dầu
Tóm lại , 3 yếu tố trên đã quyết định giá dầu.Cuối thế kỷ 20, một yếu tố khác xuất hiện
đốt dầu là một trong những nguyên nhân chính gây nên sự nóng lên toàn cầu-hiệu ứng nhà
kính chính vì thế những dạng năng lượng tự tái tạo phải thay thế dầu càng sớm càng tốt để
điều này xảy ra giá dầu cần cao hơn như vậy, hợp lí hơn là thấp như hiện tại.Điều này sẽ
khiến cho những nguồn năng lượng tự tái sinh sẽ được thay thế cho dầu nhiều hơn.Tuy nhiên
dường như giá dầu vẫn còn bị kiểm soát bởi các vị thế độc quyền và những trò chơi địa chính
trị.Vậy ai là những người đang tham gia những trò chơi này, nhằm giữ giá dầu ở mức rất
thấp. Bạn có thể nghĩ rằng những công ty đa quốc gia về dầu như BP hay Shell đứng sau vụ
này trên thực tế còn có nhiều hơn những “tay chơi” quốc gia và quốc tế trong trò chơi giá
dầu này và một trong những tay chơi lớn là OPEC (organization of the Petroleum Exporting
Countries)_ Hiệp hội những nước xuất khẩu dầu. Thành lập hội đồng minh gồm 12 quốc gia
sản xuất dầu có tầm ảnh hưởng lớn giúp OPEC có đủ sức mạnh để quyết định nguồn cung
dầu mỏ của cả thế giới,từ đó kiểm soát giá dầu trong những thập kỷ vừa qua.Tuy nhiên trong
những năm gần đây, những “tay chơi” khác cũng trở nên rất hùng mạnh nhanh chóng chiến
thắng trong cuộc cạnh tranh này.OPEC đã “mở van dầu” hết cỡ, tăng mạnh lượng cung

dầu.điều này kiến cho giá dầu sụt giảm rất mạnh thời gian gần đây.Giá dầu thấp không phải
là điều tốt đẹp đối với bất kỳ quốc gia sản xuất dầu nào.Cho nên kể cả những nước trong
OPEC cũng đang chịu nhiều vấn đề. Tuy nhiên, nước sáng lập (OPEC), Ả rập xê út – Saudi
Arabia vẫn còn vô cùng kiên định, mong đánh bại những đối thủ và bảo toàn vị thế thống trị
trong ngành thương mại dầu mỏ toàn thế giới.Nga là một trong số tay chơi mới hùng mạnh.
Bất cứ khi nào OPEC giảm sản xuất để ổn định giá dầu, Nga lại từng bước tăng thị phần của
mình. Kết quả là Nga đã trở thành 1 trong những nước xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới. Một
trong các tay chơi khác, Trung Quốc lại dùng chiến thuộc khác, thay vì tham gia vào cuộc
cạnh tranh.Trung Quốc hỗ trợ về kinh tế cho một số nước nghèo, Chủ yếu là Châu Phi để đổi
lấy quyền được khai thác dầu ở đó và nhập trực tiếp về nước mình . Chính điều này , đã cho
phép Trung Quốc nắm giữ các giao dịch thương mại dầu mỏ nằm ngoài thị trường dầu thế
giới.
Trước đây , việc tiêu thụ dầu mỏ của Mỹ phụ thuộc rất nhiều vào OPEC. Những năm
gần đây, Mỹ đã tạo nên một đột phá mới trong việc chiết khấu dầu đá phiến và khó đốt, việc
Trang 2/ 17


vốn rất đắt đỏ và tiềm ẩn nhiều ngu hại tới môi trường .Chấp nhận những rủi ro này giúp
nước Mỹ bớt phụ thuộc vào các nước khác .
Trước sự tham gia của nhiều tay chơi mới trong trò chơi giá dầu, OPEC dường như
đang dần mất đi sức mạnh quyết định giá dầu. Một kịch bản cho rằng OPEC sẽ thành công
trong việc đè bẹp mọi đối thủ cạnh tranh mới này và giành lại quyền lực.

II.

BIẾN ĐỘNG CỦA GIÁ DẦU THẾ GIỚI :

Biểu đồ dưới đây của ngân hàng Goldman Sachs tóm lược diễn biến của
giá dầu thô từ năm 1861 đến năm 2015 :


Kinh tế thế giới nhìn từ thùng dầu
Trang 3/ 17


Dầu không chỉ là một loại nhiên liệu. Sức mạnh của loại nhiên liệu này thậm chí còn
lớn hơn cả thị trường dầu mỏ trị giá 3.400 tỷ USD.
Dầu là vũ khí, là tài sản chiến lược quan trọng, ngoài ra dầu còn là một tai họa. Con
người có thể giàu có lên nhờ dầu, và cũng có thể nghèo đi vì dầu.Từ các đặc tính của dầu
được nêu trên ta có một thị trường hàng hóa khác biệt không giống với bất kì loại thị trường
hàng hóa nào , một thị trường phản ánh rất nhiều điều về nền kinh tế và chính trị thế giới.

Biến động của giá dầu thế giới giai đoạn 2000-2016

1.

(i)
(ii)
(iii)

(iv)
(v)
(vi)
(vii)

Đầu năm 2000 sản lượng giảm vì thiếu đầu tư
Giai đoạn năm 2001-2003 : Mỹ đưaquân vào Iraq, công nhân venezuela đình
công
Giai đoạn năm 2004 – 2006 : Nhu cầu tiêu thụ dầu của thế giới giai đoạn này là
rất lớn (trên 80 triệu thùng/ngày) là nguyên nhân chính dẫn tới việc giá dầu vượt
quá khoảng giá 40-50 USD/ thùng

Giai đoạn tháng 2007 - 2008: giá dầu tăng nhanh
Giai đoạn tháng 2008 - 2009: giá dầu giảm mạnh
Giai đoạn tháng 2009 - 2014: giá dầu tăng trở lại và dao động ổn định
Giai đoạn tháng 2014 - 09/2015: giá dầu giảm mạnh.

Giá dầu tăng trong suốt những năm 2000 vì cầu thế giới tăng vọt , trong khi sản lượng
không theo kịp vì thiếu đầu tư.Điều đó dẫn đến giá dầu tăng cao chóng mặt trong đầu năm
2008 (105,45 USD/ thùng ). Sau đó, giá dầu tiếp tục tăng nhanh (133,88 USD/ thùng ) vào
tháng 6/2008. Tuy nhiên tháng 12/2008 giá dầu liên tục giảm tới 69,28% xuống còn41,12
USD/thùng . Năm 2009 giá dầu tăng trở lại từ 70-110 USD/ thùng trong 2 năm tiếp theo . Từ
giữa năm 2014 giá dầu liên tục giảm mạnh và chạm đáy 47,22 USD/thùng vào đầu năm 2015

2.
2.1.

Các nhân tố ảnh hưởng tới giá dầu
Giai đoạn từ đầu năm 2000 đến năm 2006

Cùng với sự tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ cũng như sự tăng trưởng của nền kinh tế
thế giới, giá dầu tiếp tục tăng vào năm 2000 và đạt mức 35 USD/ thùng vào tháng
10/2000.Trong năm 2000, OPEC đã 3 lần tăng hạn ngạch sản lượng dầu lên đến 3,7 triệu
thùng/ ngày.
Vào năm 2001, nền kinh tế Mỹ yếu đi và sự gia tăng sản lượng của các nước OPEC đã
gây áp lực giảm giá dầu.Nếu không có cuộc tấn công khủng bố vào ngày 11/9/2001, việc cắt
giảm sản lượng dầu của OPEC có thể đủ để làm cân bằng thậm chí là đảo ngược xu thế. Do
điều kiện chính trị không phù hợp, nên OPEC đã hoãn việc cắt giảm thêm đến tận tháng
1/2002. Sau tháng 1/2002, OPEC lại tiếp tục cắt giảm 1,5 triệu thùng/ ngày và các nước
ngoài OPEC cũng tham gia việc cắt giảm sản lượng trong đó có cả Nga với mức cam kết là
462500 thùng/ ngày.
Trang 4/ 17



Vào giữa năm 2002 giá dầu vẫn tiếp tục tăng và dự trữ dầu của Mỹ đạt mức thấp nhất
trong 20 năm qua, mặc dù các nước ngoài OPEC đã khôi phục lại mức sản lượng đã cắt
giảm.
Cuối năm 2002, đầu năm 2003 dư cung dầu không còn là vấn đề mà vấn đề lớn nhất
ảnh hưởng đến giá dầu ở đây là cuộc đình công tại Venezuela làm cho sản lượng dầu nước
này giảm mạnh. Tại Iraq cuộc tấn công quân sự nổ ra.Sự giảm sản lượng ở Iraq và
Venezuela được bù đắp bằng sản lượng ở các nước thành viên tuy nhiên vẫn khiến cho mức
sản lượng dầu tiềm năng sản xuất giảm xuống .Trong khi đó, trữ lượng dầu ở Mỹ vẫn ở mức
thấp. Với sự phát triển của kinh tế, nhu cầu dâù từ Mỹ và các nước Châu Á đã tăng một cách
chóng mặt.
Vào năm 2004 cầu dầu của thế giới rất lớn là nguyên nhân chính dẫn tới việc giá dầu
vượt quá khoảng 40-50 USD/ thùng. Một yếu tố quan trọng khác là sự suy yếu của đồng
USD và sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế Châu Á đi liền với sự tiêu thụ dầu lớn.
Năm 2005 các trận bão nhiệt đới đã gây nên tổn thất nghiêm trọng cho hệ thống lọc dầu
của Mỹ và các nước khác, cộng với việc thay đổi sử dụng công nghệ ethanol cũng góp vào
sự tăng giá dầu. Một trong những lý do quan trọng nhất dẫn tới sự tăng lên của giá dầu đó là
mức dự trữ dầu ở Mỹ cà các nước tiêu thụ dầu khác.

2.2.

Giai đoạn từ đầu năm 2007 đến tháng 7/2008

Đầu năm 2007, giá dầu gần 100 USD . Đây là thời điểm đồng USD mất giá nghiêm
trọng , nhiều nước có dự trữ đola Mỹ lớn và khối OPEC đã phải tính đến khả năng chuyển
sang sử dụng một loại ngoại tệ mạnh khác ngoài USD để tính giá dầu . Dầu lên giá và nguy
cơ cạn kiệt nguồn cung đã làm bùng lên cuộc tranh chấp chủ quyền giữa các cường quốc có
những giếng dầu lớn .
Chúng ta đi vào phân tích 3 nguyên nhân sâu xa :

- Nhu cầu về dầu tăng vượt quá so với nguồn cung;
- Tình trạng đầu cơ giá trên thị trường dầu phái sinh;
- Xung đột chính trị diễn ra ở các cường quốc có giếng dầu lớn;
(1) Do nhu cầu sử dụng năng lượng ngày càng cao. Đặt biệt là các quốc gia đang phát triển
chiếm tổng cầu lên đến 71% . Trong khi đó lượng cung thì có hạn. Mức tăng sản lượng
dầu của OPEC không thể đáp ứng hết nhu cầu dầu mỏ trên toàn Thế Giới. Nhiều ý kiến
cho rằng OPEC không muốn tăng sản lượng để tận dụng cơ hội giá cao gia tăng lợi nhuận
tối đa.Một số ý kiến khác cho rằng việc tăng sản lượng không thể diễn ra được trong thời
gian ngắn .
(2) Hoạt động của giới đầu cơ, đây là lý do ảnh hưởng mạnh nhất tới sự leo thang của của giá
dầu trong năm. Sự phát triển năng động của các nền kinh tế đang nổi đặc biệt là nền kinh
tế Trung Quốc và sự khủng hoảng tài chính chưa tác động quá nghiêm trọng đến nền kinh
tế Mỹ ,các nhà đầu cơ cho rằng giá dầu sẽ còn tăng lâu dài nên lượng dầu được họ nắm
giữ là rất lớn. Hợp đồng phi thương mại chiếm tới 55% khối lượng giao dịch. Các nhà đầu
Trang 5/ 17


cơ đã góp phần đẩy giá dầu lên cao.Một trong các yếu tố góp phần thúc đẩy của hoạt động
đầu tư này là do xu hướng giảm giá liên tục của đồng đola Mỹ.
(3) Xung đột chính trị tại một số khu vực cũng là 1 trong nhưng nguyên nhân khiến giá dầu
tăng lên cao. Đặc biệt là cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran xoay quanh chương trình hạt nhân
của Iran làm cho cung dầu có khả năng bị sụt giảm trong tương lai. Ngoài ra, bất ổn về
chính trị ở Nigeria làm cho quốc gia này giảm sản lượng dầu xuống 1,86 triệu thùng /
ngày

Thị trường phái sinh dầu mỏ 1999-2009
Nguồn:Medlock và các cộng sự (2009)

2.3.


Giai đoạn năm 2008-2009

Trong giai đoạn này giá dầu giảm mạnh
Tổng cung sụt giảm còn 83,6 triệu thùng / ngày .Trong 4 tháng cuối năm 2008, OPEC
đã 2 lần cắt giảm sản lượng khai thác xuống còn 28,4 triệu thùng/ ngày. Ngược lại với OPEC
các quốc gia không thuộc OPEC lại duy trì ở mức ổn định và có xu hướng tăng sản lượng lên
51 triệu thùng/ngày.
Lượng cung đã giảm nhưng vẫn không bắt kịp sự sụt giảm nhanh chóng của lượng cầu,
nên thị trường vẫn đang trong tình trạng dư thừa sản lượng dầu. Tổng cầu về dầu đầu năm
2009 đã giảm 2,68 triệu thùng/ ngày so với năm 2008 .

Trang 6/ 17


Biểu đồ giá dầu thế giới tính từ ngày 3/12/2007 đến ngày 15/12/2008 dựa trên
giá dầu kỳ hạn đóng cửa tại thị trường New York - Nguồn: WTRG

Trong giai đoạn này có 3 nguyên nhân làm giá dầu sụt giảm :
(1) Do suy thoái toàn cầu làm kìm hãm các hoạt động kinh doanh, làm cho nhu cầu tiêu
thụ dầu giảm. Thị trường Trung Quốc hay OECD điều giảm sản lượng dầu giao
động từ 7,6 triệu thùng/ ngày đến 2,3 triệu thùng/ ngày . Lượng cung được cắt giảm
nhưng vẫn không chạy kịp với sự sụt giảm của nhu cầu .Điều này đã đẩy giá dầu
xuống thấp
(2) Thời kỳ đầu cơ hàng hóa đã đi đến hồi kết . Việc đầu cơ thao túng thị trường của các
nhà đầu tư khiến giá dầu sụt giảm nhanh.Cuộc khủng hoảng tài chính leo thang và
lang rộng. Với trữ lượng dầu mỏ đang nắm giữ các nhà đầu tư lo sợ nên bán hàng
hóa ra ồ ạt ,điều này làm cho giá dầu sụt giảm mạnh .
(3) Do sự khôi phục của đồng USD và sự thua lỗ trầm trọng của thị trường chứng khoán
và kẹt tiền mặt nghiêm trọng nên giới đầu tư phải bán hàng hóa để bù lỗ. Giá dầu
giảm từ 100USD/ thùng xuống 40USD/ thùng trong đầu tháng 12


2.4.

Giai đoạn năm 2009-5/2014

Trong giai đoạn này cung dầu thế giới tăng lên 91,7 triệu thùng/ ngày (tăng khoảng
9,8%) , tiêu biểu là các nướcngoài OPEC như Mỹ, Mexico, Canada,…

Trang 7/ 17


Lượng cầu đến quý 2/2014 đã tăng lên 90,2 triệu thùng / ngày . Các nước đang phát
triển và đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ… đã góp phần làm lượng cầu tăng lên
Nhân tố chính giá dầu tăng mạnh từ đầu 2009 là sự tăng lên của cầu dầu. Trong đó
Trung Quốc và các nước phát triển là nơi tiêu thụ dầu nhiều nhất Thế Giới.
Sau một thời gian tăng giá mạnh từ đầu năm 2009 đến 4/2011. Giá dầu bắt đầu đi vào
ổn định . Yếu tố khiến giá dầu không tăng nữa là do tốc độ tăng trưởng kinh tế của các quốc
gia nhập khẩu dầu giảm xuống, và một phần là do khủng hoảng nợ công ở châu Âu

2.5.

Giai đoạn năm 2014 – 12/2015

Đây là giai đoạn được coi là một trong những thời điểm tồi tệ nhất của thị trường dầu
thế giới khi giá liên tục giảm

Trang 8/ 17


Figure

1.
Daily
(Click image to enlarge)

crude

oil

prices,

June

2014-June

2015.

Source:

EIA.

Kỉ nguyên giá dầu cao bắt nguồn từ năm 2009,bắt nguồn từ sự bất ổn của các quốc gia
sản xuất dầu lớn như Libi và sự tăng trưởng cao của các nền kinh tế như Trung Quốc .
Nhưng cũng chính kỉ nguyên giá dầu cao đã đẩy các nền kinh tế như Mỹ quyết tâm tìm ra
giải pháp thoát khỏi sự lệ thuộc vào giá dầu. các nhà khoa học Mỹ đã hoàn thiện công nghệ
khai thác dầu đá phiến, cùng với nền kinh tế đang hụt hơn tại Châu Âu và Trùng Quốc đã
làm cho lượng cung dầu trên thị trường thế giới dư thừa đến 700000 thùng/ngày.
OPEC không cắt giảm nguồn cung mà vẫn tiếp tục bơm dầu vào thị trường dẫn đầu là
Arapsaudi 10 triệu thùng/ ngày . OPEC đang tiếp tục sản xuất để giữ thị phần . OPEC cho
rằng nếu bơm dầu vào thị trường thì giá sẽ giảm và đó cũng là cách để bót ngặt ngành sản
xuất dầu đá phiến của Mỹ. Tuy nhiên nhờ công nghệ tiên tiến và mức giá rẻ thì ngành dầu ở

Mỹ vẫn chịu được với mức giá thấp, Mỹ và OPEC vẫn chạy đua sản xuất dầu . Trong khi đó
nhu cầu trên thị trường đang giảm vì Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu nhiều nhất thế giới ,
nhưng trong thời gian này nền kinh tế Trung Quốc suy yếu, đồng nhân dân tệ mất giá , nền
kinh tế Châu Âu đang chậm lại nên việc nhập khẩu dầu bị dừng lại. Điều này làm cho giá
dầu thế giới rớt giá trầm trọng. Giá dầu giảm kéo theo giảm phát ở khu vực Eurozone làm
ảnh hưởng đến nền kinh tế

III.

Giá dầu ảnh hưởng đến các quốc gia chuyên sản xuất dầu và ảnh
hưởng đến Việt Nam trong những năm gần đây

Giới phân tích cho rằng giá dầu có thể giảm xuống 20$ thậm chí 10$ 1 thùng.Khi giá
dầu Brent rớt xuống 100$/thùng vào tháng 9/2014 sản lượng dầu đá phiến của Mỹ tăng,
Libya thúc đẩy sản lượng dầu OPEC lên 740.000 thùng/ngày.Nhu cầu Trung Quốc giảm, bốn
tháng sau giá dầu Brent lao dốc xuống dưới 50$.Sức mạnh của nền kinh tế Nga trở thành tâm
điểm chú ý. Fitch hạ mức xếp hạng tín dụng của nước này xuống BBB- và chỉ ra rằng giá
Trang 9/ 17


dầu giảm là nguyên nhân then chốt cuối tuần trước giá dầu Brent chạm đáy 30$/thùng. Tập
đoàn dầu khí BP tuyên bố sẽ cắt giảm 4000 nhân viên, hành động này càng làm sáng tỏ áp
lực hiện nay của dầu khí. Điều này làm cho áp lực đè nặng lên vai các quốc gia xuất khẩu
dầu như Iraq, Venezuela, Nigeria kể cả Ả Rập Saudi cũng lâm vào tình thế khó khăn làm cho
quốc gia này buộc phải cắt giảm chi tiêu công. Đối với các tập đoàn lớn Exxon
Mobil,Chevron,Shell, Staroil đều tuyên bố cắt giảm đầu tư, với mỗi 10$ giá dầu giảm,
conoco Phillips mất gần 2 tỷ USD/1 quý.Nhưng giá dầu giảm cũng đem lại nhiều lợi ích lớn
như: Ấn Độ, Ai Cập, Indonesia… đã cắt giảm khoản trợ cấp nguyên liệu năm 2014 trị giá lên
đến gần 500 tỷ USD( theo IER).Một số đối tượng khác cũng được hưởng lợi như các hãng
hàng không sản xuất ô tô và người tiêu dùng. Nếu giá dầu giảm không gây ra chu kỳ giảm

phát, mà khiến giới chức ngân hàng trung ương phải đau đầu.

a. Mỹ
Chỉ trong nửa năm giá dầu đã sụt giảm một nửa giá trị, tháng 6/2014 giá dầu vẫn giao
động ở mức 110$/thùng->60$/thùng từ cuối 2014.
Kỷ nguyên giá dầu cao bắt đầu từ năm 2009 bắt nguồn từ sự bất ổn của các nước sản
xuất dầu như lybia hay sự tăng trưởng cao như Trung Quốc. Nhưng cũng chỉ vì giá dầu cao
đã đẩy các nước phát triển như Mỹ quyết tâm tìm ra các giải pháp thoát khỏi sự lệ thuộc về
giá dầu. Trong cái khó ló cái khôn tình thế buộc các nhà khoa học phải tìm ra cách hoàn
thiện từ công nghệ từ đá phiến.Sự thành công của việc khai thác từ đá phiến cùng với nền
kinh tế hụt hơi ở Châu Âu và Trung Quốc khiến thị trường dầu hiện nay tụt khoảng 700.000
thùng dầu mỗi ngày. Giá dầu giảm đã khiến các mặt hàng tiêu dùng giảm giá giúp cho người
tiêu được chi tiêu thoải mái hơn. Quốc gia nhập khẩu lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung
Quốc, Ấn Đội với Đức cũng được tiếp sức tập chuyển. Nhưng nó cũng khiến cho các nền
kinh tế các nước dựa vào xuất khẩu dầu như Venezuela, Ả-Rập-Xê-Út, Nga khốn đốn. Cuộc
cạnh tranh giành thị phần dầu giữa một bên là Mỹ và một bên là các nước xuất khẩu dầu
OPEC sẽ đi tới đâu.
Giá nguyên liệu giảm đã tác động tích cực đến nền kinh tế của Mỹ, người tiêu dùng tự
tin chi tiêu nhiều hơn và các doanh nghiệp đã bắt đầu đầu tư trở lại. Các chuyên gia sự đoán
rằng xu hướng này sẽ giữ nguyên trong năm 2015. Giá nguyên liệu đã giảm đã mang lại tích
cực đến nền kinh tế của Mỹ GDP tăng vọt lên 5% mức tăng mạnh nhất trong năm 2013.
Người tiêu dùng chi tiêu nhiều hơn, các doanh nghiệp đã chịu đầu tư. Theo chuyên gia phân
tích kinh tế Bob Johnson “ Chúng ta đã có một vài quý khá tốt đẹp nhưng hãy nhớ rằng đi đó
có được nhờ quý đầu tiên không mấy khả quan, tuy nhiên một điều rõ ràng rằng người tiêu
dùng cảm thầy tự tin chi tiêu trở lại”.
Giá dầu mới đây tại Mỹ giảm xuống 3,1$/ thùng. Trong 3 tháng đầu năm 2016, giá dầu
đã biến động liên tục và lại giảm liên tục khi có thông tin Iran sẽ xuất khẩu dầu, rồi lại tăng
khi nhều nước xuất khẩu dầu mỏ lớn thống nhất giữ nguyên sản lượng. Cho dù tăng giảm
Trang 10/ 17



như thế nào thì cả 3 tháng qua giá dầu chỉ vượt ngưỡng 40$/thùng trong có 3 ngày rồi lại
giảm. Và giá dầu thấp trong thời gian dài đã khiến cho một trong những bang có trữ lượng
dầu lớn nhất nước Mỹ là bang Texas bị ảnh hưởng theo thống kê từ cuối năm 2014 đến cuối
năm 2015 đã có hơn 56.000 lao động làm cho nghành công nghiệp dầu mỏ bị mất việc làm.

b. Venezuela
Không chỉ giá dầu Mỹ mà giá dầu thế giới vẫn tiếp tục giảm và một trong nước bị thiệt
hại nhất chính là Venezuela. Vì sự mất giá của đồng Bolivares đồng nội tệ của Venezuela
trong 1 năm 2014. Một nền kinh tế phụ thuộc chính vào xuất khẩu dầu mỏ Venezuela đang
điêu đứng khi giá dầu thế giới vẫn lao dốc, thêm vào nền sản xuất trong nước trị trệ và tình
trạng tham nhũng tràn lan. Tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela đã từng là một nước có thời
hoàng kim về xuất khẩu dầu mỏ nhưng từ khi tổng thống Rafael Caldera năm 1999 thì hoạt
động này của tập đoàn này kém hiệu quả đi. Trong khi Venezuela phải bầu ra 25 tỷ trong
việc khai thác dầu thì giá xăng ở nước này lại rẻ bất ngờ đến như vậy. Chính vì xăng rẻ và
đồng nội tệ thì mất giá, chỉ trong một thời gian qua giá trị đồng Venezuela đã giảm đi 700%
so giá trị tiền đô la Mỹ .
Tháng 11/2014 OPEC tuyên bố không cung cấp sản lượng đã dán một đòn mạnh cho
Venezuela. Thị trường chợ đêm lập tức thay đổi tỷ giá ngay sau khi tuyên bố được đứa ra, tỷ
giá chợ đêm cao gấp 10 lần thị trường tiền tệ nước này lại càng khó quản lý hơn bao giờ hết .
Các chuyên gia kinh tế nước này nhận định một điều rằng hệ thống 3 tầng phức tạp của
Venezuela chính là nguyên nhân gây ra suy thoái sâu và nhiều vấn đề khác của nền kinh tế .
Trong năm 2015, hàng hóa nước này vẫn chịu trong sự khan hiếm và mức lạm phát hơn
60%, nên bây giờ khí giá dầu của Venezuela lao dốc thì làm cho nước này đã khủng khoảng
nay còn khủng khoảng hơn nữa.

c. Nga
Mặc dù giá dầu thế giới tụt dốc giảm mạnh nhưng nước Nga vẫn quyết định không hợp
tác với OPEC theo người đứng đầu dầu mỏ của Nga cho biết “ OPEC đã mất đi chức năng
điều tiết thị trường trong khi Nga không thể ngay lập tức giảm sản lượng dầu vì các công ty

năng lượng của Nga đều tư hữu hóa nếu muốn giảm sản lượng thì các công ty phải có sự
đồng ý của các cổ đông chứ không chịu sự ràng buộc của các nước OPEC “. Nếu như vậy
Nga chỉ đứng ở ngoài là người quan sát theo ông Putin” Nếu giá dầu giảm xuống mức thấp
nhất trong một thời gian dài thì tự khắc nguồn cung sẽ giảm” . Việc giá dầu giảm đã ảnh
hưởng không nhỏ đến nền kinh tế thế giới đặc biệt các nước trọng điểm về dầu mặc dù thu
nhập đáng kể về dầu nhưng không phải nước nào thuộc tổ chức OPEC cũng đủ sức cầm cự
khi giá dầu giảm thấp. Trong khi đó Nga gặp khủng khoảng kinh tế tăng trưởng Nga trong
quý hai giảm so với cùng kỳ năm 2014 gía trị đồng nội tệ giảm hơn một nửa.
Trang 11/ 17


Mới đây người đứng đầu công ty độc quyền năng lượng của Nga gặp gỡ bên đại diên Ả
Rập Saudi để bản việc giải quyết giảm sản lượng để kéo giá dầu mặc dù vậy cuộc đàm phán
giảm sản lượng khiến cho Nga bị mất thị phần và rơi vào tay của các đối thủ cạnh tranh.
Theo tin tức mới đây "Tại thời điểm này, dự báo giá dầu vẫn trong mức 40 USD/thùng cho
loại dầu Urals", thủ tướng nói.Phương án bi quan dự báo giá dầu giả định sẽ giảm đến 25
USD/thùng.Đồng thời, Tổng thống Medvedev thừa nhận rằng sự chính xác của dự báo trong
điều kiện hiện tại vẫn mong là khá hơn.
Trước đó, Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov cho biết, Nga đã chuẩn bị những
sửa đổi cho đạo luật về ngân sách năm 2016, trong đó bao gồm cắt giảm chi phí đến 10% và
những biện pháp thuộc kế hoạch chống khủng hoảng, nhưng khi nào đưa vào luật thì sẽ do
Chính phủ Nga quyết định."Bộ Tài chính làm việc trong quá trình ngân sách bình thường,
chúng tôi đã chuẩn bị sẵn sàng các sửa đổi. Cuối cùng Chính phủ sẽ quyết định về tính hợp
lý và khả thi của những sửa đổi, đưa vào luật ngay bây giờ hoặc muộn hơn", ông Siluanov
nói thêm.

d. Ả Rập Saudi
Trong đầu năm 2015, thì OPEC quyết định sẽ cắt giảm sản lượng dầu nhưng Ả Rập
Saudi thì lại không muốn giảm giá dầu chính vì vậy nó làm cho giá dầu trượt dốc. Vì sao Ả
Rập Saudi lại muốn làm vậy một trong những lí do một khi đã đầu tư phát triển nhiều mỏ

dầu mới thì sẽ rất tốn kém Nếu bây giờ lại quay ngược lại chiến lược hạn chế sản lượng dầu
của mỏ này thì bùng nổ khai thác dầu phiến tại Nga và Mỹ đã khiến cho sản lượng sản phẩm
tăng vọt.
Tuyên bố cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran và các nước vùng vịnh khác theo chân
Iran cắt đứt quan hệ Ả Rập khiến giá dầu tăng mạnh khi thị trường mở cửa vào 14/1. Nhưng
các nhà đầu tư tin rằng là mỗi khi mở cuộc khủng hoảng ở Trung Đông nổ ra ở giá dầu sẽ
đánh liên tục lên giá thì lần này điều đó đã không xảy ra khi.Thị trường đã phản ứng lo ngại
chỉ trong đúng một ngàythì gía dầu ở mức là 30 3.085$/thùng từ ngày 4/1 giá dầu đã giảm
15% cuộc đối đầu giữa Ả Rập Xê Út,Iran và những thành viên lớn nhất của tổ chức các nước
xuất khẩu dầu mỏ thế giới OPEC đang khiến cả thế giới lo ngại và nhưng lo ngại đó đã
không khiến giá dầu đi lên. Các nhà phân tích còn cho rằng dầu mỏ là một phần nguyên nhân
dẫn đến sự kình địch giữa Iran và Ả Rập Xê Út,Iran đang dốc sức trở lại thị trường dầu mỏ
thế giới sau khi lệnh cấm vận quốc tế đối với Tê hê ran được gỡ bỏ diễn biền này đe dọa tới
ngôi vị hàng đầu của lập Ả Rập Xê Út trên thị trường dầu mỏ.Tình trạng giữa cung trở nên
trầm trọng và giá dầu còn có thể đi xuồng. Căng thẳng ngoại giao giữa Iran và Ả Rập Xê Út
hai thành viên chủ chốt của tổ chức xuất khẩu dầu mỏ thế giới OPEC đang gây áp lực đối với
sự đoàn kết của tổ chức này khi mà OPEC đang cố gắng kiểm soát giá dầu đang lao dốc.Việc
không đạt được sự đồng thuận giữa các nước thành viên OPEC việc cắt giảm sản lượng dầu
sẽ khiến cho giá dầu càng khó có thể kiểm soát. Từ trước tới nay OPEC tổ chức kiểm soát
hơn 1 / 3 nguồn cung dầu mỏ trên thế giới luôn có khả năng vận hành tốt ngay cả khi các
Trang 12/ 17


thành viên trong nhóm có xung đột với nhau. Vào những năm 1980 khi Irắc và Iran đang có
chiến tranh hai bên vẫn gửi đại diện tới tham dự các cuộc họp của OPEC .Tuy nhiên những
căng thẳng mới đây xung quanh Ả Rập Xê Úttử hình giáo sĩnổi tiếng Nimanin có thể sẽ là
một vấn đề nan giải đối với OPEC bởi sự giận dữ mang tính giáo phái mà nó gây ra, sẽ lan
rộng ra khu vực Trung Đông tới những quốc gia có nền kinh tế vốn đã bị ảnh hưởng bởi tình
trạng giá dầu giảm nhất . Bản thân Ả Rập Xê Út và Iran hai thành viên có ảnh hưởng nhất
của OPEC cũng luôn có những ý kiến bất đồng xung quanh chính sách sản xuất dầu mỏ. Iran

dự kiến sẽ đẩy mạnh sản xuất dầu thô ra thị trường quốc tế vào đầu năm nay sau khi các lệnh
trừng phạt của phương tây liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này hầu như được
gỡ bỏ hoàn toàn. Trong một phiên họp, Iran đã kêu gọi cắt giảm sản luợng để chặn đà lao
dốc của giá dầu khi dầu của Iran trở lại thị trường toàn cầu. Tuy nhiên,Ả Rập Xê Út đã từ
chối lời đề nghị này và OPEC đã từ bỏ mọi yêu sách về việc kiểm soát sản lượng.
Để bảo vệ thị phần của mình trên thị trường dầu mỏ thế giới trong bối cảnh giá dầu
xuống thấp thị Ả Rập Xê Út đã thực hiện chiến lược tăng sản luợng lên mức kỉ lục. Theo
thống kê của công ty tư vấn năng luợng FGE lại cho thấy một kết quả hoàn toàn trái ngược
khi nước này đang mất thị trường chủ chốt. Báo cáo trong 2013-2015 Ả Rập Xê Út đã mất
thị phần cạnh tranh vào các nước thị phần chủ chốt trong đó có những nước như Mỹ hay
Nam Phi, Trung Quốc hiện quốc gia đang xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới này đang phải
chịu sức ép lớn với các đối thủ cạnh tranh như Nga hay Iran.

e. Việt Nam
Giá dầu giảm là cơ hội lớn cho nền kinh tế Việt Nam,với doanh nghiệp và người tiêu
dùng bình thường thì lợi ích này của giá dầu giảm phải được nhìn thấy từ ngay xu hướng
giảm theo cuar gía cả hàng hóa hàng ngày do đó khi giá cước vận tải giảm tương ứng thì
niềm tin của thị trường đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tuy nhiên xu hướng này vẫn theo đà
này, thì giá dầu bán lẻ và chi phí vận tải vẫn phải giảm cùng chiều với nhau còn trước mắt sự
tác động của giá dầu sẽ thấy ngay trong nửa đầu năm 2015. Theo chuyên gia kinh tế Lê Xuân
Nghĩa “yếu tố tác động lớn và trực tiếp nhất đến kinh tế vĩ mô Việt Nam chính là ảnh
hưởng giá dầu, trong bối cảnh chính sách tiền tệ đã hết dư địa và chính sách tài khóa bị giới
hạn bởi nợ công thì giá dầu giảm như một gói kích thích như trời cho với toàn thế giới và tất
nhiên trong đó có cả Việt Nam. Bởi giá dầu giảm sẽ có tác động của thế giới nói chung và
Việt nam. Với mục tiêu là nước xuất khẩu thif lượng cầu sẽ tăng lên tương ứng “. Điều mà
các chuyên gia lo lắng chính là vì đư lợi là giá dầu giảm cũng không nên quên thách thức lớn
hiện nay.Việt Nam hiện nay vẫn là đất nước một nền công nghiệp gia công với năng suất
thấp và chi phí cao đang bị cạnh tranh bởi doanh nghiệp và hàng hóa nước ngoài, để đón các
hiệp định kinh tế quốc tế. Từ phía doanh ngiệp mặc dù vẫn lạc quan về phía giá nguyên liệu
nhưng ngay cả nhà sản xuất lớn vẫn tỏ ra e ngại trước nguồn nhân công trong chính nghành

mà mình đang kinh doanh
Mặc dù việc sụt giảm của giá dầu mang lại nhiều lợi ích đến cho Việt Nam nước ta thế
nhưng với nguồn thu ngân sách việc giảm giá dầu thô đã có nhiều ảnh hưởng cụ thể giá dầu
Trang 13/ 17


thô giảm 47% so với cùng kì năm 2014, đã khiến cho nguồn ngoại tệ và thuế xuất khẩu dầu
thô của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2015 bị hụt gần 2,2 tỷ đô la Mỹ. Cho dù lợi nhuận
khai thác của chúng ta tăng 1,5%, bên cạch đó giá xăng dầu thành phẩm giảm cho số thuế
nhập khẩu thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng và cũng bị hụt hàn ngàn tỷ đồng.
Tuy là một nước xuất khẩu dầu mỏ nhưng Việt Nam lại phải chịu ảnh hưởng về thuế
ròng về dầu tăng lên chiếm 1% GDP do lượng xuất khẩu xụt giảm. Đối với những nước xuất
khẩu ròng hoặc có ngân sách phụ thuộc quá nhiều vào dầu thô giá dầu sẽ giảm là yeeus tố
ảnh hưởng tiêu cực. Giá dầu thế giới liên tục giảm đã giúp giá xăng Việt Nam đi xuống
nhưng do thuế nhập khẩu cao và các loại chi phí khác nên giá xăng Việt Nam vẫn cao hơn
nhiều nước kể cả Mỹ.
Lượng kiều hối hàng năm vào khu vực châu Á – Thái Bình Dương (ngoại trừ Nhật Bản)
đạt 250,2 tỉ đô la Mỹ tính đến cuối năm 2015, báo cáo trích dẫn một ước tính của Ngân hàng
Thế giới (WB) cho biết. Theo đó, trong 10 năm qua, tỷ lệ kiều hối của khu vực này so với
toàn cầu đã tăng thêm hơn 10 điểm phần trăm, nhờ lượng lao động xuất khẩu ngày càng
nhiều, cũng như việc giảm phí chuyển ngoại hối.
Tuy nhiên, trong năm 2016, WB dự báo mức tăng trưởng kiều hối của khu vực này sẽ
giảm nhẹ xuống dưới mức tăng trưởng trung bình toàn cầu, chủ yếu do giá dầu giảm. Kiều
hối ít đi sẽ ngay lập tức tác động đến đánh giá tín dụng của các nước nhận kiều hối thông qua
tình hình cán cân thanh toán.
Theo báo cáo của Moody’s, 6 nước kể trên hầu hết đều có mức thu nhập bình quân trên
đầu người thấp và lao động xuất khẩu chủ yếu không có kỹ năng hoặc kỹ năng không cao.
Mức tăng trưởng kiều hối vào 6 nước này đã chậm lại đáng kể, từ mức tăng trưởng hai con
số vào năm 2014, xuống còn một con số vào năm 2015, thậm chí giảm đối với Ấn Độ và Sri
Lanka.

Theo báo cáo của Moody’s, kiều hối vào Việt Nam trong năm 2011 tăng 10% so với
năm trước đó và giảm vào năm 2012, nhưng tăng 15% trong năm 2013, sau đó xuống dưới
10% trong năm 2014 và chỉ còn tăng 2% trong năm 2015.

Trang 14/ 17


IV.

Tài liệu tham khảo

1. />2. />3. />4. />5. Berman, Art. 2015. A Year of Lower Oil Prices: Crossing A Boundary. Available at
/>6. Holodny, E., 2014, The Shale Revolution is changing how we think about oil and the dollar, truy
cập tại: 2014-10
7. />
8. ( Đức Nguyễn theo Trí Thức Trẻ )
9. Baumeister, Christiane, Lutz Kilian. 2015. Understanding the Decline in the Price of Oil since June
2014. CFS Working Paper No. 501. Available at SSRN: />
10. ( theo báo link: />11. (Moody’s: giá dầu giảm không tác động lớn đến kiều hối của VN link
/>
Trang 15/ 17