DU LỊCH SINH THÁI
I.

VQG XUÂN THỦY

Đánh giá tiêu chí về tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tại vừơn quốc gia
Xuân Thủy
1. Tính đa dạng sinh học
-

Đa dạng về các kiểu hệ sinh thái: do nằm trong vùng cửa sông châu thổ rộng lớn nhất
Bắc Bộ, vườn quốc gia Xuân Thủy có nhiều kiểu hệ sinh thái đặc trưng khác nhau về
điều kiện tự nhiên, nơi cư trú và quần xã sinh vật như rừng ngập mặn, các cồn cát

-

ngoài cửa sông, đầm nuôi tôm,…
Đa dạng về các thành phần loài sinh vật: hệ thực vật trên cạn, thực vật nổi có nhiều
loài mang lại giá trị kinh tế cao.
+ Động vật ở vườn quốc gia Xuân Thủy không những đa dạng về số lượng mà còn đa
dạng về thành phần loài. Động vật bao gồm động vật nổi, động vật rừng, động vật
đáy, cá, bò sát, ếch nhái, thú, chim. Ở vườn quốc gia Xuân Thủy ghi nhận gần 200
loài chim trong đó có 100 loài chim di trú, 50 loài chim nước. Nhiều loài quý hiếm
được ghi trong sách đỏ của Thế giới, hiện chỉ có thể dễ phát hiện ở nơi đây như cò
thìa, rẽ mở thìa, cò trắng bắc…

-

Tháng 1 năm 1989, UNESCO chính thức công nhận khu bảo tồn Xuân Thủy trở
thành khu RAMSAR ( công ước bảo vệ những vùng đất ngập nước co tầm quan trọng
quốc tế, đặc biệt là nơi cư trú của các những loài chim nước) thứ 50 của thế giới, đây

-

là khu đầu tiên của Đong Nam Á và duy nhất tại Việt Nam.
2. Cảnh quan tự nhiên và các giá trị bản địa của khu vực
Du khách đến với vườn quốc gia Xuân Thủy có thể ngắm nhìn những đàn chim di trú,
những loài chim nước kiếm ăn, hòa mình vào thiên nhiên với các hệ sinh thái đa

-

dạng, động thực vật phong phú…
Cư dân trong phạm vi vùng đệm của vương quốc gia có những nét sinh hoạt văn hóa
mang đậm dấu ấn của nền văn minh lúa nước như: hát chèo, hát trầu văn, trọi gà, múa
lân,…
1

1


+ Các công trình kiến trúc nhà thờ, chùa chiền rất phong phú và độc đáo thể hiện sự
hài hòa trong tôn trọng tín ngưỡng
+ Hầu hết cư dân đều làm canh tác lúa nước, đánh bắt, và nuôi trông thủy hải sản


Như vậy vườn quốc gia Xuân Thủy có các cảnh quan tự nhiên đẹp hấp dẫn khách du
lịch, cư dân trong vùng mang đậm giá trị văn hóa bản địa đại diện cho khu vực.
3. Vị trí của vườn quốc gia và khoảng cách đến các điểm du lịch trong vùng

-


Vườn quốc gia Xuân Thủy không gần các điểm du lịch trong tỉnh Nam Định, cách
thành phố 60 km, cách xa trung tâm thành phố. Việc đi lại không thuận lợi để tới các
điểm du lịch trong tỉnh như chùa Cổ Lễ, Phủ Dày, Đền Trần, biển Hải Thịnh, Quất
Lâm,…. Khó có thể liên kết tạo thành một tuyến diểm du lịch xuyên suốt trong vùng,
không có tính hấp dẫn đa dạng của chuyến đi
4. Cơ sở vật chất hạ tầng còn rất nghèo nàn: Hệ thống đường đi vào VQG hầu
như chưa được nâng cấp rất khó đi

-

Trong VQG và các đầm nuôi tôm không có điện lưới sử dụng; nước sinh hoạt chủ

-

yếu là nguồn nước mưa;....
Nguồn vốn đầu tư cho khu vực vẫn rất thấp, thiếu trang thiết bị, việc đào tạo cán bộ

-

còn hạn chế.
Do nắm cách biệt hoàn toàn với cư dân vùng đệm nên hệ thống thông tin còn yếu

-

kém, thường xuyên bị mất liên lạc
Vườn quốc gia xuân thủy nằm cách xa trung tâm thành phố nên chưa có mạng lưới

-

điện quốc gia

Hệ thống cơ sở lưu trú, ăn uống tại các nhà hàng, khách sạn còn hạn chế, các dich vụ
vui chơi giải trí, tham quan vẫn chưa phát triển.



Đánh giá: Như vậy tiềm năng nổi bật nhất của vườn quốc gia Xuân Thủy để phát
triển tiềm năng du lịch sinh thái chính là tính đa dạng sinh học. Song với rất nhiều
mặt hạn chế đặc biệt là về cơ sở vật chất hạ tầng làm cho hoạt động du lịch tại vườn
quốc gia chưa thực sự phát triển, việc phát triển tiềm năng du lịch sinh thái còn gặp
nhiều khó khăn.
2

2


II. VQG BÁI TỬ LONG
1.Tính Đa Dạng Sinh Học
Cách Hà Nội hơn 200km về phía đông, cách thành phố Hạ Long 60km, thuộc địa
phận các xã Minh Châu, Vạn Yên và Hạ Long, vườn quốc gia Bái Tử Long được ví
như một tặng phẩm vô giá mà tạo hóa ban tặng cho mảnh đất Vân Đồn (Quảng
Ninh). Nơi đây không chỉ có non xanh - biển biếc, phong cảnh thơ mộng, hữu tình,
mà còn chứa đựng giá trị đa dạng sinh học đặc sắc, tạo điều kiện thuận lợi để tỉnh
Quảng Ninh phát triển các loại hình du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái và du lịch
cộng đồng.
Bái Tử Long còn có hơn 150ha rừng ngập mặn phân bố ở phía tây đảo. Thực vật rừng
khá phong phú và đa dạng, đến nay đã ghi nhận được 398 loài thực vật bậc cao có
mạch, trong đó có 4 loài được ghi trong sách đỏ Việt Nam như kim giao, Ba kích,
Giác đề và Thổ phục linh
Hiện nay đã thống kê được 1.909 loài động thực vật. Trong đó hệ sinh thái rừng có:
1.028 loài gồm các nhóm: thực vật bậc cao có mạch, thú, chim, bò sát, lưỡng cư. Hệ

sinh thái biển có 881 loài gồm: thực vật ngập mặn, rong biển, thực vật phù du, động
vật phù du, giun đốt, thân mềm, giáp xác, Da gai, san hô, cá.
Tổng số loài quý hiếm lên đến 60 loài, trong đó có 52 loài trong sách đỏ Việt Nam
(1996); 10 loài có tên trong Nghị định 32/2006/CP-NĐ của Chính phủ quy định danh
sách các loài động thực vật quý hiếm cần bảo vệ
Cấu tạo địa chất của vườn quốc gia Bái Tử Long bao gồm các đảo đất như: Ba Mùn ,
Trà Ngọ Nhỏ … nằm xen kẽ với các đảo đá vôi như: Trà Ngọ Lớn, Đông Ma, Hòn
Chính, … Nhiều đảo đá vôi có hình thù đa dạng, trông giống con công hay thiên nga
đang bơi lội hoặc một con ngựa đá khổng lồ... Cùng với đó là những quần thể thực
vật tươi tốt, quanh năm che phủ trên núi đá; những lạch biển trong xanh chạy dài;
những bãi cát vàng với vẻ đẹp tinh khôi, ẩn mình tĩnh lặng dưới chân các đảo nhỏ…
3

3


Đặc biệt, khi thủy triều xuống thấp, những ngấn đá hằn sâu dưới chân đảo - biểu hiện
của các vận động địa chất – cũng là một cảnh đẹp có sức cuốn hút mạnh mẽ đối với
du khách khi đến thăm vườn quốc gia Bái Tử Long.
Với tổng diện tích 15.783ha, vườn quốc gia Bái Tử Long có 3 hệ sinh thái cơ bản là:
rừng trên cạn, đất ngập nước và biển. Hệ sinh thái rừng trên cạn bao gồm các quần
thể động, thực vật hình thành và phát triển trên đảo đá vôi và đảo đất. Hệ sinh thái
rừng trên đảo đá vôi bao gồm nhiều loài thực vật chịu hạn như: trai lý, tuế đá vôi, lan
hài vệ nữ hoa vàng, kim giao núi đá, lát hoa, tắc kè đá…; và các loài động vật như:
khỉ vàng, tắc kè, cao cát bụng trắng… Hệ sinh thái rừng trên đảo đất có các quần thể
thực vật mang giá trị kinh tế cao như: lim xanh, re hương, kim giao núi đất, táu mật…
và một số loài động vật như: lợn rừng, hoẵng, nhím, don, tê tê vàng, khỉ vàng, rái,...
Đặc biệt, hệ sinh thái rừng nơi đây còn là nơi sinh sống của quần thể nai duy nhất
trong vùng Đông Bắc Việt Nam.


Hệ sinh thái đất ngập nước bao gồm: rừng ngập mặn, thảm cỏ biển, bãi triều cát và
bãi triều đá. Đây là nơi cư trú, sinh sản của các loài tôm, cua, cá, sá sùng...; đồng thời
là nơi sinh sống của nhiều loài động vật trên cạn như: khỉ, chim và rất nhiều loài côn
trùng, đặc biệt là ong mật. Hệ sinh thái rừng ngập mặn với cảnh quan đặc sắc, đa
dạng sinh học cao là địa điểm lý tưởng để tổ chức các hoạt động du lịch sinh thái,
giáo dục môi trường và nghiên cứu khoa học.
Phân bố rải rác tại các khu vực có đáy dạng cát bùn như: Chương Di, sông Mang,
vụng Lỗ Hố, vụng Cái Đé, vụng Trà Thần, áng Ông Tích, thảm cỏ biển gồm các loài
thực vật bậc cao thuộc lớp một lá mầm, bộ thủy thảo. Đây là hệ sinh thái rất quan
trọng vì nó là nơi cư trú và là nguồn cung cấp thức ăn cho nhiều loài hải sản quý như:
ốc nhảy, tôm rảo…

4

4


Hệ sinh thái bãi triều cát và bãi triều đá là nơi sinh sống của rất nhiều loài sinh vật
biển mà nổi bật nhất là ngành nhuyễn thể, tạo cho vùng đất Vân Đồn nhiều sản vật
đặc trưng hấp dẫn du khách.
Hệ sinh thái biển với đặc trưng là hệ sinh thái rạn san hô. Hệ sinh thái này là nơi sản
sinh ra các chất hữu cơ, cung cấp thức ăn không chỉ cho chính nó, cho các sinh vật
sống trong rạn mà còn có ý nghĩa cho toàn vùng biển. Trong vườn quốc gia có 106
loài san hô cứng thuộc 34 giống, 12 họ và chủ yếu là san hô dạng khối, dạng phủ,
bám chắc vào đá. Tại đây còn có một số loài sinh vật biển quý hiếm, được ghi trong
sách Đỏ Việt Nam như: cá heo trắng Trung Hoa, cá Ông Chuông, tu hài, trai ngọc,
bào ngư, sá sùng và đặc biệt là 2 loài rùa biển (vích và đồi mồi). Môi trường sống
thuận lợi do đó vườn Quốc gia Bái Tử Long là nơi sinh sống và kiếm ăn của rất nhiều
loài thú quý hiếm nói chung cũng như các loài cá heo nói riêng. Cá heo sinh sống
trong vườn Quốc gia Bái Tử Long từ lâu đã được ghi nhận bởi sự xuất hiện thường

xuyên của chúng do các ngư dân trong vùng cũng như các cán bộ quản lý làm việc tại
vườn phát hiện
Bên cạnh những thế mạnh và tiềm năng du lịch vốn có, cùng với chiến lược đầu tư
đúng hướng, Vườn quốc gia Bái Tử Long sẽ trở thành điểm du lịch sinh thái lý
tưởng, điểm đến của những du khách yêu thích thiên nhiên...
2.Vị trí của vườn QG Bái Tử Long đối với các trung tâm du lịch
Bản thân vườn QG Bái Tử Long nằm trên 1 phần thành phố Hạ Long,TP.Cẩm Phả vì
thế mà vườn qg Bái Tử Long được hưởng lợi từ việc nằm gần trung tâm du lịch vịnh
Hạ Long nổi tiếng và là 1 trong 7 kỳ quan mới của thế giới với lượng khách quốc tế
đến đây hằng năm tới trăm nghìn lượt,đến với Hạ Long thì du khách sẽ được ngắm
nhìn địa hình đặc trưng Karst giữa núi và biển,được ngắm nhìn hòn Dáu,hòn Lư
Hương,hòn Gà Chọi,hòn Phụ Tử,được khám phá các hang động kì thú như hang Dấu
Gỗ,hang Trinh Nữ,động Thiên Cung,được thưởng thức hải sản và mua sắm ở chợ Bãi

5

5


Cháy.Từ Thành Phố Hạ Long du khách có thể đi bằng thuyền để tới vườn qg Bái Tử
Long tham quan hệ sinh thái đa dạng nơi đây.
Nằm gần đảo Cát Bà
Vườn QG Bái Tử Long cũng may mắn nằm cách không xa đảo Cát Bà hay cũng
chính la nơi có khu bảo tồn Vườn Quốc Gia Cát Bà,sau khi thăm quan hệ động thực
vật đặc hữu của vườn quốc gia Cát Bà,đến trung tâm huyện lị Cát Hải để du khách có
thể mua hải sản và thưởng thức giống dứa thơm mát của đảo Cát Bà.Từ Cát Bà ,Hải
Phòng sẽ mất 2 h đi phà để tới vịnh Bái Tử Long và tham quan vườn qg Bái Tử
Long.
3.Cảnh Quan Đẹp và Hấp Dẫn
Cảnh quan tại Vườn Quốc gia Bái Tử Long.

Nằm giữa vùng biển - đảo Đông Bắc Việt Nam, Vườn quốc gia Bái Tử Long nổi lên
như một phẩm vật vô giá, mà tạo hóa ban tặng cho mảnh đất Vân Đồn ngàn năm lịch
sử. Nơi đây không chỉ có non xanh - biển biếc, phong cảnh thơ mộng hữu tình, mà
còn chứa đựng những giá trị đa dạng sinh học đặc sắc, hiếm có.
Tới thăm vườn quốc gia, du khách không khỏi ngỡ ngàng về vẻ đẹp hoang sơ, kỳ thú
của thiên nhiên với những dãy đảo chạy dài hai bên lạch biển, và đặc biệt hấp dẫn là
những cánh rừng nhiệt đới nhấp nhô tầng tán phủ kín trên sườn núi, màu xanh ngút
ngàn của cây, của rừng hấp dẫn, lôi cuốn du khách tới mức như mê hoặc, bỗng chốc
làm ta quên đi mọi âu lo, toan tính đời thường để được thưởng thức trọn vẹn niềm vui
khi hòa mình vào thiên nhiên biển trời Đông Bắc.
Những đảo đá như bồng bềnh trên mặt biển với biết bao hình thù kỳ lạ luôn thay hình
đổi dạng, gợi cho ta liên tưởng đến dấu tích còn lại của những câu chuyện cổ, không
những tạo cho du khách niềm thích thú khi chiêm ngưỡng mà còn làm giàu thêm trí
tưởng tượng vốn đã bay bổng của con người.

6

6


Vqg Bái tử long không những có tính đa dạng sinh học với sự phong phú của tài
nguyên thiên nhiên, cũng như hệ động vật mà nơi đây còn có những cảnh quan thiên
nhiên khiến con người không khỏi trầm trồ khi đến đây.
Đảo Ba Mùn - Viên ngọc xanh trên Vịnh Bái Tử Long
Nằm trên vùng Vịnh Bái Tử Long, Ba Mùn là một trong những cụm đảo lớn nhất,
đẹp nhất và có hệ thực vật phong phú nhất của Vườn quốc gia Bái Tử Long. Đây
cũng là điểm đến vô cùng thú vị của những du khách ưa thích loại hình du lịch khám
phá, gần gũi với thiên

nhiên


Phía Ðông hòn đảo, sóng biển ầm ầm tung bọt trắng xóa, bụi nước cao hàng chục
mét, trong khi đó ở phía Tây khung cảnh lại thanh bình, mặt nước phẳng lặng, êm
đềm. Bởi vậy, hòn đảo được ví như một bức tường thành che chắn cho vùng cư dân
của huyện đảo Vân Ðồn sinh sống ở phía trong trước những trận cuồng phong của
biển cả.
Rừng trên đảo Ba Mùn có nhiều loài động vật quý hiếm như trăn gấm, báo lửa, khỉ
vàng, tê tê, tắc kè. Và là nơi có mật độ thú móng guốc nhiều nhất và được coi là khu
bảo tồn động vật hoang dã tự nhiên lớn nhất ở vùng Ðông Bắc Việt Nam.
Năm 2010, Ba Mùn trở thành nơi đặt Trung tâm cứu hộ động vật trên biển lớn nhất
khu vực Ðông Bắc Việt Nam. Trung tâm này hiện đang chăm sóc, nuôi dưỡng nhiều
loài động vật hoang dã như gấu, khỉ mặt đỏ, khỉ đuôi dài, nhím, rùa ba vạch... do
kiểm lâm Vườn quốc gia Bái Tử Long tịch thu, cứu hộ được từ các vụ buôn bán lậu
động vật hoang dã trên biển.
Trên đảo Ba Mùn có 7 khe suối lớn với các tên gọi khá độc đáo như khe: Ổ lợn to, Ổ
lợn con, suối Miếu Danh, Vạn Lau, Cao Lồ, khe Chè… Các suối có nước chảy quanh
năm, rất trong sạch do có độ che phủ của rừng lớn. Đây là nguồn nước ngọt quý giá
giữa biển khơi

7

.

7


Đến với Ba Mùn, du khách có thể tự mình khám phá theo một số đường mòn tự nhiên
trên đảo, tuyến đường tuần tra phục vụ cho công tác kiểm soát rừng. Nếu để đi hết
một tour trên đảo Ba Mùn, tham quan chi tiết từng hệ sinh thái, phải mất ít nhất 3
ngày; còn nếu dùng xuồng bay chạy xung quanh đảo cũng mất khoảng 5 tiếng đồng

hồ. Hiện nay, trên đảo Ba Mùn có Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã (thuộc Vườn
quốc gia Bái Tử Long). Đến đây, du khách có thể liên hệ với Trung tâm để được hỗ
trợ, giúp đỡ...
Đào Trà Ngọ Lớn
Đảo đá lớn nhất của Vườn quốc gia Bái Tử Long. Hòn đảo có cấu tạo địa chất khá
đặc biệt
Phía Bắc đảo là núi đất, còn phía Nam lại là núi đá vôi với nhiều hang động và thung
áng, tạo nên những cảnh quan rất đặc sắc, hấp dẫn.
Ngay giữa trung tâm của đảo là thung áng Cái Lim, nơi được đánh giá mang giá trị
đặc trưng tiêu biểu nhất cho hệ sinh thái rừng ngập mặn.
Bãi tắm Minh Châu
Hòn Thiên Nga
Thung Áng Hang Dơi
Đây là nơi trú ngụ của hàng ngàn con dơi.
Hiện tại Hang Dơi còn là nơi cư trú cho nhiều loài động vật như dái cá, cầy, cáo. Đặc
biệt là loài khỉ xuất hiện khá nhiều, bao gồm giống khỉ ức trắng lông vàng sống tồn
tại tự nhiên ở đây.
Hang Soi NHụ
Hang Soi Nhụ được khảo sát từ năm 1964 và khai quật năm 1967. Hang phân thành 3
ngăn: ngăn dưới, ngăn giữa và ngăn trên
8

.
8


Hang trên có kích thước nhỏ, nền cao 12 m so với mực nước biển, nền hang toàn cát,
phân dơi và xương cá do chim ăn để lại. Từ nền tới trần cao 3,4m, rộng 3,5m, sâu
3,7mn


.

Hang giữa là đối tượng chủ yếu của cuộc khai quật năm 1967. Hang này có chiều cao
từ nền tới trần là 1,7m, nền hang nơi sâu nhất là 3,4m, nơi rộng nhất là 3,6m
.Trong Vịnh Bái Tử Lòng chắc chắn còn rất nhiều hang động chưa được phát hiện và
khám phá. Hy vọng những cuộc khai quật tiếp theo sẽ phát hiện được thêm nhiều di
chỉ khảo cổ để minh chứng cho nền văn hóa Soi Nhụ và nguồn gốc của Văn hóa Hạ
Long.
Hang Luồn Cái Đé
Nằm trong quần thể Vườn quốc gia Bái Tử Long, vài năm trở lại đây, hang luồn Cái
Đé đã trở thành một địa chỉ hấp dẫn với những ai ưa thích loại hình du lịch mạo hiểm
mỗi khi có dịp đến Vân Đồn
4. Các yếu tố văn hóa bản địa đại diện của địa phương
Bên cạnh những cảnh quan hùng vĩ, khu vực Vân Đồn còn có một lịch sử hào hùng
và những nét văn hóa độc đáo cũng như những giá trị khảo cổ có ý nghĩa về mặt
khoa học.
a. Văn hóa Hạ Long
Văn hóa Hạ Long là nền văn hóa hậu kỳ đá mới (cách ngày nay khoảng 4000 - 5000
năm).
b. Thương cảng cổ Vân Đồn
Là thương cảng đầu tiên của nước ta. Di tích thương cảng cổ Vân Đồn đa đ ̃ ươc c xếp
haṇg di tích quốc gia .
c. Hệ thống Đình – Chùa – Miếu – Nghè tại Quan Lạn
9

9


Đình Quan Lạn nằm trong cuṃ di tích đình, chùa, miếu, nghè đã được Bộ Văn hóa
Thông tin cấp bằng công nhâṇ là cuṃ di tích lic ch sử và kiến trúc nghê cthuâṭ.

d. Lễ hội Quan Lạn
Lễ hội được tổ chức rất long trọng và linh đình vào dịp từ ngày 10 đến 20 tháng 6 âm
lịch hàng năm.
Bên cạnh nhiều văn hóa vật thể Quan Lạn còn có nhiều giá tri cvăn hóa phi vâṭ thể
khác : hát giao duyên vùng biển và nhiều phong tục tập quán mang bản sắc riêng của
người miền biển.
e. Hoạt động sản xuất và nuôi trong thủy sản
Hoạt động sản xuất của người dân biển đảo ngày nay đã được đúc kết qua nhiều thế
hệ và trải qua hàng ngàn năm, góp phần hình thành nên nét văn hóa truyền thống với
nhiều đặc trưng riêng biệt cho mỗi vùng miền
f. Văn hóa ẩm thực
Đối với khách du lịch biển việc thưởng thức các món đặc sản biển cũng là một sự trải
nghiệm thú vị. Vịnh Bái Tử Long có nhiều món ăn ngon nổi tiếng được chế biến từ
các loài hải sản như: Tu hài, Sá sùng, Ngán, Sò huyết, Điệp, Ốc hương, Hải sâm. Đặc
biệt hoạt động câu mực ban đêm có thể mang lại cho du khách những kỷ niệm khó
quên.
Gần các điểm du lịch khác
Trong huyện Vân Đồn
Chùa Cái Bầu: Chùa Cái Bầu ở thôn 1, xã Hạ Long, huyện Vân Đồn. Chùa được xây
dựng trên nền chùa Phúc Linh Tự (có từ thời Trần cách đây trên 700 năm)
Đảo Ngọc Vừng: Cách cảng tàu du lịch 34km, thuộc huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng
Ninh.
10

10


Vị trí: Cách cảng tàu du lịch 34km, thuộc huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.
Ðặc điểm: Xung quanh đảo có nhiều bãi biển đẹp, có núi Vạn Xuân cao 182m, có di
chỉ khảo cổ thuộc văn hoá Hạ Long rộng 45.000m2.

Ngoài huyện Vân Đồn
Đảo Tuần Châu:
Làng chài Cửa Vạn:
Bãi Cháy:
Đảo Cô Tô:
Vịnh Hạ Long:.
Hang Sửng Sốt:
5.Cơ sở hạ tầng- vật chất phục vụ du lịch:
-

Giao thông: Hiện nay đường 18 từ Hà Nội đi Bãi Cháy, Cẩm Phả, Cửa Ông đã

được nâng cấp mở rộng và thông cầu toàn tuyến. Đường 5 từ Hà Nội đi Hải Phòng,
đường 10 nối đường 5 với đường 18 cũng đã hoàn thành và thông cầu Bãi Cháy. Do
đó việc đi lại giữa các tỉnh miền Bắc Việt Nam trở lên thuận lợi hơn.
-

Việc tham quan chủ yếu diễn ra trong khu vực VQG Bái Tử Long cũng như

trong vịnh Bái Tử Long thì phương tiện hữu hiệu nhất là tàu du lịch. Tuy nhiên tại
các điểm du lịch có cảng tàu, nhưng chất lượng các cảng tàu không cao. Sự thiếu hụt
các cảng tàu cũng gây khó khăn trong quá trình tham quan. Nhìn chung giao thông
đảm bảo thông suốt nhưng giá thành khá cao nên đây là trở ngại lớn cho du khách khi
tới tham VQG Bái Tử Long
-

Điều kiện sinh hoạt và thông tin liên lạc: Do xa đất liền kinh tế chưa phát triển

nên việc dẫn điện đến khu vực này còn gặp khó khăn. Trên các đảo và khu vực dân
cư thuộc xã Minh Châu, Quan Lạc chưa có điện lưới quốc gia và nước sạch phục vụ

11

11


du lịch. Đối với khách du lịch yêu thích du lịch sinh thái thì đây là cơ hội tốt để tận
hưởng bầu không khí thiên nhiên theo mục đích du lịch sinh thái thuần túy.
Ở đảo chưa có hệ thống xử lý nước thải cũng như rác thải. rác chỉ được tập trung tại
một khu vực mà không được xử lý. Nước thải không qua xử lý mà đổ thẳng xuống
biển điều này gây ảnh hưởng lớn đến môi trường biển.
-Cơ sở vật chất kỹ thuật: khu du lịch sinh thái Hải Vân của công ty cổ phần du lịch
Hải Vân xanh, khu du lịch này được thành lập trên cơ sở ưu thế có sẵn của thiên
nhiên hạn chế tối đa các tác động vào môi trường, khu du lịch có sự kết hợp hài hòa
với cấu trúc thuần Việt cùng với khu biệt thự sang trọng với kiến trúc hiện đại. Ngoài
các khu du lịch sinh thái có tính quy hoạch cao, chuyên nghiệp, các cơ sở lưu trú và
ăn uống khác đều mang tính manh mún, tự phát thiếu chuyên nghiệp và còn nhiều
thiếu sót trong quá trình hoạt động du lịch tại khu vực VQG Bái Tử Long.
Bên cạnh cơ sở lưu trú trên đảo hình thức được du khách ưa chuộng là nghỉ đêm trên
tàu du lịch. Hiện nay, tại khu vực vịnh chỉ có một số tàu đáp ứng nhu cầu ngủ đêm
trên tàu của du khách.
-Cơ sở vui chơi giải trí: do kinh tế của các xã đảo còn thấp do vậy việc xây dựng cơ
sở vui chơi giải trí chưa được quan tâm đúng mức, làm hạn chế cho việc đáp ứng nhu
cầu vui chơi của du khách khi đến các xã đảo vì vậy thời gian lưu trú lại của các du
khách không dài. Các dịch giải trí ở đây thường lặp lại chưa có gì mới mẻ.
III.

VQG Ba Vì.

3.1. Tính đa dạng sinh học
3.1.1.Hệ thực vật

Theo danh mục thực vật đã được thu thập mẫu và kết quả điều tra bổ sung năm 2008,
cho tới nay Vườn Quốc gia Ba Vì có 1201 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 649
chi và 160 họ. Như vậy, qua kết quả nghiên cứu mới nhất đã khẳng định sự phong
12

12


phú đa dạng loài thực vật của vườn. So với kết quả điều tra năm 1998, số họ thực vật
phát hiện mới tăng 61 họ, số chi tăng 177 chi và số loài tăng 389 loài.
Nét riêng của vùng cao Ba Vì là tuy cùng nằm trong vùng có hệ thực vật bản địa của
Việt Nam – Nam Trung Hoa như một số nơi khác nhưng ảnh hưởng của độ cao, số
loài thuộc các họ phân bố chủ yếu ở á nhiệt đới và ôn đới nhiều hơn. Đáng chú ý là ở
đây đã có tới 5 chi 5 loài thuộc họ Đỗ quyên , 6 loài thuộc họ Chè , 3 chi 19 loài
thuộc họ Dẻ , nhiều hơn số chi cùng họ ở Vườn Quốc gia Cúc Phương (nơi có diện
tích lớn gấp 10 lần). Ngược lại số chi có loài thuộc các họ phân bố chủ yếu ở nhiệt
đới như họ Dầu lại tồn tại tương đối ít ở vùng cao Ba Vì.
Nhiều loài phân bố phổ biến ở đây như : Giổi Nhung, Giổi lá bạc, các loài họ Đỗ
Quyên, chè thơm, Hoa tiên, Mắc niễng bạc, Dẻ lá tre , Dẻ đấu nứt , Chẹo lông ,… chỉ
gặp ở các vùng cao Tam Đảo (Vĩnh Phúc), SaPa ( Lào Cai), Bạch Mã (Thừa Thiên
Huế ), Sốp Cộp (Sơn La), Hoàng Su Phì ( Hà Giang), trong khi các loài phổ biến
trong các kiểu rừng kín ẩm nhiệt đới như: Chò xanh thuộc họ Bàng, Chò chỉ, Chò
nâu, Táu ruối, Táu nước, thuộc họ dầu lại không tồn tại mặc dầu có thể gặp chúng ở
đai thấp 600m trở xuống. Những đặc điểm trên đã phản ánh rõ nét rừng đai cao Ba
Vì gồm nhiều thực vật thuộc đai á nhiệt đới núi thấp.
Tham gia vào thành phần thực vật ở đây còn có một loài thực vật tàn di (Hoá thạch
sống) của Kỷ Đệ Tam, qua thời kỳ băng hà còn sót lại như: Các loài Quyết thân gỗ và
các loài thực vật hạt trần … làm tăng thêm tính đa dạng và phong phú của hệ thực vật
.
Cây gỗ quí hiếm: điển hình là: bách xanh, thông tre, sến mật, giổi lá bạc, phỉ ba mũi,

dẻ tùng sọc trắng,…
Thực vật đặc hữu Ba Vì có 8 loài : Mua Ba Vì, Thu hải đường Ba Vì, Xương cá Ba
Vì , Cau rừng Ba Vì, Lưỡi vàng làng cò, Sặt Ba Vì, Mỡ Ba Vì, Cói túi Ba Vì.

13

13


Thực vật cây thuốc: có tới 503 loài thuộc 118 họ, 321 chi chữa được 33 loại bệnh và
chứng bệnh khác nhau trong đó có nhiều loài thuốc quý như: Hoa tiên, Huyết đằng,
Bát giác liên, Râu hùm, Hoàng đằng,…
3.1.2.Hệ động vật rừng
Theo kết quả điều tra bổ sung mới nhất năm 2008, khu hệ động vật có xương sống ở
VQG Ba Vì thống kê được 342 loài. Trong đó, có 3 loài đặc hữu và 66 loài động vật
rừng quí hiếm. Trong 342 loài đã ghi nhận, có 23 loài có mẫu được sưu tầm hoặc
đang được lưu trữ ở địa phương, 141 loài được quan sát ngoài thực địa và 183 loài
theo phỏng vấn thợ săn hoặc tập hợp qua tài liệu đã có.
Trong số động vật gặp ở Ba Vì, có 70 loài cho thịt, da, lông và làm cảnh.
Yếu tố đặc hữu của khu hệ động vật có xương sống ở Ba Vì ở 2 lớp Bò sát và Lưỡng
thê. Đó là các loài Thằn lằn tai Ba Vì, Ếch vạch.
BẢNG . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỘNG VẬT RỪNG VQG BA VÌ
Lớp

Số loài

Số họ

Số bộ


Thú

63

24

8

Chim

191

48

17

Bò sát

61

15

2

Lưỡng thê

27

4


1



Hệ động thực vật phong phú, đa dạng.

3.2.Vị trí
VQG Ba Vì cách trung tâm Hà Nội khoảng 60km => Vị trí gần với trung tâm Hà Nội
+ giao thông thuận lợi => thuận lợi cho phát triển du lịch.
14

14


3.3.Cảnh quan tự nhiên và giá trị bản địa
Khí hậu: trong lành, mát mẻ
Có cảnh quan tự nhiên đẹp: hệ thực vật rừng phong phú, tạo nên nét đẹp cho vườn
quốc gia. Ngoài ra có 3 đỉnh núi: đỉnh Vua, đỉnh Tản Viên, đỉnh Ngọc Hoa.
3.4.Điều kiện: Có gần điểm du lịch hấp dẫn khác trong vùng hay không?
Từ khi sát nhập Hà Tây vào Hà Nội đã tạo nên một thế mạnh khác của phát triển du
lịch đó là loại hình du lịch sinh thái, với sự đa dạng về tài nguyên thiên nhiên cũng
như sự phong phú đa dạng về các hệ động thực vật. Điểm nổi bật nhất là ngọn núi Ba
Vì là vùng đất địa linh, nhân kiệt, mảnh đất đồi gò huyện Ba Vì dày đặc các di tích
lịch sử, văn hóa. Đây còn là nơi cư ngụ của nhiều dân tộc khác nhau, với nững phong
tục, tập quán, nét văn hóa riêng biệt.Tại Ba Vì hiện nay có rất nhiều khu du lịch thu
hú đông đảo du khách đến thăm như là :
Khu du lịch sinh thái Quan Sơn, Hà Tây
Khu di lịch sinh thái Hồ Tiên Sa
Khu du lịch sinh thái Ao Vua (xã Tản Lĩnh, huyện Ba Vì),
Khu du lịch sinh thái Thác Đa (xã Vân Hòa, huyện Ba Vì):

Khu du lịch Suối Hai – huyện Ba Vì
•
•
•
•
•

=> Với tiềm năng hệ sinh thái gần vườn Quốc gia Bà Vì , chúng ta có thể xây dựng
được một chương trình tour hấp dẫn :
Ví dụ :
HÀ NỘI – KHU DU LỊCH SINH THÁI HỒ QUANG SƠN- VƯỜN QUỐC GIA BA
VÌ- HÀ NỘI ( Thời gian: 1 ngày, khởi hành bằng ô tô)
HÀ NỘI – VƯỜN QUỐC GIA BA VÌ – KHU DU LỊCH AO VUA ( Thời gian: 1
ngày, khởi hành
3.5. cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kĩ thuật.

15

15


Cơ sở lưu trú của vùng chưa cao do tình trạng đầu tư chưa hiệu quả chính vì vậy nên
có nhiểu điểm du lịch Ba Vì hầu như chỉ phục vụ khách trong nước chứ chưa thu hút
được khách nước ngoài vì nhiều lý do an toàn vệ sinh thực phẩm là lý do đầu tiên khi
họ hỏi về du lịch Việt Nam nói chung.
Đánh giá.
Du lịch sinh thái tại du lịch Ba Vì đã thu được kết quả tương đối khả quan.Tuy nhiên,
vẫn còn những tồn tại như chưa thoát khỏi tình trạng phát triển kém bền vững, quy
hoạch hạn chế tiềm năng phát triển du lịch của vùng. Với mật độ phát triển của du
lịch tại khu du lịch sinh thái Ba Vì ngày càng cao nhưng thiếu quan tâm đúng mức tới

việc bảo vệ môi trường ở các khu, điểm du lịch như hiện nay, sẽ xảy ra nguy cơ gây ô
nhiễm môi trường rất cao như ô nhiễm rác thải sinh hoạt của khách, ô nhiễm nước
thải sinh hoạt … Cùng với đó là ý thức về việc giữ gìn cảnh quan thiên nhiên tại các
khu du lịch chưa cao, các cơ chế chính sách chưa được tăng cường đổi mới. Nguyên
nhân của những hạn chế là do nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng,công tác xúc tiến quảng
bá, tôn tạo di tích, danh thắng chưa được quan tâm đúng mức. Ba Vì ngoài những
thuận lợi về tài nguyên tự nhiên và nhân văn để phát triển du lịch sinh thái còn gặp
phai những khó khăn về nguồn nhân lực chưa đủ đáp ứng, về sản phẩm du lịch chưa
thu hút, hấp dẫn được khách du lịch, về quy hoạch chậm, triển khai dự án lúng túng,
về công tác truyền thông quảng bá còn nhiều khó khăn.
IV. VQG CÚC PHƯƠNG.
1.

Đa dạng sinh học.

Bảo tàng sống đa dạng: sông, núi, hồ, hang động, các di chỉ khảo cổ, động thưc
vât...
33 loài : sách đỏ thế giới
3 loài động vật đặc hữu: sóc bụng đỏ đuôi hoe, cá diếc hang, thằn lằn tai.
16

16


Hệ thực vật rất phong phú với 1.944 loài thuộc 908 chi và 229 họ.
Là rừng mưa nhiệt đới nhiệt độ trung bình năm khoảng 24,7ºC.
Đặc biệt với cây chò xanh, cây sấu cổ thụ đều trên dưới 1.000 năm tuổi.
•

Động vật gồm 97 loài thú ,300 loài chim, 36 loài bò sát, 17 loài lưỡng cư, 11


•

loài cá và hàng ngàn loài côn trùng.
Nhiều loài thú quí như: gấu, ngựa, lợn lòi, hổ, báo, chồn, sóc, khỉ...

2.Cảnh quan thiên nhiên đẹp, hấp dẫn khách du lịch; có các giá trị văn hóa bản
địa có tính đại diện cho khu vực.
Thuộc địa hình Caxtơ nửa che phủ, Cúc Phương có nhiều hang động đẹp với những cái
tên gợi cảm như: động Sơn cung, động Phò mã giáng…Đặc biệt có một số hang động
còn lưu giữ những dấu tích của người tiền sử, sống cáchngày nay từ 7.500 năm đến
12.000 năm, đó là hang Đắng (động người xưa), hang con Moong. Năm 2000 Cúc
Phương đã phát hiện một hoá thạch của loài động vật có xương sống, theo kết luận ban
đầu của Viện cổ sinh học Việt Nam đây là hoá thạch của loài bò sát răng phiến, sống
cách ngày nay chừng 200 đến 230 triệu năm.
Bản sắc văn hoá
Từ xa xưa, Cúc Phương là nơi cư trú và sinh sống của cộng đồng người Mường với
những nét văn hoá độc đáo và đặc trưng, đó là những nếp nhà sàn, ruộng bậc thang,
những cối giã gạo nương, những khung dệt thổ cẩm, độc đáo hơn là những lễ hội,
phong tục tập quán và nếp sống của cộng đồng mà du khách có thể cảm nhận được
trong thời gian thăm bản.
3.Vị trí thuận lợi
Nằm trên tuyến đường mòn Hồ Chí Minh nên khá thuận lợi cho việc tham quan của
du khách.
17

17


Gần các trung tâm du lịch lớn như Bái Đính, Tràng An, Mai Châu, suối cá thần,

thành nhà Hồ.... nên dễ để đưa vào các lịch trình du lịch.
4.Điều kiện cơ sở vật chất kĩ thuật, hạ tầng
Giao thông : thuận lợi
Dịch vụ ăn, nghỉ
Hiện nay, Vườn quốc gia Cúc Phương có ba khu vực lưu trú, ăn uống và vui chơi giải
trí là: Khu cổng Vườn, khu Hồ Mạc và khu Trung tâm
Khu cổng Vườn: Cho thuê các trang thiết bị phục vụ đi rừng, xe đạp địa hình, phòng
họp từ 40 chỗ ngồi đến 200 chỗ ngồi, thuê phương tiện vận chuyển, giặt là.
Các phòng nghỉ hiện đại, tiện nghi: Vệ sinh khép kín, điều hoà, ti vi/quạt. Giá từ
180.000đồng/phòng - 250.000đồng/phòng.
Nhà sàn: Công trình phụ chung, nước nóng, quạt. Giá từ 70.000đồng/phòng 150.000đồng/phòng.
Căn hộ riêng biệt: Vệ sinh khép kín, điều hoà, ti vi, nước nóng. Giá
200.000đồng/phòng.
Khu hồ Mạc: Lửa trại, biểu diễn văn nghệ dân tộc, bida, câu cá, trò chơi dân gian,
phòng họp với sức chứa 200 – 300 chỗ ngồi. Cách cổng Vườn 1,5km.
Căn hộ riêng biệt: Phòng nghỉ sang trọng, hiện đại, ti vi, nước nóng, điều hoà, cảnh
quan đẹp. Giá từ 180.000đồng/phòng - 250.000đồng/phòng.
Nhà sàn tập thể: Nhà sàn truyền thống, dành cho các đoàn học sinh, sinh viên, đoàn
đông người. Giá từ 1.000.000đồng/nhà - 1.100.000đồng/nhà.
•
18

Khu Trung tâm
18


Căn hộ riêng biệt: phòng tiện nghi, nước nóng, điều hoà. Giá từ 200.000đồng/phòng 250.000đồng/phòng
Nhà sàn: Phòng nghỉ đơn giản, công trình phụ chung. Giá từ 70.000đồng/phòng 150.000đồng/phòng.
Nhà hai tầng: Phòng nghỉ đơn giản, 04 giường đơn. Giá từ 180.000đồng/phòng 200.000đồng/phòng.
Nhà sàn tập thể: Dành cho những đoàn đông người. Giá từ 800.000đồng/nhà 900.000đồng/nhà

•

Điểm tham quan

Khi đến Cúc Phương, để chuyến khám phá được trải nghiệm đầy đủ nhất, bạn nên đi
thăm Động người xưa đầu tiên, rồi tham quan bảo tàng động vật quý hiếm.Sau bữa tối
bạn nên tham gia chương trình giao lưu đốt lửa trại, liên hoan văn nghệ và ngủ đêm tại
nhà sàn giữa rừng. Sang ngày hôm sau bạn sẽ đi khám phá một số điểm du lịch độc
đáo khác như: vườn thực vật Cúc Phương, trung tâm du khách Cúc Phương, trung tâm
cứu hộ thú linh trưởng Cúc Phương, cây đăng cổ thụ, bản người Mường, đỉnh mây bạc,
hồ Yên Quang - động Phò Mã...
Chương trình tham quan: Hiện nay, tại rừng cúc phương có tổ chức 2 tour du lịch tham
quan quan
Đạp xe, chèo thuyền kayak và xem động vật hoang dã ban đêm - Thời gian: 2 ngày/1
đêm (Ăn trưa, tối và ngủ đêm tại Vườn quốc gia).
Cắm trại trong rừng, xem động vật hoang dã - Thời gian: 2 ngày/1 đêm (Ăn trưa, tối và
nghỉ lại tại Vườn quốc gia).
Đánh giá chung
19

19


Trên thực tế với nhiều giá trị về cảnh quan thiên nhiên, sự đa dạng về hệ sinh thái, các
giá trị văn hoá, lịch sử nên từ lâu Cúc Phương đã trở thành điểm du lịch sinh thái nổi
tiếng và hấp dẫn.
•
•

Tiềm năng ưu thế nhất : tính đa dạng sinh học

Yếu tố ít hấp dẫn nhất : Điều kiện cơ sở vật chất kĩ thuật, hạ tầng
IV

VQG HOÀNG LIÊN SƠN.

Đánh giá và Tổng kết.
Với các giá trị về vị trí địa lý , văn hóa và cảnh quan thiên nhiên, khoảng cách với
điểm cấp khách, khí hậu và giá trị sinh thái, cơ sở vật chất kỹ thuật đã nêu trên thì
có thể đánh giá điểm mạnh và yếu của từng tiêu trí này tại khu vực vườn quốc gia
Hoàng Liên Sơn như sau:
1, Vị trí địa lý:
Vườn quốc gia Hoàng Liên Sơn nằm trọn vẹn trong vòng cung Đông – Tây Bắc.
Đây là nơi được nhắc đến với những cung đường đẹp và hung vỹ nhất trogn cả
nước. Tuy nhiên đây cũng là những cung đường nguy hiểm nhất trong cả nước.
Nhưng chính sự nguy hiểm đó lại thu hút một nhóm các du khách ưa mạo hiểm,
thích chinh phục những cung đường mới. Đặc biệt hơn nữa là khu vực vườn quốc
gia này nằm ở vị trí khá thuận lợi cho việc kết nối với các khu di tích khách trên
vòng cung Đông - Tây Bắc. Như tuyến Điện Biên – Sapa , Yên Bái – Lào Cai –
Điện Biên – Lai Châu, …. Nhưng điểm này có thể liên kết lại với nhau để tạo nên
một chương trình du lịch dài ngày rất hấp dẫn du khách.
2, Khoảng cách với các điểm cấp khách.
Theo nhận định thì đây tiềm năng ít ưu thế nhất tại khu du lịch này. Bởi Vườn
quốc gia Hoàng Liên Sơn cách trung tâm cấp khách Hà Nội gần 400km, cách Lào
Cai khoảng 36 km. Rất may mắn là đường tàu Hà Nội – Lào Cai được xây dựng
từ rất sơm nên mới phát triển du lịch tại nơi này được. Bất lợi về khoảng cách
20

20



cộng với cung đường đi trên tuyến này rất nguy hiểm đặc biệt nếu đi đường bộ
theo quốc lộ 32 nhất là đoạn đường đi qua Yên Bái làm cho lượng khách đến với
khu vực này cũng bị hạn chế phần nào.
3, Văn hóa và cảnh quan thiên nhiên
Như đã giới thiệu ở phần trên thì nơi đây được thiên nhiên ưu ái ban tặng cho một
khung cảnh hung vỹ - nơi gặp gỡ đất trời. Thêm vào đó là sự tụ cư sinh sống của
đồng bào các dân tộc thiểu số như dân tộc Mông , Dao đỏ , … đã tạo nên cho nơi
đây một nét văn hóa bản địa vô cùng phong phú. Mặc dù đã mai một đi khá nhiều
nhưng đây vẫn rất hấp dẫn đối với du khách đặc biệt là du khách nước ngoài. Bởi
vậy có thể nói đây chính là tiêu trí ưu thế nhất, là tiêm năng lớn nhất để khai thác
du lịch tại nơi này.
4, Khí hậu và giá trị sinh thái.
Nơi đây có khi hậu mát mẻ quanh năm với một mùa đông lạnh nhưng chính mùa
đông lạnh đó lại là yếu tố thu hút khách du lịch. Đặc biệt là mùa đông năm vừa
quạ hiện tượng tuyết rơi đã thu hút một lượng du khách khá lớn đến với nơi đây.
Khí hậu thuận lợi cho việc phát triển du lịch quanh năm nên đây có thể coi là một
điểm du lịch hiếm hoi trên đất nước ta không bị ảnh hưởng bởi tính mùa vụ giống
như hầu hết các khu du lịch ở miền trung và một số vùng ở nước ta. Có thể đón
khách quanh năm nên việc phát triển du lịch sinh thía nơi đây khá dễ dàng.Thêm
vào đó khí hậu thuận lơi đã tạo nên một hệ sinh thái vô cùng đa dạng và phogn
phú rất thích hợp cho việc nghiên cứu học tập.
5, Cơ sở vật chất kỹ thuật.
Như đã đánh giá ở trên thì cơ sở vật chất kỹ thuật khu vực này tuy không phải là
yếu kém và quá tải nhưng vẫn chưa đạt mức chuẩn và hiện đại để phục vụ du lịch.
= Như vậy với những đánh giá trên thì có thể dễ dàng nhận thấy tiềm năng
được ưu thế nhất để phát triển du lịch sinh thái tại khu vực vườn quốc gia Hoàng
21

21



Liên Sơn là tiềm năng về văn hóa và giá trị cảnh quan thiên nhiên. Và tiềm năng ít
ưu thế hơn cả là tiềm năng về khoảng cách với các điểm cấp khách.
Tổng Kết .
Như vậy : Vườn quốc gia Hoàng Liên Sơn với những giá trị về đa dạng sinh
học , văn hóa và cảnh quan đã mang lại tiềm năng lớn cho việc khai thác phục vụ
du lịch.Tuy nhiên với hiện trạng như hiện nay yêu cầu cả chính quyền địa phương
và các đơn vị cung ứng du lịch cùng người dân bản địa phải chung tay góp sức
giúp vườn quốc gia được phát triển bền vững.

22

22


23

23