M cl c
NLP CĂN B N ............................................................................................................................................................. 3

L I GI I THI U ......................................................................................................................................................... 4
L I T A ........................................................................................................................................................................ 5
GI I THI U .................................................................................................................................................................. 6

C(

NG

L P TRÌNH NGÔN NG T DUY LÀ GÌ ............................................................................. 10

C(

NG

TR NG THÁI TH CH T VÀ T DO C M XÚC................................................................. 53

C(

NG

NGÔN T VÀ 8 NG(ĨA ............................................................................................................... 85

C(

NG

MÂU THU N VÀ NH T QUÁN .............................................................................................. 133

C(

NG

H C THEO HÌNH M U ............................................................................................................. 166

C(
C(

C(
C(

NG

CÁNH C A C A NH N TH C ................................................................................................. 30

NG 4. VÒNG TRÒN VÀ NH NG H TH NG ................................................................................... 68

NG
NG

TH I GIAN BÊN NGOÀI VÀ TH I GIAN BÊN TRONG ................................................. 106

TÂM LÝ TR LI U........................................................................................................................ 158

L I K T .................................................................................................................................................................... 189
CHÚ GI I NLP ........................................................................................................................................................ 196



JOSEPH O CONNOR và JOHN SEYMOUR

NLP CĂN B N
B n quy n ti ng Vi t © 2011, 2012 Công ty Sách Alpha
ThS. Tr n Minh Nh t, Nguy n Th y Khanh Ch
D án 1.000.000 ebook mi n phí cho di đ ng
T o ebook: Tô H i Tri u
Phát hành:

ng d ch


L I GI I THI U
(Cho b n ti ng Vi t)
Đã bao gi b n t h i t i sao c‘ng đ i m t v i m t v n đ mà k t qu m i ng i thu đ c
l i r t khác nhau? T i sao m t s ng i l i thành công m i m t tràn đ y nhi t huy t và
luôn tìm th y nh ng ni m vui b t t n, còn nh ng ng i khác thì không?

NPL - L p trình ngôn ng t duy s tr l i cho b n nh ng câu h i này. B ng cách khám phá
suy nghĩ và hành đ ng c a nh ng ng i thành công, b n có th h c đ c nh ng k năng và
công c đ bi n đ i cu c s ng c a chính mình.

Trên th gi i đã có r t nhi u cu n sách các ch ng trình đào t o v ch đ này. Vi t Nam
thì d ng nh NLP còn khá m i m . M t s cu n sách v NLP đã đ c xu t b n t i Vi t
Nam là Đánh th c ngu n năng l c vô h n Thay đ i cu c s ng c a b n trong 7 ngày, NLP t l p trình cho t duy c a b n, Th t đ n gi n - l p trình ngôn ng t duy Làm ch t
duy - thay đ i v n m nh. NLP căn b n Nh ng k năng tâm lý đ hi u và gây nh h ng lên
ng i khác mà Alpha Books và VietMinds cùng h p tác xu t b n nh m cung c p cho b n
đ c m t cái nhìn c b n, c p nh t và toàn di n nh t v NLP Đó là nh ng khám phá m i
nh t trong ngành h c này cũng nh rà soát l i nh ng nguyên t c c b n quan tr ng nh t
c a NLP.


Trong cu n sách này, hai nhà tâm lý h c Joseph O Connor và John Seymour trình bày m t
cách đ n gi n d hi u nh ng nguyên t c c b n và nh ng công c c a NLP v : cách th c t o
d ng quan h v i ng i khác; k năng gây nh h ng; hi u và s d ng ngôn ng c th ;
cách th c đ nghĩ và đ t đ c k t qu b n mu n; ngh thu t đ t ra nh ng câu h i quan
tr ng; h p hành đàm phán và bán hàng hi u qu ; và cu i cùng là nh ng chi n l c h c t p
tăng t c. Cu n sách đ c vi t b ng gi ng văn h i tho i thú v mà v n gi đ c nh ng giá tr
và tinh hoa c a ch đ nó đang nói đ n và do đó cu n sách này đ’ng v i m t phát bi u
c a Albert Einstein M i th đ u nên đ c đ n gi n hóa nh ng không nên đ n gi n h n
n a
ng d ng nh ng k năng tâm lý c a NLP trong cu n sách này s mang l i cho b n nh ng
k t qu tuy t v i khi hi u và t ng b c làm ch NLP, lan t a t m nh h ng, s c hút và
thành công c a b n thân, bi t cách áp d ng hi u qu NLP vào th c t .
Ti m năng luôn t n t i trong m i ng
BÙI QUAN M NH

Phó Giám đ c Đào t o

Công ty C ph n Đào t o T duy Vi t

i - bây gi là lúc b c l nó!


L IT A
Ng

Ng

i lý trí đi u ch nh b n thân đ thích ng v i th gi i.


i phi lý bi n đ i th gi i phù h p v i b n thân mình.

V y nên, m i ti n b ph thu c vào nh ng ng
GEORGE BERNARD SHAW

i phi lý

L ch s , khi nhìn l i, có nhi u đi m t ng đ ng v i bài hát v tay lang băm tr b nh b ng
các trò ma thu t, các nhà ngo i giao và các nhà bi n giáo th n h c. Nó có th khác nh th
nào ch ?

Nh ng truy n thuy t truy n mi ng c a con ng i trong nh ng n n văn hóa nguyên b n
tr c khi phép chi u tr c giao đ c gi i thi u v a là s an i v a là thách th c: nó là s an
i trong k lu t và dòng ch y không ng ng c a nh ng s ki n; nó là thách th c v i nh ng
ca sĩ ch ng ki n s h n đ n đó cu i cùng bu c ph i ép vào khuôn kh c a nh ng nh p đi u
và tr ng đ trong các b n biên niên s du d ng Ch c ch n sau m t th i gian, m i ng i
s quên đi s ki n này và hát bài hát đó v i t t c ni m tin.

Gregory Bateson t ng c nh báo chúng ta v tam giác ch t ng i c a công ngh , khuynh
h ng thay th môi tr ng s ng t nhiên (nh ng khu r ng r m Amazon) v i môi tr ng
s ng nhân t o (nh ng con đ ng New York) và nh ng ho ch đ nh ý th c thi u cân b ng
v i quá trình vô th c. Tom Malloy (trong cu n ti u thuy t xu t s c The Curtain of Dawn
T m màn bình minh đã ch a l i nói l p trong phát bi u c a Charles Darwin khi ông phát
bi u loài m nh nh t s s ng sót mà l ra ph i nói là loài m nh h n s s ng sót

Hai tác gi O Connor và Seymour đã xây d ng m t câu chuy n m ch l c t m t cu c phiêu
l u táo b o. Nh ng khu r ng mà Richard và tôi đã đi qua trong chuy n hành trình c a mình
r t kỳ quái và th n bí. Nh ng ng i đàn ông gi i giang và thi n chí này cũng s cho b n cái
nhìn v m t v n hoa h ng ki u Anh đ c c t t a chăm sóc đ’ng cách C khu r ng và
v n hoa h ng đ u có s c h p d n riêng c a chúng.

Nh ng đi u b n s p đ c ch a bao gi x y ra nh ng nó có v r t h p lý, ngay c đ i v i tôi.

Tháng

năm

JOHN GRINDER


GI I THI U
Cu n sách này gi i thi u và h ng d n v ngành khoa h c đ c bi t đ n v i cái tên L p
trình Ngôn ng T duy hay NLP NLP là m t môn ngh thu t và khoa h c v s xu t chúng
d a trên n n t ng nghiên c u cách nh ng ng i xu t s c nh t trong các lĩnh v c khác nhau
đ t đ c nh ng k t qu phi th ng. B t kỳ ai cũng có th h c nh ng k năng giao ti p này
đ nâng cao hi u qu cá nhân cũng nh ngh nghi p.
Cu n sách mô t r t nhi u mô hình c a s xu t ch’ng mà NLP đã xây d ng cho các ch đ
giao ti p, kinh doanh, giáo d c và tr li u. Cách th c ti p c n r t th c ti n, nó mang l i k t
qu và đang ngày càng nh h ng đ n nh ng lĩnh v c khác trên th gi i.

NLP ti p t c phát tri n và kh i g i thêm nhi u ý t ng h n Ch’ng tôi nh ng tác gi , nh n
th c đ c r ng trái v i th c t đó sách v th ng mang y u t c đ nh và không thay đ i.
M i cu n sách ph n ánh tình tr ng t ng đ i t i th i đi m đ c vi t ra. Nó là m t b c nh
ch p nhanh v ch th . Tuy nhiên, ch vì m t ng i s thay đ i vào ngày mai không ph i là
lý do đ không ch p b c nh ngày hôm nay.

Hãy coi cu n sách này nh m t b c đ m giúp b n tìm hi u m t lĩnh v c m i và ti p t c
hành trình khám phá thú v trong su t cu c đ i b n. Cu n sách ch đ i di n cho nh ng hi u
bi t cá nhân c a tác gi v NLP ch không ph i là n b n tuy t đ i hay chính th c. M t n
b n nh v y s không bao gi t n t i xét v b n ch t c a NLP Đây là m t cu n sách gi i
thi u do đó ch’ng tôi đã ph i quy t đ nh s vi t gì và không vi t gì. K t qu c a cu n sách

ch là m t trong nh ng cách kh dĩ đ s p x p tài li u này.

NLP là mô hình trình bày cách th c con ng i c c u nh ng tr i nghi m trong cu c s ng
c a h . NLP ch là m t ph ng pháp đ suy ng m và s p x p s ph c t p tuy t đ p và kỳ
di u trong suy nghĩ và giao ti p c a con ng i. Chúng tôi hy v ng r ng v i vi c c hai chúng
tôi đ u đóng góp vào cu n sách này thì mô t v NLP đây s có chi u sâu h n là khi ch có
m t tác gi vi t. Chi u sâu ch có th đ t đ c khi t p trung c hai m t vào m t v t th . Th
gi i này s ph ng n u ch nhìn s v t b ng m t con m t.

NLP đ i di n cho m t thái đ c a tâm trí cũng nh cách s ng trong th gi i mà không th
đ’c k t đ y đ trong m t cu n sách, dù r ng vài ý đây có th đ c n m b t thông qua vi c
đ c hi u nh ng n ý. Ta t n h ng nh ng n t nh c tuy t v i thông qua l ng nghe nó ch
không ph i thông qua vi c nhìn vào b n h p âm.
NLP r t thi t th c. Nó là m t b hình m u, k năng và k thu t đ suy nghĩ và hành đ ng
hi u qu . M c tiêu c a NLP là mang l i hi u qu gia tăng ch n l a và nâng cao ch t l ng
cu c s ng. Nh ng câu h i quan tr ng nh t cho cu n sách này là Nó có h u ích không? Nó
có hi u qu không (ãy tìm hi u xem cái gì h u ích và cái gì hi u qu b ng cách áp d ng
nó. Quan tr ng h n hãy tìm hi u xem cái gì không hi u qu và thay đ i cho đ n khi nó hi u
qu Đó là tinh th n c a NLP.


M c tiêu c a chúng tôi khi vi t cu n sách này là đáp ng nhu c u mà chúng tôi nh n th y
khi nói chuy n v i r t nhi u nh ng ng i có h ng thú v i NLP Ch’ng tôi đã v ch ra ý
t ng vi t m t cu n sách cung c p cái nhìn t ng quan v ngành h c này. Cu n sách s chia
s v i b n đ c ni m hào h ng c a ch’ng tôi đ n t nh ng hi u bi t v cách th c con ng i
suy nghĩ và nh ng thay đ i n u có th . Cu n sách t ng h p h u h t nh ng k năng hình
m u và k thu t h u ích nh t theo cách có th s d ng ngay nh nh ng công c đ thay đ i
trong m t th gi i đang đ i thay. Nó cung c p nh ng h ng d n th c ti n trong vi c mua
nh ng cu n sách v NLP khác đ b n có th ti p t c theo đu i ni m đam mê và ng d ng
NLP Đ ng th i nó còn h ng d n b n ch n l a nh ng khóa h c v NLP.

M c tiêu này th ng d khi n ng i ta thoái chí, vì s hi n nhiên th ng b l ng tránh c a
NLP do đó không ai trong hai ch’ng tôi đ t tin đ v t qua nó. K t h p ngu n l c c a c
hai l i khi n chúng tôi tr nên can đ m h n Ch’ng tôi đ t đ c thành công bao nhiêu tùy
thu c vào vi c b n c m th y cu n sách này h u ích th nào.
Ch’ng tôi đ c bi t khuy n khích b n khám phá sâu h n ch đ NLP và s d ng nh ng ý
t ng đ y s c m nh này v i s chính tr c và tôn tr ng dành cho chính b n và cho ng i
khác đ t o ra nhi u c h i và h nh ph’c h n trong cu c s ng cá nhân và ngh nghi p c a
b n cũng nh trong cu c s ng c a nh ng ng i khác.

Ban đ u chúng tôi d tính dành m t ch ng k câu chuy n làm th nào m i ng i khám
phá ra NLP và nh ng kinh nghi m ng d ng NLP c a ch’ng tôi Nh ng ngay sau đó ch’ng
tôi nh n ra cách này không hi u qu , kinh nghi m cũ ch có giá tr gi i trí mà không có nhi u
tác đ ng tr c ti p Thay vào đó theo tinh th n c a NLP, chúng tôi hy v ng b n s t t o ra
m t ch ng riêng v nh ng kinh nghi m thú v c a b n thân trong vi c ng d ng NLP.
NLP đ c tr i nghi m t t nh t là trong cu c s ng (ãy đ c th c đ n và n u b n thích
nh ng gì b n v a đ c, hãy t n h ng b a ăn
M t b c nh không bao gi ch có m t ng

M tb

i.

c đ m không ph i là m t cu c hành trình.

M t b n h p âm không ph i là âm nh c.

Không có ma thu t nào c , ch có nh ng nhà o thu t và nh n th c con ng

i.


GI I THI U

CHO L N XU T B N TH HAI
Ban đ u chúng tôi d đ nh c p nh t cu n sách này m t cách có h th ng. Chúng tôi mu n
cu n sách này có nh ng ki n th c đ’ng c a ngành NLP, ngành khoa h c mà biên gi i c a
nó đang ngày càng m r ng và thay đ i. V b n ch t, nó không bao gi đ ng yên c Do đó
chúng tôi r t h ng thú v i vi c so n ra phiên b n m i này. n b n đ u tiên c a cu n sách
đã hi n th c hóa gi c m c a chúng tôi và nh ng ph n h i cho th y ch’ng tôi đã đáp ng


đ c kỳ v ng: cu n sách tr thành tài li u d n nh p và khái quát h u ích cho ngành NLP.
Phiên b n m i c a cu n sách s n i ti p gi c m đó

Ch’ng tôi đã th c hi n r t nhi u nh ng thay đ i nh và m t vài thay đ i l n. V i nh ng
thay đ i nh , chúng tôi hy v ng s t o ra m t s khác bi t t ng th và làm tăng thêm ch t
l ng Thay đ i l n là vi c b sung nh ng tài li u m i và m t ph n dành cho nh ng tham
kh o đ c c p nh t m i. Phiên b n này bao g m m t ph n v nh ng siêu ch ng trình
Nh ng mô hình này đang đ c ng d ng vào th c t nhi u h n đ c bi t là trong môi
tr ng kinh doanh do đó cu n sách c a chúng tôi c n ph n ánh th c t này Ch’ng tôi đã
m r ng ch ng nói v nh ng ni m tin và ph n mô hình hóa trong ch ng cu i. Chúng tôi
mu n g i l i c m n chân thành đ n Michael Neill vì nh ng c ng hi n c a ông trong hai
ch ng cu i.

Ph n v các T ch c NLP Toàn c u (NLP Organizations Worldwide) ch c ch n c n ph i c p
nh t Nó luôn đ c hi u ch nh và m r ng đ ghi nh n t t c nh ng h c vi n NLP đã phát
tri n trên th gi i trong hai năm qua Danh sách c a chúng tôi d hi u và chính xác nh t
tính đ n th i đi m này NLP đã phát tri n m nh Đ c đ n n i có h n m t cu n sách đ c
xu t b n ch đ li t kê tên các h c vi n NLP và các hu n luy n viên Nh ng ch’ng tôi không
l p l i n i dung c a cu n sách đó ch’ng tôi ch nêu tên nó trong danh sách c n đ c.


Nh ng cu n sách v ch đ NLP s ti p t c đ c xu t b n v i t c đ chóng m t do đó đây
có th là phiên b n cu i c‘ng ch’ng tôi có đ ch đ đ a vào m t danh sách kèm theo
nh ng h ng d n ng n g n.

Vi c thay đ i n i dung chính c a cu n sách khó khăn h n ch’ng tôi t ng. NLP gi ng nh
m t t m nh không gian ba chi u. Ph n này k t n i v i ph n khác. Nó là m t mô hình t ng
th . Cu n sách này ph n ánh m t h th ng t ng th nên thay đ i m t ph n có nghĩa là cũng
c n ph i thay đ i nh ng ph n khác vì s ph n âm s d i xu ng nh ng trang sách và tháo g
nh ng khúc m c (phép n d ).

Dù NLP đang m r ng nh ng v n có hai đi u không thay đ i. Th nh t, NLP là hi n thân
c a s quy n rũ mà m i ng i mong mu n. Làm th nào mà h làm đ c nh ng vi c đã h
làm? Th hai là nh ng k năng mô hình hóa liên t c tìm ki m s xu t chúng trong th gi i
đ mô hình hóa và s d ng nó. S xu t chúng luôn xu t hi n xung quanh ch’ng ta và đôi khi
quá hi n nhiên nên chúng ta không nh n ra. NLP luôn cho b n nhi u l a ch n h n và ch’ng
tôi hi u đ c đi u đó thông qua hành đ ng và ki m nghi m ch không ph i ch suy nghĩ v
nó.
Chúng tôi chân thành c m n s gi’p đ c a Jay Erdmann và Michael Neill Ch’ng tôi cũng
c m n s gi’p đ c a Michael Phillips t t p chí Anchor Point trong vi c so n ra danh sách
nh ng t ch c d y NLP M . Chúng tôi c m n Liz Puttick biên t p viên c a nhà xu t b n
Thorsons. Và cu i cùng, chúng tôi c m n t t c b n bè nh ng ng i đã cho ch’ng tôi các
ph n h i và đ xu t cho phiên b n s a đ i này. Xin hãy g i đ n chúng tôi nh ng suy nghĩ
c a các b n n u các b n th y hào h ng.
London, tháng năm


JOSEP( O CONNOR
JOHN SEYMOUR



CH
NG L P TRÌNH NGÔN NG
DUY LÀ GÌ?

T

Khi chúng tôi ng i l i và t h i nên b t đ u cu n sách này nh th nào, tôi nh ra mình đã
g p m t ng i b n vài ngày tr c đó Ch’ng tôi đã không g p nhau trong m t th i gian dài,
và sau màn chào h i thông th ng, c u y h i thăm r ng d o này tôi đang làm gì Tôi tr l i
r ng tôi đang vi t m t cu n sách.
Tuy t quá

c u y reo lên V ch đ gì th

Không h đ n đo tôi tr l i L p trình Ngôn ng T duy

R i m t kho ng l ng ng n ng i nh ng đ y ý nghĩa (y v ng c u cũng th
b u không khí Gia đình c u th nào r i

c u y phá tan

Theo cách hi u nào đó câu tr l i c a tôi v a đ’ng mà cũng v a sai. N u tôi mu n d ng
cu c h i tho i l i, thì ch đ đó là m t công c hoàn h o. Cu n sách này th c s bàn đ n
cách th c suy nghĩ v nh ng ý t ng và con ng i d i cái tên L p trình Ngôn ng T duy
(Neuro-Linguistic Programming NLP Tuy nhiên ng i b n c a tôi mu n hi u tôi đang
làm gì theo cách mà c u y có th hi u và chia s v i tôi. Và th c ra c u y đã không th liên
t ng câu tr l i c a tôi v i b t c th gì mình bi t. Tôi hi u đi u tôi mu n nói nh ng tôi
không th di n t nó theo cách mà c u y có th hi u đ c. Câu nói c a tôi không th c s
tr l i cho câu h i c a c u y.


V y NLP là gì 8 nghĩa đ ng sau cái tên đó là gì L n sau khi ai đó h i tôi v cu n sách, tôi
tr l i r ng nó là cách th c nghiên c u làm th nào con ng i tr nên xu t chúng trong m t
lĩnh v c b t kỳ và d y nh ng ng i khác các hình m u này.

NLP v a là ngh thu t l i v a là khoa h c v s v t tr i cá nhân. Nó là ngh thu t b i m i
ng i s mang theo nh ng tính cách và phong cách riêng vào th h làm và đi u này không
th đ c ghi nh n b ng câu ch hay k thu t. Nó là khoa h c vì có m t ph ng pháp và quy
trình đ khám phá nh ng hình m u mà các cá nhân ki t xu t trong m i lĩnh v c s d ng đ
đ t đ c nh ng k t qu phi th ng. Quy trình này g i là hình m u, và nh ng mô th c, k
năng cũng nh k thu t đ c khám phá ra ngày càng đ c s d ng nhi u trong t v n, giáo
d c và kinh doanh đ đ t đ c hi u qu trong giao ti p, phát tri n cá nhân và tăng t c h c
t p.
B n t ng làm gì đó hi u qu và thú v đ n n i nó khi n b n c m th y ngh t th vì vui s ng
ch a B n t ng tr i qua nh ng kho nh kh c mà b n vô c‘ng vui s ng v đi u mình làm và
t h i t i sao mình làm đ c đi u đó NLP s ch cho b n th y cách th c t o hình m u
thành công c a b n thân đ b n có th có thêm nhi u kho nh kh c t ng t n a. Nó là m t
cách khám phá và b c l tài năng cá nhân c a b n, m t cách th c khai thác nh ng gì xu t
s c nh t b n và nh ng ng i khác.


NLP là k năng thi t th c giúp mang l i k t qu mà chúng ta mong mu n đ ng th i trong
quá trình đó cũng t o ra giá tr cho nh ng ng i khác Đây là lý thuy t nghiên c u đi u gì
t o ra s khác bi t gi a nh ng ng i xu t chúng và nh ng ng i bình th ng. Nó còn cung
c p nh ng k thu t c c kỳ hi u qu dùng trong giáo d c t v n, kinh doanh và tr li u.
SANTA CRUZ, CALIFORNIA 1972

NLP b t đ u t đ u th p niên 1970 thông qua m i c ng tác gi a John Grinder l’c đó là tr
gi ng ngôn ng cho m t giáo s t i Đ i h c California, Santa Cruz và Richard Bandler, m t
sinh viên đ i h c chuyên ngành tâm lý Richard Bandler cũng r t thích ngành tâm lý tr li u.
(ai ng i này đã c‘ng nhau nghiên c u ba nhà tr li u hàng đ u: Fritz Perls, chuyên gia tâm

lý tr li u và là ng i sáng l p tr ng phái tr li u m i có tên Gestalt; Virginia Satir, chuyên
gia tr li u gia đình xu t s c ng i có kh năng gi i quy t nh ng tranh ch p gia đình mà
nhi u chuyên gia tr li u khác ch u thua; và Milton Erickson, chuyên gia thôi miên tr li u
n i ti ng th gi i.
Ban đ u Bandler và Grinder không có ý đ nh b t đ u m t nhánh tr li u m i mà ch xác đ nh
nh ng mô th c đ c s d ng b i nh ng nhà tr li u hàng đ u và d y l i cho nh ng ng i
khác. H không quan tâm đ n lý thuy t; h xây d ng nh ng mô th c tr li u thành công
trên th c t và có th truy n d y l i. Ba chuyên gia tr li u đ c nghiên c u làm hình m u
có tính cách r t khác nhau, dù v y ng c nhiên thay là c ba đ u s d ng nh ng mô hình c
s chung. Bandler và Grinder ghi nh n l i nh ng mô hình này, ch n l c chúng và xây d ng
m t mô hình tao nhã có th đ c s d ng đ nâng cao hi u qu trong giao ti p thay đ i cá
nhân tăng t c h c t p và dĩ nhiên là mang l i ni m vui l n trong cu c s ng. H vi t ra
nh ng khám phá ban đ u c a mình trong b n cu n sách xu t b n kho ng gi a nh ng năm
1975-1977: The Structure of Magic 1 and 2 (C u trúc c a ma thu t 1 và 2) và Patterns 1 and
2 (Mô th c 1 và 2), hai cu n sách v công trình li u pháp thôi miên c a Erickson. K t đó
nh ng tác ph m vi t v NLP đ c xu t b n v i t c đ chóng m t.

Vào th i đi m này, John và Richard s ng r t g n Gregory Bateson, m t nhà nhân ch ng h c
và tác gi v ch đ giao ti p và lý thuy t h th ng ng i Anh. B n thân Bateson đã vi t v
r t nhi u ch đ sinh h c đi u khi n h c, nhân ch ng h c và tâm lý tr li u. Ông n i ti ng
vì phát tri n lý thuy t tình th ti n thoái l ng nan và tìm ra s song hành gi a phát tri n
trí não và s ti n hóa t nhiên. Nh ng đóng góp c a ông v NLP r t sâu s c. Có l ch có lúc
này m i th y rõ ràng đ c ông có t m nh h ng nh th nào.

T nh ng hình m u ban đ u đó NLP phát tri n theo hai h ng b túc l n nhau ( ng đ u
tiên là quy trình khám phá ra nh ng mô hình v t tr i trong b t kỳ lĩnh v c nào ( ng
th hai là nh ng cách th c hi u qu đ suy nghĩ và giao ti p c a nh ng ng i ki t xu t.
Nh ng mô th c và k năng này có th đ c s d ng và nh n nh ng ph n h i trong quá
trình mô hình hóa đ khi n nó th m chí càng tr nên hi u qu h n Vào năm
John và

Richard đã th c hi n r t nhi u bu i h i th o công ch’ng thành công trên toàn n c M .
NLP phát tri n nhanh chóng Cho đ n th i đi m này M h n
ng i đã tr i qua
m t lo i hình nào đó c a hu n luy n NLP.

SANTA CRUZ, 1976


M‘a xuân năm
John và Richard trong m t cabin g trên nh ng ng n đ i Santa Cruz
t ng h p l i nh ng nghiên c u và khám phá c a h tr c đó Sau
ti ng tr ng kỳ
nghiên, c u h ng i l i nh m nháp chai r u vang đ California và t h i Ch’ng ta nên g i
cái này là gì

K t qu là L p trình Ngôn ng T duy m t cái tên c ng k nh đ bao quát ba ý chính T
duy trong NLP ghi nh n n n t ng r ng t t c hành vi c a ch’ng ta đ u b t ngu n t nh ng
x lý th n kinh c a th giác, kh u giác, thính giác, xúc giác, v giác và c m giác. Chúng ta
nh n th c th gi i qua năm giác quan ch’ng ta hi u đ c nh ng thông tin và hành đ ng
d a trên đó ( th n kinh c a chúng ta không ch bao quát quá trình t duy vô hình mà còn
c nh ng ph n ng th ch t h u hình tr c các quan ni m và s ki n Đ n gi n là cái này
ph n ánh cái kia khía c nh th ch t C th và tâm trí là m t t ng th th ng nh t không
th tách r i con ng i.
Ph n Ngôn ng trong cái tên NLP bi u th r ng chúng ta dùng ngôn ng đ s p x p suy
nghĩ hành vi và đ giao ti p v i nh ng ng i khác. Ph n L p trình nói đ n các cách th c
chúng ta l a ch n đ s p x p các quan ni m và hành đ ng nh m t o ra k t qu .
NLP trình bày c u trúc các kinh nghi m ch quan c a con ng i; cách chúng ta s p x p th
chúng ta nghe và c m nh n và cách chúng ta biên t p và ch n l c th gi i bên ngoài thông
qua các giác quan. Ngành h c này nghiên c u cách chúng ta mô t nó b ng ngôn ng và
cách ch’ng ta hành đ ng c trong vô th c l n trong nh n th c đ đ t đ c k t qu .


B N Đ VÀ PH U L C

Dù th gi i bên ngoài có nh th nào đi n a thì ch’ng ta cũng s d‘ng các giác quan đ
khám phá và v ra nó. Th gi i là m t b c tranh vô t n c a nh ng n t ng giác quan kh
dĩ và ch’ng ta ch có th lĩnh h i đ c m t ph n r t nh c a nó. Ph n chúng ta có th lĩnh
h i sau đó đ c l c k càng h n qua kinh nghi m văn hóa ngôn ng , ni m tin, giá tr , s
thích và các gi đ nh đ c nh t c a riêng chúng ta. M i ng i đ u s ng trong cái th c t i đ c
nh t c a riêng h đ c b i đ p t nh ng n t ng giác quan và nh ng kinh nghi m cá
nhân trong cu c s ng và ch’ng ta hành đ ng d a trên hình m u ch’ng ta lĩnh h i đ c t
th gi i.
B n đ không ph i là không ph i là c nh th t, mà nó ch mô t Ch’ng ta có xu h ng t p
trung vào nh ng khía c nh c a th gi i mang l i l i ích cho chúng ta và ph t l nh ng khía
c nh khác. Th gi i l’c nào cũng phong ph’ h n nh ng gì chúng ta bi t v nó. Nh ng ph u
l c mà chúng ta s d ng s quy t đ nh lo i th gi i nào chúng ta s s ng trong đó Có câu
chuy n r ng, m t ng i l m t t ng h i Picasso vì sao ông không v s v t nh hình d ng
th c c a chúng.
Picasso có v b i r i Tôi không hi u ý anh đ nh nói gì ông tr l i.

Ng i đàn ông đ a ra m t t m nh c a v mình Đây ông ta nói nh th này này. V tôi
th c s trông nh th này


Picasso ng v c Bà y nh nh n quá ph i không Và h i m p m t chút n a

M t ngh sĩ m t ti u phu và m t nhà sinh v t h c c‘ng đi d o trong r ng s có nh ng tr i
nghi m khác nhau và l u ý nh ng s v t khác nhau. N u b n b c vào th gi i tìm ki m s
xu t chúng, b n s tìm ra chúng. N u b n b c vào th gi i tìm ki m nh ng v n đ , b n s
tìm ra ch’ng (ay nh m t câu nói c a ng i R p Mi ng bánh trông nh th nào còn tùy
thu c vào vi c b n có đang đói hay không


Ni m tin, s thích và nh n th c h p hòi s khi n th gi i nghèo nàn, d đoán bi t và xám
x t. Th gi i đó cũng có th r t phong phú và thú v . S khác bi t không ph i th gi i mà
nh ng ph u l c chúng ta s d ng đ nhìn nh n th gi i đó

Chúng ta có r t nhi u ph u l c t nhiên, h u ích và c n thi t. Ngôn ng là m t ph u l c. Nó
là m t b n đ c a các suy nghĩ và kinh nghi m đ c tách ra t m t c p cao h n c a th gi i
th c (ãy suy nghĩ trong giây lát xem t cái đ p có nghĩa gì v i b n. Ch c ch n là b n s có
nh ng ký c và tr i nghi m, nh ng b c tranh n i tâm, nh ng âm thanh và c m giác giúp
b n hi u đ c ý nghĩa c a t đó T ng t nh th , nh ng ng i khác cũng có nh ng ký c
và tr i nghi m khác và s nghĩ v t cái đ p theo m t cách khác. V y ai đ’ng C hai đ u
đ’ng m i ng i đ’ng theo th c t i riêng c a mình. Th gi i không ph i là tr i nghi m mà
nó mô t nh ng con ng i đôi khi đánh nhau và th m chí là ch t trong s tin t ng r ng
b n đ đó là c nh th t.
Ni m tin cũng đóng vai trò ph u l c khi n chúng ta hành đ ng theo m t s cách nh t đ nh
và ch’ ý đ n nh ng th nh t đ nh v i cái giá là chúng ta s b qua nh ng th khác. NLP
đ a ra m t cách suy nghĩ v b n thân chúng ta và th gi i; b n thân nó là m t ph u l c Đ
áp d ng NLP, b n không ph i thay đ i b t kỳ ni m tin hay giá tr nào mà ch c n hi u kỳ và
chu n b đ tr i nghi m. T t c nh ng suy lu n quy n p v con ng i đ u là nh ng l i d i
trá đ i v i ai đó vì m i ng i đ u là đ c nh t Do đó NLP không tuyên b nó chính xác
khách quan. NLP là m t mô th c và nh ng mô th c th ng có tính h u ích. M t vài quan
ni m căn b n c a NLP r t h u ích. Chúng tôi m i b n th hành đ ng nh th nh ng quan
ni m đó là đ’ng và l u ý đ n s thay đ i nó t o ra. B ng cách thay đ i ph u l c, b n có th
thay đ i th gi i.

M t vài ph u l c căn b n c a NLP th ng đ c bi t đ n d i cái tên C u trúc hành vi. Có
nh ng cách th c suy nghĩ v cách b n hành đ ng Đ u tiên là cách suy nghĩ h ng đ n k t
qu thay vì v n đ . Nghĩa là b n tìm ra đi u mà b n và nh ng ng i khác mu n, tìm ki m
nh ng ngu n l c b n có và s d ng ch’ng đ đ t đ c m c tiêu. Cách th c suy nghĩ h ng
v v n đ đ c g i là C u tr’c đ l i Có nghĩa là phân tích nh ng đi u ch a đ’ng th t chi

ti t. Nó có nghĩa là đ t ra câu h i ki u nh T i sao tôi g p v n đ này? Nó gi i h n tôi th
nào Ai là ng i có l i Nh ng ki u câu h i này th ng không mang l i k t qu h u ích
nào. Vi c đ t ra nh ng câu h i nh v y ch khi n c m giác c a b n t i t h n tr c khi m i
b t đ u và không h ng đ n vi c gi i quy t v n đ .
C u trúc th hai đ t ra câu h i Làm th nào thay vì câu h i T i sao. Nh ng câu h i Làm th
nào s giúp b n hi u đ c c u trúc c a m t v n đ . Nh ng câu h i T i sao ch mang l i cho
b n nh ng l i bào ch a và lý do mà không thay đ i đ c gì c .


C u trúc th ba là Ph n h i và Th t b i. Không có th gì là th t b i c , ch có nh ng k t qu .
Nh ng k t qu này có th đ c s d ng nh nh ng ph n h i, nh ng s ch nh s a h u ích,
m t c h i tuy t v i đ h c h i đi u gì đó mà b n ch a t ng l u ý Th t b i ch là cách mô
t m t k t qu b n không mong mu n. B n có th s d ng nh ng k t qu đ t đ c đ đ nh
h ng l i nh ng n l c c a b n thân. Nh ng ph n h i giúp b n luôn h ng vào m c tiêu.
Th t b i là phía cu i con đ ng. Hai t gi ng nhau nh ng nó th hi n hai cách suy nghĩ
hoàn toàn khác nhau.

C u trúc th t là cân nh c gi a Nh ng kh năng thay vì Nh ng đi u t t y u Đây l i là m t
s chuy n đ i cách th c đ t tr ng tâm. Hãy nhìn vào nh ng gì b n có th làm, nh ng l a
ch n đang có s n h n là nh ng gi i h n c a m t tình hu ng. Nh ng rào c n th ng ít đáng
s h n b ngoài c a nó.

Cu i cùng, NLP l a ch n thái đ Tò mò và Mê ho c thay vì đ a ra nh ng Gi đ nh Đây là m t
ý t ng đ n gi n nh ng có tác đ ng r t sâu s c. Tr nh h c r t nhanh và ch’ng làm đ c
đi u đó b ng cách tò mò v m i th . Chúng không bi t, và chúng bi t r ng mình không bi t,
do đó ch’ng không e ng i r ng mình s trông có v ng c ngh ch n u h i. R t cu c thì, t xa
x a m i ng i đ u đã bi t r ng trái đ t quay quanh m t tr i, r ng th gì đó nh h n không
khí s bay lên và dĩ nhiên là ch y m t d m trong kho ng th i gian d i b n ph’t là đi u
không t ng Đi u duy nh t b t bi n chính là s thay đ i.
M t quan ni m h u ích khác là t t c ch’ng ta đ u có hay có th t o ra t t c nh ng s tài

gi i n i t i mà chúng ta c n đ đ t đ c m c tiêu. B n s có nhi u kh năng thành công h n
khi hành đ ng nh th đi u này là hi n nhiên thay vì hành đ ng ng c l i.
H C, QUÊN VÀ H C L I

Dù chúng ta ch có th ti p nh n m t cách có ý th c m t kh i l ng thông tin r t ít i mà
th gi i cung c p nh ng chúng ta chú ý và ph n ng l i v i r t nhi u thông tin h n ch’ng
ta t ng. Ý th c c a ch’ng ta th ng r t h n ch và ch có kh năng l u tr đ c t i đa b y
bi n s hay m u thông tin m t th i đi m.

Khái ni m này đ c nhà tâm lý h c ng i M George Miller đ a ra năm
trong m t bài
vi t kinh đi n mang tên Con s b y màu nhi m, c ng tr hai. Nh ng m u thông tin này
không có chu n m c c đ nh, chúng có th là m i th t lái xe cho đ n nhìn vào kính chi u
h u Ph ng pháp h c c a chúng ta là n m v ng m t cách có ý th c nh ng m u nh hành
vi và k t h p chúng thành nh ng kh i l n và l n h n đ chúng tr thành các thói quen và
đi vào vô th c. Chúng ta bi n chúng thành nh ng thói quen đ có th r nh rang h ng s
chú ý sang nh ng th khác.
Do đó ý th c c a chúng ta gi i h n trong ch b y c ng tr hai m u thông tin d‘ là đ n t
th gi i n i tâm trong suy nghĩ c a chúng ta hay t th gi i bên ngoài Ng c l i, vô th c là
t t c nh ng quá trình s ng c a c th chúng ta, t t c nh ng gì ch’ng ta đã h c, t t c
nh ng kinh nghi m trong quá kh và t t c nh ng gì ch’ng ta đã ch’ ý nh ng không nh n
ra trong kho nh kh c hi n t i. Tâm trí vô th c thông thái h n nhi u so v i tâm trí ý th c. Ý


t
đ

ng r ng có th hi u đ c m t th gi i ph c t p vô cùng v i cái ý th c ch có th nh n
c b y m u thông tin cùng lúc rõ ràng là r t l b ch.


Khái ni m ý th c và vô th c là tâm đi m trong mô hình h c t p này c a chúng ta. Trong
NLP, th gì đó thu c v ý th c khi nó là nh n th c hi n t i, ví d nh câu b n đang đ c này.
Th gì đó thu c v vô th c khi nó không ph i là nh n th c hi n t i. Nh ng ti ng n b n
đang nghe thu c v vô th c cho đ n khi b n đ c câu này. Ký c v l n đ u tiên th y tuy t
g n nh ch c ch n n m ngoài s nh n bi t có ý th c. N u b n t ng giúp tr t p đi xe đ p,
b n s nh n ra k năng đó đã đi vào vô th c c a b n nh th nào. Và quá trình chuy n đ i
ch t trong b a ăn cho vi c nuôi tóc hay móng chân mãi mãi thu c v vô th c. Chúng ta s ng
trong n n văn hóa tin t ng r ng chúng ta làm h u h t m i vi c m t cách có ý th c. Tuy
nhiên, h u h t m i vi c chúng ta làm và nh ng vi c chúng ta làm t t nh t đ c làm trong vô
th c.
Quan ni m truy n th ng cho r ng vi c h c t p m t k năng chia ra làm b n giai đo n Đ u
tiên là giai đo n b t l c trong vô th c. B n không ch không bi t làm đi u đó b n còn không
bi t r ng mình không bi t. Ví d nh lái xe ch ng h n, b n không bi t lái xe là nh th nào.

Do đó b n b t đ u h c. B n r t nhanh chóng nh n ra nh ng h n ch c a mình. Tr i qua vài
bài h c và làm quen m t cách có ý th c v i t t c nh ng ph ng ti n, tay lái, s d ng chân
côn và quan sát đ ng xá. Vi c này đòi h i b n ph i hoàn toàn t p trung vì b n ch a có k
năng đó và b n c ph i t p đi t p l i Đây là giai đo n b t l c trong ý th c khi b n nghi n
nát c n s , b lái quá m c và khi n nh ng ng i đi đ ng nhi u phen khi p vía. Dù r ng
giai đo n này không d ch u cho l m đ c bi t là v i nh ng ng i lái t p nh ng b n h c
đ c nhi u nh t trong giai đo n này.

Nó d n b n đ n giai đo n có năng l c trong ý th c. B n có th lái xe nh ng nó đòi h i b n
ph i t p trung toàn tâm toàn l c. B n đã h c đ c k năng nh ng ch a thành th o.

Cu i cùng, m c tiêu c a nh ng n l c này là ti n t i giai đo n có năng l c trong vô th c. T t
c nh ng mô hình mà b n ph i kh s h c t p hòa tr n vào nhau t o thành m t đ n v
hành vi trôi ch y. Lúc này b n có th nghe đài ng m đ ng ph và nói chuy n trong lúc lái
xe. Tâm trí ý th c c a b n đã t o ra k t qu và đ tâm trí vô th c làm ti p nhi m v giúp
gi i thoát s chú ý c a b n cho nh ng công vi c khác.

N u b n th c hành m t k năng đ lâu thì b n s đ t đ n giai đo n b n này và t o thành
m t thói quen Đ n đây k năng đã tr thành vô th c. Tuy nhiên, nh ng thói quen có th
không ph i là l a ch n hi u qu cho m t nhi m v .
Các ph u l c có th khi n chúng ta b qua nh ng thông tin quan tr ng trên con đ
đ n giai đo n có năng l c trong vô th c.

ng đ t

Gi đ nh b n đang ch i m t tr n tennis và mu n ti n b trong môn này. Hu n luy n viên s
quan sát cách b n ch i và b t đ u thay đ i m t s th nh cách b c chân, cách c m v t và
cách vung v t. Nói cách khác, hu n luy n viên s h ng d n b n theo m t m u hành vi nào
đó ví d đánh m t cú thu n tay b ng cách chia nh nó ra và sau đó t ng h p l i đ b n


có th đánh m t cú thu n tay t t h n B n s đi ng c l i các giai đo n đ tr l i giai đo n
b t l c trong ý th c và b n s quên đi tr c khi h c l i. Lý do duy nh t đ làm đi u này là
xây d ng nh ng mô th c hi u qu h n trong nh ng ch n l a m i.

NLP cũng di n ra t ng t Ch’ng ta đ u đã có k năng giao ti p và h c t p. NLP cho phép
b n ch n l c nh ng k năng c a mình và đ a ra nhi u ch n l a cũng nh s linh đ ng
trong vi c s d ng chúng.
B n giai đo n c a quá trình h c t p
1. B t l c trong vô th c
2. B t l c trong ý th c
Có năng l c trong ý th c

Có năng l c trong vô th c

Quá trình quên n m


giai đo n 4 và 2.

Quá trình h c l i là t giai đo n 2 chuy n sang 4 v i nhi u l a ch n h n

Chúng ta s khám phá nhi u mô hình h c t p khác trong ph n sau c a cu n sách.
BU I H I TH O 3 PHÚT
N u NLP đ c trình bày ch trong m t bu i h i th o 3 phút, nó s nh sau Di n gi s đi ra
và nói Kính th a quý v đ thành công trong cu c s ng, các b n ch c n nh ba đi u sau
đây
Đ u tiên, b n c n bi t mình mu n gì; có cái nhìn rõ ràng v k t qu b n mu n đ t đ
trong b t kỳ tình hu ng nào

c

Th hai, hãy t nh táo và gi cho các giác quan luôn ho t đ ng đ b n có th nh n ra mình
đang làm nh ng gì
Th ba hãy linh đ ng thay đ i cái b n làm cho đ n khi đ t đ

Sau đó di n gi s vi t lên b ng:
K t qu

S nhanh nh y
S linh đ ng

và r i kh i sân kh u.

c đi u b n mong mu n


Bu i h i th o k t thúc.

Đ u tiên là k năng nh n bi t k t qu . N u b n không bi t mình đang đi đâu thì s r t khó
đ đ n đ c n i đó

M t ph n quan tr ng c a NLP là hu n luy n s s c s o c m nh n: b n c n ph i h ng s
ch’ ý đ n cái gì và làm th nào đ thay đ i cũng nh m r ng nh ng ph u l c đ có th
nh n bi t đ c nh ng đi u mà tr c đó b n không nh n ra Đây là nh n th c giác quan
hi n t i. Khi giao ti p v i ng i khác, kh năng này gi’p nh n ra nh ng d u hi u nh
nh ng thi t y u đ bi t m i ng i đang ph n ng ra sao Khi suy nghĩ hay nói cách khác là
giao ti p v i chính b n thân b n, kh năng này gi’p nâng cao nh n th c v nh ng hình nh,
âm thanh và c m xúc n i tâm.

B n c n nhanh nh y hay nh y c m đ nh n bi t li u đi u b n đang làm có h ng t i vi c
đ t đ c k t qu mong mu n không. N u đi u b n đang làm không hi u qu hãy làm đi u
khác, b t kỳ đi u gì khác. B n c n l ng nghe, quan sát và c m nh n xem đi u gì đang di n ra
r i ch n l a cách th c ph n ng.

NLP h ng đ n vi c cho con ng i nhi u l a ch n v đi u h làm h n Ch có m t cách th c
hi n đi u gì đó có nghĩa là không có l a ch n nào Đôi khi nó hi u qu đôi khi không do đó
b n s luôn vào nh ng tình hu ng nan gi i. Hai l a ch n s đ t b n vào th ti n thoái
l ng nan. Thêm m t l a ch n n a s giúp b n có ít nh t ba cách th c ti p c n. Trong b t
kỳ t ng tác nào ng i có nhi u l a ch n nh t và linh đ ng trong hành vi nh t s là ng i
làm ch tình th .
N u b n luôn làm đi u mà b n luôn làm,
b n s luôn nh n đ

c đi u mà b n luôn nh n.

N u đi u b n đang làm không hi u qu hãy làm đi u gì khác.

Nhi u l a ch n h n đ ng nghĩa v i nhi u c h i thành công h n


Cách th c nh ng k năng này ph i h p ho t đ ng khá gi ng v i nh ng gì x y ra khi b n
thuê m t chi c thuy n có mái chèo đ khám phá m t khúc sông. B n quy t đ nh đó là n i
b n mu n đ n: k t qu ban đ u. B n b t đ u chèo thuy n và nh n ra h ng đi s c s o c m
nh n. B n so sánh nó v i n i b n mu n đ n và n u đi sai đ ng thì b n s đ i h ng đi
B n l p l i chu trình này cho đ n khi đ n đích
Sau đó b n đ t ra đích đ n ti p theo. B n có th thay đ i k t qu t i b t kỳ th i đi m nào
c a chu trình, t n h ng và h c đ c đi u gì đó trong chuy n đi Đ ng đi c a b n nhi u
kh năng s ngo n ngoèo. Hi m khi có m t con đ ng th ng t p và rõ ràng d n đ n đích

K T QU

Làm n ch cho tôi bi t tôi nên đi h

ng nào t đây


Đi u đó còn t‘y thu c vào vi c cô bé mu n đ n đâu mèo con đáp
Tôi không quan tâm l m

Alice phân tr n.

V y thì đi đâu cũng th thôi mèo con đáp

Alice l c vào x th n tiên, LEWIS CARROLL

Hãy b t đ u t k t qu ho c m c tiêu Càng xác đ nh ch c ch n và chính xác mình mu n gì
và càng l p trình b não c a mình tìm ki m và nh n bi t nh ng kh năng t t bao nhiêu thì
b n càng d dàng đ t đ c đi u mình mong mu n b y nhiêu C h i t n t i khi nó đ c
nhìn nh n nó là c h i.


Đ s ng cu c s ng b n mu n, b n c n bi t mình mu n gì. S ng hi u qu có nghĩa là đ t
đ c nh ng k t qu mà b n đã ch n B c đ u tiên là ph i l a ch n. N u b n không ch n,
có hàng tá ng i s n sàng l a ch n cho b n.

Làm th nào b n bi t mình mu n gì? B n hãy t xác đ nh. Có m t vài quy t c khi làm đi u
này đ có đ c c h i thành công cao nh t. Theo ngôn t c a NLP, b n ch n l y m t k t
qu có đ y đ c s . M t k t qu có đ y đ c s d a trên nh ng tiêu chu n sau.

Đ u tiên, nó ph i đ c tuyên b m t cách tích c c. Vi c h ng đ n cái b n mu n d dàng
h n nhi u so v i tránh xa cái b n không mu n. Tuy nhiên, b n không th h ng đ n cái gì
đó n u b n không bi t nó là gì.
Ví d hãy suy nghĩ giây lát v loài kangaroo.

B n đang nghĩ đ n con kangaroo ph i không?

T t.

Gi hãy d ng vi c nghĩ v con kangaroo sau khi đ c xong dòng này.

Đ ng đ suy nghĩ v con kangaroo trong tâm trí b n trong vòng m t phút ti p theo. B n
có đang không nghĩ v con kangaroo không?
Gi hãy nghĩ xem mình s làm gì vào ngày mai

Đ lo i b con kangaroo ngoan c đó b n ph i nghĩ đ n đi u tích c c nào đó

M o nh này hàm ý r ng b não ch hi u đ c s tiêu c c b ng cách bi n nó thành tích c c.
Đ tránh né, b n ph i bi t mình đang né tránh gì và h ng s t p trung vào đi u đó B n
ph i suy nghĩ v nó đ bi t không nên nghĩ v cái gì cũng gi ng nh b n ph i đ m t đ n
m t v t th đ không tông ph i nó. Cái b n ch ng l i s c t n t i Đây là m t trong nh ng

lý do vì sao cai thu c lá l i khó khăn đ n th b n c liên t c ph i suy nghĩ v hút thu c đ
có th b thu c.


Th hai, b n ph i n m quy n ch đ ng, k t qu ph i n m trong s ki m soát c a b n m t
cách ch p nh n đ c. K t qu ph thu c ch y u vào hành đ ng c a nh ng ng i khác thì
không có c s . N u ng i ta không ph n ng nh cách b n mong mu n, b n s b t c.
Thay vào đó hãy t p trung suy nghĩ v nh ng gì b n c n làm đ kh i g i nh ng ph n ng
đó Ví d thay vì đ i ng i khác ti n đ n làm quen v i b n hãy nghĩ cách k t b n v i h .

(ãy nghĩ v k t qu càng c th càng t t. B n s nhìn th y, nghe th y và c m th y gì? Hãy
t ng t ng v nó và k cho b n thân nghe hay vi t ra d i d ng ai, cái gì, đâu khi nào và
th nào. Càng bi t rõ mình mu n gì thì b não c a b n càng nh c l i đi u đó và nh n bi t
nhi u h n nh ng c h i đ đ t đ c nó. B n mu n nó trong tình hu ng th nào? Có tình
hu ng nào b n không mu n có không?
Làm th nào b n bi t mình đã đ t đ c k t qu ? Nh ng b ng ch ng nào d a trên c m nh n
cho b n bi t b n đã đ t đ c đi u mình mong mu n? B n s nhìn th y, nghe th y và c m
th y gì khi đ t đ c nó? M t s k t qu có gi i h n quá m đ n n i c n vài đ i ng i đ đ t
đ c. B n cũng có th đ t ra th i h n c n đ t đ c nó.
B n có nh ng ngu n l c đ kh i x ng và duy trì k t qu không? B n c n gì? B n đã có nó
ch a N u ch a b n s có đ c nó b ng cách nào Đây là v n đ c n đ c khám phá xuyên
su t. Nh ng ngu n l c này có th là n i t i (nh ng k năng c th hay t duy tích c c) ho c
bên ngoài. N u b n th y c n ph i có nh ng ngu n l c bên ngoài, b n có th c n đ t ra
nh ng k t qu ph đ có đ c chúng.
K t qu c n có gi i h n phù h p. Nó có th quá l n và trong tr ng h p đó c n chia nh ra
đ bi n nó thành nh ng k t qu có th d dàng đ t đ c h n Ví d b n đ t ra m c tiêu tr
thành tay v t hàng đ u th gi i Đi u này hi n nhiên không th tr thành hi n th c trong
tu n sau, m c tiêu đó quá m h và dài h n. Nó c n đ c chia nh ra do đó hãy t h i b n
thân Đi u gì c n tr tôi đ t đ c m c tiêu này


Câu h i này s cho ra m t vài v n đ rõ ràng. Ví d , b n không có v t tennis và b n c n
đ c hu n luy n b i m t tay v t chuyên nghi p Sau đó hãy chuy n hóa nh ng v n đ này
thành các k t qu b ng cách h i b n thân Tôi có th làm gì đ gi i quy t nh ng v n đ
đó Tôi c n mua m t cây v t và tìm ki m hu n luy n viên. M t v n đ ch đ n gi n là m t
k t qu b nhìn nh n theo h ng sai l ch.

K t qu r t l n mà b n mong mu n đ t đ c đòi h i b n ph i tr i qua quá trình này nhi u
l n đ tìm ra b c đ u tiên c n làm có kích th c h p lý và có th đ t đ c. Ngay c nh ng
chuy n đi dài nh t cũng ph i b t đ u v i b c đ u tiên (t t nhiên là theo h ng đ’ng

M t khác, k t qu có th quá nh và v n v t đ th’c đ y b n. Ví d , tôi có th đ t m c tiêu
d n d p phòng làm vi c c a mình, m t công vi c r t nh nh t và không quá h ng th’ Đ
mang đ n sinh l c cho vi c này, tôi c n b a ra m t s liên k t v i m t k t qu l n h n quan
tr ng h n mang tính th’c đ y h n Tôi h i b n thân N u tôi đ t đ c k t qu này, nó s
mang l i gì cho tôi Trong ví d này, nó có th là b c c n thi t nh m t o ra m t môi
tr ng làm vi c đ làm vi c gì đó khác th’ v h n nhi u. Sau khi thi t l p m i liên k t đó tôi
có th gi i quy t m c tiêu nh này v i ngu n sinh l c t m c tiêu l n h n


Vòng cu i cùng c a vi c ch n l a k t qu là xét đ n y u t môi tr ng. Không ai t n t i bi t
l p c ; t t c ch’ng ta đ u là m t ph n c a nh ng h th ng l n h n gia đình công vi c, b n
bè, các m i quan h và xã h i nói chung. B n c n cân nh c h qu c a vi c đ t đ c k t qu
này trong b i c nh các m i quan h r ng l n kia. Li u có h u qu ph nào không mong
mu n không? B n s ph i đánh đ i đi u gì đ đ t đ c k t qu đó

Ví d b n mu n công vi c t do Đi u này s khi n b n m t nhi u th i gian h n và do đó
b n có ít th i gian dành cho gia đình h n Đ t đ c m t h p đ ng l n có th s chi m nhi u
th i gian đ n n i b n không th làm vi c m t cách hi u qu đ c. Hãy ch c r ng k t qu hài
hòa v i t ng th con ng i b n. K t qu không ph i là vi c đ t đ c nh ng gì b n mu n
trong s thi t h i c a nh ng ng i khác. Nh ng k t qu có giá tr và th a mãn nh t đ t

đ c thông qua th a thu n và h p tác đ có đ c nh ng k t qu chung giúp m i ng i đ u
chi n th ng. Cách này t đ ng s gi i quy t v n đ môi tr ng.
Nh ng v n đ này có th khi n b n ph i suy ng m l i k t qu mình mong mu n hay đ i
sang m t k t qu khác v i c‘ng ý đ nh nh ng không t o ra nh ng h u qu ph không mong
đ i. M t ví d kinh đi n v ch n l a k t qu phi môi tr ng là câu chuy n vua Midas
ng i mong mu n t t c m i th mình ch m vào đ u bi n thành vàng. V vua này đã nhanh
chóng nh n ra r ng kh năng đó rõ ràng là m t c a n .
T ng k t v k t qu

B n có th nh t vi t t t POSERS ki u nh m i ch cái trong t này là ch cái đ u c a
các b c.

Positive (tích c c)

(ãy nghĩ đ n đi u b n mu n ch đ ng nghĩ đ n đi u b n không mu n.
Đ t câu h i Tôi mu n có cái gì
Tôi th c s mu n cái gì

Own part (t thân)

(ãy nghĩ v đi u b n s ch đ ng làm trong kh năng c a mình.
Đ t câu h i Tôi s làm gì đ đ t đ

c k t qu

Làm th nào đ tôi b t đ u và duy trì nó

Specific (c th )

Hãy hình dung v k t qu càng c th càng t t.

Đ t câu h i Ai

đâu khi nào cái gì và c th là làm th nào


Evidence (b ng ch ng)
Hãy suy nghĩ v nh ng b ng ch ng d a trên c m nh n đ bi t đ
mình mu n.

c b n đã đ t đ

Đ t câu h i Tôi s nhìn th y, nghe th y và c m th y gì khi tôi đ t đ
Làm sao tôi bi t đ

c tôi đã có nó

c đi u đó

c đi u

Resources (ngu n l c)

B n có đ nh ng ngu n l c và các l a ch n đ đ t đ
Đ t câu h i B n c n nh ng ngu n l c nào đ đ t đ

c k t qu không?
c k t qu

Size (quy mô)


K t qu có quy mô đ’ng không

N u nó quá l n đ t câu h i Đi u gì c n tr tôi đ t đ
ch’ng đ rõ ràng và có th th c hi n đ c.

c nó? Và chia nh v n đ . Khi n

N u nó quá nh và không mang tính th’c đ y v i b n đ t câu h i N u tôi đ t đ
qu này, nó s gi’p gì cho tôi
Hãy ti p t c nh th cho đ n khi b n th y đ

C u trúc môi tr

ng bên ngoài

ck t

c m t k t qu đ l n và mang tính th’c đ y.

Hãy ki m tra các h qu trong m i liên h gi a cu c s ng và các m i quan h c a b n n u
b n đ t đ c k t qu mình mong mu n.
Đ t câu h i:
Ng

i nào s t o ra nh h

ng này

Đi u gì s x y ra n u tôi đ t đ


c nó


N u tôi có nó ngay, li u tôi có nh n l y nó không?

Hãy nh y c m v i nh ng c m giác nghi ng b t đ u b ng Có nh ng mà

Nh ng c m giác nghi ng này t

ng ng v i nh ng lo l ng gì?

B n ph i thay đ i k t qu th nào đ gi i t a đ

c nh ng c m giác này?

Bây gi , hãy nghiên c u l i k t qu đã ch nh s a này thông qua mô hình POSERS đ ki m
tra xem li u nó có v n đ c xem là có c s không.
B

c cu i cùng là, hành đ ng.

B n ph i th c hi n b

c đi đ u tiên.

Chuy n hành trình hàng nghìn d m cũng b t đ u v i ch m t b

c đi

N u k t qu có c s thì nó s mang tính kh thi tính th’c đ y và ch c ch n là thuy t ph c

h n nhi u.
TR NG THÁI HI N T I VÀ TR NG THÁI MONG MU N

M t cách t duy v s thay đ i trong kinh doanh, phát tri n cá nhân hay giáo d c là suy
nghĩ v nó nh m t hành trình t tr ng thái hi n t i đ n tr ng thái mong mu n. V n đ n m
s khác bi t gi a hai tr ng thái. B ng cách thi t l p m t k t qu trong t ng lai theo
nghĩa nào đó b n đã t o ra m t v n đ trong hi n t i và ng c l i, t t c các v n đ trong
hi n t i có th đ c bi n thành k t qu .

(ành vi suy nghĩ và c m xúc c a b n s khác nhau khi tr ng thái hi n t i và tr ng thái
mong mu n Đ di chuy n t tr ng thái này sang tr ng thái kia b n c n nh ng ngu n l c.

Sinh l c cho hành trình này đ n t đ ng l c th’c đ y. Tr ng thái mong mu n ph i là th gì
đó ch’ng ta th c s mu n hay có s liên k t rõ ràng đ n đi u chúng ta th c s mu n.
Ch’ng ta cũng ph i cam k t theo đu i k t qu ; nh ng h n ch tr c đó th ng cho th y
y u t môi tr ng ch a đ c cân nh c k l ng. Nói ng n g n, chúng ta ph i mu n th c
hi n chuy n hành trình và tin t ng r ng m c tiêu đ t ra có th th c hi n đ c và x ng
đáng


K năng k thu t và tr ng thái đ y năng l ng c a tâm trí là nh ng con đ ng đ đ t đ c
m c tiêu. Chúng có th liên quan đ n tr ng thái th ch t dinh d ng, s c m nh và kh năng
ch u đ ng c a chúng ta. K năng NLP là nh ng ngu n l c l n lao đ v t qua rào c n, s
kháng c và c n tr .
GIAO TI P
Giao ti p là m t t đa khía c nh bao quát t t c các t ng tác v i nh ng ng
tho i thông th ng, thuy t ph c, gi ng d y và đàm phán

i khác: h i


Giao ti p là gì? Giao ti p là m t danh t tĩnh nh ng th c s giao ti p là m t chu trình hay
vòng tròn khép kín liên quan đ n ít nh t hai ng i. B n không th giao ti p v i m t t ng
sáp đ c đi u đó không có ý nghĩa gì c t ng sáp s không đáp l i b n. Khi giao ti p v i
m t ng i khác, b n nh n đ c ph n h i t h và b n ph n ng b ng nh ng suy nghĩ và
c m xúc c a b n. Nh ng hành vi hi n t i c a b n xu t phát t nh ng ph n ng n i t i tr c
nh ng đi u b n nghe và th y. Ch khi t p trung ch’ ý đ n ng i kia b n m i bi t mình c n
ph i nói hay làm gì ti p theo Ng i kia cũng ph n ng l i hành vi c a b n theo cách t ng
t .

Vòng tròn mê ho c
B n giao ti p b ng ngôn t , b ng ch t gi ng và c th mình đi u b , c ch , bi u hi n. B n
không th không giao ti p. M t vài thông đi p v n s đ c truy n t i ngay c khi b n không
nói gì và ng i im Do đó giao ti p liên quan đ n vi c truy n t i m t thông đi p t ng i này
sang ng i khác. Làm th nào b n bi t đ c thông đi p b n g i đi là th ng i khác nh n
đ c? B n ch c h n đã có kinh nghi m trong vi c đ a ra nh ng nh n xét trung l p dành
cho ai đó và kinh ng c vì cái nghĩa mà h di n d ch ra. Làm th nào b n bi t ch c r ng ý
nghĩa h nh n đ c là đi u b n mu n truy n t i?
Có m t bài t p khá thú v trong nh ng khóa h c NLP. B n ch n ra m t câu đ n gi n (ôm
nay là m t ngày đ p tr i và có ba thông đi p xúc c m b n mu n truy n t i trong câu nói
này. B n có th ch n nói câu đó theo cách vui v đe d a hay m a mai (ãy nói câu đó theo
ba cách v i m t ng i khác mà không thông báo tr c cho h bi t ba thông đi p mà b n


mu n truy n t i Sau đó hãy đ ngh ng i này nói cho b n bi t nh ng thông đi p xúc c m
nào cô y th c s nh n đ c t câu nói c a b n Đôi khi đi u b n mu n truy n t i chính là
đi u cô y c m nh n đ c Nh ng th ng thì không ph i v y. Lúc này b n bi t đ c r ng
b n c n ph i làm gì khác v i gi ng nói và ngôn ng c th đ b o đ m r ng thông đi p cô
y nh n đ c cũng chính là thông đi p b n mu n truy n t i.
Giao ti p bao hàm nhi u th ch không ch là nh ng ngôn t chúng ta nói. Ngôn t ch
chi m m t ph n nh trong s c truy n c m c a m i ng i chúng ta. Các nghiên c u cho

th y trong m t bu i thuy t trình tr c đám đông
tác đ ng đ n t ngôn ng c th
đi u b , c ch và giao ti p b ng m t
đ n t gi ng nói c a b n và ch
đ nt n i
dung bài thuy t trình Mehrabian và Ferris S suy lu n c a thái đ t giao ti p phi ngôn
t hai kênh trong The Journal of Counseding Psychology (T p chí tâm lý h c t v n), s 31,
1967, trang 248-252.)

Cùng m t đi u b nh ng s th hi n nh ng đi u khác nhau trong nh ng tình hu ng khác
nhau, và ngôn ng c th rõ ràng cũng nh gi ng đi u có th t o ra s khác bi t l n đ n
hi u qu nh h ng và ý nghĩa c a nh ng gì chúng ta nói. V n đ không ph i chúng ta nói gì
mà cách chúng ta nói m i là th t o ra khác bi t Margaret Thatcher đã dành r t nhi u th i
gian và n l c đ thay đ i ch t gi ng c a bà. Gi ng đi u và ngôn ng c th quy t đ nh li u
t Xin chào đ n thu n ch là s nh n ra nhau, m t l i đe d a, câu chào tình ý hay m t l i
chào vui v . Các di n viên không h n ch t p luy n ngôn t , h đ c hu n luy n v gi ng
đi u và ngôn ng c th . B t kỳ di n viên nào cũng ph i có kh năng truy n t i ít nh t là
m t tá nh ng s c thái ý nghĩa khác nhau c a t không T t c ch’ng ta đ u bi u l nhi u
s c thái ý nghĩa trong nh ng h i tho i th ng ngày và ch c ch n cũng có hàng tá cách đ
nói không ch là ch’ng ta không suy nghĩ m t cách có ý th c v nó mà thôi.
N u ngôn t là n i dung c a thông đi p thì đi u b , c ch , nh ng bi u hi n khuôn m t và
gi ng đi u là ngôn ng c nh báo thông đi p và chúng ph i h p v i nhau t o ra ý nghĩa c a
giao ti p.

Do đó không có gì b o đ m r ng ng i kia s hi u đ c thông đi p mà b n đang c truy n
t i. Câu tr l i l i quay tr v k t qu , s s c s o và s linh đ ng. B n hãy đ t ra k t qu
trong giao ti p (ãy l u ý đ n nh ng ph n h i nh n đ c và ti p t c thay đ i đi u mình làm
ho c nói cho đ n khi nh n đ c ph n h i mong mu n.



Đ tr thành ng

i giao ti p hi u qu , hãy hành đ ng d a trên nguyên t c sau:

8 nghĩa c a vi c giao ti p là nh n đ

c ph n h i mà b n mong mu n.

Chúng ta không ng ng s d ng k năng giao ti p đ gây nh h ng lên ng i khác; t t c
nh ng ho t đ ng tr li u, qu n tr và giáo d c đ u liên quan đ n k năng gây nh h ng và
giao ti p. Có m t ngh ch lý là trong khi không ai thích thú v i nh ng k năng h c t p không
mang l i hi u qu , thì nh ng k năng hi u qu l i là th b ph báng và g n cái mác thao
túng. S thao túng mang theo nó ng nghĩa r ng b ng cách nào đó b n ép ng i khác làm
đi u gì đó đi ng c l i l i ích c a h .

Đi u này hi n nhiên không đ’ng trong NLP ngành h c ch a đ ng s thông thái, các l a
ch n và môi tr ng bên ngoài đ c xây d ng m t c p đ sâu h n NLP là kh năng ph n
ng hi u qu tr c m i ng i cũng nh hi u và tôn tr ng hình m u c a h trong th gi i.
Giao ti p là m t vòng tròn, b n làm gì đ gây nh h ng lên ng i kia và h làm gì đ gây
nh h ng tr l i b n; không th khác đ c. B n có th ch u trách nhi m ph n c a mình
trong vòng tròn này. B n đã gây nh h ng lên ng i khác r i, l a ch n gi đây ch là b n
có nh n bi t hay không nh n bi t đ c các nh h ng b n t o ra. Câu h i duy nh t là, b n
có th gây nh h ng lên ng i khác v i s chính tr c không? S c nh h ng c a b n có
đ ng hành v i nh ng giá tr c a b n không? Nh ng k thu t trong NLP là trung l p Cũng
nh nh ng chi c xe, cách th c ch’ng đ c s d ng hay ch’ng đ c dùng làm gì tùy thu c
vào k năng và toan tính c a ng i c m lái.
HÒA H P

Làm sao b n đi vào đ c m t vòng tròn giao ti p? Làm sao b n có th tôn tr ng và đánh giá
cao hình m u c a m t ng i khác trong khi v n gi nguyên tính chính tr c c a mình?

Trong giáo d c, tr li u t v n kinh doanh bán hàng và đào t o, hòa h p hay th u c m là
y u t thi t y u đ xây d ng m t b u không khí tin t ng, t tin và tham gia năng đ ng mà
trong đó m i ng i có th t do ph n h i. Chúng ta có th làm gì đ có đ c s hòa h p v i
ng i khác, làm cách nào chúng ta xây d ng đ c m t m i quan h d a trên s tin t ng
và ph n h i nhi t tình, và làm cách nào chúng ta có th ch n l c cũng nh m r ng k năng
t nhiên này?