1. Lý do ch n
tài:
n kinh t là nhân t ch
o cho s phát tri n c a c qu c gia. Nh ng
m g n ây, trong quá trình phát tri n, nhân t kinh t ã
c nhà n c
ta nhìn nh n m t cách nghiêm túc và ã có nh ng chính sách h p lí thích
ng v i giai
n i m i.
Nhu c u h i nh p là nhu c u t t y u
n n kinh t Vi t Nam v t kh i
cái ng ng ói nghèo và v trí “ ang phát tri n” ti n t i vi c tr thành
t qu c gia có n n kinh t phát tri n cao, m t qu c gia th c s “công
nghi p hoá –hi n i hoá”. Nh ng
có th hoà mình vào sân ch i qu c
chung ó, có nh ng nguyên t c mà n n kinh t Vi t Nam bu c ph i
tuân theo.
thu hút u t ,
Vi t Nam th c s tr thành môi tr ng
c c a các nhà u t , nhà n c ta ph i kiên quy t ch ng tham
nh ng.
Nh tác gi Thomas L. Friedman trong tác ph m “Chi c Lexus và Cây
Ôliu” v quá trình toàn c u hoà ã t ng phân tích, ch nh ng qu c gia có
môi tr ng kinh doanh trong s ch, minh b ch v tài chính và n nh v
chính tr m i có th khi n nh ng ông trùm tài chính và nh ng t p oàn a
qu c gia
m t n và u t vào nh ng kho n k ch xù cho s phát
tri n.
Ý th c
c
u ó, trong giai

n h i nh p và nh ng b c cu i cùng
ti n t i hoàn t t àm phán gia nh p t ch c Th ng M i Th Gi i WTO,
Vi t Nam ã kiên quy t th hi n mình không khoan nh ng v i tham
nh ng, kiên quy t ch ng tham nh ng.C n c Vi t Nam ã th c s nhìn
th ng vào nh ng y u kém, ch p nh n nh ng c n chuy n mình au n và
nh ng thay i khó kh n
nâng cao ch t l ng “trong s ch” cho môi
tr ng u t . Vi t Nam th c s ý th c rõ vai trò và trách nhi m c a
mình trên sân ch i toàn c u.
Báo Chí – b máy, c quan ngôn lu n c a ng và nhà n c- ã th c s
th hi n
c vai trò tích c c, i u và có ý th c t t trong quá trình nh
ng d lu n, cùng v i d lu n góp ph n vào công cu c u tranh
chung cho s phát tri n y. Báo Chí luôn i u trong các ho t ng
ch ng tham nh ng tr thành ti ng nói l n c a nhân dân, ng v phía
nhân dân, b o v quy n l i c a nhân dân và gìn gi uy tín, nâng cao vai
trò c a ng và Nhà N c trong cu c u tranh ó.
Vai trò c a báo chí th c s to l n trong công cu c phát tri n. Chính vì
th , tôi ch n
tài nghiên c u: “Vai trò c a báo chí v i công tác ch ng
tham nh ng trong n n kinh t Vi t Nam trong n m 2006” v i mong mu n
kh ng nh vai trò quan tr ng c a báo chí trong s phát tri n, xem xét k
nh ng m t còn h n ch trong công tác ch ng tham nh ng c a báo chí.
i chuyên ngành c a b n thân là Báo Chí, tôi ch n
tài vì ni m yêu
thích, s quan tâm và phù h p v i c thù c a n i dung h c t p c a b n
thân.

1



2. Gi i h n nghiên c u:
tài chú tr ng n i dung nghiên c u vào v n
báo chí trong công tác
ch ng tham nh ng n c ta trong n m 2006, m t n m v i nhi u s ki n
và bi n ng. Tôi ch kh o sát các n i dung trên m t s t báo in ch
không h ng vào báo hình và báo m ng cùng các th lo i khác vì kh
ng còn h n ch và vì s kh ng ch v m t th i gian, tài chính.
3. Ph ng pháp nghiên c u:
Thu th p tài li u v các s ki n tham nh ng trong n n kinh t Vi t Nam
trong n m 2006 cùng v i nh ng bài vi t, nh ng thông tin mà báo chí ã
khai thác các v vi c ó.
Phân tích các s ki n và các v án tham nh ng ó qua cái nhìn c a gi i
báo chí.
Phân tích, t ng h p các t li u ã có, vi t bài và vi t báo cáo.
4. Tình hình nghiên c u
tài :
Tính n nay, ã có nh ng
tài nghiên c u v n i dung vai trò ph n
bi n xã h i c a báo chí, v n là m t y u t quan tr ng trong công tác
ch ng tham nh ng trong n n kinh t hi n nay. Tuy nhiên, nh ng
tài i
chuyên sâu phân tích v n i dung tham nh ng trong n n kinh t Vi t nam
và s can thi p c a báo chí v n ch a
c chú ý m x và phân tích.
5. Ý ngh a c a
tài:
i ki n th c h n h p c a m t sinh viên, tôi ch mong
tài có th góp
ph n a ra m t hình dung khái quát v nh ng gì mà báo chí Vi t Nam

ã làm
c và ch a làm
c cùng v i các c quan ch c n ng trong
cu c chi n ch ng tham nh ng trong n m 2006.
Qua ó,
tài c ng c g ng cung c p m t l ng thông tin c n thi t
sinh viên báo chí có th hình dung ra v công vi c và ý ngh a c a công
tác ch ng tham nh ng trong n n kinh t c a ng i vi t báo.
tài c ng
hi v ng em l i nh ng cái nhìn y
h n
có nh ng gi i pháp tích
c
công tác ch ng tham nh ng b ng báo chí th c s
c th c hi n
t h n, nghiêm túc h n và có s c m nh h n.

2


Ch ng 1 :
Khái lu n v n n kinh t Vi t Nam trong th i kì i m i .Vai trò c a
báo chí trong công cu c i m i:
1. Tình hình kinh t Vi t Nam trong th i kì i m i:
n kinh t Vi t Nam, cùng v i Trung Qu c , liên t c trong
hai n m 2005, 2006
c nhìn nh n là “th n kì”. N u Trung Qu c
chóng m t v i m c
t ng tr ng quá t ng t g n 10% thì Vi t
Nam c ng không h kém m c 8, 89%. Và n u n m 2007, khi

n tr s c a WTO Geneve (Thu S )
b c vào v trí c a
thành viên th 150 c a WTO, Vi t Nam ã
c nh n danh hi u
t n c tiêu bi u c a n m 2006” t c quan Th ng M i và
phát tri n Hoa Kì cho nh ng thành t u to l n ã t
c trong
m 2006.
GDP bình quân u ng i c a Vi t Nam t ng, chât l ng
i s ng c a ng i dân
c nâng cao, nh ng công trình v i
nh ng kho n u t kh ng l ã em l i di n m o m i cho cu c
ng c a ng i Vi t Nam: sung túc h n, v n hoá h n, ti n b h n.
Nguyên nhân c a s phát tri n v t b c và nh ng b c ti n
th n kì ó ph i
c ghi nh n t nh ng n l c c i cách c a
ng
và Nhà N c cho phù h p v i giai
n phát tri n m i. Nh ng
tranh cãi, nh ng s a i, nh ng c i cách trong h th ng hành chính
nghi p ã khi n Vi t Nam tr nên thân thi n h n v i các nhà
u t , ngu n v n n c ngoài dành cho Vi t Nam ngày càng nhi u.
Song song ó, c ng ph i k
n vi c nhìn nh n chín ch n
a nhà n c v ti m n ng kinh t
các ngành công nghi p
“không khói” nh Du L ch và các ho t ng Th ng M i – D ch
mà ng i Vi t v n luôn làm r t t t. Kh ng nh ti m n ng du
ch, phát tri n du l ch, nhà n c Vi t Nam ã làm nh ng dòng l i
nhu n ngo i t ào t ch y v n c.

Tuy nhiên, trong ánh sáng c a s phát tri n cùng nh ng thay
i v t b c ó, ng i ta không th không th a nh n Vi t Nam
n là m t trong các qu c gia có t l tham nh ng và
c “x p”
m tham nh ng r t cao trên bình di n chung c a th gi i.Nh ng
nhà u t t t nhiên luôn ái ng i v
u ó.Nh ng l trình trong
vi c xin gi y phép kinh doanh, u th u... Vi t Nam còn nhi u b t
p và còn nhi u k h
nh ng k n m nh ng ch c v ch ch t
thao túng n n kinh t .
Nh ng nhân t k h ó ã làm n n kinh t Vi t Nam phát
tri n nh ng ch a th t s
ng u, có ti n b nh ng còn
l i
nhi u h sâu sai l m. Chính hi n t ng tham nh ng ã góp ph n
làm trì tr quá trình phát tri n, làm Vi t Nam ch m
c th gi i

3


chào ón, làm quá trình h i nh p mang nhi u gian nan và nh ng
th thách th c s không h d v t qua.
Chính vì th , Lu t Phòng ch ng tham nh ng ã
c Qu c
i khoá 11 thông qua t i k h p th 8, vào cu i tháng 11/2005,
sau quá trình xây d ng công phu, tr ng c u dân ý và nhi u phiên
th o lu n sôi n i t i ngh tr ng.
Ta s tìm hi u khái l c v v n

tham nh ng và ch ng
tham nh ng trong n n kinh t n c ta.
2. Hi n t ng tham nh ng trong n n kinh t :
2.1. Khái ni m tham nh ng (trên th gi i và Vi t Nam):
Trong trang web c a C quan ngo i giao Hoa Kì c a Vi t
Nam có bài phân tích c a tác gi Boris Begovic (trung tâm nghiên c u T
Do- Dân Ch ) v các v n
toàn c u. Trong bài phân tích, ông có nói
n v n tham nh ng và ch ng tham nh ng. nh ngh a “Tham nh ng”
c ông khái quát nh sau:
“ nh ngh a Tham nh ng :
Tham nh ng là gì? Có th có nhi u câu tr l i cho câu h i này. c p
phân tích, Vito Tanzi ã a ra câu tr l i súc tích nh t: Tham nh ng là
hành ng c tình không tuân th các nguyên t c công minh nh m tr c
i cho cá nhân ho c cho nh ng k có liên quan t i hành ng
. Có
ba n i dung chính trong nh ngh a này. N i dung th nh t
c p i
nguyên t c công minh b i l nó òi h i quan h cá nhân ho c các m i
quan h khác không
c xen vào các quy t nh kinh t có liên quan
n nhi u bên. Vi c i x bình ng v i t t c các ch th kinh t là
t yêu c u c n thi t i v i m t n n kinh t th tr ng ho t ng có
hi u qu . Thái
thiên v
i v i m t s ch th kinh t c th nào ó
ch c ch n s vi ph m nguyên t c công minh và m
ng cho tham
nh ng. Không có thiên v thì s không có tham nh ng.
Còn có thêm hai u ki n c n thi t khác d n

ng cho tham nh ng, hay
nói cách khác, nh ng
u ki n c n thi t
hành ng c tình thiên v
không tuân th nguyên t c công minh ) có th
c g i là tham nh ng.
u ki n th nh t là thái
thiên v ph i có ch ích. Vi c vô ý vi ph m
nguyên t c công minh, ch ng h n vì thi u thông tin y , không
c
coi là tham nh ng. Th hai, ph i có ích l i nh t nh nào ó cho cá nhân
vi ph m nguyên t c công minh; n u không s không có tham nh ng. Vi c
vi ph m nguyên t c không thiên v ôi khi
c coi là phân bi t i x ,
nh ng l i không ph i là tham nh ng.
Vi c tr c l i ho c dành l i th cho k h i l có th di n ra d i nhi u
hình th c. Ng i ta th ng cho r ng tham nh ng có ngh a là nh n ti n
(lo i tham nh ng này th ng
c g i là nh n h i l ), nh ng nh ng
ng l c t ng t c ng có th là món quà t ti n ho c nh ng ân hu
khác. T ng m t b trang s c t ti n cho v c a m t ng i ã vi ph m

4


nguyên t c công minh và dành cho con trai c a ông ta m t công vi c (nh
nhàng) h u h nh rõ ràng là tham nh ng.
Vi c tr c l i ho c h ng l i có th di n ra cùng lúc v i vi c vi ph m
nguyên t c công minh, nh ng c ng có th di n ra nh ng th i m khác
nhau. C th , s thiên v c a m t cá nhân nh n h i l s khi n cho k h i

có b n ph n ho c ôi khi b t bu c ph i ng m ng m n áp l i s u
ái ó. B n ph n ó s không m t i theo th i gian, và vì v y vi c tr c l i
nh ng cá nhân h i l s v n ti p t c trong t ng lai. N u tr n b ng
cách dành cho con trai c a ông ta m t công vi c có thu nh p cao, nh ng
u ta l i v a b t u h c i h c thì rõ ràng là gi a vi c cho và nh n có
t kho ng cách v th i gian. H n n a, khi th a thu n tham nh ng, ôi
khi vi c tr n th m chí không
c nêu c th nh ng hai bên v n ng m
hi u ó là b n ph n c n ph i th c hi n.
Qua nh ngh a c a ông, ba nguyên t c khi vi ph m s d n t i hành vi
c xem là tham nh ng là: Nguyên t c công minh, thái
thiên v có
ch ích, l i ích c a cá nhân nào ó khi vi ph m nguyên t c công minh.
Cách nh ngh a và xem xét các y u t tham nh ng này ch y u h ng
vào ý th c, hành vi c a ch th có quy n ch c, có a v nh t nh i v i
t nguyên t c và yêu c u xã h i nào ó mà khi vi ph m nguyên t c ó,
không hoàn thành ngh a v c a a v ó, ng i có a v s
c h ng
t món l i v t ch t nào y, th ng có ý ngh a kinh t r t cao.
Còn m t nh ngh a khác mà Ngân Hàng Th Gi i (World Bank) s d ng
.Theo ó, tham nh ng là
m d ng công quy n
t l . nh ngh a
này cho r ng c n nguyên c a tham nh ng xu t phát t công quy n và l m
ng công quy n, tham nh ng g n li n v i nhà n c và các ho t ng
a nhà n c, vi c nhà n c can thi p vào th tr ng và t s t n t i c a
khu v c công. Nói cách khác, khái ni m này lo i tr kh n ng tham
nh ng x y ra trong khu v c t nhân, và ch t p trung duy nh t vào tình
tr ng tham nh ng trong khu v c công. nh ngh a này phù h p v i quan
m c a Gary Becker, ng i ã

t gi i Nobel, cho r ng
u chúng ta
xóa b nhà n c thì chúng ta c ng xóa b
c tham nh ng .
Trên ây, chúng ta ã kh o sát hai khái ni m v tham nh ng và ta có th
nh n th y, trong c hai nh ngh a y, y u t “công quy n”
c
c p
xoáy sâu h n c .
u này có th lí gi i không khó kh n vì ch có nh ng
ng i n m nh ng vai trò ch ch t trong n n kinh t , trong các l trình
hành chính ph c v cho n n kinh t m i có th th ng xuyên ti p xúc v i
các i t ng “có ti m n ng cho h i l ”
tìm
c quy n l i c n thi t
cho b n thân b ng con
ng ng n nh t. Chính
ây, các quan ch c
hành chính m i có th bán danh v c a mình mua v l i ích v t ch t.
2.2. L ch s xu t hi n và giai an bùng n c a tham nh ng
trong n n kinh t Vi t Nam nh ng n m trong giai an i m i nói
chung và n m 2006 nói riêng :

5


Không ch có trong n n kinh t hi n i chúng ta m i có tham
nh ng. Th c ra b t kì âu, trong m t xã h i có nhà n c, có m t b
máy can thi p vào th tr ng và các l i ích l n, có giá tr thì
ó có

ng i qu n lí.Ng i qu n lí n m nh ng u m i d n n quy n l i c a
t nhóm ng i nào ó. T t y u
u ó d n n tham nh ng. Tuy
nhiên, trong giai
n tr c i m i, c n s t tham nh ng ch a l n,
ch a th c s l n và nhà n c c ng ch a th c s nhìn nh n nó m t cách
nghiêm túc. Nh ng trong quá trình h i nh p, minh b ch và lành m nh
trong kinh doanh là yêu c u t t y u cho s t n t i c a m t qu c gia.
Vi c thúc y s lành m nh, minh b ch trong ho t ng kinh doanh t t
u làm nh ng b t n ti m n tr c ây các m t xích có v n
trong
n kinh t l ra, t gãy và bu c nhà n c ta ph i ch nh n cho công
cu c phát tri n.
Ch a bao gi nhà n c Vi t Nam, nhân dân Vi t Nam kiên
quy t u tranh ch ng tham nh ng n v y.
Trong n m 2006, k th a nh ng thành qu ã có t nh ng n m
2004, 2005, ý th c ng i dân v trách nhi m ch ng tham nh ng cho s
phát tri n chung c a n c nhà ã
c nâng cao. Tr c kia, tham
nh ng trong nhà n c ch có nhà n c ch ng, các c quan h u quan
ch ng. Còn n m 2006 l i khác, r t nhi u nh ng v vi c tham nh ng
c a ra ánh sáng nh vào quy t tâm và ý th c c a ng i dân.Hình
nh nh ng nông dân lam l ch y tr n tránh ph i “”tr l i các câu h i có
liên quan”” v i gi i báo chí ã không còn. Thay vào ó là nh ng lá th
khi u n i hàng lo t, nh ng t m lòng kiên quy t “”theo n cùng”” hành
trình ch ng tham nh ng c a các c quan công an, các c quan báo chí,
nhà n c.
Có th nói, m m m ng tham nh ng trong n n kinh t ã có t
lâu, th c s phát tri n, bén r trong thân th n n kinh t t lâu nh ng
m 2006 là th i

m ánh d u b c ngo t trong công tác ch ng tham
nh ng c a nhà n c Vi t nam : th i m tuyên chi n th c s . Toàn dân
ã quy t tâm b c vào công cu c b o v n n móng qu c gia kh i s
bành tr ng c a nh ng con b ch tu c tham nh ng kh ng l .
òi h i t t y u c a m t qu c gia mu n thu hút
cv n ut
và s quan tâm chú ý c a n c ngoài chính là m t môi tr ng u t
trong s ch, minh b ch. Và Vi t Nam ang n l c không ng ng cho m c
tiêu ó.
Tuy nhiên, s phát tri n và cu c u tranh nào c ng i kèm v i
nh ng i thay au n.
3. Báo chí vào cu c ch ng tham nh ng:
3.1. ôi nét v l ch s hình thành và phát tri n c a báo chí Vi t
Nam và vai trò ch ng tham nh ng c a báo chí trong l ch s :
Báo Chí Vi t Nam ra i mu n.Mãi n n m 1865, t Gia
nh Báo u tiên vi t b ng ch qu c ng m i ra i .Nh ng n mãi
6


m 1869, ng i Vi t Nam u tiên làm báo là ông Tr ng V nh Kí m i
xu t hi n, ông làm ch bút cho t Gia nh Báo t n m này.
Tr i qua th ng tr m và nh ng b c ngo t phát tri n d i
chính quy n b o h c a Th c dân Pháp, báo chí Vi t Nam d n t công c
tuyên truy n m t h ng c a nhà n c Pháp ã th c s tr thành s n
ph m c a ng i Vi t Nam, ph c v cho cu c s ng c a ng i Vi tNam.
Trong su t quá trình phát tri n c a mình, báo chí ã luôn là
nhân t
nh h ng cho t t ng c a s ông ng i dân. M t n i dung
trong ch c n ng nh h ng t t ng ó là lên án nh ng hành ng x u,
ch tr n b m t th t c a nh ng th l c ch ng l i quy n l i c a nhân dân

lao ng và gìn gi nh ng giá tr nhân v n, v n hoá, nh ng giá tr tinh
th n, o c truy n th ng t t c a dân t c. Chính vì th , trong quá trình
ho t ng và phát tri n c a mình, báo chí ã luôn ng v trí tuyên
chi n v i cái ác, cái x u trong xã h i.
i “ông vua phóng s B c Kì” V Tr ng Ph ng, nh ng
thiên phóng s “C m th y c m cô”, “K ngh l y tây”... ã cho th y n i
cay ng c a nh ng con ng i cùng kh trong xã h i c và v ch tr n b
t vô nhân, tàn b o, dâm d c c a nh ng con ng i c a “n c m
i
Pháp”.
Sau này, báo chí cách m ng c ng th a nh n trong ch c n ng
qu n lí c a báo chí có n i dung “báo chí tham gia tích c c vào cu c u
tranh ch ng các hi n t ng tiêu c c trong i s ng kinh t - xã h i, trong
ch c ng và các c quan nhà n c.”1
Chính V.I Lênin c ng òi h i: “chính ph c ng ph i
c
2
lu n công chúng c a n c mình ki m soát”
Vai trò c a báo chí trong công tác ch ng tiêu c c trong kinh
-xã h i th c s
c chính th c th a nh n.Trong nh ng n m chi n
tranh, ngoài vai trò c
ng tinh th n yêu n c, ch ng gi c ngo i xâm và
xây d ng T qu c Ch Ngh a Xã H i, báo chí ã góp ph n không nh
vào công tác ch ng nh ng bi u hi n không t t, nh ng hành vi gây h i n
uy tín c a
ng và xâm h i quy n l i c a nhân dân. Vai trò ch ng tham
nh ng c ng ã có t r t lâu nh v y nh ng ý th c c a ng i làm báo
tr c kia còn e dè, s gây ph ng h i n danh d , uy tín c a ng nên
cu c u tranh ch ng tham nh ng tr c kia trên báo chí ch a th c s l n,

ch a th c s sâu r ng và làm nên nh ng thay i trong ý th c c a ng i
dân nh ng n m g n ây.
Trong th i i m c a, giai
n i m i, báo chí cùng v i
các c quan ch c n ng và nh ng công dân yêu n c, quan tâm n v n
nh t n c ã b t tay nhau tr thành m t th chân ki ng v ng ch c
trong công tác ch ng tham nh ng th c s ngày hôm nay.
1

PTS.D ng Xuân S n, PTS. inh V n H ng, Gi ng viên Tr n Quang:C s lý lu n báo chí truy n
thông,NXB V n Hoá Thông Tin, Hà N i, 1995,tr.89
2
V.I Lênin: Toàn t p. t p 35, Moscow, 1976,tr.20 (B n ti ng Nga)

7


Trong giai
nm
u, dù còn g p nhi u khó kh n: s lo
không dám h p tác c a ng i dân, s c a quy n c hi p c a các c
quan nhà n c có sai ph m nhm ng v n bi t cách l i d ng y u t “không
minh b ch” c a mình trong cu c i u v i báo chí, s “không chính
th c” c a thông tin báo chí... nh ng trong hai n m 2005, 2006, nh ng gì
mà báo chí Vi t Nam - c bi t báo chí TP.HCM ã làm
c th c s
n.Ti ng nói kh ng nh: “Nhà N c Vi t Nam tuyên chi n v i tham
nh ng” c ng ã
c b n bè th gi i nhìn nh n qua b m t c a báo chí.
Nh ng gì báo Chí Vi t Nam làm

c t o nên m t b c
ngo t l n trong quá trình h i nh p c a t n c. Nh ng thành qu
t
c trong công tác ch ng tham nh ng s
c nhìn nh n k l ng h n
qua ph n 3.3 c a ch ng 1 này.
3.2. Báo chí hi n nay v i vai trò ch ng tham nh ng trong
cách nhìn nh n c a nhà n c và nhân dân:
Trên trang web chính th c c a
ng C ng S n Vi t Nam,
nhà n c ta ã chính th c th a nh n y u t quan tr ng trong quá trình
phát tri n c a giai
n i m i: ph n bi n xã h i. Ph n bi n xã h i
c
xem nh m t nhân t quan tr ng duy trì s n nh c a xã h i. Ph n bi n
xã h i v ch ra nh ng thi u xót, sai l m, nh ng quan
m còn thi u tính
th c t , mang n ng tính duy ý chí. Ph n bi n xã h i là th c s c n thi t
trong các l trình th c t hoá các chính sách, làm trong s ch b máy nhà
c c ng nh dành quy n làm ch th c s v tay nhân dân.
Cu i n m 2006, báo Tu i Tr có m t bài vi t: “Ph n bi n xã
i: nhân v t c a n m 2006”. Bài vi t nh m t s chính th c th a nh n
vai trò và nh ng óng góp tích c c c a ph n bi n xã h i trong quá trình
t n c ti n vào h i nh p.
i báo chí, ph n bi n xã h i
c chính th c th a nh n
ng chính làm nâng cao ý ngh a, ti ng nói c a báo chí trong h th ng
qu n lí xã h i.
i công tác ch ng tham nh ng trong n n kinh t , báo chí
không ch là nhân t “ u tàu” nh h ng d lu n mà còn là ng i b n

song hành cho nh ng cá nhân, t ch c “không chính th c” có th góp
ti ng nói c a mình vào cu c u tranh chung.
Ch c n ng ph n bi n xã h i, m t m ng n m trong ch c n ng
qu n lí c a báo chí, ã
c nhà n c th c s quan tâm và coi tr ng. H n
th n a, nhân dân ã và ang th c s ý th c
c vai trò và s c m nh,
ng nh ti ng nói c a mình trong công tác ch ng tham nh ng.
3.3. Khái quát nh ng thành qu mà báo chí ã t
c
trong công tác ch ng tham nh ng trong n m 2006.M t s v vi c tiêu
bi u
c kh o sát:
Cu i n m 2006 v a qua, trang web c a Thanh Tra Chính
Ph công b danh sách nh ng v án tham nh ng n i c m trong n m
2006. Sau ó, báo
n t Vietnamnet () c ng d a
8


vào ngu n t trang Thanh tra chính ph công b b ng “phong th n” x p
ng nh ng v án tham nh ng l n nh t trong n m ã b phanh phui. X p
theo th t , l n l t các v án ó là :
1.
ng u là án con b c tri u
Ban Qu n lý d án (DA) PMU18 B
phanh phui khi n B tr ng GTVT ào
ch c; ti p ó là nguyên Th tr ng Th
ng i
c coi là có tri n v ng b b t.


Bùi Ti n D ng và tiêu c c l n
Giao thông V n t i (GTVT)
ình Bình b c nh cáo và ph i t
ng tr c B Giao thông V n t i,

17 t ch c và 40 cá nhân B GTVT liên quan ã b x lý; m t s cán
c a ngành Công an liên quan n ch
án b ình ch công tác.
Chính ph ã ph i xem xét và
u ch nh c ch qu n lý v n ODA.
2. V vi c cán b lãnh o th xã
S n - H i Phòng mang hàng ch c
nh t có giá tr ti n t
c chia chác và mang i quan h . Nh ng
ng i khi u n i, t cáo thì b trù d p, khai tr kh i ng.
Lên t i nh
m c a s hài h c là b n án s th m
c tuyên v i
50.000 ng ti n án phí cho các b cáo và hình th c n ng nh t là c nh
cáo. M c ích c a s can thi p c a m t s lãnh o H i Phòng s
c
làm sáng t trong th i gian t i.
3. V n
nhà công v bi n thành nhà t do báo chí phát hi n,
u tra
và a ra công lu n ã khi n d lu n c n c quan tâm và bày t s b c
xúc. V n
này l p t c
c a lên bàn ngh s và ã làm nóng ngh

tr ng Qu c h i và H ND TP Hà N i và TP.HCM.
Ông Hoàng V n Nghiên, ông Phan V n V ng không
c TP Hà N i
bán cho 2 bi t th mà 2 ông ang thuê ; ông Lê
c Thúy - Th ng c
Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam c ng ã ph i tr l i nhà s 6 Lý Thái T
(Hà N i) mua sai quy nh.
4. Ti p theo là
siêu l a Nguy n
c Chi cùng d án Rusalk và nh ng
" u ái" khó hi u t phía t nh Khánh Hòa.
5. V tiêu c c mua s m thi t b 38 b u
n t nh, TP trên toàn qu c
i các b u
n do trùm l a o Nguy n Lâm Thái c m u. Nguy n
Lâm Thái ã h i l h n 1 t
ng cho giám c, Phó Giám c, tr ng
phòng c a 9 b u n.

9


i l i, nhi u lãnh o c a 38 b u n t nh, TP ã ký h p ng mua bán
thi t b b u
n v i các công ty c a Nguy n Lâm Thái gây thi t h i cho
nhà n c 45 t
ng.
6. Vi c u i bi u Qu c h i M c Kim Tôn ã ch
o các tr ng trên
a bàn t nh Thái Bình chi 20% t ng tr giá s máy tính

cl p
chi
phí cho d án.
ng th i, ông Tôn ã ép 17 tr ng làm ch ng t kh ng
rút ra g n 500 tri u ng trong v Tr n Th ánh và nh ng ng i có
liên quan ã l a mua c a các công ty hàng tr m máy tính, thi t b tr giá
n 4,2 t
ng
l p t cho kho ng 20 tr ng h c c a t nh theo m t
án "ma".
7. Nh ng sai ph m t i Vietnam Airlines ng là m t trong 10 v ình
ám c a n m, Vi c Vietnam Airlines bao cho con m t s lãnh o, b
ngành i du h c dù không
tiêu chu n, Nh ng thi t h i trong vi c tr
máy bay, mua ng c hay m t 5,2 tri u euro ti n ph
8.
t r ng t i huy n ngo i thành Sóc S n (Hà N i) b "b m nát"
nh ng không
c tr ng cây gây r ng mà thay vào ó, các ngôi nhà c
n l t m c lên. Ph n l n nh ng ng i ng tên n t Hà N i, chuy n
i m c ích s d ng, xây d ng công trình, làm trang tr i, nhà hàng, bi t
th , nhà ngh cu i tu n...
9. S ti n sai ph m không l n nh ng
xà x o ti n c u tr
H ng
n, Hà T nh
ng áng
c ng trong danh sách 10 v tham
nh ng, lãng phí c a n m 2006.
Không có b t c ai b truy c u trách nhi m hình s trong v án tham

nh ng v i hành vi nghiêm tr ng: "X o" ti n c u tr nhân o huy n
ng S n. V vi c b "chìm xu ng" t n m 2004 n n m 2006 m i b
báo chí "khui" ra.
Phó Th t ng Tr ng V nh Tr ng (Tr ng ban N i chính Trung ng,
Phó Th t ng c trách v ch ng tham nh ng) ã truy n t ý ki n yêu
u t nh Hà T nh ph i làm rõ, x lý nghiêm v vi c t ngày 25/8.
10. Nh ng gian l n trong k thi t t nghi p n m 2006 t i m t s h i
ng thi c a Hà Tây ã châm ngòi cho c n c phát ng phong trào nói
không v i tiêu c c trong thi c . 3

3

Ngu n: Trang web thanh tra chính ph , báo Vietnamnet: ngày …..

10


Qua cách x p h ng c a trang Thanh Tra Chính Ph mà t
Vietnamnet ã ch p nh n, ta có th nh n th y cách x p h ng này d a trên
quy mô tham nh ng, m c
thi t h i mà nh ng cá nhân, t ch c tham
nh ng gây ra trong quá trình tìm ki m và l i d ng nh ng k h c a lu t
pháp và t c v c a b n thân h .
ng trong b ng x p h ng, ta c ng nh n thây, t t c các v
vi c tham nh ng nêu trên u có s tham gia tích c c, sát sao và sâu s c
a các t báo trong c n c. Có nh ng v vi c do báo chí a ph ng
phanh phui, c ng có nh ng v do các c quan
u tra ti n hành
u tra
song song v i s tr giúp c a báo chí. C ng có nh ng v án, nh c u n i

là báo chí, nh ng nhân ch ng t bóng t i và s im l ng ã b c ra cung
p nh ng thông tin quan tr ng, nhi u khi mang tính ch t b c ngo t cho
quá trình
u tra.
t c các v vi c n i c m nêu trên, cùng v i hàng tr m sai
ph m v i b m t th t c a nh ng cá nhân, t ch c l ng quy n tr c l i
khác ã
c báo chí
c p n. Trong
tài nghiên c u này, vì th i
gian h n h p và kh n ng c a ng i vi t còn th p, chúng tôi ch s d ng
hai trong s 10 v vi c nêu trên
làm c n c phân tích vai trò, nh
ng, tác ng c a báo chí v i công tác ch ng tham nh ng trong n n
kinh t Vi t Nam n m 2006, ó là 2 v vi c: v án con b c tri u ô Bùi
Ti n D ng và v vi c bi n nhà công thành nhà t (x p v trí l n l t là
th 1 và th 3 trong b ng x p h ng nêu trên).
Tóm l i:
n kinh t trong giai
n h i nh p v i nh ng ti n b v t
c òi h i Vi t Nam ph i kiên quy t u tranh ch ng tham nh ng, xây
ng m t môi tr ng kinh t trong s ch, lành m nh và th t c thông
thoáng. Trong cu c chi n ch ng tham nh ng ó, báo chí v i ch c n ng
qu n lí xã h i óng vai trò là c u n i c a nhân dân
ti ng nói c a nhân
dân tr thành ti ng nói “ph n bi n xã h i” làm cho h th ng qu n lí trong
ch, th c t h n, n n kinh t phát tri n v ng m nh và n nh h n. Báo
chí th c s là l c l ng tiên phong trong cu c chi n ch ng tham nh ng
và là hình nh tiêu bi u kh ng nh quy n làm ch , ý th c làm ch th c
c a nhân dân n c Vi t Nam c l p.

Tuy nhiên, hành trình c a báo chí trong cu c chi n cam go
ó th c s không d . Trong ch ng ti p theo, chúng ta s
c p n vai
trò c a báo chí trong công tác ch ng tham nh ng v i nh ng khía c nh và
i dung khác nhau c a nó.
Ch ng 2:
Vai trò c a báo chí trong công tác ch ng tham nh ng.Nh ng th hi n
a vai trò ó trong n m 2006:

11


1. Kh o sát nh ng v vi c và nh ng s ki n tiêu bi u c a công tác
ch ng tham nh ng :
Trong n m 2006 ã có nhi u s ki n tiêu bi u t o nên nh ng b c
ngo t m nh m trong n n kinh t Vi t Nam. Sau khi chính th c gia nh p
ch c WTO (ngày 7/11/2006) chúng ta ã thu hút
c s chú ý và u
ái c bi t c a các nhà u t n c ngoài.
c bi t, ngay t tr c khi
c ngo t WTO n v i ta, th tr ng Vi t Nam v n
c ánh giá là
t th tr ng th c s ti m n ng và môi tr ng kinh doanh khá n nh,
không có nh ng b t n v chính tr .S ki n hãng Intel chính th c xây
ng m t nhà máy s n xu t linh ki n
nt
Vi t Nam chính là thành
công th c s có ý ngh a c a n m. T t y u trong quy lu t kinh t , khi các
ông trùm kinh t
v n vào âu, s có hàng ngàn công ty v a và nh

khác “noi theo” khi n cho n n kinh t Vi t Nam có
c b c ngo t do
huy ng
c l ng v n kh ng l trong m t th i gian ng n.
Tuy nhiên, c ng trong m t n m y s ki n này, nhà n c ta ph i
th c s kiên quy t ch ng tham nh ng n u mu n s phát tri n nh y v t
này có th
l i lâu dài v i c c di n kinh t Vi t Nam. 10 s ki n tham
nh ng hàng u mà chúng tôi nêu theo s x p h ng c a thanh tra chính
ph và s công nh n c a báo chí c n c ph n 3.3 ch ng 1 chính là b
t bi u hi n cho nh ng thành công c a cu c chi n cam go ó. Trong
tài này tôi ch n hai s ki n
m th h ng 1 và 3
phân tích: v án
con b c tri u ô Bùi Ti n D ng và v vi c bi n nhà công thành nhà t
2 Khái quát v nh ng s ki n ó:
án “con b c tri u ô Bùi Ti n D ng” có th khái quát nh sau:
Sau
ng dây cá
bóng á và nh ng v t nh l n c a các c u th Vi t
Nam Seagame 23 v hành vi bán , các c quan ch c n ng b t u
t t i m ng t i ph m cá
trong th thao mà có l t lâu ã phát tri n
nh ng ch tài ch a
m nh và ch a
c s chú ý theo dõi nh m t lo i
hình t i ph m nguy hi m.
t
ng dây cá
l n

c ph i bày v i nhân v t chính là Bùi
Ti n D ng, t ng giám c PMU18 (Ban qu n lí các d án 18, tr c thu c
Giao Thông V n T i). V i vai trò là là ng i n m quy n l n nh t
trong m t c quan có ch c n ng và nhi m v : thay m t ch
u t qu n
lý quá trình u t và xây d ng các công trình giao thông do b giao;
giao d ch, ti p xúc v i các t ch c trong và ngoài n c
tìm ngu n v n
cho các d án do ban qu n lý. PMU 18 luôn
c u ái giao cho qu n lý
hàng tr m tri u USD t ngu n v n ODA, v n trái phi u chính ph ...
u t h t ng giao thông. PMU 18 ang là ch
u t c a nhi u d án
n nh QL18, QL10, QL2, c u à R ng, c u Bãi Cháy (m c u t
2.142 t
ng)... PMU18 ang
c tuy n ch n t v n cho d án xây
ng
ng cao t c trên QL3 có v n u t 3.533,4 t
ng. 4, ông Bùi
4

Tu n Phùng :Nh ng d án tai ti ng; báo Tu i Tr , s ngày 19-01-2006

12


Ti n D ng ã l i d ng ch c quy n, s d ng b t h p pháp s ti n kh ng
c a PMU18 và dùng các hình th c móc n i n b t, gian l n
rút

nh ng kho n ti n kh ng l tính lên n con s tri u USD
cá
bóng
á, bao gái, nh u nh t, n ch i ngút tr i. Có nh ng con s v thi t h i các
công trình do PMU18 ã có bàn tay Bùi Ti n D ng cùng ng b n nhúng
vào làm d lu n s ng s t: D án c u Hàm R ng-Thanh Hoá (sau i tên
là c u Hoàn Long) v n t ng 2.7 l n nh ng v n s t lún, b n phà Minh
Châu (Ba Vì-Hà Tây) xây xong không th
a vào s d ng, qu c l 2 v a
xây xong 3 tháng ã xu ng c p nghiêm tr ng...
Trong
ng dây cá
Bùi Ti n D ng, các c quan
u tra còn
n ra manh m i c a nh ng hành vi ph m t i c a th tr ng b Giao
Thông V n T i Nguy n Vi t Ti n, hành vi t ch c ánh b c c a Bùi
Quang H ng (Cán b C nh sát giao thông công an Hà N i) và hàng lo t
các quan ch c khác c a b s u PMU18 ang cùng nhau t nh ng kho n
u t kh ng l t v n vay n c ngoài c a Vi t Nam vào nh ng canh b c
bóng á.
PMU18
c xem là v tham nh ng l n nh t trong n m v i các
tình ti t nghiêm tr ng nh h ng l n n uy tín c a n n kinh t Vi t
Nam.Nh ng c ng chính t v án này, nhà n c ta chính th c tuyên chi n
i tham nh ng.
Khác v i hành vi tham nh ng tr ng tr n và có h th ng trong nhi u
m c a Bùi Ti n D ng và ng b n trong v PMU18, v “bi n nhà công
thành nhà t ” có t m
“nh ” h n nh ng l i mang nhi u y u t cho th y
nh ng e do ti m n trong b máy hành chính ã l i th i nh ng v n

ch a
c nâng c p c a nhà n c ta.
Nh ng ngôi nhà công có giá t 1 t
n nhi u t
ng Vi t Nam
trong nhi u n m b b quên ho c s d ng sai m c ích ã
c “hoá giá”
các quan ch c c p cao có th mua l i d dàng v i giá vài tr m tri u
ho c có khi ch vài ch c tri u ng. M t phóng s ng n c a truy n hình
Vi t Nam trong m t ch ng trình th i s bu i t i ã cho th y di n m o
t c n nhà 4 t ng khang trang
a ch s 6, Lý Thái T , TP Hà N i
n tr c kia là nhà công v v i v trí c a trung tâm TP Hà N i giá
có th lên n vài ch c t
ng ã
c hoá giá bán cho th ng c ngân
hàng nhà n c Lê
c Thuý v i giá ch 476 tri u ng , d i d ng nhà
cho cán b nhà n c.
Theo sau ó là hàng lo t các
u tra v ngôi nhà mà ông Thuý ã
mua
c m t cách b t h p lí này, các c quan
u tra, c quan báo chí
ã có th lên danh sách hàng ngàn c n nhà công v v i thi t k
t ti n,
trí
t giá ã
c hoá giá bán cho các quan ch c ngành, a
ph ng...c p cao v i giá r m t.

Cu c u tranh kiên trì v i ki u “tham nh ng bi n t ng” này gi i
báo chí ã làm r t nghiêm túc và ã giúp
các c quan
u tra, giúp
cho hành lang ch nh lí nh ng lu t v nhà công v
c hoàn ch nh.
13


Hai v án tiêu bi u mà chúng tôi v a khái quát cho th y m c
leo thang tham nh ng trong h th ng công quy n có d u hi u gia t ng
nh ng ã b kiên quy t v ch tr n n cùng. Trong hai v án này, i
ng u b xã h i lên án gay g t, b các c quan truy c u trách nhi m và
báo chí ã tr thành c u n i gi a nhân dân và chính quy n trong cu c u
tranh chung ó.
3. Vai trò c a báo chí trong các giai an u tranh c a các chi n
ch, s ki n ó.
Vai trò c a báo chí trong hai s ki n ó có th th y r t rõ.
u tiên, v i ch c n ng t t ng trong b n ch t c a mình, báo chí ã s
ng nhu n nhuy n ba ho t ng có tính dây chuy n trong ho t ng
truy n thông i chúng là: tuyên truy n, c
ng và t ch c.
Cùng v i vi c s d ng thông tin h tr t c quan
u tra hình s
i s tìm tòi,
u tra c a t thân các nhà báo, các thông tin m i, nóng
i và trung th c trong v án PMU18 v i nh ng chân dung m i v các k
ph m t i, thông tin m i v các nhánh c a
ng dây cá
tri u ô c a

Bùi Ti n D ng và ng b n, thông tin v các công trình giao thông b
“rút ru t” có liên i n nh ng kho n ti n kh ng l mà Buì Ti n D ng
chi m
t...
c a ra tr c công lu n. Nh ng thông tin m i v v án
trên các báo Tu i Tr ngày và online, Thanh Niên ngày và online, Ti n
Phong...liên t c
c c p nh t n b n c và nh ng thông tin ó th c s
mang
áng tin c y cao và ý ngh a l n i v i b n c. Công tác tuyên
truy n v ch ng tham nh ng ã b t u manh nha và hình thành trong
tâm th c ng i dân, ng i dân ph i ý th c h n v vai trò c a mình trong
u tranh vì s nghi p xây d ng và b o v T qu c.
ng trong công tác tuyên truy n u tiên ó, báo chí ã c
ng: ã th
hi n rõ chính ki n c a mình i v i nh ng tên t i ph m u x , cho th y
ti u s ti m n ng c b c c a Bùi Ti n D ng t nh ng n m còn thi u niên
và lí gi i các hành vi b o ng c c a y khi th c hi n nh ng “th ng v ”
kh ng l nh v y. áng nói là, trong quá trình tuyên truy n ó, báo chí
ã nh n
c s ng h to l n c a ng i dân.Nh ng t báo online nh
Vietnamnet có h n c di n àn l n cho ý ki n c a b n c v v PMU18,
báo Tu i Tr nh n
c nhi u hi n k cho công tác ch ng tham nh ng t
n c là m i t ng l p trong xã h i.
c bi t h n n a, trong quá trình
u tra c a các c quan công an,
nhi u u n khúc và
m en c a v án có l không th khám phá ra
c

u không có nh ng l i khai cung, t thú, nh ng n th t cáo ho c tr c
ti p t cáo thông qua kênh báo chí c a nhi u i t ng có liên quan.
Nh ng n sinh viên v n
c xem là
ch i trong nh ng cu c truy hoan
a nh ng i gia tham nh ng ã dám nói lên nh ng suy ngh , khai báo
nh ng thông tin quan tr ng v các i t ng trong bóng t i ch a b xem
xét n. Cách làm vi c nghiêm túc, thái
tôn tr ng b n c và ph ng
pháp x lí thông tin khoa h c c a các toà so n báo v i các biên t p viên,
14


nhà báo có l p tr ng t t ng v ng vàng, ki n th c chuyên môn cao...
ã giúp các i t ng có liên quan ý th c
c vai trò c a mình trong
chuyên án c bi t nghiêm tr ng này.
t s ý ki n b n c trên báo Tu i Tr
c trích ng sau ây mang
nhi u thông tin tích c c và th hi n
c hình nh c th c a hi u qu
nh h ng d lu n c a báo chí :
Ông ta là ai? H ng nh ng tài s n, c a c i c a xã h i do ng i dân
trong xã h i óng góp nên t các kho n phí và thu ... t n tâm t n l c
ph c v cho dân nh th ?! Có suy ngh gì khi n m nh ng ng ti n
hôi n c m t c a dân (t n t y óng góp xây d ng, ch n h ng xã
i) vung vãi ra t n n c ngoài trong nh ng cu c
en nh v y? Sao
ã nghe phong phanh v tình tr ng n ch i, c b c c a cán b , ng viên
a mình mà các c p trên không quan tâm, không ý u tra, th t quan

liêu! Ng i dân chúng tôi không c n nh ng nh ng ng i cán b
ng
viên t i. Chúng tôi c n nh ng ng i cán b có ý th c, có nhân tâm,
tr c m i hành ng u suy ngh mình làm vì ai, cho ai và có l i gì
cho dân t c, cho t qu c.

úng là ch ng còn gì
bình lu n c , sao l i ph i ch
n gi này m i
ngh t i chuy n thanh tra? Có c m giác nh
ng n âu... sai ph m
n ó. Còn bao nhiêu lãnh o T ng này, Công ty kia nh v y?

Dân thì còn r t khó, t n c thì x p h ng trên th 100 mà có ông t ng
giám
c xài ti n nh th .Ti n âu xài nh v y??? Tham nh ng
ch
âu ra! N u tôi là m t nhà báo thì l ng tâm tôi không th ng yên
c khi ông t ng giám c này ch a i tù và b t ch thu toàn b tài s n
a ông ta. Dân còn kh l m, còn r t nhi u ng i không có g o n và
tr em nhi u n i không có ti n i h c. Mong các anh nhà báo hãy phát
huy h t trách nhi m c a mình tiêu di t tham nh ng.
tomytttvn@yah
oo.com 5
Nh ng
n trích d n trên ây v i nh ng dòng ã
c in m th hi n
c ki n th c c a ng i vi t v hi n t ng tham nh ng, th hi n
cý
th c và vai trò công dân c a h , ý th c v thu , ý th c v v trí c a t

c còn bé nh trên tr ng qu c t . Ng i vi t th c s th hi n n i b c
xúc r t riêng, r t cá nhân nh ng c ng là th t ph bi n – v i t cách nh ng
5

B n

c báo Tu i Tr : T ng giám

c cá

1,8 tri u USD là ai?, báo Tu i Tr , s ngày 18-01-2006

15


công dân yêu n c. Chính nh ng bài vi t mang dung l ng thông tin
thích h p, ánh giá úng b n ch t c a v vi c (mà
ây là v PMU18)
và a ra nh ng thông tin úng n v s vi c khi n nh n th c c a ng i
dân v s ki n c ng úng n và nh ng thông tin ó ã th c s góp ph n
xây d ng ý th c cho h v i nh ng công vi c chung mà trách nhi m thu c
c c ng ng.
Cùng v i nh ng n i dung tuyên truy n úng n nh ã phân tích trên,
báo chí trong n c giai
n này còn s d ng hình th c c
ng – m t
i dung khác th ng an xen, i li n v i ho t ng tuyên truy n
gia
ng l ng thông tin, gia t ng s c m nh oàn k t toàn dân trong cu c
chi n ch ng tham nh ng. Hình th c c

ng
c khai thác nh ng n i
dung nh : cung c p thêm thông tin và nh ng t li u sâu s c v m t c
u qu n lí c a b Giao Thông V n T i v n còn nhi u xa l v i ng i
dân ó chính là hình th c “Ban qu n lí d án PMU”. Hay sâu s c h n, có
báo còn a nh ng phân tích c a các giáo s , ti n s kinh t v ho t ng
và nh ng b t c p trong ho t ng c a hình th c ban qu n lí ki u này –
n là “truy n th ng” c a b Giao Thông V n T i. Nhi u báo c ng a
các thông tin “nóng” v nh ng nhân v t n i c m v i b ng “phong th n”
ti n án ti n s có liên quan n v án và các tình ti t c a v án nh l ch
c b c c a Bùi Ti n D ng6, ho c thông tin v nh ng món tài s n
kh ng l còn n m trong qu en c a các i t ng trong v án, nh bài
vi t v tài s n c a ông Nguy n Vi t Ti n (th tr ng b Giao Thông V n
i)7 ...
Nh ng thông tin nh v y, i cùng v i thông tin liên t c v ti n trình
u
tra c a các c quan công an, ã giúp ng i dân có
c cái nhìn toàn c c,
không b r i vào tình tr ng phi n di n v v án này.
Sau quy trình tuyên truy n, c
ng, báo chí b t tay vào khâu “t ch c”:
là khâu cu i cùng th hi n k t qu c a nh ng thông tin ã
c a ra
trong m t th i gian dài. Báo chí th c hi n công tác t ch c b ng cách
phát ng nh ng ch ng trình hi n k , hành ng c th trong công tác
ch ng tham nh ng. B n c tr thành m t kênh thông tin t giác cung
p nh ng thông tin quý giá cho vi c làm trong s ch b máy hành chính
các a ph ng t th p n cao. C ng trong quá trình “t ch c”, báo chí
ã cùng v i các c quan ban ngành có nh ng bu i trao i, giao l u c n
thi t

nh ng ý t ng v các ban ch ng tham nh ng
c ra i m t
cách hoàn ch nh sau này.D lu t ch ng tham nh ng c ng
c a ra cho
nhân dân góp ý và s a ch a tr c khi a vào th c hi n.
Sau quá trình phân tích nh ng cách th c báo chí ã s d ng trong công
tác ch ng tham nh ng ta có th nh n th y vai trò c a báo chí r t quan
6
Xem Minh Quang: T ng giám c cá 1.8 tri u USD ã ra trình di n, Tu i Tr , s ngày 19-012006.
7
Xem : Ông Nguy n Vi t Ti n có tài s n hàng ch c t ng ?, Công An Nhân Dân, s ngày 01-04 –
2006.

16


tr ng. Báo chí óng vai trò là c u n i
nhân dân hi u nh ng giai
n
a cu c chi n ch ng tham nh ng, giúp nhân dân cung c p thông tin cho
quá trình
u tra, giúp các c quan
u tra có thêm nh ng “thông tín
viên” t nguy n t giác và có ý th c công dân tham gia vào cu c chi n
ch ng tham nh ng. Vai trò c a báo chí
c xem nh m t gút n i xi t
ch t và t ng h p s c m nh, kh n ng c a
ng và Nhà N c cùng v i
nhân dân khi ph i gi i quy t, x lí nh ng công vi c chung có nh h ng
n v n m nh toàn dân t c.

Trong v “bi n nhà công thành nhà t ” mà các báo ã khai thác c ng cho
th y vai trò to l n c a báo chí. Báo Chí v i s c m nh ch
o là d lu n
qu n chúng ã bu c các cá nhân ang gi nh ng vai trò quan tr ng trong
th ng qu n lí nhà n c nh ng không ý th c v v trí c a mình, lo thu
vén, v vét cho túi riêng. N u không ph i vì d lu n lên án quá gay g t có
ông Lê
c Thuý ã không “nh nhàng” tr l i ngôi nhà s 6, Lý Thái
, TP Hà N i cho ngành Ngân Hàng b i ông ang ng v trí r t cao,
ai có th “v n” ông n u không ph i là nhân dân?
Báo chí có vai trò r t l n trong công tác qu n lí xã h i. Nh ng quan m,
ki n mà báo chí ã nêu ra
c phân tích trên ã góp ph n giúp
nh ng tr t t xã h i c b n và úng n
c ph n nào ch nh n và s a
ch a l i t t h n. N u không có báo chí, công tác qu n lí c a Nhà N c
p nhi u khó kh n, liên h gi a nhân dân v i chính quy n không kh ng
khít, nh ng mâu thu n và xung t khó có th
c gi i quy t.
Trong công tác ch ng tham nh ng Vi t Nam hi n nay, báo chí ã th
hi n vai trò là ng i nh h ng d lu n và d n d t d lu n m t cách r t
úng n.
Tóm l i, nhà n c ta ã ý th c r t v ng vàng v vai trò c a báo chí trong
công tác ch ng tham nh ng y cam go này. V i ch c n ng t t ng và
ch c n ng qu n lí, báo chí ã th hi n thành công và làm t t nhi m v
a ng i “th kí c a th i i”.
4. Nh ng thành qu
t
c và nh ng t n t i còn l i khi báo chí
vào cu c ph i h p cùng các c quan u tra:

Nh ng thành qu
t
c trong công tác ch ng tham nh ng
trong n m 2006 v a qua th c s là nh ng vòng nguy t qu tôn vinh s
n m n, mi t mài c a ng i làm báo.
Quá trình u tranh gian kh nh ng kiên quy t, ng i làm
báo ã kiên tâm khai thác
c nh ng thông tin có ý ngh a l n, ý ngh a
thi t th c v i công tác
u tra c a các c n quan ban ngành và có ý ngh a
trong vi c hình thành quan
m v ng vàng c a nhân dân trong nh ng s
ki n ó.
Nh ng thành qu
t
c có th
c o b ng nh ng v x
ki n b “lãng quên” ã
c l t l i, ng i oan
c minh oan, k có t i
17


ch u t i. Tuy nhiên, thành qu th c s lâu dài chính là xây d ng ý th c
xem ch ng tham nh ng là trách nhi m công dân trong qu n chúng nhân
dân. T sau v PMU 18, trong xã h i xu t hi n hàng lo t nh ng ng i lao
ng v n luôn t xem mình “th p c bé h ng” n t cáo ,v ch tr n b
t c a nhi u quan tham, cho th y nh ng b ng ch ng quý giá k t t i
nh ng k ph m t i ang có kh n ng thoát t i.
Thành qu cho riêng ngành báo chí là kinh nghi m. Ng i

làm báo, qua nh ng s ki n l n y, càng hi u rõ h n v v trí, vai trò c a
ngòi bút mình ang n m gi , ý th c
c trách nhi m công dân, trách
nhi m nhà báo trong ch ng tham nh ng.
Nh ng s vi c y qua i c ng
l i nh ng kinh nghi m
“tr n m c” y th thách mà m i ng i làm báo bu c ph i kiên mình ón
nh n. Các toà so n báo trong c n c c ng có thêm kinh nghi m trong x
lí thông tin ki n t ng, ch ng tham nh ng ... Báo chí Vi t Nam ã th c s
ngày càng chuyên nghi p h n.
Tuy nhiên, trong nh ng thành qu ó c ng còn có nh ng t n
i.Nhi u khi vì quá b c xúc trong công tác ch ng tham nh ng, nh ng toà
so n ã ng nh ng bài báo do c ng tác viên g i v mà không th m nh,
cân nh c k l ng
thông tin
c ng lên th ng sai l ch, ch m c p
nh t và ch m s a ch a sai sót.
Cách xây d ng ý th c ph n bi n trong nhân dân c a các toà
so n báo còn ch a cao. H u h t b n c ch bi t ph n bi n cu c chi n
ch ng tham nh ng n c ta ch ch a th c s ý th c mình c ng c n ph i
t tay vào làm nh vâ . Nhi u khi thông tin a sai l ch, m t chi u c ng
n n hoang mang trong tâm lí, cu c s ng c a ng i dân. Nhi u khi
cách a bài v i nhi u tin t c v cái x u h n cái t t ã khi n nhi u ng i
Vi t nhìn nh n không t t v b máy chính quy n nhà n c. ó c ng là
t nguyên nhân h th ng ph n ng n c ngoài có c s manh nha
hành ng. Nh ng y u kém ó trong công tác u tranh c a các c quan
báo chí v i tham nh ng c n
c kh c ph c, c n
c thay i th c s .
5. Nh ng khu v c báo chí không

c xâm ph m:
Trong
u 10, ch ng III, Lu t Báo Chí c a nhà n c C ng
Hoà Xã H i Ch Ngh a Vi t Nam ã quy nh rõ báo chí không
c
thông tin nh ng n i dung sau ây: bí m t nhà n c, bí m t quân s , an
ninh, kinh t ...và các bí m t khác do pháp lu t quy nh, các n i dung
thông tin sai s th t, các n i dung thông tin có th gây kich ng b o l c,
chi n tranh8...
Chính vì th trong công tác ch ng tham nh ng nh ng n i
dung thông tin mà báo chí a c ng không
c soi mói vào các y u t
có th ph ng h i n an ninh qu c gia, ch quy n lãnh th ho c có th
gây ra b o lo n.
8

Xem Qu c H i n

18

c C ng Hoà Xã H i Ch Ngh a Vi t Nam : Lu t báo chí, ch

ng III,

u 10.


t trong nh ng hình nh tiêu bi u cho khu v c c m xâm
ph m này là nh ng thông tin báo chí a v ch t l ng ti n polime, cách
khai thác gây nhi u kích ng, ti t l bí m t qu c gia. Chính vì th ã có

không ít báo (báo Th i
i, B o V Pháp Lu t) b bu c ình b n, báo
Tu i Tr , Thanh Niên nh n k lu t.
ây c ng là m t trong nh ng n i dung mà nhà báo ph i chú
ý nhi u khi tham gia khai thác các thông tin nh y c m trong công tác
ch ng tham nh ng vì nh ng quan ch c tham nh ng th ng n m trong b
máy lãnh o. Các nhà báo c n ph i bi t âu là
m d ng c a thông tin
và gi i h n.
6. Khái quát mô hình ph i h p c a báo chí và c quan
u tra
trong công tác ch ng tham nh ng trong n n kinh t :
Sau nh ng phân tích ã làm trên, chúng tôi khái quát v
công tác báo chí ch ng tham nh ng mà báo chí cùng các c quan
u tra
ã ti n hành trong th i gian qua.Mô hình này d a hoàn toàn trên ch ki n
a tác gi ch c ch n không th tránh kh i sai sót tuy nhiên chúng tôi
ngh s khái quát này là c n thi t nên v n a vào n i dung tài :
quan

Báo chí

it

u tra

ng tham nh ng

Nhân dân


7. Kh ng nh vai trò c a báo chí trong công tác ch ng tham nh ng
trong n n kinh t Vi t Nam trong giai an i m i.
Qua nh ng phân tích và khái quát ã làm ch ng 2, chúng
ta có th th y rõ vai trò h t s c quan tr ng c a báo chí trong công tác
ch ng tham nh ng trong n n kinh t Vi t Nam trong giai
n im i
hi n nay.
Báo chí trang b tri th c th c ti n cho nhân dân, cung c p
cho nhân dân nh ng thông tin nh h ng n i s ng c a h , giáo d c
t ng và ý th c c a ng i dân v i nh ng trách nhi m chung c a c xã
i.

19


Báo chí tr thành m t l c l ng giám sát công vi c chung
a b máy nhà n c và ho t ng c a nhân dân, cung c p thông tin và
n n n k p th i nh ng bi u hi n ch ch h ng trong quá trình phát
tri n. ng th i qua ó, báo chí góp ph n làm trong s ch, v ng m nh b
máy hành chính nhà n c và thúc y n n kinh t phát tri n, tri t tiêu
nh ng r i ro ngay t nh ng m m m ng ban u.
ng qua kênh thông tin báo chí, chúng ta qu ng bá v m t
hình nh Vi t Nam v i môi tr ng u t lành m nh, trong s ch và là
m n h a h n c a nh ng nhà u t sáng su t.
Báo chí cùng v i nhân dân tham gia xây d ng n n kinh t
i, xây d ng t ng lai v ng m nh cho t n c.
Ch ng 3:
ng lai c a báo chí trong công tác ch ng tham nh ng
trong n n kinh t Vi t Nam sau này:
1. N n t ng cho s phát tri n c a báo chí m ng công tác này:

n t ng cho s phát tri n c a báo chí trong công tác ch ng tham
nh ng là r t rõ ràng. Trong b t kì n n kinh t nào c ng t n t i
nh ng m t t i không th tránh
c. Nh ng
m en ó gây ra
nh ng b nh t t trong n n kinh t , làm trì tr s phát tri n. S
u
tranh không ng ng là nhân t luôn c n thi t
y s phát tri n
không bao gi ng ng l i. Chính trong s
u tranh ó, báo chí hi n
u và là nhân v t không th thay th . Nhi m v c a báo chí trong
t qu c gia ang có nh ng ti n b v t b c v kinh t không ch
là qu ng bá hình nh, b m t kinh t qu c gia mà còn là hành ng
u tranh không ng ng v i nh ng bi u hi n tham nh ng, lãng phí
có nguy c làm t t gi m uy tín c a môi tr ng ho t ng kinh t
trong n c.
Nh ng trên h t, v i ch c n ng t t ng và qu n lí xã h i, ch ng
tham nh ng là m t ph n nhi m v c a báo chí n c ta.
2. Chính sách c a nhà n c i v i báo chí trong công tác ch ng
tham nh ng nh ng n m sau này:
Tr c ây, trong c ch bao c p, vi c công khai u tranh v i
nh ng bi u hi n x u c a ho t ng kinh t ch a
c chú tr ng,
th m chí b xem nh . Nh ng trong giai
n i m i, vai trò ph n
bi n xã h i, u tranh ch ng tham nh ng c a báo chí
c nh n
nh và nh ng thành công trong m ng n i dung này
c xem

nh nh ng m son và vinh quang dành cho ng i làm báo.
Chính nh ng nhà lãnh o hàng u c a n c ta hi n nay nh th
ng Nguy n T n D ng, phó th th ng Nguy n Sinh Hùng...
ng khuy n khích và t trách nhi m ch ng tham nh ng m t ph n
lên các c quan báo chí. ó là nhi m v quan tr ng c a báo chí
trong giai
n hi n nay.
20


4. Nh ng h n ch c n kh c ph c:
Không th ph nh n nh ng thành qu mà báo chí ã làm
c
trong n m v a qua nh ng c ng có nh ng h n ch mà chúng tôi ã
c p n trong ph n 4 c a ch ng 2.
ây, chúng tôi không
nh c l i nh ng h n ch ó mà nêu ra m t vài
m c n kh c ph c
công tác ch ng tham nh ng c a báo chí trong giai
ns pt i
có nhi u thu n l i h n.
u tiên, ó là v trình
nh n th c và ki n th c chuyên ngành
a các nhà báo, biên t p viên và c T ng biên t p. Nhi u nhà báo
ch a th c s hi u c m t “bí m t qu c gia” ho c c tình không
hi u c m t ó trong Lu t Báo Chí và vô tình ã khai thác các
thông tin ó em l i b t l i cho công tác qu n lí c a m t s c
quan, ban ngành, th m chí n ng n h n là làm m t uy tín c a qu c
gia.
n th n a, nhi u phóng viên ch a nhìn nh n úng n h u qu

khi thông tin
c lan truy n nên cách l a ch n ch y u h ng vào
th hi u tò mò c a ng i c, h cái gì l là a h t lên mà không
hi u nh ng cái l ó có th làm chao o c n n kinh t nh v ti n
Polime v a qua.
Chính vì th , công tác t t ng và ào t o nghi p v th ng xuyên
cho nhà báo nên
c các toà so n chú tr ng u t và i m i n i
dung ào t o h n n a cho phù h p v i yêu c u c a th i m m i.
Th hai, chúng ta c ng c n ph i nhìn nh n r ng các c quan công
quy n nhà n c ta v n ho t ng theo m t c ch “ óng” và ng i
giao ti p v i bên ngoài. Chính trong “cái gi ng” ó, nh ng quan
ch c tham nh ng ó tha h tung hoành, làm vua m t cõi. Và c ng
trong c ch “ óng” ó, quy n
c thông tin c a nhà báo b xâm
ph m. Nhi u c quan không trung th c khi trao i và cung c p
thông tin v i báo gi i nh ng nh ng ch tài x ph t cho hành vi này
i không rõ ràng.Chính vì th , nhà báo lâm vào th “g ng kìm”
a thông tin chính th c và thông tin hành lang. ôi khi giá tr gi a
nh ng thông tin h
c cung c p v i thông tin h t khai thác
c r t khác nhau nh ng l i không
c nhìn nh n úng m c. K
ó chính là
m m u cho nh ng ho t ng bành tr ng và coi
th ng pháp lu t c a nh ng k tham nh ng.
Nhà n c c n có thêm nh ng ch tài x ng áng dành cho nh ng k
xâm h i n công tác c a nhà báo và x ph t các hành vi l i d ng
báo chí cho m c ích t l i nh h ng x u n qu c gia c a m t s
x u.

u t minh b ch trong c quan hành chính nhà n c c n
c
chú tr ng và ào sâu h n n a
báo chí có quy n khai thác thông
tin và x lí thông tin úng n h n trong công tác ch ng tham
nh ng y ph c t p này.
21


ho t ng n i b c a ngành báo chí c ng còn
l nhi u l
ng cho nh ng thông tin “nhi u”, thông tin “tung ho mù” có c
i xu t hi n trên báo. H th ng thông tín viên và ki m tra thông
tin c a các toà so n c n
c chú ý xây d ng t t h n và có quy mô
n hi n nay (ch có s t ki m ch ng c a biên t p viên).
Trên ây là nh ng ki n gi i c a chúng tôi sau nh ng tìm
hi u và phân tích các khía c nh trong
tài.Hi v ng nh ng ki n gi i ó
có th khi n công tác ch ng tham nh ng trong n n kinh t c a báo chí có
thêm nhi u thu n l i h n.

22


Ph n K t Lu n
ng k t l i, công tác ch ng tham nh ng trong n n kinh t
Vi t Nam c a báo chí trong n m 2006 v a qua ã t
c nh ng thành
u to l n và góp ph n nâng cao uy tín c a môi tr ng u t Vi t Nam

trên th gi i.
Tuy nhiên, trong nh ng thành công ó còn nhi u khó kh n,
n ch .Nh ng h n ch này s
c kh c ph c trong quá trình ngày càng
phát tri n n trình
cao h n c a báo chí. Nhà n c th a nh n vai trò
quan tr ng c a báo chí trong công tác ch ng tham nh ng. Vai trò này
ng chính là m t ph n ch c n ng c a ch c n ng qu n lí c a báo chí.
Trong giai
n phát tri n s p t i, khi Vi t Nam ã gia nh p
WTO, báo chí càng ph i liên t c i m i, liên t c u tranh cho m t n n
kinh t Vi t Nam không ng ng phát tri n.

23


Tài li u tham kh o
1. PTS.D ng Xuân S n, PTS. inh V n H ng, Gi ng viên Tr n
Quang: C s lý lu n báo chí truy n thông. NXB V n Hoá Thông Tin .
Hà N i . 1995.
2. V.I Lênin: Toàn t p. T p 35. Moscow. 1976 (B n ti ng Nga)
3. Báo Tu i Tr Online. Chuyên m c Kinh T : V PMU18. N m 2006
4. Báo Vietnamnet () :Bi n nhà công thành nhà t ,
m 2006
5. Nhà n c C ng Hoà Xã H i Ch Ngh a Vi t Nam: Lu t Báo Chí,
Ch ng III: Nhi m v và quy n h n c a báo chí

24