Khái quát về
lịch sử nước Mỹ
An Outline of U.S.
History


Giới thiệu
Chương 1: Nước Mỹ thời lập quốc
NHỮNG NGƯỜI MỸ ĐẦU TIÊN
NHỮNG NGƯỜI THỢ XÂY DỰNG ĐỒI GÒ
VÀ NHỮNG NGÔI LÀNG CỦA NGƯỜI BẢN
ĐỊA
NHỮNG NỀN VĂN HÓA CỦA NGƯỜI DA
ĐỎ
NHỮNG NGƯỜI CHÂU ÂU ĐẦU TIÊN
NHỮNG KHU ĐỊNH CƯ ĐẦU TIÊN
JAMESTOWN
MASSACHUSETTS
TÂN HÀ LAN VÀ MARYLAND
MỐI QUAN HỆ GIỮA THỰC DÂN VÀ
NGƯỜI DA ĐỎ
THẾ HỆ THỨ HAI CÁC THUỘC ĐỊA CỦA
ANH QUỐC
DÂN DI CƯ, NÔ LỆ VÀ NHỮNG KẺ HẦU


Chương 2: Thời kỳ thuộc địa
NHỮNG DÂN TỘC MỚI
NEW ENGLAND
CÁC THUỘC ĐỊA MIỀN TRUNG

CÁC THUỘC ĐỊA MIỀN NAM
XÃ HỘI, TRƯỜNG HỌC VÀ VĂN HÓA
THÀNH LẬP CHÍNH PHỦ THUỘC ĐỊA
CUỘC CHIẾN TRANH VỚI NGƯỜI PHÁP
VÀ THỔ DÂN DA ĐỎ
MỘT DÂN TỘC PHI THƯỜNG?
NHỮNG PHÙ THỦY Ở SALEM

Chương 3: Chặng đường giành độc lập
MỘT HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA MỚI
ĐẠO LUẬT THUẾ TEM
ĐÁNH THUẾ KHÔNG CẦN ĐẠI DIỆN
CÁC ĐẠO LUẬT TOWNSHEND
SAMUEL ADAMS


“BỮA TIỆC TRÀ BOSTON"
CÁC ĐẠO LUẬT CƯỠNG BỨC
CUỘC CÁCH MẠNG BẮT ĐẦU
LƯƠNG TRI VÀ ĐỘC LẬP
NHỮNG THẤT BẠI VÀ NHỮNG THẮNG
LỢI
LIÊN MINH PHÁP-MỸ
QUÂN ANH NAM TIẾN
THẮNG LỢI VÀ NỀN ĐỘC LẬP
TẦM QUAN TRỌNG CỦA CUỘC CÁCH
MẠNG MỸ

Chương 4: Xây dựng một chính phủ
quốc gia

HIẾN PHÁP CỦA CÁC TIỂU BANG
CÁC ĐIỀU KHOẢN CÚA LIÊN BANG
VẤN ĐỀ MỞ RỘNG LÃNH THỔ
HỘI NGHỊ LẬP HIẾN
TRANH LUẬN VÀ THỎA HIỆP


PHÊ CHUẨN VÀ TUYÊN NGÔN NHÂN
QUYỀN
TỔNG THỐNG WASHINGTON
CUỘC TRANH LUẬN GIỮA HAMILTON VÀ
JEFFERSON
CÔNG DÂN GENET VÀ CHÍNH SÁCH ĐỐI
NGOẠI
ADAMS VÀ JEFFERSON
BANG LOUISIANA VÀ NƯỚC ANH
CUỘC CHIẾN TRANH NĂM 1812
CƠN GIÁC NGỘ VĨ ĐẠI LẦN HAI

Chương 5: Mở rộng sang phía Tây và
sự khác biệt giữa các vùng
GÂY DỰNG TÌNH ĐOÀN KẾT
MỞ RỘNG CHẾ ĐỘ NÔ LỆ
CHÂU MỸ LA-TINH VÀ HỌC THUYẾT
MONROE
CHỦ NGHĨA BÈ PHÁI VÀ CÁC CHÍNH


ĐẢNG
CUỘC KHỦNG HOẢNG VÔ HIỆU HÓA

TRẬN CHIẾN CỦA NGÂN HÀNG
CÁC ĐẢNG VIÊN ĐẢNG CỘNG HÒA,
ĐẢNG DÂN CHỦ VÀ PHÁI BẤT KHẢ TRI
NHỮNG KHUẤY ĐỘNG CỦA CẢI CÁCH
QUYỀN CỦA PHỤ NỮ
TÂY TIẾN
MIỀN BIÊN ẢI, MIỀN TÂY VÀ TRẢI
NGHIỆM CỦA NƯỚC MỸ

Chương 6: Xung đột địa phương
HAI NƯỚC MỸ
MIỀN ĐẤT HỨA
CHẾ ĐỘ CHIẾM HỮU NÔ LỆ VÀ CHỦ
NGHĨA ĐỊA PHƯƠNG
NHỮNG NGƯỜI THEO CHỦ NGHĨA BÃI
NÔ
BANG TEXAS VÀ CUỘC CHIẾN TRANH


VỚI MEXICO
THỎA HIỆP NĂM 1850
MỘT DÂN TỘC BỊ CHIA RẼ
LINCOLN, DOUGLAS VÀ BROWN
CUỘC BẦU CỬ NĂM 1860

Chương 7: Nội chiến và công cuộc tái
thiết
LY KHAI VÀ NỘI CHIẾN
TẤN CÔNG Ở PHÍA TÂY, BẾ TẮC Ở PHÍA
ĐÔNG

TỪ GETTYSBURG TỚI APPOMATTOX
KHÔNG CHÚT TÀ TÂM ÁC Ý
CÔNG CUỘC TÁI THIẾT CẤP TIẾN
KẾT THÚC CÔNG CUỘC TÁI THIẾT

Chương 8: Tăng trưởng và cải cách
CÔNG NGHỆ VÀ THAY ĐỔI
CARNEGIE VÀ KỶ NGUYÊN CỦA THÉP


CÁC TẬP ĐOÀN VÀ THÀNH PHỐ
ĐƯỜNG SẮT, LUẬT LỆ VÀ THUẾ QUAN
CÁCH MẠNG TRONG NÔNG NGHIỆP
MIỀN NAM BỊ CHIA RẼ
BIÊN GIỚI CUỐI CÙNG
CẢNH TUYỆT VỌNG CỦA THỔ DÂN DA
ĐỎ
ĐẾ QUỐC NƯỚC ĐÔI
CON KÊNH ĐÀO VÀ CÁC NƯỚC CHÂU
MỸ
HOA KỲ VÀ CHÂU Á
J.P. MORGAN VÀ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN
TÀI CHÍNH

Chương 9: Bất mãn và cải cách
KHÓ KHĂN TRONG NÔNG NGHIỆP VÀ SỰ
RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA DÂN TÚY
NHỮNG CUỘC ĐẤU TRANH CỦA TẦNG
LỚP LAO ĐỘNG



SỰ THÔI THÚC PHẢI CẢI CÁCH
NHỮNG CẢI CÁCH CỦA ROOSEVELT
TAFT VÀ WILSON
MỘT DÂN TỘC CỦA NHIỀU DÂN TỘC

Chương 10: Chiến tranh, thịnh vượng
và suy thoái
CHIẾN TRANH VÀ CÁC QUYỀN TRUNG
LẬP
HOA KỲ THAM GIA CHIẾN TRANH THẾ
GIỚI LẦN THỨ NHẤT
HỘI QUỐC LIÊN
TÌNH TRẠNG BẤT ỔN SAU CHIẾN TRANH
NỀN KINH TẾ THỊNH VƯỢNG TRONG
THẬP NIÊN 20
NHỮNG CĂNG THẲNG TRONG VẤN ĐỀ
NHẬP CƯ
SỰ XUNG ĐỘT CỦA CÁC NỀN VĂN HÓA
CUỘC ĐẠI SUY THOÁI


Chương 11: Chính sách kinh tế mới và
Chiến tranh Thế giới thứ hai
ROOSEVELT VÀ CHÍNH SÁCH KINH TẾ
MỚI
CHÍNH SÁCH KINH TẾ MỚI LẦN THỨ
NHẤT
CHÍNH SÁCH KINH TẾ MỚI LẦN THỨ
HAI

MỘT LIÊN MINH MỚI
CHIẾN TRANH VÀ NỀN TRUNG LẬP
KHÔNG DẾ DÀNG
NHẬT BẢN, TRÂN CHÂU CẢNG VÀ CHIẾN
TRANH
TỔNG ĐỘNG VIÊN CHO CUỘC CHIẾN
CUỘC CHIẾN Ở BẮC PHI VÀ CHÂU ÂU
CUỘC CHIẾN TRÊN THÁI BÌNH DƯƠNG
CHÍNH TRỊ TRONG CHIẾN TRANH
CHIẾN TRANH, CHIẾN THẮNG VÀ BOM
NGUYÊN TỬ


SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC NGHIỆP ĐOÀN

Chương 12: Nước Mỹ sau chiến tranh
SỰ ĐỒNG THUẬN VÀ SỰ THAY ĐỔI
CÁC MỤC TIÊU CỦA CHIẾN TRANH
LẠNH
SỰ LÃNH ĐẠO CỦA TỔNG THỐNG HARRY
TRUMAN
NGUỒN GỐC CỦA CHIẾN TRANH LẠNH
CHÍNH SÁCH NGĂN CHẶN
CHIẾN TRANH LẠNH Ở CHÂU Á VÀ
TRUNG ĐÔNG
EISENHOWER VÀ CHIẾN TRANH LẠNH
CHIẾN TRANH LẠNH TẠI NƯỚC MỸ
NỀN KINH TẾ MỸ THỜI HẬU CHIẾN:
1945-1960
CHÍNH SÁCH KINH TẾ CÔNG BẰNG

CÁCH TIẾP CẬN CỦA EISENHOWER
VĂN HÓA MỸ THẬP NIÊN 1950


NHỮNG CĂN NGUYÊN CỦA PHONG TRÀO
ĐÒI QUYỀN CÔNG DÂN
CHẤM DỨT SỰ CHIA RẼ SẮC TỘC

Chương 13: Những thập niên của sự
thay đổi 1960-1980
PHONG TRÀO ĐÒI QUYỀN CÔNG DÂN TỪ
1960 ĐẾN 1980
PHONG TRÀO PHỤ NỮ
PHONG TRÀO CỦA NGƯỜI MỸ LA-TINH
PHONG TRÀO CỦA NGƯỜI MỸ DA ĐỎ
BẢN ĐỊA
PHONG TRÀO VĂN HÓA ĐỐI KHÁNG
CHỦ NGHĨA MÔI TRƯỜNG
KENNEDY VÀ SỰ TÁI NỔI LÊN CỦA CHỦ
NGHĨA TỰ DO CÙNG VỚI VAI TRÒ LỚN
CỦA CHÍNH PHỦ
KENNEDY VÀ CHIẾN TRANH LẠNH
CHƯƠNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VŨ TRỤ


CÁI CHẾT CỦA MỘT VỊ TỔNG THỐNG
LYNDON JOHNSON VÀ MỘT XÃ HỘI VĨ
ĐẠI
CUỘC CHIẾN TRANH VIỆT NAM
CUỘC BẦU CỬ NĂM 1968

NIXON, VIỆT NAM VÀ CHIẾN TRANH
LẠNH
NHỮNG THÀNH CÔNG VÀ THẤT BẠI CỦA
NIXON
THỜI GIAN LÀM TỔNG THỐNG TẠM
QUYỀN CỦA FORD
NHỮNG NĂM THÁNG CẦM QUYỀN CỦA
CARTER

Chương 14: Chủ nghĩa bảo thủ mới và
trật tự thế giới mới
MỘT XÃ HỘI TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ
CHỦ NGHĨA BẢO THỦ VÀ VIỆC LÊN NẮM
QUYỀN CỦA RONALD REAGAN
NỀN KINH TẾ NHỮNG NĂM 1980


CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI GIAO
QUAN HỆ XÔ-MỸ
NHIỆM KỲ TỔNG THỐNG CỦA GEORGE
H.W. BUSH
NGÂN SÁCH VÀ CÁC KHOẢN THÂM HỤT
KẾT THÚC CHIẾN TRANH LẠNH
CHIẾN TRANH VÙNG VỊNH
PANAMA VÀ HIỆP ĐỊNH MẬU DỊCH TỰ
DO BẮC MỸ (NAFTA)
CÁC ỨNG CỬ VIÊN ĐỘC LẬP VÀ ĐẢNG
THỨ BA

Chương 15: Cây cầu bắc sang thế kỷ

XXI
CUỘC BẦU CỬ TỔNG THỐNG NĂM 1992
NHIỆM KỲ TỔNG THỐNG MỚI
TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH ĐỐI NỘI MỚI
NỀN KINH TẾ MỸ TRONG THẬP KỶ 90
CUỘC BẦU CỬ NĂM 1996 VÀ HẬU QUẢ


CHÍNH TRỊ CỦA NÓ
QUAN HỆ NGOẠI GIAO CỦA MỸ TRONG
HAI NHIỆM KỲ TỔNG THỐNG CỦA BILL
CLINTON
NHỮNG ĐE DỌA CỦA CHỦ NGHĨA KHỦNG
BỐ
CUỘC BẦU CỬ TỔNG THỐNG NĂM 2000
VÀ CUỘC CHIẾN CHỐNG KHỦNG BỐ
CUỘC BẦU CỬ TỔNG THỐNG NĂM 2004

LỜI KẾT


Giới thiệu
Chương trình Thông tin Quốc tế, Bộ
Ngoại giao Hoa Kỳ, năm 2005
Khái quát về lịch sử nước Mỹ là ấn
phẩm của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Ấn
bản đầu tiên (1949-1950) đã được hoàn
tất theo sáng kiến của Francis Whitney,
lúc đầu thuộc Văn phòng Thông tin Quốc
tế của Bộ Ngoại giao và sau này là Cục

Thông tin Hoa Kỳ (USIA). Richard
Hofstadter, Giáo sư Sử học tại trường
Đại học Columbia, và Wood Gray, Giáo
sư Lịch sử Hoa Kỳ tại trường Đại học
George Washington, là tư vấn học thuật.
D. Steven Endsley thuộc trường Đại học


Berkerley, California, soạn tài liệu bổ
sung. ấn phẩm này đã được cập nhật và
hiệu chỉnh rất nhiều lần trong những năm
qua bởi Keith W. Olsen, Giáo sư Lịch sử
Hoa Kỳ tại trường Đại học Maryland,
Nathan Glick, nhà văn và nguyên là biên
tập viên tạp chí Dialogue của USIA,
cùng nhiều người khác. Alan Winkler,
Giáo sư Sử học tại trường Đại học
Miami (Ohio), đã viết các chương về
hậu Chiến tranh Thế giới Thứ hai cho
các lần xuất bản trước.
Ấn bản mới lần này đã được Alonzo L.
Hamby, Giáo sư Sử học tại Đại học
Ohio, hiệu chỉnh và cập nhật hoàn toàn.
Giáo sư Hamby đã có nhiều tác phẩm về
của ông có Người con của dân tộc, Cuộc


đời Harry S. Truman, và Vì sự sống còn
của nền dân chủ: Franklin Roosevelt và
cuộc khủng hoảng trên thế giới thập niên

1930.
Tổng biên tập - George Clack
Phó Tổng biên tập - Mildred Solá
Neely
Phụ trách nghệ thuật /thiết kế - MinChih Yao
Minh họa bìa - Tom White
Nghiên cứu ảnh - Maggie Johnson
Sliker


Chương 1: Nước
Mỹ thời lập quốc
NHỮNG NGƯỜI MỸ ĐẦU
TIÊN
Lúc đỉnh cao của thời kỳ băng hà vào
khoảng giữa năm 34000 và năm 30000
trước công nguyên, phần lớn lượng nước
trên thế giới được bao bọc trong những
lớp băng lục địa rộng lớn. Vì vậy, biển
Bering nông hơn mực nước biển ngày
nay hàng trăm mét, đồng thời khi đó có
một dải đất mang tên Beringia đã nổi lên
giữa châu Á và Bắc Mỹ. Người ta cho


rằng, tại đỉnh của nó, Beringia rộng tới
1.500 km. Là vùng đất trơ trụi và ẩm
ướt, Beringia được bao phủ bởi thảm cỏ
và các loài thực vật, thu hút các loài thú
lớn - những con mồi mà con người thời

tiền sử đã săn bắt để đảm bảo sự sinh tồn
của chính họ.
Những con người đầu tiên đến Bắc Mỹ
chắc chắn đã tới đây mà không hề biết
rằng họ đã vượt qua biển cả để đến một
lục địa mới. Chắc chắn họ đã săn đuổi
các loài thú như tổ tiên họ đã làm suốt
hàng nghìn năm dọc bờ biển Siberia và
sau đó băng qua vùng đất nổi ấy.
Khi đã tới Alaska, những cư dân Bắc Mỹ
đầu tiên đó có thể đã phải mất thêm hàng
nghìn năm nữa mới xuyên qua những


khoảng trống trong những tảng băng hà
khổng lồ ở phía nam để đến vùng đất
ngày nay là Hoa Kỳ. Người ta vẫn tiếp
tục tìm thấy những bằng chứng về cuộc
sống thời tiền sử ở Bắc Mỹ. Tuy nhiên,
có rất ít bằng chứng có thể được xác
định một cách đáng tin cậy là đã có từ
trước năm 12000 trước công nguyên,
chẳng hạn, việc một chòi canh săn bắn ở
miền Bắc Alaska được phát hiện gần đây
có thể đã có từ thời gian đó. Những mũi
lao được gia công rất khéo cùng những
cổ vật khác tìm thấy gần Clovis, bang
New Mexico, cũng được xác định có
niên đại như vậy.
Các di vật tương tự cũng đã được tìm

thấy tại nhiều nơi khắp Bắc và Nam Mỹ.
Điều đó chứng tỏ cuộc sống có thể đã rất


phát triển ở phần lớn diện tích thuộc Tây
bán cầu trước năm 10000 trước công
nguyên. Cũng trong thời gian đó, voi mamút đã bắt đầu bị tuyệt diệt và bò rừng
đã thay thế voi ma -mút làm nguồn cung
cấp thực phẩm và da cho những cư dân
Bắc Mỹ thời xa xưa ấy. Theo thời gian,
do ngày càng nhiều loài thú lớn bị diệt
vong vì bị săn bắn quá mức hoặc do
thiên tai, nên các loài cây, quả mọng và
các loại hạt ngày càng đóng vai trò quan
trọng hơn trong thực phẩm của người Mỹ
thời tiền sử. Dần dần, việc tìm kiếm thức
ăn và những nỗ lực canh tác nông nghiệp
nguyên thủy đã xuất hiện. Những người
da đỏ ở khu vực nay là miền Trung
Mexico đã tiên phong trong việc trồng
ngô, bí và đậu có thể ngay từ đầu năm


8000 trước công nguyên. Dần dần, tri
thức của họ đã được phổ biến lên phía
Bắc.
Cho đến năm 3000 trước công nguyên,
loại ngô nguyên thủy đã được trồng ở các
lưu vực sông ở tiểu bang New Mexico
và Arizona. Sau đó, những dấu hiệu đầu

tiên của công tác thủy lợi đã xuất hiện và
tới năm 300 trước công nguyên, những
dấu hiện đầu tiên về cuộc sống theo công
xã nguyên thủy đã bắt đầu.
Trong những thế kỷ đầu sau công nguyên,
người Hohokum sống ở các khu vực
quần cư ở những khu vực giáp Phoenix,
bang Arizona ngày nay. Họ đã xây dựng
những ngôi nhà hình cầu và kim tự tháp
như những cái gò khiến chúng ta liên


tưởng tới những công trình được phát
hiện ở Mexico, và họ cũng xây dựng một
hệ thống kênh và thủy lợi nữa.

NHỮNG NGƯỜI THỢ XÂY
DỰNG
ĐỒI
GÒ
VÀ
NHỮNG NGÔI LÀNG CỦA
NGƯỜI BẢN ĐỊA
Nhóm người da đỏ đầu tiên xây dựng
những khu đồi gò ở khu vực nay là của
Hoa Kỳ thường được gọi là người
Adenans. Họ bắt đầu xây cất những khu
nghĩa địa và thành lũy vào khoảng năm
600 truớc công nguyên. Một số gò đồi
trong thời kỳ đó còn có hình những con

chim hay những con rắn lớn. Có thể
những khu vực đó đã được dùng cho