CANH BUệèM O THặM

1

MUC LUC

LI GII THIẽU ..................................................................................................................2
LI TIẽN OAN ...................................................................................................................3
GRấY .................................................................................................................................. 20
RANG ệNG ...................................................................................................................... 34
ẽM TRC ...................................................................................................................... 44
CHUấN Bế CHIẽậN ấậU ..................................................................................................... 53
A-XệN CON LAI MệT MềNH ............................................................................................. 64
CON TAU "Bẹ MấT" O THặM .......................................................................................... 68




A-lïëch-xan-àrú Grin

2

LÚÂI GIÚÁI THIÏÅU

Nhâ vùn Grin (A-lïëch-xan-àrú Grin-nhếp-xki) mêët khoẫng
thấng Bẫy nùm 1932 úã thânh phưë Xta-rûi Crûm. Grin àậ sưëng qua
mưåt cåc àúâi vêët vẫ, ưng tûâng phẫi lang thang kiïëm sưëng khùỉp
nûúác Nga, tûâng phẫi ài lđnh cho Sa hoâng, tûâng phẫi chõu t àây,
nhûng mùåc cho hoân cẫnh bïn ngoâi nghiïåt ngậ, Grin vêỵn giûä trổn
lông tin úã tûúng lai, khất vổng vïì cåc sưëng hẩnh phc ca con
ngûúâi. Grin tẩo ra trong sấch ca mònh thïë giúái ca nhûäng con

ngûúâi vui vễ vâ dng cẫm... tẩo ra nhûäng sûå kiïån àấng kinh ngẩc
khiïën têm trđ ngêët ngêy nhû vûâa nhêëp rûúåu nưìng. Thiïn truån
tuåt vúâi "Cấnh bìm àỗ thùỉm" chan hôa ấnh sấng mùåt trúâi vâ
thêëm àûúåm tònh ngûúâi àûúåc viïët nùm 1920-1921 khi Grin vûúåt qua
àûúåc mưåt chùång àûúâng hiïím nghêo ca cåc àúâi ưng...




CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

3

LÚÂI TIÏN ÀOẤN
Lưng-gren lâ thy th ca con tâu "s-ri-on" chúã àûúåc ba trùm
têën. Anh lâm viïåc trïn con tâu àố àậ mûúâi nùm vâ gùỉn bố vúái nố cố
lệ côn thên thiïët hún lâ con vúái mể. Nhûng cëi cng thò anh cng
phẫi rúâi bỗ con tâu. Chuån xẫy ra nhû thïë nây. Vâo mưåt trong
nhûäng chuën vïì thùm nhâ hiïëm hoi, anh khưng thêëy chõ Mï-ri, vúå
anh, tûâ xa àûáng trïn ngûúäng cûãa vêỵy vêỵy tay, rưìi sau àố chẩy túái
àốn anh, thúã hưín hïín chûâng nhû àûát húi. Bïn chiïëc giûúâng trễ con
- àưì vêåt múái trong cùn nhâ nhỗ ca Lưng-gren - anh chó thêëy bâ
hâng xốm vúái dấng vễ àêìy xc àưång.
- Àậ ba thấng rưìi tưi phẫi chùm sốc nố àêëy - bâ hâng xốm nối.
- Anh hậy nhòn con gấi anh ài!
Lưng-gren lùång ngûúâi, ci xëng àûáa trễ tấm thấng àang
chùm chùm nhòn bưå rêu dâi ca anh, rưìi anh ngưìi xëng, àêìu ci,
tay vên vï bưå rêu. Rêu anh ûúát àêìm vò mûa.
- Mï-ri chïët bao giúâ húã bấc? -Anh hỗi.
Ngûúâi àân bâ kïí lẩi cêu chuån bìn thẫm, chưëc chưëc dûâng

lẩi nûång àûáa bế vâ quẫ quët rùçng Mï-ri àậ àûúåc lïn thiïn àûúâng.
Khi Lưng-gren biïët rộ cêu chuån thò thiïn àûúâng àưëi vúái anh
chùèng sấng sa hún nhâ chûáa ci lâ bao nhiïu, vâ anh nghơ rùçng
nïëu nhû bêy giúâ cố cẫ vúå anh thò ấnh lûãa ca chiïëc àên nhỗ cố thïí
lâ mưåt niïìm vui khưng gò thay thïë àûúåc àưëi vúái ngûúâi ph nûä àậ ài
vâo xûá súã huìn bđ. Chûâng ba thấng trûúác, ngûúâi mể trễ gùåp phẫi
chuån khưng may. Hún nûãa sưë tiïìn Lưng-gren àïí lẩi, Mï-ri àậ
tiïu tưën vâo viïåc chûäa chẩy sau lêìn àễ khố, vâo viïåc chùm sốc sûác
khỗe cho àûáa trễ sú sinh. Thïm nûäa, Mï-ri lẩi àấnh mêët mưåt sưë
tiïìn tuy khưng nhiïìu nhûng rêët cêìn cho cåc sưëng ca hai mể con.
Hoân cẫnh khố khùn àố àậ båc Mï-ri phẫi àïën nhâ Mï-nếc vay
tiïìn. Mï-nếc lâ ch quấn rûúåu, cố mưåt cûãa hâng tẩp hốa nhỗ. Y
àûúåc coi lâ kễ giâu cố. Mï-ri àïën nhâ y vâo lc sấu giúâ tưëi. Gêìn bẫy
giúâ, bâ hâng xốm gùåp chõ trïn àûúâng àïën thõ trêën Li-xú. Mï-ri vûâa
khốc vûâa bìn bậ kïí rùçng chõ phẫi ài lïn phưë àïí cêìm chiïëc nhêỵn



A-lïëch-xan-àrú Grin

4

cûúái. Chõ nối thïm rùçng Mï-nếc àưìng àûa tiïìn cho chõ, nhûng àôi
chõ phẫi u hùỉn. Mï-ri àânh vïì khưng.
- Nhâ chấu khưng côn gò ùn, bấc ẩ. - Chõ nối vúái bâ hâng xốm.
- Chấu phẫi ài lïn phưë cưë kiïëm đt tiïìn, rưìi hai mể con gùỉng
lêìn hưìi cho àïën khi nhâ chấu vïì. Tưëi hưm àố trúâi vûâa rết vûâa cố giố
thưíi, bâ hâng xốm àậ khưng ngùn àûúåc Mï-ri ài lïn phưë vâo ban
àïm. "Chấu sệ bõ ûúát, Mï-ri ẩ, trúâi àang lêët phêët mûa, cûá cấi àiïåu
giố nây thò trúâi sùỉp mûa to àêëy!". Tûâ lâng ven biïín lïn thõ trêën Lixú cẫ ài lêỵn vïì nhanh cng mêët đt nhêët ba giúâ, nhûng Mï-ri khưng

nghe theo lúâi khun ca bâ hâng xốm. "Thưi, chấu khưng mën
qëy quẫ cấc bấc nûäa,-Mï-ri nối,-gêìn nhû nhâ nâo chấu cng tûâng
vay bấnh mò, chê hay bưåt. Àem cêìm chiïëc nhêỵn nây lâ xong thưi
bấc ẩ”. Mï-ri ài lïn phưë vïì, àïën hưm sau thò lïn cún sưët cao, mï
sẫng. Trúâi àïm lẩnh giấ àậ lâm chõ bõ viïm phưíi nùång -theo lúâi ưng
bấc sơ trïn phưë àûúåc bâ giâ tưët bng múâi vïì cho biïët. Mưåt tìn sau,
chiïëc giûúâng àưi ca Lưng-gren àậ trưëng khưng, bâ hâng xốm dổn
sang nhâ anh úã àïí chùm sốc tre. Àưëi vúái mưåt ngûúâi àân bâ gốa ba
cư àún nhû bâ thò viïåc àố khưng khố. "Thïm nûäa,-bâ nối tiïëp, khưng cố àûáa bế êëy thò cng bìn".
Lưng-gren ài lïn phưë, thưi viïåc, tûâ biïåt bẩn bê rưìi trúã vïì nhâ
ni nêëng bế A-xưn. Khi àûáa bế ài chûa vûäng thò bâ hâng xốm côn
úã lẩi trong nhâ Lưng-gren, thay thïë ngûúâi mể quấ cưë chùm sốc nố.
Nhûng khi A-xưn ài vûäng, bûúác qua àûúåc ngûúäng cûãa, thò Lưnggren quët àõnh sệ tûå mònh ni dẩy àûáa trễ. Anh cấm ún bâ hâng
xốm àậ têån tònh gip àúä anh.
Rưìi tûâ àêëy, anh sưëng cåc àúâi cư àún ca ngûúâi gốa vúå, têåp
trung têët cẫ nghơ, hấ vổng, tònh cẫm vâ k niïåm ca mònh vâo
àûáa trễ. Mûúâi nùm sưëng nay àêy mai àố chó àem lẩi cho anh mưåt
sưë tiïìn rêët nhỗ. Anh bùỉt àêìu lâm viïåc. đt lêu sau, trong nhûäng cûãa
hiïåu trïn phưë àậ thêëy bây bấn nhûäng àưì chúi do chđnh tay anh
khếo lếo lâm ra, nhûäng chiïëc thuìn nhỗ, xìng mấy, thuìn
bìm mưåt boong, hai boong, tâu thy, tâu tìn dûúng, tốm lẩi têët
cẫ nhûäng gò anh àậ gêìn gi, nhûäng gò trong khi lâm viïåc àậ phêìn
nâo thay thïë cho anh cåc sưëng ưìn âo ngoâi cẫng, thay thïë àûúåc lao
àưång àêìy thú mưång ca nhûäng chuën ài biïín. Bùçng cưng viïåc àố,
Lưng-gren àậ kiïëm tiïìn àïí hai bưë con cố thïí sưëng mưåt cấch tùçn
tiïån. Vưën lâ ngûúâi đt giao du, sau khi vúå mêët, Lưng-gren lẩi câng
trúã nïn kđn àấo, đt cúãi múã hún. Vâo nhûäng ngây lïỵ, thónh thoẫng
ngûúâi ta thêëy anh trong quấn rûúåu, nhûng anh khưng bao giúâ ngưìi




CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

5

mâ chó vưåi vâng ëng mưåt cưëc rûúåu ngay tẩi qìy rưìi ra vïì, àấp lẩi
lúâi thùm hỗi ca mổi ngûúâi mưåt cấch vùỉn tùỉt: "xin châo", "tưi ài
nhế", "vêng", "khưng", "cng thûúâng thưi". Anh khưng thđch tiïëp
khấch. Khi cố khấch, anh khếo lếo tỗ mën hổ vïì bùçng nhûäng lúâi
nối bống giố xa xưi hay nhûäng cúá do anh tûúãng tûúång ra. Nhûäng
lc êëy, khấch chó côn cấch lâ nghơ ra mưåt l do nâo àố àïí cấo tûâ.
phêìn anh cng khưng thùm ai, vêåy lâ giûäa anh vâ dên lâng cố cấi
gò lẩnh lng ngùn cấch. Nïëu nhû viïåc lâm àưì chúi ca anh ph
thåc nhiïìu vâo cưng viïåc ca dên lâng thò quan hïå nhû thïë cố thïí
àem lẩi cho anh nhiïìu khố khùn. Thûác ùn dûå trûä vâ cấc thûá hâng
cêìn thiïët anh mua trïn thõ trêën-Mï-nếc khưng thïí khoe khoang
àûúåc rùçng Lưng-gren àậ mua hâng úã cûãa hiïåu ca y, d chó lâ mưåt
bao diïm. Anh tûå mònh lâm mổi viïåc trong nhâ vâ tỗ ra rêët chõu
khố ni dẩy con gấi, mưåt viïåc vưën phûác tẩp, khưng phẫi ca àân
ưng. A-xưn àậ lïn nùm tíi.
Khi em ngưìi trïn ài Lưng-gren, chùm ch mên mï chiïëc ấo
gi-lï hay ngưå nghơnh hất nhûäng bâi ca thy th, Lưng-gren thûúâng
dõu dâng cûúâi vúái con, ngùỉm nghđa gûúng mùåt hiïìn lânh, lanh lúåi
ca con. Qua giổng hất con trễ, nhûäng bâi hất êëy gúåi nhúá àïën con
gêëu thùỉt àai xanh àang vng vïì nhẫy ma. Vâo thúâi gian àố cố
mưåt chuån xẫy ra bao trm bống àen lïn cẫ hai bưë con. Dẩo êëy lâ
àêìu ma xn, thúâi tiïët côn khùỉc nghiïåt nhû ma àưng, nhûng
theo mưåt kiïíu khấc. Khoẫng ba tìn liïìn, giố bêëc tûâ phđa biïín thưíi
mẩnh vïì miïìn àêët lẩnh. Thuìn àấnh cấ àûúåc kếo lïn búâ, xïëp
thânh dậy dâi trïn bậi cất trùỉng tûåa nhû vêy lûng nhûäng con cấ

khưíng lưì. Khưng ai dấm ài biïín lc tiïët trúâi nhû thïë. Trïn con
àûúâng duy nhêët úã lâng chùèng mêëy khi gùåp ngûúâi nâo rúâi khỗi nhâ.
Cún lưëc lẩnh lệo tûâ nhûäng ngổn àưìi ven biïín thưíi thưëc vâo chên
trúâi trưëng trẫi, biïën khưng trung thânh mưåt trô tra têën khùỉc
nghiïåt. Sët tûâ sấng àïën tưëi, khối tỗa trïn nhûäng mấi nhâ dưëc
àûáng trong lâng Ca-pếc-na.
Nhûng nhûäng ngây giố bêëc êëy lẩi lâm Lưng-gren thđch ra
khỗi cùn nhâ nhỗ êëm cng hún lâ vâo nhûäng ngây mùåt trúâi tỗa ấnh
vâng xëng mùåt biïín vâ lâng Ca-pếc-na. Lưng-gren ài àïën chiïëc
cêìu nhỗ dûång trïn nhûäng hâng cổc dâi, rưìi àûáng úã têån cëi cêìu mâ
ngêåm têíu ht thëc dûúái trúâi giố rết. Anh nhòn nhûäng con sống bẩc
àêìu nưëi tiïëp nhau àang dûä dưåi trân vâo búâ tung bổt trùỉng xốa,
nhûäng àúåt sống chẩy êìm êìm lan khùỉp vng chên trúâi dưng bậo àen



A-lïëch-xan-àrú Grin

6

ngôm, hïåt nhû mưåt àân quấi vêåt hung dûä àang lưìng lưån trong cún
tuåt vổng tòm àïën mưåt niïìm an i xa xưi. Nhûäng tiïëng êìm âo,
tûâng loẩt cưåt nûúác dûång lïn vâ cẫ nhûäng lìng giố tûúãng nhû thêëy
àûúåc àang vùçm nất xung quanh-tûâng àúåt mưåt thêåt àïìu, thêåt
mẩnh,-lâm dõu lẩi têm hưìn àau àúán ca Lưng-gren, giẫm ài nưỵi
bìn da diïët, nhû àûa anh vâo giêëc ng thêåt say.
Cố lêìn, vâo mưåt trong nhûäng ngây êëy, àûáa con trai mûúâi hai
tíi ca Mï-nếc tïn lâ Khin trưng thêëy chiïëc thuìn ca bưë båc
dûúái cêìu bõ sống xư vâo chên cêìu chûåc lâm vúä mẩn thuìn, bên vïì
nối lẩi vúái bưë. Trûúác lc cún bậo kếo àïën, Mï-nếc qụn kếo thuìn

lïn búâ cất. Y lêåp tûác chẩy ra ngoâi biïín vâ nhòn thêëy Lưng-gren
àang àûáng ht thëc têån cëi cêìu, lûng quay vïì phđa y. Trïn búâ
biïín, ngoâi hổ ra, khưng côn ai. Mï-nếc ra àïën giûäa cêìu, bûúác
xëng con nûúác nhû àang sưi sc vâ thấo dêy båc thuìn. Y àûáng
trïn thuìn, tay lêìn mấi chêo. Bưỵng y lúä àâ khưng kõp bđu vâo cấi
cổc tiïëp theo. Cng lc àố, mưåt cún giố mẩnh êåp àïën quay ngûúåc
mi thuìn ra phđa biïín. Bêy giúâ thò d cố vûún cẫ ngûúâi, y cng
khưng thïí vúái túái chiïëc cổc gêìn nhêët nûäa. Sống giố chao àẫo chiïëc
thuìn, cën nố vâo khưng gian chïët chốc. Thêëy thïë, Mï-nếc àõnh
nhẫy xëng nûúác àïí búi vâo búâ, nhûng quët àõnh ca y àậ quấ
mån, búãi vò con thuìn àậ trưi ra mưåt quậng xa ngoâi phđa cëi
cêìu, núi nûúác sêu sống to chùỉc chùỉn sệ dòm y chïët. Khoẫng cấch
giûäa Lưng-gren vâ Mï-nếc àang bõ cën ra ngoâi xa lc êëy chó
chûâng mûúâi xa-giïn . Cố thïí cûáu àûúåc Mï-nếc, búãi vò ngay chưỵ
Lưng-gren àûáng cố mưåt cån dêy to treo úã àêëy. Ngûúâi ta àïí sùén
cån dêy úã àố àïí phông khi thuìn vïì bïën gùåp sống giố khố vâo búâ
thò nếm nố xëng thuìn.
- Lưng-gren!-Mï-nếc kinh hoâng kïu lïn.
- Sao anh cûá àûáng n nhû phưỵng thïë kia? Ta àang bõ cën ài
àêy nây! Nếm dêy xëng ài!
Lưng-gren im lùång, thẫn nhiïn nhòn Mï-nếc àang lëng
cëng trong thuìn. Chó cố khối thëc lâ tỗa ra nhiïìu hún trïn
chiïëc têíu ca anh. Anh chêåm rậi bỗ chiïëc têíu, nhû àïí nhòn rộ hún
àiïìu àang xẫy ra.
- Lưng-gren!-Mï-nếc kïu cûáu. -Nghe thêëy ta gổi chûá? Ta sùỉp
chïët àïën núi rưìi, cûáu ta vúái!
Nhûng Lưng-gren khưng nối vúái hùỉn mưåt lúâi nâo, dûúâng nhû
anh khưng nghe thêëy tiïëng gâo tuåt vổng ca hùỉn. Chûâng nâo




CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

7

chiïëc thuìn chûa bõ cën ra xa àïën mûác tiïëng kïu cûáu ca Mï-nếc
khưng côn nghe thêëy nûäa, chûâng êëy Lưng-gren côn àûáng n
khưng nhc nhđch. Mï-nếc khốc rưëng lïn vò súå, van nâi Lưng-gren
chẩy vïì bấo vúái dên châi, nhúâ hổ ra cûáu, hûáa cho tiïìn, rưìi lẩi àe
dổa, chûãi ra, nhûng Lưng-gren chó bûúác ra thïm mêëy bûúác àïën
têån sất mếp cêìu àïí khưng mêët ht con thuìn àang bõ sống dưìn
lïn dêåp xëng.
- Lưng-gren!
Anh nghe thêëy tiïëng gổi mú hưì nhû ngûúâi trong nhâ nghe
ngûúâi gổi tûâ trïn mấi.
- Cûáu tưi vúái!
Lc êëy, Lưng-gren hđt thêåt sêu rưìi gâo lïn thêåt to àïí khưng
mưåt lúâi nâo ca anh bõ mêët ht ài trong tiïëng giố:
- Vúå tao cng àậ tûâng kïu cûáu vúái mây nhû thïë! Hậy nhúá lẩi
àiïìu àố ài, chûâng nâo mây côn sưëng, àûâng qụn, Mï-nếc ẩ! Lc àố
tiïëng gâo im bùåt, vâ Lưng-gren trúã vïì nhâ. Khi tónh dêåy, A-xưn
thêëy bưë àang ngưìi bïn ngổn àên gêìn tùỉt, vễ mùåt hïët sûác àùm
chiïu. Nghe thêëy tiïëng con gấi gổi, anh àïën bïn con, ưm chùåt con
mâ hưn rưìi kếo chùn àùỉp lẩi cho con.
- Ng ài, con u ca bưë! - Anh nối.- Côn lêu múái sấng, con ẩ.
- Bưë lâm gò àêëy?
- Bưë vûâa lâm xong mưåt àưì chúi xêëu. Ng ài, A-xưn!
Ngây hưm sau, dên lâng Ca-pếc-na xưn xao bân tấn vïì
chuån Mï-nếc bõ mêët tđch. Àïën ngây thûá sấu thò ngûúâi ta àem
Mï-nếc vïì lâng, sưëng dúã chïët dúã, vễ mùåt àêìy ấc àưåc. Chuån y kïí

chùèng mêëy chưëc lan truìn ài khùỉp cấc lâng lên cêån. Mï-nếc lïnh
àïnh trïn sống biïín cho àïën chiïìu. Y àậ phẫi vêåt lưån vúái sống nûúác
lc nâo cng chûåc dòm y xëng àấy biïín, cẫ ngûúâi va àêåp liïn tiïëp
vâo mẩn thuìn vâ lông thuìn mậi cho àïën khi àûúåc chiïëc tâu
"Lu-crï-xi-a" ài Kất-xết vúái lïn. Bõ cẫm lẩnh vâ phẫi sưëng qua
nhûäng giúâ pht kinh hậi cûåc àưå, y chó sưëng thïm àûúåc hai ngây
àïm nûäa.
Trûúác khi chïët y cêìu mong cho Lưng-gren gùåp phẫi mổi tai
hổa cố thïí cố trïn àúâi vâ trong tûúãng tûúång. Cêu chuån vïì viïåc
Lưng-gren chûáng kiïën tai hổa ca Mï-nếc mâ khưng cûáu gip àûúåc



A-lïëch-xan-àrú Grin

8

tư vệ thïm bùçng húi thúã nùång nïì vâ rïìn rơ ca Mï-nếc, àậ lâm dên
lâng Ca-pếc-na kinh ngẩc. Cẫ lâng chùèng côn mêëy ai nhúá àïën nưỵi
àau khưí nùång nïì mâ Lưng-gren àậ phẫi chõu àûång, vâ cng chùèng
côn mêëy ai hïët sûác àau khưí vïì Mï-ri nhû Lưng-gren àậ àau khưí
cho àïën hïët àúâi mònh. Dên lâng cẫm thêëy kinh súå, khố hiïíu vïì thấi
àưå im lùång ca Lưng-gren lc àố. Cho àïën khi nối nhûäng lúâi cëi
cng cho Mï-nếc, Lưng-gren àậ àûáng lùång n, khưng nhc nhđch,
nghiïm nghõ vâ trêìm lùång nhû mưåt ngûúâi phấn xết biïíu lưå sûå
khinh bó cûåc àưå àưëi vúái Mï-nếc. Sûå khinh bó êëy côn àấng súå hún cẫ
lông cùm th, vâ àiïìu nây mổi ngûúâi àïìu cẫm thêëy. Nïëu anh hết
lïn, vung tay ma chên hoan hó lưå rộ sûå khoấi trấ khi thêëy kễ th
gùåp nẩn, hóåc lâ bùçng cấch nâo khấc tỗ rộ sûå àùỉc thùỉng ca mònh
khi Mï-nếc àang tuåt vổng, thò dên lâng àậ cố thïí hiïíu àûúåc anh.

Nhûng anh lẩi hânh àưång khấc vúái hổ, anh àậ cû xûã thêåt lẩ lng,
thêåt àấng kinh ngẩc, vâ bùçng cấch àố anh àậ àûáng cao hún nhûäng
ngûúâi khấc. Nghơa lâ anh àậ lâm mưåt àiïìu khưng thïí tha thûá àûúåc.
Tûâ lc êëy, khưng ai châo anh, khưng ai bùỉt tay hay nhòn anh
mưåt cấch vui vễ hưì húãi nûäa. Anh hoân toân xa cấch vúái mổi chuån
trong lâng. Trễ con trưng thêëy anh chẩy theo àưìng thanh hư:
"Lưng-gren dòm chïët Mï-nếc". Anh khưng thêm àïí dïën nhûäng
chuån êëy. Hònh nhû anh cng khưng nhêån thêëy rùçng khi anh
xët hiïån trong quấn rûúåu hay ngoâi búâ biïín thò dên châi úã àêëy
àïìu im bùåt, trấnh xa anh nhû trấnh ngûúâi mùỉc bïånh dõch hẩch.
Chuån xẫy ra vúái Mï-nếc àậ khoết sêu thïm sûå ngùn cấch giûäa
Lưng-gren vúái dên lâng, trûúác kia côn chûa sêu sùỉc lùỉm. Bêy giúâ
khi sûå ngùn cấch àố trúã nïn sêu sùỉc thò hai bïn àïìu thêëy cùm ghết
nhau vâ àiïìu nây àậ ẫnh hûúãng àïën cẫ A-xưn. Cư bế àậ lúán lïn mâ
khưng cố bẩn bê. Hai ba chc àûáa trễ cng lûáa tíi úã lâng Ca-pếcna, khấc nâo chiïëc bổt biïín thêëm nûúác, àậ nhiïỵm phẫi àõnh kiïën
thư bẩo ca gia àònh mâ cú súã ca nố lâ uy tđn tuåt àưëi ca cha
mể. Bổn chng nhanh chống tiïëp nhêån àiïìu àố, nhû mổi trễ con
trïn thïë giúái, vâ têíy chay cư bế A-xưn, loẩi bỗ em ra khỗi mưi
trûúâng ca chng. Àiïìu nây àậ xẫy ra mưåt cấch dêìn dâ, bùçng àe
nểt, dổa dêỵm ca ngûúâi lúán. Hổ cêëm àoấn bổn trễ chúi vúái A-xưn,
thïu dïåt nhûäng chuån mếo mố àïí rưìi cëi cng, vúái àêìu ốc non
núát ca chng, bổn trễ tûå nhiïn thêëy súå hậi trûúác gia àònh ngûúâi
thy th. Thïm vâo àêëy, lưëi sưëng cấch biïåt ca Lưng-gren lâm cho
mổi ngûúâi câng dïỵ bïì àúm àùåt vu khưëng. Ngûúâi ta nối rùçng thy
th Lưng-gren àậ tûâng giïët ngûúâi úã àêu àố, vâ vò thïë khưng àûúåc
nhêån lâm trïn tâu nûäa, côn bẫn thên anh bêy giúâ trúã nïn cư àưåc u



CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM


9

sêìu vò "bõ lûúng têm cùỉn rûát". Bổn trễ xua àíi A-xưn nïëu cư bế lên
la àïën chúi vúái chng, chng nếm àêët vâo em, trïu chổc em rùçng
bưë em àậ tûâng ùn thõt ngûúâi vâ bêy giúâ àang lâm bẩc giẫ. Lêìn nâo
A-xưn àõnh àïën gêìn bổn trễ, em cng bõ câo cêëu, àấnh àêåp thêm
tđm, em khốc lốc cay àùỉng vâ chõu mổi biïíu hiïån khấc ca dû lån
xậ hưåi; cëi cng em cng khưng côn cẫm thêëy bõ nhc mẩ nûäa.
Nhûng àưi khi em vêỵn hỗi bưë em: "Bưë úi, sao hổ khưng u bưë con
mònh? "
- Lưng-gren àấp: "Nây, A-xưn, lệ nâo hổ biïët u? Cêìn phẫi
biïët u, nhûng àiïìu nây thò hổ khưng lâm àûúåc".
-"Thïë nâo lâ biïët u húã bưë? "
-"Lâ thïë nây, con ẩ!"
Anh liïìn bïë con gấi lïn vâ hưn thêåt lêu vâo àưi mùỉt àûúåm
bìn ca con, àưi mùỉt àang lim dim lẩi vò àûúåc êu ëm. Nhûäng
pht chúi àa thđch th nhêët ca A-xưn lâ vâo bíi tưëi hay ngây lïỵ,
khi bưë em thu dổn hưåp àûång hưì dấn, àưì lïì, cấc cưng viïåc àang dúã
dang sang mưåt bïn, cúãi chiïëc tẩp dïì ra, ngêåm têíu thëc vâo miïång
rưìi bïë em ngưìi lïn ài mònh.
Nhûäng lc êëy, A-xưn ngưìi trong vông tay nêng niu ca bưë,
vûâa súâ mố nhûäng àưì chúi khấc nhau vûâa hỗi bưë vïì cưng dng ca
tûâng thûá àưì vẩt êëy. Lưng-gren lẩi cố dõp kïí chuån thêåt lấ k vïì
cåc sưëng vâ con ngûúâi. Do trûúác àêy Lưng-gren àậ sưëng mưåt cåc
àúâi nay àêy mai àố, cêu chuån anh kïí thûúâng chûáa àêìy nhûäng sûå
kiïån tònh cúâ, lẩ k vâ àấng kinh ngẩc. Lưng-gren nối vúái con tïn
nhûäng loẩi dêy dúå, bìm, nhûäng vêåt dng trïn tâu, rưìi dêìn dêìn
say sûa chuín tûâ lúâi giẫi thđch sang kïí nhûäng tònh hëng khấc
nhau trong àố vai trô chđnh lâ cấi túâi àïí thẫ vâ cêët neo, bấnh lấi,

cưåt bìm hay mưåt loẩi thuìn nâo àêëy, vâ tûâ nhûäng minh hổa c
thïí àố anh chuín sang kïí lẩi nhûäng cẫnh ài biïín àêìy phống
khoấng, kïët húåp chuån mï tđn vúái chuån thêåt, chuån thêåt vúái
cấc hònh ẫnh do anh hû cêëu ra. Trong chuån àố múái xët hiïån
nâo lâ con mêo cổp bấo hiïåu àùỉm tâu, nâo lâ con cấ bay biïët nối,
nïëu khưng nghe lïånh ca nố sệ ài lẩc àûúâng, nâo lâ nhûäng àiïìm
bấo, nhûäng hưì ma, nâng tiïn cấm nhûäng tïn cûúáp biïín, nối tốm lẩi
lâ têët cẫ nhûäng chuån hoang àûúâng mâ cấc thy th àậ kïí cho
nhau nghe trong quấn rûúåu quen thåc hay trïn tâu nhûäng khi giố
lùång. Lưng-gren côn kïí vïì nhûäng lêìn àùỉm tâu, vïì nhûäng ngûúâi lẩc



A-lïëch-xan-àrú Grin

10

trïn àẫo lẩ àậ trúã thânh man rúå àïën nưỵi qụn cẫ tiïëng nối, vïì
nhûäng kho bấu bđ mêåt, vïì nhûäng ngûúâi t khưí sai nưíi loẩn vâ
nhiïìu chuån khấc. A-xưn nghe bưë kïí cố lệ côn chùm ch hún khi
ngûúâi ta nghe ưng Cư-lưng kïí lêìn àêìu vïì chuån tòm ra chêu M.
"Bưë kïí nûäa ài",-bế A-xưn nối vúái bưë khi Lưng-gren ngûâng kïí, vễ
mùåt tû lûå; rưìi em thiïëp ài trïn ngûåc bưë trong giêëc ng àêìy nhûäng
giêëc mú k lẩ. A-xưn cng rêët mûâng mưỵi lêìn ngûúâi bn àưì chúi
trïn thõ trêën vïì nhâ Lưng-gren mua hâng. Àïí lêëy lông Lưng-gren
vâ àïí mua àûúåc rễ hún, ngûúâi lấi bn thûúâng àem quâ cho A-xưn,
khi thò vâi quẫ tấo, cấi bấnh ngổt, khi thò nùỉm hẩt dễ. Thûúâng thò
Lưng-gren chó nối àng giấ tiïìn thûá àưì chúi mònh lâm ra vò anh
khưng thđch th gò chuån cô kê mua bấn. Nhûng lêìn nâo ngûúâi lấi
bn cng àôi búát.

"ƯÌ, sao lẩi thïë ưng,-Lưng-gren nối,-tưi phẫi ngưìi cẫ tìn múái
lâm àûúåc chiïëc thuìn bìm àêëy. Chiïëc thuìn nây dâi nùm vếcsưëc, - ưng cûá nhòn xem, chùỉc chùỉn lùỉm àêëy, phêìn chòm lẩi chêët
lûúång tưët nûäa. Cố thïí chúã àûúåc mûúâi lùm ngûúâi trong mổi thúâi tiïët
àêëy".
Kïët cc lâ tiïëng àûáa con gấi àang khệ hất ru quẫ tấo àậ lâm
Lưng-gren mïìm lông, anh hïët mën tranh cậi vúái ngûúâi lấi bn,
vâ y cëi cng àậ mua àûúåc rễ. Y cho nhûäng àưì chúi chùỉc chùỉn,
tuåt àểp êëy vâo lân rưìi ra vïì, tm tóm cûúâi. Mổi viïåc trong nhâ,
Lưng-gren tûå tay lâm hïët: bưí ci, xấch nûúác, àưët lô, nêëu ùn, giùåt
gi, lâ qìn ấo, dổn dểp mổi thûá. Tuy vêåy Lưng-gren vêỵn dânh
thúâi gian àïí kiïëm tiïìn. Khi A-xưn lïn tấm tíi, anh àậ dẩy con
àổc, viïët.
Thónh thoẫng anh àûa con lïn thõ trêën. Sau àố àưi lêìn anh
côn àïí con ài àïën àố mưåt mònh mưỵi khi cêìn phẫi vay tẩm đt tiïìn
ngoâi cûãa hiïåu, hay ài àûa hâng. Àiïìu nây cng đt xẫy ra d thõ
trêën Li-xú chó cấch lâng Ca-pếc-na vễn vển bưën dùåm. Nhûng vò
àûúâng ài phẫi qua mưåt khu rûâng thò thiïëu gò cấi lâm trễ con súå sïåt,
chûa nối àïën nhûäng nguy hiïím tuy cng khố xẫy ra vò úã gêìn phưë
xấ nhûng khưng phẫi lâ khưng cêìn tđnh àïën. Cho nïn chó vâo
nhûäng bíi sấng thêåt àểp trúâi, khi hai bïn àûúâng chan hôa ấnh
nùỉng, hoa cỗ tưët tûúi, bêìu trúâi vùỉng lùång, A-xưn khưng côn têm trđ
àêu mâ tûúãng tûúång àïën nhûäng àiïìu àấng súå nûäa, nhûäng lc êëy
Lưng-gren múái cho con gấi ài mưåt mònh lïn phưë.
Mưåt lêìn, trïn àûúâng ài lïn phưë, cư bế A-xưn ngưìi lẩi nghó vâ
lêëy miïëng bấnh rấn àïí trong lân ra ùn lốt dẩ bíi sấng. Vûâa ùn, A


CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

11


xưn vûâa ngùỉm nghđa cấc àưì chúi mang theo: cư bế thêëy vâi ba thûá
àưì chúi lẩ, nhûäng thûá nây cha cư àậ lâm vïì khuya. Trong sưë àố cố
mưåt chiïëc thuìn àua nhỗ sún mâu trùỉng vúái nhûäng cấnh bìm àỗ
thùỉm lâm bùçng nhûäng mẫnh la mâ Lưng-gren chun dng àïí
trang hoâng cho cấc cùn bìng trïn tâu thy lúán -thûá àưì chúi dânh
cho trễ con cấc gia àònh lùỉm tiïìn. Chùỉc lâ sau khi àệo xong chiïëc
thuìn àua mâu trùỉng, Lưng-gren khưng biïët lêëy gò àïí lâm bìm
vâ àậ tònh cúâ ghếp vâo àêëy nhûäng mẫnh la mâu àỗ thùỉm. A-xưn
mûâng quấ. Mâu la thùỉm ca nhûäng cấnh bìm bế xđu àỗ rûåc trïn
tay A-xưn, dûúâng nhû cư bế àang nêng niu mưåt ngổn lûãa. Àûúâng
lïn phưë ài qua mưåt chiïëc cêìu nhỗ ghếp bùçng gưỵ thư, dûúái cêìu lâ
mưåt con sëi len lỗi trong cấnh rûâng. "Mònh thẫ thûã xëng nûúác
cho nố búi mưåt cht xem sao,-A-xưn nghơ, -nố cố bõ ûúát thò mònh lẩi
lau khư àûúåc ngay thưi mâ".
Cư bế ài sang bïn kia cêìu rưìi men theo dông sëi, rệ vâo
cấnh rûâng, khệ khâng àùåt chiïëc thuìn mâ cư u thđch xëng mùåt
nûúác sất bïn búâ. Cấnh bìm in hònh àỗ thùỉm trong lân nûúác trong
veo, vâ tia sấng mùåt trúâi chiïëu qua lêìn vẫi la lung linh mưåt mâu
hưìng trïn nhûäng hôn àấ cåi trùỉng mët hiïån ra dûúái àấy. "ưng
thuìn trûúãng úi, ưng tûâ àêu àïën àêëy?"
- A-xưn khệ hỗi mưåt ngûúâi trong tûúãng tûúång bùçng giổng
nghiïm trang, rưìi cư bế tûå àống ln vai thuìn trûúãng trẫ lúâi: "Tưi
ài tûâ... ài tûâ... Trung Hoa túái".
- "Thïë ưng chúã cấi gò thïë?"
- "Chúã cấi gò thò tưi chẫ nối àêu".
- "Châ, ưng bûúáng thêåt, ưng thuìn trûúãng ẩ! Thïë thò tưi lẩi
bỗ ưng vâo lân vêåy". Ngay khi anh châng thuìn trûúãng tûúãng
tûúång kia vûâa àõnh ngoan ngoận trẫ lúâi rùçng mònh chó nối àa thưi
vâ anh ta sùỉp sûãa lêëy ra cho xem mưåt con voi thò bêët ngúâ dông

nûúác chẫy ven búâ tûâ tûâ lâm quay mi thuìn ra phđa giûäa dông, vâ
con thuìn, y nhû thêåt, lao nhanh theo dông sëi. Cẫnh tûúång
trûúác mùỉt cư bế àưåt nhiïn thay àưíi: con sëi àưëi vúái cư bế bưỵng trúã
thânh mưåt dông sưng rưång, chiïëc thuìn nhỗ hiïån ra nhû mưåt chiïëc
tâu lúán àậ ra khúi xa, côn cư bế cht nûäa thò ngậ xëng nûúác khi
giú tay ra lêëy thuìn. "Chùỉc thuìn trûúãng súå lùỉm", -cư bế thoấng
nghơ vêåy vâ chẩy theo chiïëc thuìn con àang lao ài vun vt; cư hi
vổng àïën mưåt chưỵ nâo àố, con thuìn sệ mùỉc lẩi bïn búâ. Cư bế vûâa



A-lïëch-xan-àrú Grin

12

chẩy vûâa xấch theo chiïëc lân khưng nùång lùỉm nhûng cưìng kïình,
miïång lêím bêím: "Trúâi úi! Sao mònh lẩi khưng may thïë nhó!..."
Cư bế cưë khưng rúâi mùỉt khỗi con thuìn bìm xinh xùỉn àang
lûúát nhể trïn dông sëi, chưëc chưëc lẩi vêëp ngậ, àûáng vưåi lïn, rưìi lẩi
chẩy theo. Chûa bao giúâ A-xưn vâo sêu trong rûâng àïën thïë. Cư bế
bõ thu ht têët cẫ vâo mën nưn nống lêëy lẩi àûúåc chiïëc thuìn,
khưng côn nhòn thêëy gò khấc nûäa. Dổc búâ sëi cư bế chẩy lâ vư sưë
nhûäng vêåt chûúáng ngẩi, lệ ra phẫi àïí túái. Nhûäng thên cêy àưí
bấm àêìy rïu, nhûäng cấi hưë, nhûäng cêy dûúng xó, cêy têìm xn, cêy
nhâi, cêy dễ mổc sum sụ lâm vûúáng chên A-xưn. Dêìn dêìn cư bế
thêëm mïåt, mưỵi lc lẩi phẫi dûâng lẩi nhiïìu hún àïí thúã hay àïí gẩt
mẩng nhïån bấm lïn mùåt. Àïën mưåt quậng rưång, lau sêåy mổc àêìy
hai bïn búâ thò A-xưn khưng côn nhòn thêëy cấnh bìm àỗ thùỉm nûäa.
Nhûng qua mưåt khc quanh, cư bế lẩi nhòn thêëy cấnh bìm
xinh xùỉn êëy àang vun vt lao ài. Cố lc cư bế thoấng nhòn ra

chung quanh vâ cẫ khu rûâng rêåm rò vúái tûâng cưåt ấnh sấng àưí dâi
qua tấn lấ xen lêỵn nhûäng khoẫng tưëi sêỵm êm u lâm cư vư cng
kinh ngẩc. Mưåt cht súå hậi thoấng qua nhûng rưìi nghơ àïën chiïëc
thuìn, cư bế lẩi nùång nïì thúã, rấng hïët sûác chẩy tiïëp. Cåc chẩy
àíi vư vổng vâ lo êu êëy kếo dâi gêìn mưåt tiïëng àưìng hưì, cho àïën
khi cư ngẩc nhiïn vâ khoan khoấi thêëy phđa trûúác mùåt cêy cưëi giận
ra, àïí lưå mưåt vng biïín mâu xanh biïëc cng vúái nhûäng ấng mêy vâ
búâ cất vâng. Cư bế chẩy túái àố, mïåt rậ rúâi gêìn nhû ngậ khuu
xëng. Núi àêy lâ cûãa dông sëi, nûúác tỗa ra khưng rưång vâ nưng,
cố thïí nhòn thêëy rộ nhûäng hôn àấ mâu xanh nùçm dûúái àấy. Túái
àêy con sëi mêët ht trong lân sống biïín trân àïën. Tûâ trïn búâ cất
thoai thoẫi nham nhúã nhûäng rïỵ cêy, A-xưn nhòn thêëy bïn sëi,
trïn mưåt tẫng àấ to bùçng phùèng, cố mưåt ngûúâi quay lûng lẩi phđa
cư, tay cêìm chiïëc thuìn nhỗ. Ngûúâi àố ngùỉm nghđa k câng chiïëc
thuìn vúái vễ tô mô nhû mưåt con voi vûâa bùỉt àûúåc con bûúám. Cư bế
húi n lông mưåt cht vò thêëy chiïëc thuìn vêỵn côn ngun vển. Cư
men theo búâ cất ài gêìn lẩi phđa ngûúâi lẩ mùåt, cùåp mùỉt chùm ch dô
xết chúâ ngûúâi kia ngêíng àêìu lïn. Nhûng ngûúâi lẩ mùåt say sûa
ngùỉm vêåt bêët ngúâ gùåp giûäa rûâng, àïën mûác cư bế cố thïí quan sất k
câng ngûúâi êëy sët tûâ àêìu àïën chên vâ nhêån ra rùçng tûâ bế àïën giúâ
trong àúâi cư chûa tûâng gùåp mưåt ai giưëng nhû vêåy cẫ. Nhûng trûúác
mùỉt cư bế khưng phẫi ai xa lẩ, mâ chđnh lâ ưng giâ -gún, mưåt ngûúâi
ài bưå khùỉp àố àêy àïí sûu têìm nhûäng bâi dên ca, nhûäng cêu chuån
cưí tđch, thêìn thoẩi. Nhûäng mốn tốc xón dâi bẩc trùỉng lưå ra ngoâi



CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

13


chiïëc m rúm, chiïëc ấo sú mi mâu xấm bỗ vâo trong qìn mâu
xanh vâ àưi ng cao cưí àem lẩi cho ưng dấng dêëp mưåt ngûúâi ài sùn,
chiïëc cưí ấo mâu trùỉng, chiïëc ca-vất, cấi thùỉt lûng to bẫn cố gùỉn
miïëng kim loẩi mẩ bẩc, chiïëc gêåy chưëng vâ cấi xùỉc cố khốa mẩ kïìn
-têët cẫ nhûäng thûá êëy cho thêëy rộ ưng giâ vưën lâ ngûúâi thânh thõ.
Vễ mùåt ca ưng -nïëu cố thïí dng tûâ "mùåt" àïí chó cấi mi, àưi mưi,
cùåp mùỉt lưå ra sau lúáp rêu sum sụ vâ sau bưå ria rêåm mổc vïính lïn
-nom thêåt chêët phấc, nïëu nhû khưng ch àïën cùåp mùỉt xam xấm
mâu cất, ấnh lïn nhû thếp thìn chêët vúái cấi nhòn khỗe khóỉn, tấo
bẩo.
- Bêy giúâ thò ưng cho chấu xin lẩi nhế, - cư bế rt rê cêët tiïëng
nối. - ưng chúi mưåt lc lêu rưìi àêëy. Lâm thïë nâo mâ ưng vúát àûúåc
nố lïn? ưng giâ -gún ngêíng àêìu, àấnh rúi chiïëc thuìn xëng àêët.
Giổng nối nhỗ nhễ àêìy xc àưång ca A-xưn vang àïën tai ưng quấ
bêët ngúâ. ưng giâ móm cûúâi ngùỉm nhòn cư bế mưåt lc, tûâ tûâ khệ tûåa
chiïëc cùçm àêìy rêu vâo lông bân tay xûúng xûúng gên gëc ca
mònh. Chiïëc vấy hoa bẩc mâu dâi chûa quấ àêìu gưëi, àïí lưå àưi bân
chên nhỗ gêìy sẩm nùỉng. Mấi tốc àen dây êín dûúái chiïëc khùn ren
lôa xôa trïn vai. Nết mùåt cư bế trưng thêåt thanh thoất vâ trong
trùỉng nhû àûúâng bay ca chim ến ma xn. Àưi mùỉt mâu àen
thoấng àûúåm mưåt cêu hỗi bìn bìn trưng giâ dùån hún khn mùåt
cư bế; gûúng mùåt trấi xoan mïìm mẩi, húi rấm nùỉng, trưng thêåt
khỗe khóỉn, àấng u.
Cấi miïång nho nhỗ xinh xinh hế núã mưåt n cûúâi dun dấng.
-Cấc ưng Grim, -àưëp, An-àếc-xen cng phẫi thêëy àêy lâ mưåt
chuån gò rêët àùåc biïåt! -ưng giâ nối, lc thò nhòn cư bế, lc thò nhòn
chiïëc thuìn nhỗ.
- Nây cư bế àấng u, hậy nghe ta nối nhế! Chiïëc thuìn con
nây lâ ca chấu û?

- Thûa ưng vêng ẩ. Chấu chẩy àíi theo nố sët dổc búâ sëi,
mïåt mën chïët ưng ẩ. Thïë nố mùỉc lẩi úã àêy húã ưng?
- ÚÃ ngay bïn chên ta àêy. Àố lâ do àùỉm tâu, mâ ta thò nhû lâ
tïn cûúáp trïn búâ, ta cố thïí trao cho chấu phêìn thûúãng nây. Sau khi
cấc thy th àậ rúâi khỗi thuìn thò mưåt con sống cao chûâng ba vếcsưëc àậ hêët nố lïn búâ cất, khoẫng giûäa gốt chên ta vâ chiïëc gêåy nây.
-ưng giâ cêìm chiïëc gêåy àêåp àêåp xëng àêët.
- Thïë chấu tïn lâ gò, cư bế dïỵ thûúng?



A-lïëch-xan-àrú Grin

14

- Chấu tïn lâ A-xưn, -cư bế trẫ lúâi, tay cêìm chiïëc thuìn nhỗ
mâ ưng giâ vûâa àûa trẫ, bỗ vâo lân.
- Àûúåc rưìi, - ưng giâ tiïëp tc nối bùçng mưåt giổng khố hiïíu,
mùỉt vêỵn chùm chùm nhòn cư bế, cấi nhòn êín mưåt n cûúâi tròu mïën.
-Kïí ra thò ta cng chùèng cêìn hỗi tïn chấu lâm gò. Hay lùỉm, tïn
chấu nghe lâ lẩ, ngùỉn ngi vâ cố nhẩc àiïåu nhû tiïëng mi tïn vt
ài hay tiïëng ngên vang ca chiïëc vỗ ưëc biïín. Ta sệ biïët lâm gò, nïëu
chấu cố mưåt cấi tïn nghe thò ïm tai, nhûng lẩi quấ nhâm vâ rêët xa
lẩ àưëi vúái àiïìu Bđ êín Àểp àệ? Hún nûäa ta cng khưng mën biïët
chấu lâ ai, bưë mể chấu lâm gò, chấu sưëng thïë nâo. Biïët àêu cấi êën
tûúång tuåt vúâi ban àêìu nây lẩi chùèng búát trổn vển nïëu ta hỗi
thïm nhûäng àiïìu êëy? Ta ngưìi bïn tẫng àấ nây vâ àang ẩo sấnh cưët
truån cưí tđch Nhêåt Bẫn vâ phêìn Lan... thò bêët ngúâ dông sëi àem
túái àêy con thuìn nây vâ rưìi chấu xët hiïån... nhû thïë nây àêy.
Cư bế àấng u ẩ, ta lâ mưåt nhâ thú tûâ trong têm hưìn, mùåc d ta
chûa bao giúâ lâm thú cẫ. Lân ca chấu àûång nhûäng gò vêåy?

-Trong lân chấu àïí mêëy chiïëc thuìn, -A-xưn trẫ lúâi, tay lc
lùỉc chiïëc lân. -vúái mưåt chiïëc tâu thy vâ mêëy cấi nhâ nhỗ cố cùỉm
cúâ. Àêëy lâ nhâ úã ca qn lđnh àêëy.
- Àûúåc lùỉm. Thïë lâ chấu àûúåc sai àem nhûäng thûá nây ài bấn.
Dổc àûúâng chấu lẩi ham chúi. Chấu thẫ chiïëc thuìn nây xëng
nûúác cho nố búi, thïë rưìi nố trưi ài mêët. Phẫi thïë khưng?
- Ưng trưng thêëy chấu lâm thïë â?
A-xưn ngêåp ngûâng hỗi, giổng nghi ngúâ, cư bế cưë nhúá lẩi xem
mònh àậ kïí chuån nây ra chûa.
- Ai kïí vúái ưng hay lâ ưng tûå àoấn ra?
- Ta biïët chuån àố.
- Sao ưng biïët?
- Vò ta lâ mưåt ưng tiïn. A-xưn cẫm thêëy lng tng. Cư bế cưë
hiïíu nhûäng lúâi ưng giâ nối, nhûng chó câng thêëy súå sïåt hún. Bậi
biïín hoang vùỉng, khoẫng khưng lùång ngùỉt, cêu chuån k lẩ, vêët
vẫ vûâa xẫy ra vúái chiïëc thuìn nhỗ, lúâi nối khố hiïíu ca ưng giâ cố
àưi mùỉt sấng, bưå rêu vâ mấi tốc àêìy vễ trang nghiïm - têët cẫ câng
àem lẩi cho A-xưn cấi cẫm giấc hû hû thûåc thûåc. Bêy giúâ chó cêìn
ưng giâ nhùn mùåt hay thết lïn mưåt tiïëng lâ cư bế sệ khốc ôa, bỗ
chẩy, rưìi ngậ khuu xëng vò súå hậi. Nhûng ưng giâ -gún nhêån
thêëy àưi mùỉt cư bế múã to àêìy vễ hưët hoẫng, àậ vưåi vâng àưíi giổng.



CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

15

-Chấu khưng viïåc gò phẫi súå ta cẫ, -ưng giâ khoan thai nối.
-Ta côn mën nối chuån têm tònh vúái chấu nûäa àêëy. Àïën lc

àố ưng múái nhêån ra cấi gò trïn gûúng mùåt cư bế àậ gêy cho ưng êën
tûúång sêu sùỉc nhû vêåy. "Chđnh lâ vễ àúåi chúâ rêët tûå nhiïn mưåt cấi gò
àểp àệ tưët lânh, mưåt sưë phêån thêåt may mùỉn, - ưng giâ nghơ vêåy.
- Châ, tiïëc quấ, sao mònh khưng phẫi lâ nhâ vùn? Àêy thêåt lâ
mưåt àïì tâi tuåt diïåu!"
- Nây, cư bế,
- Ưng giâ vûâa nghơ tiïëp cho cêu chuån thïm hoân chónh (cấi
thiïn hûúáng dûång nhûäng chuån hoang àûúâng - hêåu quẫ ca cưng
viïåc hùçng ngây - lc nây àậ lêën ất mưëi lo ngẩi gieo nhûäng hẩt
giưëng ca mưåt niïìm mú ûúác lúán trïn mưåt mẫnh àêët côn hoang sú). chấu hậy lùỉng nghe ta nối nhế. Ta àậ àïën lâng mâ chấu vûâa ài ra,
tûác lâ lâng Ca-pếc-na. Ta rêët thđch cấc chuån cưí tđch, cấc bâi dên
ca. Ta àậ ngưìi úã lâng Ca-pếc-na sët mưåt ngây àïí cưë nghe àûúåc
nhûäng cấi chûa ai àûúåc nghe thêëy. Nhûng dên lâng chấu khưng kïí
chuån cưí tđch, cng khưng hất dên ca. Vâ nïëu cố kïí chuån vâ
hất, thò chấu biïët khưng, toân vïì nhûäng anh châng nưng dên vâ
nhûäng ch lđnh lấu cấ, ranh vùåt, ln hụnh hoang vïì nhûäng trô
bõp búåm, toân lâ nhûäng bâi vê bưën cêu ngùỉn ngn vúái nhẩc àiïåu
rêët xêëu, nghe bêín thóu nhû bân chên chûa rûãa, thư thiïín nhû
tiïëng ổc ẩch sưi bng... ưì ta nối húi lẩc àïì rưìi. Ta kïí lẩi tûâ àêìu.
Nghơ ngúåi mưåt lất, ưng giâ nối tiïëp:
- Ta khưng biïët côn bao nhiïu nùm nûäa, chó biïët rùçng úã lâng
Ca-pếc-na thïë nâo cng cố mưåt cêu chuån thêìn thoẩi mâ ngûúâi
mai sau sệ côn nhúá mậi. Chấu rưìi sệ lúán lïn, A-xưn ẩ. Cố lêìn vâo
bíi súám mai, tûâ phđa biïín khúi xa tđt tùỉp sệ hiïån ra mưåt cấnh
bìm àỗ thùỉm rûåc rúä dûúái ấnh mùåt trúâi. Con tâu mâu trùỉng vúái
nhûäng cấnh bìm àỗ thùỉm êëy sệ rệ sống lûúát ài thùèng túái chưỵ
chấu. Con tâu k diïåu êëy sệ nhể nhâng trưi túái, khưng cố tiïëng
sng nưí, khưng cố tiïëng hô la; trïn búâ mổi ngûúâi t têåp àưng àc
trêìm trưì kinh ngẩc, vâ chấu cng sệ àûáng úã àêëy. Con tâu uy
nghiïm tiïën gêìn lẩi búâ trong tiïëng nhẩc du dûúng, àùçm thùỉm, rưìi

tûâ con tâu àố, mưåt chiïëc thuìn nhỗ tấch ra búi nhanh vâo búâ, trïn
thuìn trẫi thẫm, rûåc rúä ấnh vâng vâ mâu hoa. "Cấc ưng túái àêy
lâm gò? Cấc ưng tòm ai vêåy?" -mổi ngûúâi trïn búâ cêët tiïëng hỗi. Àïën




A-lïëch-xan-àrú Grin

16

lc àố chấu sệ nhòn thêëy mưåt võ hoâng tûã tën t khỗe mẩnh, khưi
ngư àûáng trïn thuìn, hai tay àûa ra phđa chấu.
"Châo em, A-xưn!-Châng trai tën t cêët tiïëng nối. -Tûâ mưåt
núi rêët xa, rêët xa, anh nhòn thêëy em trong mú vâ anh àậ àïën àêy
àïí àem em ài mậi mậi vïì xûá súã ca anh. Em sệ sưëng vúái anh núi
êëy, trong mưåt thung lng àêìy hoa hưìng. Em sệ cố têët cẫ nhûäng gò
em mú ûúác: Chng ta sệ sưëng thån hôa, vui vễ vúái nhau vâ têm
hưìn em sệ khưng bao giúâ biïët àïën bìn vâ nûúác mùỉt".
Châng trai êëy sệ àùåt chấu lïn thuìn, àûa chấu lïn tâu vâ
chấu sệ mậi mậi ài vïì xûá súã núi mùåt trúâi thûác dêåy vâ nhûäng vò sao
trïn trúâi sa xëng àïí châo mûâng chấu àïën.
- Têët cẫ chuån ưng kïí lâ vïì chấu àêëy û?
- Cư bế khệ khâng nối. Cùåp mùỉt àêìy vễ nghiïm trang ca cư
bế ấnh lïn mưåt niïìm vui tin cêåy: nïëu ưng êëy lâ mưåt ngûúâi cố phếp
lẩ àưåc ấc thò chùỉc lâ ưng àậ khưng kïí nhû vêåy. Cư bế bûúác lẩi gêìn
hún:
- Cố lệ chiïëc tâu êëy àậ... àïën rưìi hẫ ưng?
- Khưng nhanh thïë àêu, - ưng giâ-gún trẫ lúâi.
- Trûúác tiïn lâ chấu phẫi lúán lïn àậ chûá, rưìi sau àố múái... biïët

nối thïë nâo nhó? Con tâu êëy thïë nâo cng àïën, chấu ẩ, nhêët àõnh
nhû thïë. Àïën lc êëy thò chấu sệ lâm gò nhó?
- Chấu êëy â? - Cư bế nhòn vâo trong chiïëc lân, nhûng cố lệ cư
bế àậ khưng thêëy mưåt vêåt gò cố thïí lâm vêåt àïìn b xûáng àấng.
- Chấu sệ u hoâng tûã, - cư bế trẫ lúâi vưåi vâng vâ ngêåp
ngûâng nối tiïëp, - nïëu hoâng tûã khưng àấnh nhau.
- Khưng, châng khưng hay àấnh nhau àêu, - ưng giâ cố phếp
lẩ nối, mùỉt nhêëp nhấy àêìy bđ êín. - Châng khưng thïë àêu, ta cố thïí
bẫo àẫm vúái chấu àiïìu nây. Thưi, chấu ài ài nhế, vâ àûâng qụn
nhûäng lúâi ta kïí cho chấu nghe giûäa hai ngm rûúåu thúm vâ nhûäng
pht suy tûúãng vïì bâi ca ca nhûäng ngûúâi t khưí sai. Chấu ài ài
nhế. Ta cêìu mong cho mấi tốc mêy ca chấu àûúåc n vui, thanh
bònh!
Lưng-gren àang xúái àêët quanh cêy khoai têy trong khu vûúân
nhỗ ca mònh. Ngêíng àêìu lïn, anh thêëy A-xưn àang chẩy nhû bay
vïì phđa anh, gûúng mùåt rẩng rúä niïìm vui, xao xuën.



CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

17

- Nây, bưë ẩ...-cư bế nối, húi thúã côn dưìn dêåp, hai tay nđu lêëy
chiïëc tẩp dïì ca Lưng-gren. -Bưë nây, bưë nghe con kïí nhế... úã ngoâi
búâ biïín êëy cấch xa àêy lùỉm, cố mưåt ưng tiïn àang ngưìi àêëy bưë ẩ...
Cư bế kïí lẩi bùỉt àêìu tûâ àoẩn ưng giâ k lẩ vâ lúâi tiïn àoấn ca ưng.
Quấ xc àưång vúái chuån vûâa gùåp, A-xưn khưng thïí kïí lẩi mưåt
cấch rânh rệ, àêu ra dêëy. Tiïëp àố, cư bế tẫ lẩi dấng vễ bïì ngoâi ca
ưng giâ rưìi cëi cng múái kïí túái àoẩn cư chẩy theo chiïëc thuìn

nhỗ trïn dông sëi nhû thïë nâo. Lưng-gren chùm ch nghe con kïí,
khưng ngùỉt lúâi con, khưng móm cûúâi vâ khi cư ngûâng kïí, anh tûúãng
tûúång ra mưåt ưng giâ xa lẩ mưåt tay cêìm chai rûúåu thúm, mưåt tay
cêìm chiïëc thuìn nhỗ. Anh àậ àõnh quay ài nhûng chúåt nhúá rùçng
trong nhûäng giêy pht lúán lao ca cåc àúâi con trễ, àưi khi con
ngûúâi cêìn phẫi tỗ ra nghiïm trang vâ ngẩc nhiïn, anh bên gêåt g
nối vúái vễ trang trổng:
"Àng rưìi, àng rưìi, theo con kïí thò àêëy àng lâ mưåt ưng
tiïn. Bưë mën àûúåc gùåp ưng êëy lùỉm... Nây nhûng mâ khi cố viïåc
phẫi ài lïn phưë, con chúá rệ ngang nûäa nhế, trong rûâng dïỵ lẩc lùỉm
con ẩ”. Bỗ cëc ra, Lưng-gren ngưìi xëng bïn búâ râo lâm bùçng
cânh khư, bïë con gấi lïn ài. D àậ rêët mïåt, cư bế vêỵn cưë kïí thïm
vâi chi tiïët nûäa, nhûng chó mưåt lất sau cư àậ cẫm thêëy bìn ng,
phêìn vò nống bûác, vò xc àưång, phêìn vò mïåt. Mùỉt cư dđu lẩi, àêìu
ngẫ vâo búâ vai chùỉc nõch ca bưë. Cư àậ thẫ hưìn vâo cội mưång ẫo thò
bưỵng bõ mưåt nưỵi hoâi nghi lâm tónh giêëc, cư liïìn ngưìi thùèng dêåy,
mùỉt vêỵn nhùỉm, nùỉm tay tûåa vâo ấo gi-lï ca bưë rưìi cao giổng hỗi:
- Bưë úi, thïë cố thêåt lâ chiïëc tâu k lẩ sệ àïën àốn con khưng?
- Sệ àïën con ẩ, -ngûúâi thy th bònh thẫn trẫ lúâi. -Nïëu ưng
giâ êëy àậ nối vúái con nhû vêåy, cố nghơa lâ mổi àiïìu sệ diïỵn ra àng
nhû thïë. "Khi nâo con lúán, con sệ qụn thưi, -Lưng-gren thêìm nghơ.
-côn bêy giúâ... bêy giúâ thò khưng nïn tûúác bỗ ca con mưåt thûá àưì
chúi àểp àệ nhû vêåy. Sau nây con sệ nhòn thêëy khưng phẫi lâ cấnh
bìm àỗ thùỉm mâ lâ nhûäng cấnh bìm bêín thóu, àưåc àõa, trưng tûâ
xa thò cố vễ àểp àệ, trùỉng trễo, àïën gêìn thò rấch nất, xêëu xa. Mưåt
ngûúâi qua àûúâng nâo àố àậ àa vúái con tưi. Cố sao àêu! Cng lâ
mưåt chuån àa vui thưi! Khưng sao cẫ! Nûãa ngây trúâi vêët vẫ trong
rûâng rưìi con ẩ. Côn vïì chuån cấnh bìm àỗ thùỉm thò con hậy cûá
nghơ nhû bưë: rưìi con sệ cố nhûäng cấnh bìm àỗ thùỉm".
A-xưn àậ ng. Lưng-gren lêëy têíu thëc ra ht. Giố àûa khối

thëc bay qua búâ giêåu vïì phđa bi cêy mổc bïn ngoâi vûúân. Cẩnh



A-lïëch-xan-àrú Grin

18

bi cêy, ngưìi quay lûng lẩi phđa búâ râo lâ mưåt ngûúâi ùn mây trễ
tíi. Cêu chuån giûäa hai bưë con àậ lâm anh ta thêëy th võ. Mi
thëc lấ thúm lâm anh ta khêëp khúãi mûâng thêìm.
- Ưng ch úi, cho kễ nghêo hên nây ht vúái, -Anh ta nối vúái
qua mêëy cânh lấ.
- Thëc lấ ca tưi mâ ẩo vúái thëc ca ưng thò chó lâ cỗ thưi.
- Tưi sùén sâng cho anh,-Lưng-gren nối nhỗ. -nhûng thëc tưi
lẩi àïí úã ti bïn kia. Mâ tưi thò, anh thêëy àêëy khưng mën lâm mêët
giêëc ng ca con bế.
- ƯÌ, cố gò lâ khố khùn àêu! Nố tónh dêåy rưìi nố lẩi ng, côn
ngûúâi qua àûúâng nây thò àûúåc thëc.
- Khưng àûúåc àêu,-Lưng-gren nối. -d sao anh cng àậ cố
thëc ht, côn àûáa nhỗ thò rêët mïåt. Nïëu anh mën, chưëc nûäa quay
lẩi. Ngûúâi ùn mây khinh bó nhưí toểt mưåt bậi nûúác bổt, ngóỉc chiïëc
bõ lïn cêy gêåy rưìi chêm chổc nối:
- Â ra àố lâ cưng cha kia àêëy. ưng àậ nhưìi vâo àêìu nố à thûá
tâu lẩ! Thêåt lâ ngúá ngêín, dúã húi, thïë mâ cng gổi lâ ưng ch!
- Nây, nghe àêy, -Lưng-gren nối nhỗ, -tao cố thïí àấnh thûác
nố dêåy àêëy, nhûng chó cưët àïí sûãa cho mây mưåt trêån thưi. Xếo ngay!
Nûãa giúâ sau, ngûúâi ùn mây àậ ngưìi trong quấn rûúåu bïn cẩnh
khoẫng chc ngûúâi àấnh cấ. Àùçng sau hổ lâ mêëy ngûúâi àân bâ cao
lúán, lưng mây rêåm, tay to vâ thư. Mêëy ngûúâi nây khi thò kếo tay ấo

chưìng, khi thò vúái tay qua vai hổ àïí lêëy rûúåu ëng. Ngûúâi ùn mây
bûåc mònh kïí lẩi:
- Hùỉn khưng cho tưi thëc lấ. Hùỉn nối vúái con gấi: "Khi con
àïën tíi trûúãng thânh, lc àố sệ cố mưåt con tâu àùåc biïåt, bìm
àỗ... àïën àốn con. Vò sưë phêån ca con lâ sệ àûúåc lêëy hoâng tûã. Con
hậy tin lúâi ưng giâ êëy". Côn tưi thò nối vúái hùỉn: thûác nố dêåy ài, thûác
dêåy ài vâ lêëy cho tưi xin đt thëc. Thïë mâ hùỉn lẩi àíi àấnh tưi.
- Ai? Sao cú? Chuån gò vêåy? -Mêëy ngûúâi àân bâ tô mô nhao
lïn. Àấm àân ưng húi ngoấi àêìu lẩi, nhïëch mếp cûúâi khêíy giẫi
thđch:
- Hai bưë con Lưng-gren cố lệ àiïn dẩi rưìi; anh nây kïí rùçng cố
ph thy àïën gùåp hổ, hiïíu chûa? Hai bưë con hổ àang chúâ mưåt
châng hoâng tûã tûâ phûúng xa àïën àưíy -cấc bâ chúá bỗ lúä cú hưåi tưët!



CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

19

Châng hoẫng tûã lẩi côn àïën trïn chiïëc tâu bìm àỗ thùỉm nûäa chûá!
Ba ngây sau, lc tûâ trïn phưë trúã vïì, A-xưn lêìn àêìu tiïn nghe thêëy:
- Con ưn kia, A-xưn! Nhòn àêy! Tâu bìm àỗ thùỉm àang àïën
kòa! Cư bế giêåt mònh quay lẩi, bêët giấc àûa tay che trấn nhòn ra
biïín. Sau àố em ngoấi nhòn vïì phđa ngûúâi gổi: cấch em chûâng hai
chc bûúác, lâ mưåt àấm trễ àang nhùn mùåt, thê lûúäi ra giïỵu em, Axưn thúã dâi rưìi bỗ chẩy vïì nhâ.





A-lïëch-xan-àrú Grin

20

GRÊY
Nïëu Xï-da cho rùçng thâ àûáng àêìu úã nhâ qụ côn hún lâ àûáng
thûá hai úã thânh La Mậ thò ấc-tua Grêy cố thïí khưng ganh tõ gò vúái
mong mën thưng thấi êëy ca Xï-da. Dûúâng nhû Grêy àậ sinh ra
lâ mưåt thuìn trûúãng, cêåu mën trúã thânh thuìn trûúãng vâ àậ trúã
thânh thuìn trûúãng. Ngưi nhâ àưì sưå, núi Grêy sinh ra, bïn ngoâi
trưng rêët uy nghiïm, nhûng bïn trong thò húi ẫm àẩm. Phđa trûúác
ngưi nhâ lâ vûúân hoa vâ mưåt phêìn khu vûúân. Nhûäng loâi hoa tuylđp àểp nhêët mâu phún phúát xanh, tđm, hưìng xen nhûäng àưëm àen,
àậ àûúåc trưìng thânh tûâng hâng trïn thẫm cỗ, trưng xa nhû nhûäng
chỵi hẩt cûúâm rúi trïn mùåt àêët. Nhûäng cêy cưí th trong vûúân nhû
àang mú mâng ng dûúái ấnh sấng lúâ múâ bïn dông sëi quanh co
mổc àêìy cỗ lấc. Hâng râo bao quanh lêu àâi nây -àố quẫ thêåt lâ
mưåt lêu àâi -àûúåc lâm bùçng nhûäng cưåt gang xóỉn ưëc nưëi vúái nhau
bùçng nhûäng têëm lûúái sùỉt hònh hoa vùn. Àónh mưỵi cưåt àïìu xôe ra
nhû hònh mưåt bưng hụå lúán. Vâo dõp lïỵ, ngûúâi ta àưí múä vâo àêëy vâ
àưët lïn, nhûäng ngổn lûãa nhỗ êëy dùng thânh hâng, chấy sấng trong
àïm tưëi. Cha mể Grêy lâ nhûäng kễ kïnh kiïåu, bõ cêìm t búãi àõa võ
giâu sang vâ nhûäng låt lïå ca cấi xậ hưåi àậ sinh ra chđnh hổ. Mưåt
phêìn hưìn ca hổ àûúåc dânh cho nhûäng bûác chên dung tưí tiïn nhûäng ngûúâi thêåt ra cng chùèng àấng vệ lẩi lâm gò. phêìn hưìn côn
lẩi àûúåc dânh cho viïåc xêy àùỉp kïë hoẩch sao cho cêåu bế Grêy lúán
lïn sệ nưëi gốt àûúåc cha ưng, kếo dâi thïm sưë chên dung dông hổ
treo trïn tûúâng, sao cho chên dung ca cêåu cng cố thïí àûúåc treo
lïn àêëy mâ khưng lâm suy giẫm thanh danh ca gia àònh. Khi àùåt
kïë hoẩch êëy, cha mể Grêy àậ mùỉc mưåt sú xët nhỗ: ấc-tua Grêy
sinh ra lâ mưåt àûáa trễ cố têm hưìn nưìng nhiïåt, hoân toân khưng
thđch th gò vúái cấi gổi lâ lâm vễ vang dông dội. Tđnh nưìng nhiïåt,

tđnh àưåc àấo khấc ngûúâi ca àûáa trễ àậ bưåc lưå tûâ khi cêåu ta lïn tấm
tíi. Trong tđnh cấch ca cêåu bế Grêy dẩo êëy àậ lưå rộ dấng dêëp ca
kiïíu ngûúâi hiïåp sơ chun gêy nhûäng êën tûúång k lẩ, kiïíu ngûúâi
thấm hiïím, tûác lâ kiïíu ngûúâi sấng tẩo diïåu k dấm nhêån lêëy vai
trô nguy hiïím nhêët mâ cng gêy xc àưång nhêët trong cåc sưëng vai trô ngûúâi thêëy trûúác tûúng lai. Cố lêìn cêåu bế Grêy àùåt sất ghïë
vâo tûúâng rưìi trêo lïn àïí cố thïí vúái tay túái bûác tranh vệ cẫnh Cha



CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

21

Ky-tư bõ hânh hònh. Grêy àậ "nhưí" nhûäng cấi àinh ra khỗi cấnh
tay àêìy mấu ca Cha, tûác lâ lêëy mâu xanh bưi lïn chưỵ mêëy cấi
àinh (mâu xanh êëy cêåu àậ lêëy àûúåc úã chưỵ ngûúâi thúå sún). Sau khi
chûäa lẩi nhû vêåy, Grêy thêëy bûác tranh dïỵ nhòn hún. Say sûa vúái
viïåc lâm àưåc àấo êëy, Grêy bùỉt àêìu chuín sang tư mâu lïn cẫ chên
ca Cha, thò vûâa vùån bõ bưë trưng thêëy. ưng bưë kếo tai, nhêëc cêåu bế
tûâ trïn ghïë xëng vâ hỗi:
- Sao con lẩi lâm hỗng bûác tranh0 thïë?
- Con khưng lâm hỗng.
- Àêy lâ tấc phêím ca mưåt hổa sơ nưíi tiïëng.
- Cấi àố con khưng quan têm bưë ẩ, -Grêy trẫ lúâi.- Con khưng
àïí àïí n khi trưng thêëy cấnh tay ngûúâi bõ àống àinh vâ mấu chẫy.
Con khưng thđch thïë.
Ưng Li-ư-nen Grêy cưë giêëu n cûúâi dûúái bưå ria mếp vâ khưng
trûâng phẩt con trai vò nhêån ra tđnh cấch ca mònh trûúác àêy qua
cêu trẫ lúâi ca con. Grêy miïåt mâi tòm hiïíu mổi ngốc ngấch trong
lêu àâi, phất hiïån ra nhûäng àiïìu thêåt àấng kinh ngẩc. Chùèng hẩn

trïn gấc thûúång, cêåu tòm thêëy nhûäng bưå ấo giấp sùỉt àậ gó, nhûäng
cën sấch bòa bùçng sùỉt, bùçng da, qìn ấo bõ mn vâ cẫ mưåt àân bưì
cêu. Dûúái cùn nhâ hêìm, núi chûáa rûúåu, cêåu àậ biïët àûúåc nhiïìu àiïìu
th võ vïì cấc loẩi rûúåu nho nhû la-phđt ma-àe-ra, khï-rết. úã àêy,
trong ấnh sấng nhúâ nhúâ tẫn ra tûâ nhûäng khung cûãa sưí, chêët àêìy
nhûäng thng to nhỗ àûång rûúåu. Chiïëc thng lúán nhêët, to bê bê
chiïëm cẫ chiïìu dâi bûác tûúâng phđa trûúác ca cùn nhâ hêìm, mùåt gưỵ
sưìi trùm tíi àûúåc dng lâm thng nhùén thđn nhû àûúåc àấnh bống.
Bïn cẩnh thng àûång rûúåu lâ nhûäng chiïëc sổt àïí àêìy nhûäng chai
thy tinh thêëp mâu xanh thêỵm vâ xanh lấ cêy. Trïn nïìn nhâ vâ
trïn gúâ àấ cố nhûäng cêy nêëm mâu xấm, thên gêìy gåc khùèng khiu,
chưỵ nâo cng êím ûúát, mưëc meo, rïu bấm vâ mưåt thûá mi chua chua
àïën ngẩt thúã. úã phđa cëi cùn hêìm cố mưåt mẩng nhïån lúán cûá chiïìu
chiïìu lẩi vâng ống lïn vò nhûäng tia sấng mùåt trúâi chïnh chïëch
chiïëu vâo.
Trong mưåt gốc hêìm cố chưn hai thng rûúåu a-li-can-te
thûúång hẫo hẩng, lâm tûâ thúâi Crưm-oen . Vâ ngûúâi trưng coi kho
rûúåu mưỵi lêìn chó cho Grêy xem gốc nhâ trưëng trẫi êëy àïìu khưng
qụn kïí lẩi cho cêåu bế nghe cêu chuån vïì mưåt ngưi mưå nưíi tiïëng,
chưn mưåt ngûúâi tuy àậ chïët mâ côn tinh nhanh hún cẫ àân chố sối



A-lïëch-xan-àrú Grin

22

sùn. Khi bùỉt àêìu kïí, ngûúâi trưng coi kho khưng qụn thûã xem vôi
rûúåu úã thng lúán nhêët cố côn tưët khưng. Sau àố ưng ta rúâi khỗi chưỵ
àïí chiïëc thng êëy chùỉc lâ vúái mưåt têm trẩng thêåt nhể nhộm khoan

khoấi, vò nhûäng giổt nûúác mùỉt sung sûúáng bêët giấc hiïån ra trong
khốe mùỉt vui vễ ca ưng ta.
- Chuån lâ thïë nây, cêåu Grêy ẩ, -ưng Pưn-ài-sưëc ngưìi xëng
chiïëc thng rưỵng, hđt thëc lấ vâ bùỉt àêìu cêu chuån.
- Cêåu cố trưng thêëy chưỵ kia khưng? Dûúái chưỵ êëy cố chưn mưåt
thûá rûúåu mâ cố lệ khưëi kễ nghiïån rûúåu trïn àúâi nây sùén sâng chõu
àïí cùỉt lûúäi nïëu àûúåc ëng mưåt chến nhỗ thûá rûúåu àố. Mưỵi thng
chûáa mưåt trùm lđt thûá rûúåu lâm linh hưìn ngêy ngêët, lâm cú thïí
chïët lùång. Rûúåu àố mâu sêỵm hún mâu anh àâo, dưëc ngûúåc chai
cng khưng chẫy ra, nố dễo quấnh lẩi nhû thûá kem sûäa tưët nhêët.
Rûúåu nây àûúåc àûång trong thng àống bùçng thûá gưỵ mun cûáng nhû
sùỉt. Àai thng lâm bùçng àưìng àỗ. Trïn àai côn khùỉc dông chûä
bùçng tiïëng La-tinh: “ưng Grêy sệ ëng tưi khi ưng úã Thiïn àûúâng".
Ngûúâi ta tấn rưång nưåi dung dông chûä àố àïën nưỵi ưng cưë ca cêåu,
nhâ qu tưåc Xi-mï-ưn Grêy, àậ xêy mưåt ngưi nhâ nghó àùåt tïn lâ
Thiïn àûúâng". ưng giâ nghơ rùçng vúái cấch àùåt tïn khưn khếo nhû
vêåy cho ngưi nhâ, ưng cố thïí kïët húåp àûúåc cêu nối bđ êín kia vúái
thûåc tïë. Nhûng cêåu cố biïët khưng? ưng giâ àậ bõ chïët ngay khi
àang phấ àai thng rûúåu vò bõ vúä tim -ưng àậ quấ xc àưång. Tûâ àưå
êëy, khưng ai dấm àưång àïën thng rûúåu àố nûäa. Mổi ngûúâi àïìu tin
rùçng thûá rûúåu qu àố àem lẩi àiïìu bêët hẩnh. Thûåc ra thò àïën con
sû tûã àêìu ngûúâi úã Ai Cêåp ngây xûa cng khưng àùåt ra nhûäng cêu
thấch àưë khố xûã àïën nhû vêåy. ûâ mâ cố lêìn, con sû tûã êëy àậ hỗi mưåt
nhâ thưng thấi: "Liïåu tao cố ùn thõt mây nhû àậ ùn thõt mổi kễ
khấc khưng? Mây trẫ lúâi àng thò sệ àûúåc sưëng", nhûng àiïìu nây,
nïëu suy nghơ k câng thò... -â mâ hònh nhû cố tiïëng rûúåu úã vôi rỗ
xëng, -Pưn-ài-sưëc tûå ngùỉt lúâi mònh, bûúác nhanh vïì phđa gốc hêìm,
vùån chùåt vôi, rưìi quay lẩi vúái vễ mùåt húán húã.
- Àng, nïëu xết k vâ khưng vưåi vâng thò nhâ thưng thấi cố
thïí nối vúái con quấi vêåt mònh sû tûã àêìu ngûúâi rùçng: "Thưi ta ài

ëng rûúåu, ưng bẩn ẩ, rưìi ưng sệ qụn ài nhûäng àiïìu ngu xín êëy".
- “Ưng Grêy sệ ëng tưi khi ưng úã Thiïn àûúâng!" Thïë lâ thïë
nâo? Sệ ëng sau khi chïët â? Thêåt lẩ lng. Vêåy thò ưng êëy lâ
thấnh, ưng êëy khưng ëng rûúåu vang, cng khưng ëng vưët-ca
thûúâng. Cûá cho "Thiïn àûúâng" cố nghơa lâ hẩnh phc ài. Nhûng
nïëu vêën àïì àùåt ra nhû vêåy thò hẩnh phc rúi mêët nûãa giấ trõ khi



CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

23

ngûúâi àûúåc hûúãng hẩnh phc lẩi côn phẫi tûå hỗi mònh: àêëy cố phẫi
lâ Thiïn àûúâng khưng? Àêëy, vêën àïì lâ úã chưỵ àố. Àïí cố thïí lêëy rûúåu
tûâ cấi thng êëy mâ ëng vâ cûúâi mưåt cấch thoẫi mấi, thò cêåu bế ẩ,
cêìn phẫi mưåt chên àûáng trïn mùåt àêët, mưåt chên àûáng lïn trúâi. Côn
cố giẫ thuët thûá ba nûäa lâ: àïën mưåt lc nâo àố, ưng Grêy ëng
rûúåu say bđ tó vâ dưëc cẩn hïët cẫ thng. Nhûng mâ thưi cêåu bế ẩ, àố
khưng phẫi lâ sûå thûåc hiïån lúâi tiïn tri mâ lâ mưåt cẫnh bï bưëi úã
quấn rûúåu. Xem lẩi lêìn nûäa chiïëc vôi rûúåu úã thng lúán cố thêåt hïët
chẫy chûa, Pưn-ài-sưëc kïët thc cêu chuån ca mònh bùçng giổng
rêìu rơ, àêìy vễ quan trổng:
- Nhûäng thng rûúåu nây ưng tưí ca cêåu lâ Giưn Grêy mang
tûâ Li-xbon vïì, trïn con tâu "Bi-gún" vâo nùm 1793. Tiïìn mua rûúåu
lâ hai ngân pi-ất vâng. Dông chûä trïn àai thng rûúåu lâ do bấc
thúå Vï-nhi-a-min -li-an úã Pưn-ài-sï-ri khùỉc. Mêëy thng rûúåu nây
àûúåc chưn sêu dûúái àất khoẫng sấu fut rưìi ph àêìy tro cêy nho.
Nhûng thûá rûúåu nây chûa ai àûúåc ëng, chûa ai nïëm thûã vâ sệ
chùèng ai àûúåc ëng nûäa.

- Chấu sệ ëng, bấc ẩ.
àêët.

- Cêåu bế Grêy vûâa nối quẫ quët vûâa àêåp mẩnh chên xëng

- ƯÌ, chấu thêåt lâ mưåt cêåu bế dng cẫm! -ưng giâ Pưn-ài-sưëc
khen ngúåi.
- Chấu sệ ëng thûá rûúåu àố trïn Thiïn àûúâng chûá?
- Àng thïë bấc ẩ. Thiïn àûúâng àêy nây!... Nố àang trïn tay
chấu àêy nây, bấc thêëy khưng?
Grêy khệ cêët tiïëng cûúâi, xôe lông bân tay nhỗ ca mònh ra.
Bân tay mïìm mẩi hûáng lêëy ấnh mùåt trúâi vâ ngay lc êëy cêåu nùỉm
tay lẩi.
- Àêëy, Thiïn àûúâng úã àêy bấc nây!... Lc thò trưng thêëy, lc
lẩi khưng...
Vûâa nối thïë, cêåu bế vûâa xôe tay rưìi lẩi nùỉm tay lẩi. Th võ vúái
trô àa, cëi cng cêåu bế àậ bỗ chẩy ra khỗi cùn hêìm, vûúåt lïn
trûúác ưng giâ Pưn-ài-sưëc trïn nhûäng bêåc thang tưëi dêỵn lïn hânh
lang têìng mưåt. Gia àònh cêëm ngùåt Grêy xëng nhâ bïëp. Nhûng
sau khi phất hiïån ra núi àêy hêëp dêỵn vúái nhûäng ấnh lûãa lô, húi
nûúác, bưì hống, tiïëng xâo nêëu, tiïëng dao thúát vâ nhûäng mi thúm



A-lïëch-xan-àrú Grin

24

nûác thò cêåu bế rêët hay lêìn xëng chưỵ êëy. Nhûäng ngûúâi àêìu bïëp
lùång lệ, nghiïm nghõ ài lẩi trưng nhû nhûäng tû tïë, nhûäng chiïëc m

trôn cao mâu trùỉng nưíi lïn trïn nïìn tûúâng mâu àen àem lẩi cho
cưng viïåc ca hổ mưåt vễ trang nghiïm. Cng úã àêy, cêåu bế Grêy
trưng thêëy nhûäng chõ rûãa bất bếo nc nđch, vui tđnh àang rûãa bất
àơa bïn nhûäng chêåu nûúác àêìy, tiïëng àưì sûá, àưì bẩc chẩm vâo nhau
lanh canh. Nhûäng ch bế công lûng vấc nhûäng chiïëc giỗ lúán àûång
àêìy tưm, cấ, hoa quẫ. Trïn mưåt chiïëc bân dâi xïëp àêìy gâ, võt, chim
rûâng côn thêëy ngun cẫ con lúån àậ cẩo lưng, ài ngùỉn ngn, mùỉt
àậ nhùỉm lẩi, côn thêëy cẫ nhûäng cêy cẫi bùỉp, àêåu, nho khư, àâo. úã
nhâ bïëp, Grêy cố phêìn e dê: cêåu cẫm thêëy cố mưåt sûác mẩnh khố
hiïíu nâo àố àang àiïìu khiïín cåc sưëng trong lêu àâi. Nhûäng tiïëng
gổi nghe nhû mïånh lïånh, nhûäng cêu ph ch. Mổi àưång tấc ca
nhûäng ngûúâi lâm bïëp àïìu nhanh nhển, dûát khoất, chđnh xấc, tûåa
nhû mưåt niïìm phêën hûáng. Grêy côn thêëp, chûa nhòn vâo àûúåc
chiïëc nưìi lúán nhêët àang sưi sng sc, nhûng cêåu bế cẫm thêëy nố
àùåc biïåt àấng trổng vổng. Cêåu chùm ch nhòn hai ngûúâi hêìu gấi
àang vêìn chiïëc nưìi êëy, bổt trâo ra trïn bïëp, húi bưëc lïn tỗa kđn cẫ
cùn bïëp. Cố lêìn nûúác sưi trâo ra ngoâi lâm bỗng tay mưåt cư. Da tay
lêåp tûác têëy àỗ, mống tay cng têëy àỗ vò ûá mấu, côn Bết-xi (tïn cư
gấi êëy) thò vûâa khốc vûâa lêëy múä bưi lïn chưỵ àau. Nûúác mùỉt trâo ra
trïn gûúng mùåt trôn trôn àêìy vễ súå hậi ca cư. Grêy àûáng lùång.
Khi mêëy ph nûä khấc àang lëng cëng bïn cẩnh thò cêåu bế rêët
xc àưång trûúác nưỵi àau àúán kia, nhû lâ ca chđnh mònh, mùåc dêìu
cêåu khưng thïí cẫm thêëy c thïí àûúåc nố.
- Chõ àau lùỉm phẫi khưng? - Grêy hỗi.
- Cêåu cûá thûã thò khùỉc biïët.
Bết-xi trẫ lúâi, lêëy vẩt tẩp dïì che chưỵ tay bõ bỗng. Cêåu bế cau
mây, trêo lïn mưåt chiïëc ghïë àêíu, lêëy chiïëc mi dâi mc nûúác àang
sưi (hưm àố lâ thûá nûúác xp thõt cûâu) rưìi àưí lïn tay. Cẫm giấc quấ
àau àúán bêët chúåt lâm cêåu sûäng lẩi. Mùåt tấi mết, Grêy tiïën lẩi gêìn
Bết-xi, giêëu bân tay bõ bỗng vâo trong ti qìn:

- Em cẫm thêëy chõ rêët àau, chõ Bết-xi ẩ, -Grêy nối, khưng
nhùỉc gò àïën "thđ nghiïåm" vûâa rưìi ca mònh. -Chõ àïën bấc sơ vúái em
ài. Àïën ngay thưi!
Cêåu nđu ấo Bết-xi kếo ài, trong khi mêëy ngûúâi hêm mưå
nhûäng kiïíu chûäa bỗng theo lưëi gia truìn thò mấch cho Bết-xi à
thûá thëc. Nhûng cư gấi vò quấ àau àậ ài theo Grêy. Bấc sơ cho



CẤNH BÌM ÀỖ THÙỈM

25

thëc giẫm àau, rưìi bùng chưỵ bỗng lẩi. Vâ, chó sau khi Bết-xi ài rưìi,
cêåu bế múái àïí cho bấc sơ xem xết vết bỗng ca mònh. Cêu chuån
nhỗ êëy àậ lâm cêåu bế Grêy mûúâi tíi vâ chõ Bết-xi hai mûúi tíi
trúã nïn thên thiïët. Cư gấi thûúâng gii àêìy ti cêåu bế nâo bấnh,
nâo tấo, côn cêåu bế thò kïí lẩi cho cư nghe nhûäng chuån hay àổc
àûúåc trong cấc sấch ca mònh.
Cố lêìn Grêy biïët àûúåc rùçng Bết-xi khưng thïí nhêån lúâi lêëy anh
coi ngûåa tïn lâ Gim chó vò hổ khưng cố tiïìn sùỉm sûãa nhûäng vêåt
dng tưëi thiïíu trong cåc sưëng gia àònh. Vâ thïë lâ Grêy àậ àêåp vúä
chiïëc bònh sûá àûång tiïìn àïí dânh ca cêåu àûúåc têët cẫ gêìn mưåt trùm
bẫng . Grêy dêåy thêåt súám, chúâ khi Bết-xi ài xëng bïëp, cêåu àậ lễn
vâo bìng cư gấi, nhết ti tiïìn vâo trong rûúng cư, kêm theo mẫnh
giêëy àïì dông chûä: "Sưë tiïìn nây lâ ca chõ àêëy, Bết-xi ẩ. Th lơnh
àẫng cûúáp Rư-bin Ht". Cêu chuån nây khiïën mổi ngûúâi lâm cưng
dûúái bïëp xưn xao bân tấn àïën mûác Grêy àânh phẫi àïí lưå ra rùçng
chđnh mònh lâ ngûúâi àậ bây ra trô êëy. Cêåu khưng lêëy lẩi sưë tiïìn vâ
khưng mën nối thïm vïì chuån àố nûäa. Mể Grêy lâ ngûúâi thåc

loẩi ngûúâi àûúåc cåc sưëng sùỉp àùåt theo nhûäng khn àõnh sùén. Bâ
ta sưëng mú mâng trong mưåt cåc àúâi quấ û àêìy à, mổi mën ca
mưåt têm hưìn bònh thûúâng àïìu sùén sâng àûúåc thỗa mận. Búãi vêåy bâ
ta chùèng côn viïåc gò àïí lâm, ngoâi viïåc trô chuån vúái mêëy ngûúâi
thúå may, bấc sơ, quẫn gia. Lông say mï, gùỉn bố gêìn nhû sng kđnh
àưëi vúái àûáa con trai khấc thûúâng, cố thïí nối àậ choấn hïët mổi suy
nghơ ca bâ, mưåt con ngûúâi àậ bõ hoân cẫnh vâ sưë phêån lâm cho
chai môn. Mổi suy nghơ ca bâ khưng tưìn tẩi mưåt cấch sưëng àưång
mâ mú hưì lêín qët àêu àố lâm cho chđ ca bâ trúã nïn ụí oẫi, rậ
rúâi. Ngûúâi àân bâ quìn qu êëy giưëng nhû mưåt con cưng mấi êëp
trûáng thiïn nga. Bâ ta àau lông nhêån thêëy tđnh cấch tưët àểp khấc
thûúâng ca àûáa con trai. Mưåt tònh cẫm vûâa u thûúng vûâa bìn
bậ nùång nïì choấn lêëy lông bâ mưỵi khi bâ ưm àûáa con trai ấp vâo
ngûåc mònh, núi trấi tim àang nối nhûäng àiïìu khấc vúái ngưn ngûä
thûúâng, chó biïíu hiïån nhûäng hònh thûác ûúác lïå ca cấc quan hïå vâ
suy tû.
Thïë lâ tấc àưång ca àấm mêy do cấc tia sấng mùåt trúâi tẩo
nïn mưåt cấch khếo lếo àậ thêëm vâo khung cẫnh cên àưëi ca tôa
nhâ vâ lâm mêët ài cấi vễ trang nghiïm tễ nhẩt ca nố; mùỉt nhòn
nhûng khưng nhêån ra núi úã, sùỉc thấi bđ êín ca ấnh sấng giûäa sûå
nghêo nân tẩo ra mưåt sûå hâi hôa sấng lốa. Ngûúâi àân bâ quìn qu