chµo mõng quý thÇy c« gi¸o

Chµo mõng c¸c thÇy c« gi¸o
tíi dù giê m«n Ng÷
líp 7a

v¨n


KHỞI ĐỘNG
?Hãy xác định chủ ngữ, vị ngữ trong những câu
sau:
a) Anh trai tôi / học luôn đi đôi với hành.
CN

VN

b) Ngày mai, em / về quê ngoại thăm ông bà.
TN

CN

VN

c) Uống nước nhớ nguồn. -> Vắng chủ ngữ
VN


Tiết 78:

RÚT GỌN CÂU

Ví dụ1 :

I . THẾ NÀO LÀ RÚT GỌN CÂU?

Cấu tạo của hai câu sau có gì khác nhau?
a) Học ăn, học nói, học gói, học mở. (Tục ngữ)
b) Chúng ta học ăn, học nói, học gói, học mở

VÝ dô 2: Trong những câu in đậm dưới đây, thành phần
nào của câu được bỏ? Vì sao?
a) Hai ba ng­êi ®uæi theo nã. Råi ba bèn ng­êi,
s¸u b¶y ng­êi.
(Nguyễn Công Hoan)

b) - Bao giê cËu ®i Hµ Néi?
- Ngµy mai.


Xét ví dụ 1:
a/ Học ăn, học nói, học gói, học mở. (Tục ngữ)

V

Khôi phục chủ ngữ: Tôi; Chúng tôi; Mọi người; ...

b/ Chúng ta/học ăn, học nói, học gói, học mở.

C


V

-Câu a: Lược bỏ chủ ngữ
- Câu b: Có chủ ngữ


Xét ví dụ 2:
a/ Hai ba người đuổi theo nó. Rồi ba bốn
người, sáu bảy người.
(Nguyễn Công Hoan)
Lược bỏ vị ngữ

b/
- Bao giờ cậu đi Hà Nội?
- Ngày mai.
Lược bỏ cả chủ ngữ, vị ngữ


Ví dụ 2:

a)Hai ba người đuổi theo nó. Rồi ba bốn người,
sáu bảy người.
(Nguyễn Công Hoan)

⇒ Rồi ba bốn người, sáu bảy người đuổi theo nó.
b)

- Bao giờ cậu đi Hà Nội ?
- Ngày mai.


⇒ Ngày mai, tôi đi Hà Nội



Ghi nhớ:
- Câu rút gọn là câu đã được lược bỏ 1
số thành phần của câu, nhưng người
đọc, người nghe vẫn hiểu.
- Làm cho câu gọn hơn, nhưng vẫn đảm
bảo lượng thông tin truyền đạt.

- Làm cho câu gọn hơn, thông tin nhanh,
tránh lặp những từ ngữ đã xuất hiện
trong câu đứng trước; ngụ ý hành động,
đặc điểm nói trong câu là của chung mọi
người (lược bỏ chủ ngữ).


II CCH DNG CU RT GN:

Ví dụ 1: Nhng cõu in m di õy thiu thnh
phn no? Cú nờn rỳt gn nh vy khụng? Vỡ sao?
Sáng chủ nhật, trường em tổ chức cắm trại. Sân trư
ờng thật đông vui. Chạy loăng quăng. Nhảy dây.
Chơi kéo co.
Ví dụ 2: Cn thờm nhng t ng no vo cõu rỳt
gn (in m) di õy th hin thỏi l phộp?
- Mẹ ơi, hôm nay con được điểm 10.
- Con ngoan quá! Bài nào được điểm 10 thế?

- Bài kiểm tra toán.



Xét ví dụ:
Sáng chủ nhật, trường em tổ chức cắm trại. Sân trường
thật đông vui. Chạy loăng quăng. Nhảy dây. Chơi kéo co.

Thiếu chủ ngữ.
Không nên rút gọn vì gây sự khó hiểu và câu sai
ngữ pháp.
Xét ví dụ:
- Mẹ ơi, hôm nay con được một điểm 10.
- Con ngoan quá! Bài nào được điểm 10 thế?
- Bài kiểm tra toán.

Không nên rút gọn vì trả lời như vậy là thiếu lễ
phép, nói cộc lốc.


Ghi nhớ:
Khi rút gọn câu, cần chú ý:
- Không làm cho người nghe, người đọc
hiểu sai hoặc hiểu không đầy đủ nội dung
câu nói;
- Không biến câu nói thành một câu cộc
lốc, khiếm nhã.


III – LUYỆN TẬP:



Bài tập 1 : Trong các tục ngữ sau ,câu nào là câu rút
gọn? Những thành phần nào của câu được rút gọn?
Rút gọn như vậy để làm gì?
a) Người ta là hoa đất .
CN

VN

b) Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
VN

c) Nuôi lợn ăn cơm nằm,nuôi tằm ăn cơm đứng.
VN

d) Tấc đất tấc vàng.
VN


Gợi ý:
b, Chúng ta ăn quả nhớ kẻ trồng cây.  Rút gọn CN
c, Người nuôi lợn ăn cơm nằm, người nuôi tằm ăn cơm
đứng.
 Rút gọn CN
d, Chúng ta nên nhớ rằng tấc đất tấc vàng.


Rút gọn CN- VN


Mục đích:
- Làm cho câu gọn hơn, cô đọng, súc tích hơn.
- Ngụ ý là lời khuyên chung mọi người (b,d).
- Nói chung về mọi người (c).


Bài tập 2 : Tìm câu rút gọn trong các đoạn sau. Cho biết
thành phần nào được rút gọn. Hãy khôi phục thành phần
đã được rút gọn. Cho biết vì sao trong thơ, ca dao thường
có nhiều câu rút gọn như vậy.
a)
Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,
Cỏ cây chen lá đá chen hoa.
Lom khom dưới núi tiều vài chú,
Lác đác bên sông chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.
Dừng chân đứng lại trời non nước,
Một mảnh tình riêng ta với ta.

b)
Đồn rằng quan tướng có danh,
Cưỡi ngựa một mình, chẳng phải vịn ai.
Ban khen rằng : “Ấy mới tài”,
Ban cho cái áo với hai đồng tiền.
Đánh giặc thì chạy trước tiên,
Xông vào trận tiền cưỡi khố giặc ra (!)
Giặc sợ, giặc chạy về nhà
Trở về gọi mẹ mổ gà khao quân !



Bài tập 2 : Hãy tìm câu rút gọn trong các ví dụ
dưới đây. Khôi phục những thành phần câu được rút
gọn. Cho biết vì sao trong thơ, ca dao thường có
nhiều câu rút gọn như vậy?
Tôi
a)
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Tôi thấy
Cỏ cây chen lá đá, chen hoa.
Tôi thấy
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Tôi thấy
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Tôi như
Con quốc đau lòng, nhớ nước,
Tôi như
Cái gia gia mỏi miệng, thương nhà.
Tôi
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Tôi cảm thấy chỉ có Một mảnh tình riêng, ta với ta.
(Bà Huyện Thanh Quan)




->(Người ta) Đồn rằng quan tướng có danh
b)
->(Quan tng) Cưỡi ngựa một mình chẳng phải vịn ai
->(Vua)

Ban khen rằng ấy mới tài
->(Vua) Ban cho cái áo với hai đồng tiền .
->(Quan tng)
Đánh giặc thì chạy trc tiên ,
->(Quan tng) Xông vào trận tiền cởi khố giặc ra
Giặc sợ giặc chạy về nhà ,
->(Quan tng) Trở về gọi mẹ mổ gà khao quân!
(Ca dao)


=>Trong ca dao, thơ ca thường có
nhiều câu rút gọn như vậy vì ngôn
ngữ thơ ca luôn đòi hỏi sự cô đọng
súc tích, mặt khác các tác giả thư
ờng muốn giấu mình đi một cách
khiêm tốn.


Bài tập 3: Vỡ sao cu bộ v ngi khỏch trong cõu chuyn di õy hiu lm
nhau? Qua cõu chuyn ny, em rỳt ra c bi hc gỡ v cỏch núi nng?

Mt ri
Một người có việc đi xa dặn con :
- nhà có ai hỏi bảo bố đi vắng nhé!
Sợ con mải chơi quên mất, ông ta viết mấy câu vào giấy, đưa cho con, bảo:
- Có ai hỏi thì cứ đưa cái giấy này
Đứa con cầm giấy bỏ vào túi áo. Cả ngày chẳng thấy ai hỏi. Tối đến , nó
thắp đèn, lấy giấy ra xem, chẳng may để giấy cháy mất.
Hôm sau cú người khách lại chơi, hỏi:
- Bố cháu có nhà không?

Thằng bé ngẩn ngơ hồi lâu, sực nhớ ra, sờ vào túi không thấy giấy, liền nói
- Mất rồi.
Ông khách sửng sốt :
-Mất bao giờ?
-Thưa tối hôm qua.
- Sao mà mất nhanh thế?
- Cháy ạ.
(Truyn ci dõn gian Vit Nam)


*) Cậu bé và người khách hiểu lầm nhau, vì cậu bé khi trả lời
với vị khách đã dùng ba câu rút gọn khiến cho vị khách hiểu sai ý
nghĩa.

=> Qua câu chuyện này, chúng ta rút ra bài học:
- Mất rồi:

Ý cậu bé là tờ giấy mất.

Phải cẩn thậnVịkhi
dùng câu rút gọn, vì dùng
khách hiểu là bố cậu bé mất.
câu
rút gọn không Ýđúng
hiểu
cậu bé có
là tờthể
giấy gây
mất tốira
hôm

qua. lầm.
- Thưa … tối hôm qua:
Vị khách hiểu là bố cậu bé mất tối hôm qua.
- Cháy ạ.:

Ý cậu bé là tờ giấy mất vì cháy.
Người khách hiểu bố cậu bé mất vì cháy.


Bài tập 4
THAM ĂN
Có anh chàng phàm ăn tục uống, hễ ngồi vào mâm là chỉ gắp lấy gắp để,
chẳng ngẩng mặt nhìn ai, cũng chẳng muốn chuyện trò gì. Một lần đi ăn
cỗ ở nhà nọ, có ông khách thấy anh ta ăn uống lỗ mãng quá, bèn lân la
gợi chuyện. Ông khách hỏi :
-Chẳng hay ông là người ở đâu ta ?
Anh chàng đáp :
-Đây .
Rồi cắm cúi ăn.
-Thế ông được mấy cô, mấy cậu rồi ?
- Mỗi.
Nói xong, lại gắp lia gắp lịa.
Ông khách hỏi tiếp :
-Các cụ thân sinh ông chắc còn cả chứ ?
Anh chàng vẫn không ngẩng đầu lên, bảo :
- Tiệt !