THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ

L I NĨI

U

OBO
OK S
.CO
M

S n xu t và l u thơng hàng hố phát tri n đã kéo theo các ph
thanh tốn phát tri n, ph
th c tr

ng th c

ng th c này là s k th a và phát tri n c a ph

c đó. Kh c ph c nh ng nh

c đi m c a ph

b ng ti n m t, thanh tốn khơng dùng ti n m t là ph

ng

ng th c thanh tốn

ng th c thanh tốn m i

u vi t h n, đáp ng m t cách t t h n cho u c u c a s phát tri n kinh t .

Hi n nay

r t nhi u n

c trên th gi i vi c thanh tốn khơng dùng

ti n m t đã tr nên quen thu c v i m i ng
Nam kh i l

i dân, trong khi đó

Vi t

ng thanh tốn khơng dùng ti n m t còn chi m t l r t h n

ch . Thanh tốn khơng dùng ti n m t ch a đ
r ng rãi, th m chí nhi u ng

c ng

i dân ch p nh n

i còn ch a nhìn th y t séc, t m th tín

d ng bao gi . Có th nói m t chúng ta ch a phát huy đ


c tính u vi t

c a thanh tốn khơng dùng ti n m t và nh v y chúng ta ch a t n d ng
h t các đi u ki n t t nh t cho s phát tri n c a n n kinh t .
Hi n nay khi mà thanh tốn b ng ti n m t đang là ph bi n thì vi c tìm
ra gi i pháp cho s phát tri n c a thanh tốn khơng dùng ti n m t là r t c n
thi t tuy r ng đi u đó khơng đ n gi n. Nó đòi h i ph i có s quan tâm, nghiên
c u m t cách đ y đ , ph i có cái nhìn sâu h n, r ng h n. V i mong mu n các

KIL

hình th c thanh tốn khơng dùng ti n m t s ngày càng đ

c ch p nh n r ng

rãi em đã ch n đ tài :“M t s gi i pháp phát tri n các hình th c thanh tốn
khơng dùng ti n m t t i Vi t Nam”.
N i dung chính c a đ tài bao g m :
CH

NG 1 : LÝ LU N CHUNG V

DÙNG TI N M T.

THANH TỐN KHƠNG



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN


§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ
CH

TH C TR NG V

NG 2 :

CÁC HÌNH TH C THANH

TỐN KHƠNG DÙNG TI N M T T I VI T NAM HI N NAY
NG 3 : GI I PHÁP PHÁT TRI N V

CÁC HÌNH TH C

KIL
OBO
OKS
.CO
M

CH

THANH TỐN KHƠNG DÙNG TI N M T
- Gi i h n

tài :V i mong mu n thanh tốn khơng dùng ti n m t s

phát tri n và đ


c ch p nh n r ng rãi, nh t là các cá nhân,

đ án

này em ch t p trung vào hai hình th c thanh tốn là Séc và Th
Thanh Tốn – hai hình th c ti n d ng nh t và các cá nhân nên s
d ng nh t.
it

-

ng c a

án : Ch y u c a đ án là các cá nhân, ng

i tiêu

dùng trong các ho t đ ng thanh tốn.
- Ph

ng pháp nghiên c u :

ây là đ tài r ng, ph c t p và đ

c nhi u ng òi quan tâm, vì v y v i

ki n th c còn h n ch trong ph m vi đ tài này em m i ch d ng l i

vi c


t ng h p l i m t s lý thuy t đã có, tham kh o các tài li u, t p chí, so sánh v i
th c tr ng c a Vi t Nam hi n nay, t đó đ a ra m t s nh n xét ban đ u và
các gi i pháp cho v n đ này.

Do kh n ng phân tích đánh giá th c t và kinh nghi m còn nhi u h n
ch , đ tài r ng, th i gian nghiên c u khơng nhi u cho nên nh ng v n đ đ a
ra, các nh n xét đánh giá và ki n ngh ch c ch n khơng tránh kh i sai sót, l ch
l c. Em r t mong đ

c s ch b o c a các th y cơ giáo đ đ án c a em đ

hồn thi n h n.

Em xin chân thành c m n !

Hà N i, 10/2004.

c



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

KIL
OBO
OKS
.CO
M

Đề án Lý thuyết tài chính tiền tệ




THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ

Ch

ng 1

KIL
OBO
OKS
.CO
M

LÝ LU N CHUNG V THANH TỐN KHƠNG DÙNG TI N M T.
1.1 l u thơng ti n t .

1.1.1 Khái ni m và vai trò c a l u thơng ti n t .

- L u thơng ti n t là s v n đ ng c a ti n t trong n n kinh t đ th c hi n các
quan h th

ng m i, hàng hố, phân ph i thu nh p, hình thành ngu n v n và

phúc l i xã h i.

Có th nói, s l u thơng ti n t trong n n kinh t đóng vai trò nh h th ng

m ch máu trong m t c th s ng, n u h th ng m ch máu này ho t đ ng t t thì c
th s kho m nh và phát tri n, ng

c l i n u h th ng m ch máu này ho t đ ng

tr c tr c, ho c h n th n a là b t c ngh n thì c th s
tri n bình th

ng.

m y u và s khơng th phát

1.1.2 Các hình th c l u thơng ti n t .
L u thơng b ng ti n m t:

1.1.2.1

+khái ni n:
quan h th

ó là s v n đ ng c a ti n m t trong n n kinh t ph c v cho các

ng m i v i quy mơ nh và trong n i b dân c là chính.

ây là hình th c trong đó ti n t và hàng hố đ ng th i v n đ ng v i nhau.
+

u đi m :

ây là hình th c đ n gi n, chu chuy n nhanh, khơng gây ách t c


trong chu chuy n và nó có hi u qu kinh t cao đ i v i ng
+ Nh

i tham gia l u thơng.

c đi m :

- T n kém v m t chi phí l u thơng ti n t nh : in n, b o qu n, t ch c
l u thơng…

- Gây ra nh ng hi n t
- N n ti n gi .

ng tiêu c c xã h i : Tr m c p, r a ti n, tr n thu …



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ
1.1.2.2 L u thơng khơng dùng ti n m t:

+ khái ni m: ây là hình th c l u thơng trong đó ti n t và hàng hố v n đ ng
t ơng đ i đ c l p v i nhau, đáp ng cho nhu c u thanh tốn v i quy mơ l n, thơng
ng là các doanh nghi p.
+ Nh

KIL
OBO

OKS
.CO
M

th

c đi m :

- Ph i có trình đ nh t đ nh m i tham gia đ

c.

- M i thanh tốn ph i thơng qua ngân hàng.

- Trang b c s v t ch t ban đ u khá t n kém.
-V n đ b o m t.
+

u đi m :

- Kh c ph c đ
- T ng c

c m t ph n chi phí l u thơng.

ng kh n ng ki m sốt c a nhà n

c, c a ngân hàng.

- T o ra s v n minh l ch s trong thanh tốn


1.2 S c n thi t ph i phát tri n các hình th c thanh tốn khơng dùng ti n
m t.

1.2.1 Ngu n g c c a thanh tốn khơng dùng ti n m t.
Trong xã h i lồi ng

i, n u còn s n xu t hàng hố và l u thơng hàng hố, thì

s t n t i c a m i quan h Ti n – Hàng là m t t t y u khách quan.

ó là m i quan

h bi n ch ng, tác đ ng l n nhau.

Theo ti n trình l ch s hình thành ti n t , đ ng ti n đã có nh ng b

c phát

tri n t th p đ n cao. Trong n n kinh t t nhiên khép kín, do nhu c u còn r t đ n
gi n con ng

i t s n xu t đ

c nh ng gì mình c n và do đó h khơng có nhu c u

trao đ i. Khi xã h i phát tri n và m r ng h n, h th y r ng mình khơng th t s n
xu t m i th mà mình c n do nhi u lý do, lúc này nhu c u trao đ i xu t hi n và v n
đ là trao đ i nh th nào. V n đ trùng l p nhu c u xu t hi n. Nh ng khơng ph i




THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ
lúc nào và

đâu c ng có s trùng l p nhu c u. Mu n trao đ i đ

ta ngh t i m t hàng hố mà nhi u ng

c hàng hố ng

i

i cùng c n, đó là v t đ ng ra làm v t ngang

giá chung – hình th c đ u tiên c a ti n t . Lúc đ u v t ngang giá chung r t đ n
trong trao đ i ng

KIL
OBO
OKS
.CO
M

gi n, nó có th là v sò v h n hay con bò, mi ng đ ng…Do u c u thu n ti n
i ta th y r ng c n ph i có v t ngang giá chung th nào đó d v n

chuy n, d chia nh , khơng hao mòn và có th tích tr dùng cho sau này. Con

ng

i đã ch n vàng.

S n su t hàng hố ngày càng phát tri n, hàng hố đ a vào l u thơng càng
nhi u, đòi h i ph i có thêm l

ng ti n đ a vào thêm đáp ng nhu c u c a hàng hố

đ a vào l u thơng. H n n a ng

i ta th y r ng trong mua bán ch u, t gi y ghi n

c ng có giá tr nh ti n v y. Ti n gi y ra đ i và nó đã giúp cho vi c trao đ i hàng
hố di n ra thu n l i h n r t nhi u.

Nh ng s n xu t khơng ng ng phát tri n, kh i l

ng ti n đ a vào l u thơng

ngay m t l n, đ c bi t là khi có l m phát. Ti n gi y b c l nh ng h n ch nh t đ nh
nh : Chi phí in n, b o qu n, ti n gi , ki m đ m…H n n a trong n n kinh t phát
tri n nh ngày nay kh i l

ng ti n trong m t giao d ch là r t l n, n u thanh tốn

b ng ti n m t thì rõ ràng là b t ti n. Nh v y đòi h i ph i có ph
tốn m i u vi t h n kh c ph c đ

ng th c thanh


c nh ng h n ch trên, phù h p v i m t giai

đo n phát tri n kinh t m i.Thanh tốn khơng dùng ti n m t xu t hi n nh m t t t
y u, th hi n b
t .

c phát tri n và hồn thi n

đ nh cao c a l ch s phát tri n c a ti n

1.2.2 S c n thi t phát tri n thanh tốn khơng dùng ti n m t.
Thanh tốn là c u n i gi a s n xu t, phân ph i, l u thơng và tiêu dùng.

ng

th i nó c ng là khâu m đ u và là khâu k t thúc c a q trình tái s n xu t xã h i.
T ch c t t cơng tác thanh tốn nói chung s t o đi u ki n cho q trình s n xu t
kinh doanh đ

c ti n hành m t cách trơi ch y nh p nhàng. Ng

c l i vi c thanh

tốn b tr c tr c, ách t c thì q trình s n xu t kinh daonh s lâm vào trì tr .



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN


§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ

Hi n nay khi mà n n kinh t th gi i đã phát tri n sang m t giai đo n m i, lúc
này ngân hàng ph i phát huy đ y đ các ch c n ng c a mình đó là trung tâm thanh
tốn trong n n kinh t .

KIL
OBO
OKS
.CO
M

đây ta hi u thanh tốn khơng dùng ti n m t là s v n đ ng c a ti n t v i
ch c n ng là ph ong ti n thanh tốn gi a các t ch c cá nhân trong xã h i b ng
cách trích chuy n v n ti n t t tài kho n này sang tài kho n khác ho c b ng cách
bù tr l n nhau thơng qua vai trò trung gian thanh tốn c a ngân hàng hay các t
ch c tín d ng khác.

i v i n n kinh t th tr
l n.
+

ng thanh tốn khơng dùng ti n m t có vai trò r t

i v i n n kinh t nói chung :

- Thanh tốn khơng dùng ti n m t khơng ch ph c v cho các ho t đ ng c a các
t ch c, cá nhân mà nó còn góp ph n m r ng các quan h kinh t khác trong n n
kinh t qu c dân.


- Thúc đ y nhanh q trình ln chuy n hàng hố , v t t , t ng nhanh t c đ l u
chuy n v n trong n n kinh t .
+

i v i ngân hàng :

- Thanh tốn khơng dùng ti n m t giúp cho ngân hàng t p chung đ

c các

ngu n v n trong dân c .

- Giúp cho ngân hàng có đ
đ nh và an tồn.

c kho n thu t phí cung c p d ch v thanh tốn n

- T o đi u ki n cho Ngân hàng nhà n

c ki m sốt và đi u ti t l

ng ti n đi

vào l u thơng, t đó có các chính sách phù h p tác đ ng vào n n kinh t .
-V i vai trò là các trung gian tài chính vi c thanh tốn qua ngân hàng giúp cho
vi c thu th p các ngu n thơng tin v doanh nghi p và s chuy n d ch v n trong n n
kinh t . T o đi u ki n cho vi c th m đ nh các d án đ u t đ

c t h n.




Đề án Lý thuyết tài chính tiền tệ
i v i xó h i :
- T o mụi tr
- Giỳp ng
ngõn hng.

ng thanh toỏn v n minh, l ch s , thu n ti n v nhanh chúng.
i dõn cú thúi quen thanh toỏn qua ngõn hng v s d ng cỏc d ch v

KIL
OBO
OKS
.CO
M

+

THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

- H n ch n n ti n gi , r a ti n, thnh l p cỏc qu en



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Đề án Lý thuyết tài chính tiền tệ

1.3 Cỏc hỡnh th c thanh toỏn khụng dựng ti n m t.

Theo quy t nh 22/NH 21/01/1994 do Th ng c Ngõn hng nh n

c ỏp d ng trong h th ng

KIL
OBO
OKS
.CO
M

hnh, cỏc hỡnh th c thanh toỏn khụng dựng ti n m t

c ban

ngõn hng bao g m : Sộc, U nhi m chi, U nhi m thu, Th tớn d ng, Ngõn phi u
thanh toỏn, Th thanh toỏn.

Quy t nh 22/Q -NH1 ngy 21/12/1994 c a Th ng c Ngõn hng Nh
n

c Vi t Nam l v n b n h

ng d n y nh t v TTKDTM. Tuy nhiờn, b n

thõn n i dung v n b n ny c n nhi u b t c p.

i u 7 Quy t nh a ra cỏc h nh

th c TTKDTM: s c, y nhi m chi - chuy n ti n, y nhi m thu, th tớn d ng, ngõn
phi u thanh toỏn, th thanh toỏn. M t s chuyờn gia cho r ng ngõn phi u thanh toỏn

khụng ph i l TTKDTM m ch ng qua l m t lo i ti n m nh giỏ l n. C n n u coi
y nhi m chi - chuy n ti n l m t th th c TTKDTM th l sai v kh i ni m, v
nhi m chi l m t th th c thanh to n, nh ng chuy n ti n l i l ph
toỏn...

y

ng th c thanh

G n õy nh t theo quy t nh s 235/2002/Q -NHNN ngy 27/03/2002 c a
th ng c NHNN v vi c ch m d t vi c phỏt hnh trỏi phi u thanh toỏn. Theo ú
k t ngy 1/4/2002 NHNN s khụng phỏt hnh ngõn phi u thanh toỏn n a. V y
nờn v i n i dung chớnh c a ti l cỏc hỡnh th c thanh toỏn khụng dựng ti n m t
hi n nay t i Vi t Nam nờn em xin khụng c p n hỡnh th c thanh toỏn b ng
ngõn phi u thanh toỏn, U nhi m thu, U nhi m chi.
1.3.1 Thanh toỏn b ng Sộc.

Sộc l m t t m nh l nh tr ti n vụ i u ki n do m t khỏch hng c a ngõn
hng ra l nh cho ngõn hng trớch m t s ti n nh t nh trờn ti kho n c a mỡnh m
t i ngõn hng tr cho ng

t ch c kinh t hay cỏ nhõn ).

i c m Sộc ho c cho ng

i

c ch nh trờn t Sộc (




THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ

Séc là m t m nh l nh, ch khơng ph i là m t u c u, do đó khi nh n đ
Séc Ngân hàng ch p nh n vơ đi u ki n, tr tr

ng h p tài kho n c a ng

c

i phát

hành khơng đ ho c khơng có ti n tr .
c ta quy đ nh v x ph t

KIL
OBO
OKS
.CO
M

C ch thanh tốn khơng dùng ti n m t c a n

nh ng t Séc phát hành q s d ti n g i ho c ti n l u ký nh sau :
+ Ng

i phát hành Séc ph i ch u ph t b ng 30% s ti n phát hành q s d .


+ Ng

i phát hành Séc ph a ch u ph t v ch m tr ( k t ngày t Séc quay v

ngân hàng ph c v ng
Ngồi ra n u ng
hàng nhà n

c trung

i phát hành Séc đ n ngày có đ ti n thanh tốn).

i ch tài kho n vi ph m phát hành Séc đ n t th hai, Ngân
ng s thơng báo đ n t t c các ngân hàng, khách hàng phát

hành Séc q s d s b đình ch vi c s d ng lo i Séc đó, th i gian đình ch t i
thi u là 3 tháng. Tr

ng h p vi c vi ph m ngun t c phát hành Séc d n t i h u

qu nghiêm tr ng thì Ng
lu t.

i phát hành Séc s b truy t theo quy đ nh c a pháp

Các lo i Séc bao g m :

- Séc chuy n kho n.

Séc chuy n kho n – Séc thơng th


ng là lo i Séc đ

c s d ng r ng

rãi, nó có giá tr thanh tốn nh ti n t , do đó trên t séc ph i có đ y đ nh ng y u
t b t bu c theo lu t đ nh. Thơng th

ng séc đ

c in s n, ng

i phát hành ch vi c

đi n vào ch quy đ nh b ng lo i m c khơng phai.

Vi c ghi trên t séc ph i b o đ m tính h p l , h p pháp đ i v i vi c s
d ng Séc. Séc chuy n kho n c ng nh các lo i séc khác ch có hi u l c trong
ph m vi th i h n nh t đ nh. B i v y trong th i h n hi u l c c a t Séc ngân hàng
ph i thanh tốn ngay khi ng

i th h

ng Séc n p Séc vào ngân hàng. C ch s

d ng Séc chuy n kho n hi n nay quy đ nh : Th i h n hi u l c c a Séc là 10 ngày
và séc chuy n kho n ch đ

c áp d ng thanh tốn gi a các khách hàng có tài kho n




THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Đề án Lý thuyết tài chính tiền tệ

m t chi nhỏnh ngõn hng ho c khỏc chi nhỏnh ngõn hng cú tham gia thanh toỏn
bự tr v giao nh n ch ng t tr c ti p hng ngy.

KIL
OBO
OKS
.CO
M

- Sộc b o chi v Sộc nh m c.
Sộc b o chi v Sộc nh m c l lo i Sộc xỏc nh n

c ngõn hng b o m

kh n ng thanh toỏn v ch ng l i vi c phỏt hnh kh ng.
- Sộc chuy n ti n.

Sộc chuy n ti n hay Sộc chuy n ti n c m tay l m t lo i chuy n ti n

cs

d ng theo yờu c u c a khỏch hng. Vi c chuy n ti n m t gi a cỏc t nh thnh ph
qua ngõn hng


c cỏc ngõn hng th c hi n b ng ph

b ng i n n a ch ng

ng th c chuy n ti n nhanh

i l nh ti n, ho c c p sộc chuy n ti n cho khỏch hng.

- Sộc cỏ nhõn.
Sộc cỏ nhõn

c ỏp d ng i v i khỏch hng cú ti kho n ti n g i ng tờn

cỏ nhõn t i ngõn hng thanh toỏn ti n hng hoỏ, d ch v v cỏc kho n thanh toỏn
khỏc.

Hi n nay theo quy nh c a ngõn hng Sộc cỏ nhõn cú s ti n trờn 5 tri u ph i
lm th t c b o chi Sộc, ng

i th h

ng ph i yờu c u ng

CMND ki m tra v ch nh n Sộc do ớch thõn ng

i phỏt Sộc xu t trỡnh

i cú tờn trờn v sau t Sộc v

ph i ký tờn t i ch .


Th i h n hi u l c c a Sộc cỏ nhõn l 10 ngy v ch
gi a cỏc khỏch hng cú ti kho n

c ỏp d ng thanh toỏn

m t chi nhỏnh ngõn hng ho c khỏc chi nhỏnh

ngõn hng cú tham gia thanh toỏn bự tr v giao nh n ch ng t tr c ti p hng ngy.
1.3.2 Thanh toỏn b ng hỡnh th c th thanh toỏn.
Th thanh toỏn l m t ph

ng ti n thanh toỏn hi n i vỡ nú g n v i k thu t

tin h c ng d ng trong ngõn hng. Th thanh toỏn do ngõn hng phỏt hnh v bỏn
cho khỏch hng c a mỡnh ( cỏc doanh nghi p, cỏ nhõn ) thanh toỏn ti n hng



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Đề án Lý thuyết tài chính tiền tệ
hoỏ, d ch v , thanh toỏn n v l nh ti n m t.

m ts n

c cỏc hóng, cỏc cụng ty

l n c ng phỏt hnh th thanh toỏn thu ti n bỏn hng c a hóng mỡnh.
Th thanh toỏn bao g m th t v th i n t . Th t l lo i th dựng k thu t


KIL
OBO
OKS
.CO
M

b ng t ghi v c thụng tin trờn th . Th i n t l lo i th cú g n b nh vi
i n t trờn th , ghi v c thụng tin qua b nh vi i n t .
Cú 3 lo i th thanh toỏn

c ỏp d ng :

- Th thanh toỏn khụng ph i ký qu .
Ng

i s d ng th khụng ph i l u ký ti n vo ti kho n m b o thanh

toỏn. C n c thanh toỏn l s d ti kho n ti n g i c a ng

i ch s h u th m

t i ngõn hng v i h n m c t i a do ngõn hng quy nh. H n m c

c ghi vo b

nh c a th n u l th i n t , vo gi i b ng t n u l th i n t .
n

c ta quy nh th thanh toỏn khụng ph i ký qu l lo i th A. nú


d ng cho nh ng khỏch hng cú quan h tớn d ng, thanh toỏn t t v th

c ỏp

ng xuyờn,

cú tớn nhi m v i ngõn hng.

- Th thanh toỏn ph i ký qu tr
Ng

c t i ngõn hng .

i s d ng th ph i l u ký m t s ti n nh t nh vo ti kho n m b o

thanh toỏn. S ti n ký qu l h n m c c a th v
Lo i th ny
hng.

c quy nh l lo i th B, nú

c ghi vo b nh c a th .
c ỏp d ng v i m i lo i khỏch

- Th tớn d ng.

Th tớn d ng l lo i th khụng ph i ký qu v
ỏp d ng i v i nh ng khỏch hng


h n m c tớn d ng v

Ch

c quy nh l lo i th C. Nú

c

c vay v n ngõn hng. M c ti n cho vay l
c ghi vo b nh c a th .
ng 2



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ

TH C TR NG V CÁC HÌNH TH C THANH TỐN KHƠNG DÙNG
TI N M T

KIL
OBO
OKS
.CO
M

T I VI T NAM HI N NAY.

2.1 Nh ng quy đ nh mang tính ngun t c trong thanh tốn khơng dùng ti n

m t.

Thanh tốn khơng dùng ti n m t là nghi p v trung gian c a ngân hàng,
nghi p v này có liên quan ch t ch đ n quan h trao đ i hàng hố và d ch v c a
t t c các t ch c cá nhân trong n n kinh t .

ho t đ ng thanh tốn khơng dùng

ti n m t di n ra thu n l i, an tồn, b o đ m quy n l i c a các bên tham gia, c n
ph i th ng nh t cơng tác t ch c và có nh ng quy đ nh c th . Ngân hàng nhà n

c

đã có quy đ nh nh sau :
2.1.1 Quy đ nh chung.

Các doanh nghi p, c quan nhà n

c, đồn th , cá nhân đ

c quy n l a ch n

ngân hàng đ m tài kho ngiao d ch và th c hi n thanh tốn.

Vi c m tài kho n thanh tốn t i ngân hàng, kho b c nhà n
qua tài kho n đ

c ghi b ng đ ng Vi t Nam. Tr

c thì th c hi n


ng h p ghi b ng ngo i t ph i

th c hi ntheo quy ch qu n lý ngo i h i c a chính ph Vi t Nam ban hành.
2.1.2 Quy đ nh đ i v i ngân hàng.

Th c hi n u thác thanh tốn c a ch tài kho n, b o đ m chính xác, an tồn,
thu n ti n. Các ngân hàng và kho b c có trách nhi m chi tr b ng ti n m tho c
chuy n kho n trong ph m vi s d ti n g i theo u c u c a ch tài kho n.
Ki m tra kh n ng thanh tốn c a ch tài kho n tr
và đ

c khi th c hi n thanh tốn

c u quy n t ch i thanh tốn n u tài kho n khơng đ ti n, đ ng 1th i

khơng ch u trách nhi m v nh ng n i dung liên đ i c a bên khách hàng.



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Đề án Lý thuyết tài chính tiền tệ

N u thi u sút trong quỏ trỡnh thanh toỏn, gõy thi t h i cho khỏch hng thỡ ngõn
hng v kho b c ph i cú trỏch nhi m b i th

ng thi t h i v tu theo m c thi t

h i m cú th b x lý theo phỏp lu t.


KIL
OBO
OKS
.CO
M

Khi th c hi n cỏc d ch v thanh toỏn cho khỏch hng ngõn hng
theo quy nh c a th ng c Ngõn hng nh n

c thu phớ

c.

2.1.3 Quy nh i v i khỏch hng.

m b o th c hi n thanh toỏn y k p th i, cỏc ch ti kho n ph i cú
ti n trờn ti kho n, m i tr

ng h p thanh toỏn quỏ s d l ph m phỏp v ph i x

lý theo quy nh c a phỏp lu t.

Ch ti kho n ph i l p ch ng t theo m u in s n do ngõn hng n hnh v cỏc
ch ng t ph i y cỏc y u t quy nh v m u, ch ký d ng ký t i ngõn hng.
2.2 Th c tr ng v cỏc hỡnh th c thanh toỏn khụng dựng ti n m t.
ó cú m t th i, vi c ki m soỏt ti n m t t n qu

c th c hi n rỏo ri t, t


tr ng thanh toỏn khụng dựng ti n m t (qua ngõn hng) t ng cao, thanh toỏn b ng
ti n m t gi m m nh. Nh ng bi n phỏp hnh chớnh ú khụng phự h p v i c ch th
tr

ng.

m t

n nay, nhi u chuyờn gia ngõn hng cho r ng thanh toỏn khụng dựng ti n

Vi t Nam v n chi m t l th p, kho ng 30% t ng doanh s thanh toỏn trong

n n kinh t . Nhi u nghỡn t ng ti n m t ang r i rỏc trong t ng cỏ nhõn, gia ỡnh,
qu c quan, n v , doanh nghi p thanh toỏn tr c ti p khi mua hng, k c mua
b t ng s n tr giỏ hng t ng. S d ng ti n m t ph bi n trong thanh toỏn v a
gõy nhi u lóng phớ, v a l k h l n cho n n tham nh ng, buụn l u, tr n thu lu n
lỏch, l n tr n s ki m soỏt c a Nh n

c v xó h i.

(thờm vao trong ia ,hihhihihi)
Trong th i k t p trung bao c p, Nh n
tr

ng l n v vi c s d ng ph

c ta c ng r t quan tõm ra nh ng ch

ng ti n thanh toỏn khụng dựng ti n m t trong n n




THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ
kinh t . Tuy nhiên, do nh h

ng c a c ch m nh l nh hành chính quan liêu cùng

v i h th ng ngân hàng m t c p, vi c m r ng thanh tốn chuy n kho n ch phát
huy hi u l c trong b ph n kinh t nhà n
ch tr
ph

c tơn tr ng đúng m c chính là lý do làm cho nh ng

KIL
OBO
OKS
.CO
M

ch th thanh tốn khơng đ

c. L i ích chính đáng và h p pháp c a

ng nói trên tr nên kém th c thi, th m chí còn b bi n d ng tr thành

ng ti n th hi n quy n l c nh m m c đích gây sách nhi u, phi n hà. Tr


c

n m 1985, thanh tốn khơng dùng ti n m t chi m 80%, nh ng trong cu c l m phát
phi mã 1985 – 1988, thanh tốn khơng dùng ti n m t sút gi m ghê g m vì ti n m t
khan hi m đ n m c các ngân hàng qu c doanh khi đó, v i th đ c quy n, đã kh t
chi ti n m t. M t cái séc chuy n kho n n p vào ngân hàng ph i 15 ngày sau m i
tính ra b ng ti n m t đ

c.

Th c t trên đã nh h

ng r t l n t i ho t đ ng thanh tốn khơng dùng ti n

m t hi n nay, nh t là khi n n kinh t đã chuy n sang c ch th tr

ng. M i vi c l i

tr nên “q đà” khi xã h i khơng ch p nh n r ng rãi các hình th c thanh tốn
khơng dùng ti n m t. H th ng thanh tốn thơng qua đ nh ch tài chính – ngân
hàng m c dù có b

c phát tri n v

t b c so v i tr

c đây, nh ng nhìn chung còn

b t c p trong xu th h i nh p qu c t , ch a đi vào cu c s ng, th m chí còn r t xa l
v i đ i đa s dân c .


Th c tr ng xã h i n

c ta v n là “m t qu c gia s d ng q nhi u ti n m t” nh

nh n xét c a nhi u khách n

c ngồi. Th c tr ng đó theo Phó Th T

ng Nguy n

T n D ng : “…làm cho vi c đi u hồ l u thơng ti n t và qu n lý kho qu r t khó
kh n, phân tán, t n kém, nh h

ng r t l n đ n vi c hi n đ i hố cơng ngh ngân

hàng và c u trúc l i h th ng…”.
2.2.1 Thanh tốn b ng Séc.

Ngày 9/5/1996, chính ph đã ban hành ngh đ nh 30 v phát hành và s
d ng Séc. Ngày 27/12/1996 Ngân hàng nhà n
h

c đã ban hành thơng t

07

ng d n vi c thi hành ngh đ nh trên c a chính ph . Nh ng v n b n pháp quy




THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Đề án Lý thuyết tài chính tiền tệ

v phỏt hnh v s d ng Sộc cú hi u l c h n 5 n m nay. Nh ng, Sộc v n ch a
i vo cu c s ng. Nh v y, nh ng v n b n phỏp quy trờn, nh t l thụng t 07
c a Ngõn hng nh n

c cú nh ng i m ch a phự h p, nờn Sộc ch a i vo

KIL
OBO
OKS
.CO
M

cu c s ng. Ta cú th th y rừ i u ny qua cỏc con s th ng kờ v thanh toỏn
khụng dựng ti n m t t i TP. H Chớ Minh.

TP.HCM l m t thnh ph l n cú t c phỏt tri n v thu nh p bỡnh quõn u
ng

i cao nh t c n

c. Nh ng cỏc hỡnh th c thanh toỏn khụng dựng ti n m t c ng

phỏt tri n r t ỡ ch.Thanh toỏn b ng u nhi m chi

c a chu ng nh t trong


khõu thanh toỏn do th t c n gi n, hi n ang chi m v trớ tuy t i trong khõu
thanh toỏn gi a cỏc th nhõn v phỏp nhõn khỏc nhau trong n n kinh t . Tớnh h t 6
thỏng u n m nay, th th c ny chi m t tr ng 90,97% t ng doanh s thanh toỏn
khụng dựng ti n m t. Trong khi ú, t tr ng thanh toỏn b ng sộc qua ngõn hng cũn
r t khiờm t n, t tr ng ny ch l 0,31% trong t ng doanh s thanh toỏn khụng
dựng ti n m t t i Tp.HCM tớnh n 6 thỏng u n m nay. Cũn u nhi m thu, t
tr ng thanh toỏn c ng r t th p, ch b ng 2,07% t ng doanh s thanh toỏn khụng
dựng ti n m t. V y vỡ sao cỏc cụng c thanh toỏn khụng dựng ti n m t

m t ụ th

l n nh Tp.HCM l i phỏt tri n ch m v l ch l c nh v y? d u r ng khụng ph i
chỳng khụng th y

c tỏc d ng tớch c c c a nú.

õy l m t vớ d , d n ch ng th c t :

V a qua, cỏc doanh nghi p (DN) l p rỏp xe g n mỏy hai bỏnh ú mua linh
ki n c a c c DN s n xu t trong n

c, th c hi n n i a hoỏ, v i s ti n h n t

ng, thanh toỏn m t l n b ng ti n m t tr n thu . X y ra hi n t

ng ny m t

ph n l do d ch v thanh toỏn khụng dựng ti n m t c a ngõn hng (NH) ch a phỏt
tri n, Chớnh ph ch a ban hnh c ch ; ph m vi v s ti n t i a

b ng ti n m t.

c thanh to n

- M c dự cú nhi u cụng c thanh toỏn hi n i xu t hi n, nh ng sộc v n l m t
cụng c thanh toỏn ph bi n trờn th gi i. Ph n l n

cỏc n

c u cú Lu t sộc



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ
riêng, ho c séc s đ

c quy đ nh trong lu t Th

ng M i, ho c n u khơng s s

d ng ngay Lu t Th ng nh t v séc, nên khi s d ng séc tính pháp lý r t cao, quy n
l i c a ng

c đ m b o. Còn

Vi t Nam ch a có lu t Séc, trong

ng m i c ng khơng quy đ nh mà m i ch đ


c ban hành d

KIL
OBO
OKS
.CO
M

Lu t Th

i s d ng séc đ

đ nh c a Chính ph . Song th c t Ngh đ nh này và Thơng t

h

i d ng Ngh
ng d n c a

NHNN đ th c hi n Ngh đ nh v séc còn nhi u đi m ch a phù h p, do v y tính
kh thi khơng cao, tính pháp lý ch a đ m b o v ng ch c, quy n l i và ngh a v c a
nh ng ng

i tham gia s d ng séc khơng rõ ràng.

NGUN NHÂN.
-

M t là, v n đ m tài kho n :


Trong thơng t c a Ngân hàng nhà n

ch

ng d n thi hành Ngh đ nh 30 v

phát hành và s d ng séc ch a phù h p v i thơng l qu c t và v n b n pháp quy
c a Ngân hàng nhà n

c. Trong thơng t 07 dùng ngơn t “tài kho n thanh tốn”

trong khi đó h thơng k tốn c a ngân hàng th

ng m i do Ngân hàng nhà n

c

ban hành ch có tài kho n ti n g i khơng k h n và tài kho n ti n g i có k h n.
Trên th gi i, doanh nghi p, cá nhân cùng m t lúc m hai tài kho n ti n g i t i
ngân hàng và ch tài kho n ti n g i khơng k h n m i có quy n rút ti n m t ho c
thanh tốn khơng dùng ti n m t.
-

Hai là, Hình th c t Séc do Ngân hàng nhà n

c thi t k khơng phù

h p v i th c t .


Theo m u Séc kèm theo thơng t 07 c a Ngân hàng nhà n
hành Séc ngồi vi c ghi h tên ng

i th h

ph , ph i g p nhau m i th c hi n đ

i phát

ng còn ph i gi s ngày c p và n i c p

CMND ; s hi u tài kho n ti n g i khơng k h n và đ a ch ng
này th c t r t khó th c hi n. Ng

c, ng

iphát hành Séc và ng

i th h

i th h

c n i dung t Séc này u c u.

ng.

i u

ngr cùng thành




THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ

N i dung trên là khơng c n thi t mà nên dành cho chi nhánh ngân hàng ho c
kho b c nhà n

c ti p nh n t Séc. Khi đó ng

i th h

ng Séc ph i xu t trình Séc

cùng ch ng minh th .
ng và ch tài kho n.

KIL
OBO
OKS
.CO
M

Trên t Séc đòi h i hai ch ký : K tốn tr

i u này

gây phi n ph c cho bên phát hành Séc. Các chun gia cho r ng trên t Séc ch c n
m t ch ký c a ch tài kho n ho c ng

-

id

c ch tài kho n u quy n.

Ba là, ph m vi thanh tốn c a Séc qúa h p.

Nh trong ph n lý lu n chung ta đã th y thanh tốn b ng séc có ph m vi khá
h p, khơng cho thanh tốn ngồi h th ng, ngồi đ a bàn thành ph nên b h n ch .
Th t c ln chuy n séc c ng ch m vì còn u c u ghi n tr
Tr

c, ghi n sau.

ng h p 2 đ n v mua bán có tài kho n t i 2 n i khác nhau, ph i m t th i gian

chuy n cho ngân hàng bên mua đ ghi n tr

c r i ngân hàng bên bán m i đ

c

ghi có sau vào tài kho n đ n v bán. Vi c này áp d ng v i c séc b o chi gây khơng
ít phi n hà cho khách vì ph i l u ký ti n trên tài kho n mà khơng rút ng n đ

c

th i gian ln chuy n ch ng t .1


- V i các d ch v thanh tốn, vi c s d ng các cơng c thanh tốn ban hành theo
Ngh đ nh 91/CP, Quy đ nh 22-NH và Thơng t 08 c a Ngân hàng Nhà n
kinh doanh th

cv

ng m i hi n nay khơng còn phù h p v i th c t . Các hình th c

thanh tốn nh séc đ nh m c, th tín d ng hồn tồn khơng đ
chuy n ti n ch đ

c s d ng, séc

c s d ng r t ít.

- M t s th t c còn r

m rà nh trong ch đ quy đ nh khi mua séc, ch tài

kho n ph i l p gi y đ ngh bán séc, đ ng th i u nhi m chi trích tài kho n ti n
g i đ mua séc, hay lo i ch ng t cho cùng m t n i dung. M t s tr
nh ng

i th h

ng h p

ng séc n p séc vào ngân hàng q th i h n thanh tốn, đ n v

thu h chuy n séc ch m cho đ n v thanh tốn... ph i đ n UBND xã, ph


ng

n i c trú ho c đóng tr s đ xin xác nh n lý do b t kh kháng. Quy đ nh này



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ

khi n cho cơng chúng cân nh c vi c l a ch n s d ng séc vì các c quan ch c
n ng nói trên ch a ch c đã am t

ng v séc đ d dàng xác nh n trên ch ng t .

Do đó, c n xác đ nh rõ th nào là y u t "b t kh kháng" đ các c quan ch c

KIL
OBO
OKS
.CO
M

n ng có th d dàng xác nh n.
V i tài kho n cá nhân, ch đ

c u quy n t ng l n phát hành séc ho c u quy n

trong m t th i gian nh t đ nh, m i l n u quy n ph i ra UBND huy n, qu n xác

nh n.

i v i pháp nhân, ch tài kho n là ng

i tồn quy n ch u trách nhi m v s

d ng tài kho n c a mình. M i khi u quy n t m th i cho ng

i khác, ch tài kho n

c ng ph i ra UBND qu n huy n xác nh n là đi u vơ lý.

i v i th i h n hi u l c,

n u ch cho phép có 15 ngày thì q ng n so v i thơng l

các n

hay 1 n m. Do hi n nay, séc đ

c phép chuy n nh

hi u l c c a t séc s làm cho ng

i th h

c khác 6 tháng

ng nên n u kéo dài th i h n


ng séc an tâm h n, khơng ph i lo đi

minh ch ng y u t b t kh kháng t i các c quan ch c n ng. Theo các chun gia,
khơng c n ghi đ a ch ng

i phát hành séc vì h đã có tài kho n tín d ng, và đ a ch

c a h đã l u trong h s m tài kho n. C ng khơng c n ghi s ch ng minh nhân
dân c a ng
ng

i th h

ng trên t séc vì m t khi séc đã cho phép chuy n nh

i th c s trình séc lãnh ti n

ngân hàng có th khơng ph i là ng

có tên ghi trên séc, còn v i séc vơ danh thì ng

i nào trình séc ng

ng thì

i th h

ng

i đó l nh ti n.


2.2.2 Th thanh tốn.

Thanh to n b ng th , d c n kh khi m t n nh ng đ
chi u h

c coi là kh quan và có

ng phát tri n v đang h p d n cá nhân s d ng. Sau th i k hồng kim

nh ng n m đ u th p k 90, t nh h nh s d ng th t n d ng t i Vi t Nam đó ch ng
h n l i, và ch g n đây m i sơi đ ng l n v i s tham gia c a nhi u ngõn hàng ph t
hành và thanh to n.

Ta có th th y th c tr ng c a ho t đ ng thanh tốn th qua s phát tri n và
m t s v n đ c a hình th c thanh tốn này
1

Theo th i báo ngân hàng ngày 11/1/2002

các ngân hàng l n t i Vi t Nam.



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Đề án Lý thuyết tài chính tiền tệ

2.2.2.1 Cỏc ngõn hng trong cu c ua ATM .
Theo ụng Nguy n Thanh To i, phú t ng giỏm c Ngõn hng chõu (ACB):

R i õy, trong cu c ua s d ng th rỳt ti n t ng, cỏc ngõn hng VN s i vo

KIL
OBO
OKS
.CO
M

v t xe nh t ng x y ra t i Singapore: m t siờu th cú t i hng ch c mỏy rỳt ti n.
Automated Teller Machine (ATM) l h nh th c ang
th

c nhi u ngõn hng

ng m i phỏt tri n, ch y u t i cỏc thnh ph l n, nh m gi m t i nhu c u giao

d ch b ng ti n m t. Mỏy ny cho phộp ch ti kho n cú th rỳt, chuy n ti n, xem s
d ti kho n

Hi n nay, Ngừn hng u t
Vietcombank ang rỏo ri t th
l p thờm 100 mỏy
ATM kh p c n

phỏt tri n, Ngõn hng cụng th

ng, ACB,

ng th o cỏc h p ng thuờ ch t mỏy ATM. S


m t s t nh, thnh trong c n

c. V hi n ang cú 400 mỏy

c.

Gi i bi toỏn u t phỏt tri n d ch v th thanh toỏn khụng ph i d , c n cú
th i gian cho nhõn viờn lm quen v i cụng vi c m i c ng nh khỏch hng ch p
nh n s d ng ti n ớch m i. Vietcombank b t u phỏt hnh th ny t n m 1993,
nh ng n thỏng 12/1999 ph i cho ng ng ho t ng v kh ng hi u qu .
Chi phớ mua mỏy (30.000 USD/mỏy) khụng t n b ng chi phớ v n hnh h
th ng mỏy. M i n m, ACB ú ph i chi b c t cho trung từm th ho t ng, trong
khi ph i m t n 5 n m, trung tõm ny m i lm ra lúi.
Ngõn hng Nh n

c TP HCM v a khuy n ngh cỏc ngõn hng th

ng m i

nờn cõn nh c khi u t v phỏt tri n h th ng ATM sao cho hi u qu . Do thi u
ph i h p trong khõu phỏt hnh th nờn th c a ngõn hng no ch cú th rỳt

c

ti n t mỏy c a ngõn hng ú.

Do v y, n u mu n t o thu n l i cho ng

i r t ti n th c ng m t n i cụng


c ng, ph i trang b nhi u lo i mỏy c a t ng ngõn hng khỏc nhau, r t lúng ph .



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ
Tr n th c t , h u h t c c m y r t ti n hi n ch đ
hàng, ch a có t i n i cơng c ng, do v y ít ng

i s d ng.

Ch a th ng n ch n n n dùng th tín d ng gi .

KIL
OBO
OKS
.CO
M

2.2.2.2

c l p đ t t i ngay tr s ngân

Thanh tốn b ng th tín d ng m i xu t hi n

Vi t Nam, nh ng đ x y ra

nhi u v s d ng th gi đ mua hàng hóa, n ch i, th m chí "móc tr m" c a ngân
hàng c tr m nghn USD. Tuy nhiên, vi c đi u tra, t n cơng lo i t i ph m này m i

d ng l i

ph n ng n

Trung tâm an tồn th c a t ch c Master Card khu v c Châu á đánh giá cao
cơng tác ch ng lo i t i ph m này
giám đ nh th gi đ
nh ng t ch c đ
C quan
x y ra

Vi t Nam. Tuy nhiên, m i vi c đi u tra, thu gi ,

c th c hi n lâu nay m i ch là ph n ng n, c n ph n g c là

ng dây làm th gi th r t m m t.

i u tra (B Cơng an), cho bi t, s d ng th tín d ng gi đ l a đ o

nhi u n

c trên th gi i. Là th tr

ng m i áp d ng th thanh tốn khơng

dùng ti n m t, Vi t Nam đang tr thành “đi m h n” c a b n t i ph m tiêu th th
gi , mà ch y u là ng

in


c ngồi.

2.2.2.3 H th ng ATM có đ

c khai thác hi u qu ?.

Hi n nay, h th ng ATM đó b t đ u đ

c tri n khai khá r ng rói t i c c ngõn

hàng Vi t Nam. Cú nhi u ngu n tin cho r ng vi c đ u t vào các h th ng ATM là
khơng có hi u qu , b i v chi ph v n hành hàng n m cho m t máy ATM có th
lên t i 300 tri u đ ng, trong khi đó s l
l i qu

t.

ng khách hàng s d ng d ch v này th

Hi n nay cú r t nhi u ý ki n cho r ng, c c ngõn hàng n n cõn nh c khi đ u t
và phát tri n h th ng ATM

Khi c c ngõn hàng cú m t kho n chi ph , thay v mua ho c xây thêm m t tr
s hay m thêm m t chi nhánh h s đ u t trang b máy ATM. H th ng ATM s
giúp cho xó h i đ

c v n minh h n và t ng các giao d ch khơng s d ng ti n m t.




THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Đề án Lý thuyết tài chính tiền tệ

Vi c u t thờm thi t b m i s giỳp cỏc ngõn hng cú ph

ng ti n kinh doanh

hi u qu h n. Tuy nhiờn, vi c u t vo h th ng ATM cú l i nhu n ngay th
n nay trờn th gi i v n ch a cú ngõn hng no th c hi n

c, b i v tớnh chi

KIL
OBO
OKS
.CO
M

phớ v doanh thu riờng cho m t d ch v l r t khú. M t cỏ nhõn s d ng d ch v
ATM cú th th c hi n nhi u giao d ch cú liờn quan khỏc nh : ki m tra cỏc thụng s
v th tớn d ng, g i nh n ti n v cỏc d ch v khỏc... Do v y vi c ỏnh giỏ hi u qu
c a d ch v ny ngay khi u t l r t khú.

Cỳ m t t nh tr ng hi n nay l th c a ngừn hng no th ch cú th rỳt ti n t
mỏy ATM do ngõn hng ú trang b , i u ny ú gừy ra r t nhi u b t l i cho ng
s d ng v lúng ph . C n ph i lm g gi i quy t

i


c v n ny? Cỏc ngõn

hng cú nờn liờn minh v h th ng ATM?

õy l v n s d ng m t hay nhi u th . N u nh khụng cú m t chu n cụng
ngh chung th s cỳ t nh tr ng hng tr m h th ng d ch v s t
tr m lo i th khỏc nhau. Do v y

ng ng v i hng

õy c n ph i cú vai tr c a Ch nh ph trong vi c

t o ra m t c s phỏp lý cỏc ngõn hng ho t ng th ng nh t v i nhau trờn m t
n n t ng cụng ngh chung. N n t ng cụng ngh chung

õy cú ngh a l m i ngõn

hng cú th cú m t ki n trỳc khỏc nhau nh ng s cú m t chu n cụng ngh qu c gia
cỏc ngõn hng cú th giao ti p

c v i nhau v cỏc d ch v c a ngõn hng cỳ

th cung c p cho kh ch hng theo nhi u k nh kh c nhau. V khi cỳ vai tr c a
Ch nh ph , th ch c n cỳ m t th m c c ngừn hng v n th c nh tranh m t c ch
b nh ng.

C n vi c li n minh gi a c c ngừn hng v h th ng ATM th õy l v n t
cỏc ngừn hng nh n th y l cỳ c n thi t hay kh ng? V b n ch t ATM ch l m t
trong 16 k nh d ch v c a ngnh ti ch nh ngừn hng.
Xu h


ng phỏt tri n cỏc d ch v t h th ng ATM?

H th ng ATM khụng n gi n l d ch v rỳt ti n t ng, m h th ng ATM
c n cho phộp ngõn hng tri n khai cỏc d ch v nh tra c u s d ti kho n, tra c u



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Đề án Lý thuyết tài chính tiền tệ

thụng tin v t giỏ, lúi su t c a ngừn hng, chuy n kho n, thanh to n c c lo i ho
n nh ti n i n tho i, i n, n

c, tr l

chớ, h th ng ATM cú th phỏt hnh

ng cho cỏn b cụng nhõn viờn. Th m

c cỏc n ph m nh tem, vộ xem phim...

KIL
OBO
OKS
.CO
M

H n th n a, h th ng ATM khụng ch dựng cho cỏc giao d ch c a ngõn hng,

m nú c n li n quan n ngnh thu , h i quan, b o hi m v cỏc ngnh kinh t khỏc.
Trong t

ng lai, khi xú h i ngy cng ph t tri n th kh i l

s ngy cng th p i, v xu h

ng giao d ch ti n m t

ng giao d ch b ng m t th s l t t y u. Trong xú

h i hi n i ú, m t th cú th dựng cho m i giao d ch liờn quan nh : ch ng minh
th ,

b o

V ng

hi m,

y

t ,

ngõn

hng,

cỏc


h

th ng

siờu

th ...

i dựng s d ng d ch v no s tr ti n cho d ch v ú. T i khu v c chõu ,

H ng Kụng v Malaysia l hai vớ d i n h nh trong vi c xừy d ng m t l tr nh
h

ng t i m i giao d ch thụng qua m t th duy nh t.
N u ai ú t ng s ng hay i qua cỏc n

c kinh t phỏt tri n, s th y cỏc giao

d ch thanh toỏn c a ng

i dõn thụng qua dựng th thanh toỏn hay th tớn d ng l r t

ph bi n, th m chớ cú n

c giỏ tr thanh toỏn ú lờn n trờn 90% t ng giỏ tr thanh

toỏn tiờu dựng. V y t i sao thanh toỏn b ng th v n ch a thnh h nh
cỏc n

n


c ta nh

c phỏt tri n, thi t ngh cỳ 3 y u t :

- Th nh t, c s h t ng v cụng ngh thụng tin c a h r t y . B i v y,
h u nh t t c cỏc c a hng, th m chớ
ti n tr c tuy n.

trong tr

ng h c h u cú mỏy thanh toỏn

i u ny Vi t Nam ch a h i i u ki n. M t khỏc lu t phỏp c a

Vi t Nam ch a cú quy nh no b t bu c cỏc c s kinh doanh ph i cú mỏy thanh
toỏn (quy nh ny cú th n m trong Lu t Doanh nghi p ch khụng c n ph i quy
nh trong Lu t cỏc T ch c Tớn d ng hay Lu t Ngõn hng Nh n
- Th hai, nh n v v n thu nh p

cỏc n

c).

c kinh t phỏt tri n, ng

i dõn cú

thu nh p u v cao, do ú s d ti n g i trờn ti kho n thanh toỏn l kho n ti n n
nh v khỏ l n, s ti n ny


c g i l kho n v n vúng lai trong ho t ng ngõn

hng. Do ngõn hng cú th s d ng m t ph n s ti n ú kinh doanh, nờn khi



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ
ng

i s d ng tài kho n thanh tốn th ch ph i tr m t kho n ph r t nh ho c

th m ch b ng kh ng. Núi d ng ti n m t "r h n" ti n th là hồn tồn đúng v i
giá thành r h n.

- Th ba, v thói quen ng
ng

ng m i Vi t Nam s khó có th đ a ra

KIL
OBO
OKS
.CO
M

Vi t Nam. Trên th c t các ngân hàng th


i tiêu dùng và tr nh đ nh n th c, m t ph n do

i dân và m t ph n do c Ngân hàng Nhà n

khuy n khích ng
hàng Cơng th
hàng Nhà n

c c n ch a quan tâm đ n vi c

i dân dùng th thanh tốn. Th c s ng c nhiên, t i sao Ngân

ng l i l p đ t hai máy rút ti n t đ ng trong S Giao d ch c a Ngân
c. Trong khi mu n đ ng

i dân ti p c n vi c thanh tốn th , c n có

s ti n l i rút và g i ti n qua các máy ATM. S giao d ch Ngân hàng Nhà n

c

ch y u l i là n i giao d ch c a các doanh nghi p ngân hàng và m t b ph n nh là
cán b c a Ngân hàng Nhà n

c. N u s ti n đ u t cho hai máy ATM trên đ

c

l y t qu hi n đ i hóa ngân hàng do World Bank tài tr th qu là ph , kh ng
hi u qu v m t kinh t và ch a ph c v cho vi c phát tri n thanh tốn th

Nam.

Thi t ngh , trên góc đ phát tri n kinh t , Ngân hàng Nhà n
và đ a chi n l

c nên quan tâm

c phát tri n thanh tốn th vào trong nh ng chi n l

và c ng c h th ng ngân hàng th

Vi t

c phát tri n

ng m i c a Vi t Nam hi n nay. M c dù chi phí

đ u t ban đ u l n nh ng xét v t ng th , thanh tốn th s gi m chi phí cho n n
kinh t v in ti n, h y ti n hi n nay, h n ch ti n gi , t ng tính minh b ch trong n n
kinh t , kích thích tiêu dùng và đ ng th i giúp cho vi c ch ng tham nh ng
ta. Theo nghiên c u v kinh t c a nhi u n

c, h đ u k t lu n r ng ng

n

c

i s d ng


th tiêu dùng cao h n dùng ti n m t. Trong khi Chính ph Vi t Nam đang c n kích
c u n n kinh t , thi t ngh đây có th s là đ n b y quan tr ng.
2.3

ÁNG GIÁ TH C TR NG V
KHƠNG DÙNG TI N M T

2.3.1 M T TÍCH C C

CÁC HÌNH TH C THANH TỐN



§Ị ¸n Lý thut tµi chÝnh tiỊn tƯ
+Th tr

THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

ng th tín d ng “nóng” tr l i .

Sau th i k hồng kim nh ng n m đ u th p k 90, t nh h nh s d ng th
t n d ng t i Vi t Nam đó ch ng h n l i, và ch g n đây m i sơi đ ng lên v i s
+Là n

KIL
OBO
OKS
.CO
M


tham gia c a nhi u ngân hàng phát hành và thanh tốn
c đi sau:

Chúng ta có th h c h i kinh nghi m c a các n
tránh đ

c đi tr

c, nh đó có th

c m t s r i ro nh t đ nh.

+ Ng

i tiêu dùng Vi t Nam

R t nhanh trong vi c thích nghi và ng d ng các d ch v m i. Ví d : D ch v
đi n tho i th , đi n tho i di đ ng, d ch v Internet trong m t th i gian ng n đã phát
tri n r t nhanh chóng trong khi nhu c u th c s khơng đ n m c nh v y. Nh v y
khơng có lý do gì mà khơng th phát tri n các hình th c thanh tốn khơng dùng ti n
m t – m t hình th c thanh tốn r t tích c c và v n minh. ó là xu h
th gi i.
+ Th tr

ng chung c a

ng m y n m qua va hiên nay

(thêm vao trong


đia a , hihihihi)

2.3.2 M T H N CH

Th i gian khơng còn s m đ i v i u c u ph i đ y nhanh t c đ phát tri n
cơng ngh ngân hàng đ i v i các ngân hàng trong n c. Trong l trình h i nh p,
nh ng hàng rào b o h d n đ c g b , các ngân hàng trong n c s ph i đ i m t v i
nh ng c nh tranh c a ngân hàng n c ngồi m nh h n nhi u l n, đ c bi t khi mà ch
còn vài n m n a, nh ng rào c n trong l nh v c ngân hàng ph i đ c d b theo Hi p
đ nh Th ng m i Vi t - M . Hi n t i, nhi u ngân hàng đang ch y đua phát tri n đa
d ng d ch v c a mình.