BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA LỊCH SỬ
Niên học 2005-2009

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI:

NƢỚC NGA DƢỚI SỰ TRỊ VÌ CỦA
V.PUTIN (2000-2004)

GVHD
SVTH
Khoa Lịch Sử

: Lê Phụng Hoàng
: Lƣu Thị Yến
: K31

Niên khóa

: 2005-2009

TPHCM, 03-2009


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

LỜI NHẬN XÉT
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................

.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................

1


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

MỤC LỤC
Lời cảm ơn……………………………….……….……….…..…3

Chữ viết tắt………………………………………….….…..……4
Mở đầu……………………………………………………..….....5
Chương I: Vladimir Putin trở thành Tổng thống Nga……….…12
I.1. Tiểu sử trước khi trở thành Tổng thống Nga…….…12
I.2. Pu-tin trở thành Tổng thống Nga…………………..14
Chương II: Cải cách kinh tế và chính trị……………................18
II.I: Hoàn cảnh nước Nga trước thềm thế kỷ XXI………..18
II.II. Cải cách kinh tế…………………………………..20
II.II.1. Đường lối cải cách kinh tế……………………..20
II.II.2. Những thành tựu đạt được…………….…….…24
2.1. Ổn định kinh tế vĩ mô…………………….….….25
a, Thặng dư cán cân thương mại……………………...25
b, Cải cách hệ thống thuế đồng thời ổn định thu
chi………………………………...…………………………………………..25
c, Kìm hãm lạm phát, phát triển kinh tế thị trường tài
chính tiền tệ…………………………………………………………………...26
2.2.Kinh tế đối ngoại…………………………………...28
II.II.3. Những hạn chế của nền kinh tế thị trường
Nga………………………………………………………………………....…30
3.1.Tỷ lệ các lĩnh vực phi thị trường cao……………....30
3.2 Cơ chế kinh tế lạc hậu, nguyên nhiên liệu hóa nền
kinh tế..............................................................................................................32
3.3. Khả năng cạnh tranh kém do các lĩnh vực khoa học,
công nghệ cao chưa được quan tâm đúng mức……………………………..32
3.4. Liên kết giữa nền kinh tế Nga với nền kinh tế thế giói
còn đang ở mức thấp, kém hiệu quả………………………………………..33

2



Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

II.III. Cải cách chính trị……………………………..…36
II.III.1. Cải cách hành chính……………………….. 36
1.1.Nâng cao quyền lực chính quyền trung ương…36
1.2. Cải cách chính phủ…………………………..43
II.III.2. Chỉnh đốn các đảng phái……………….....49
II.III.3. Xử lý các ông trùm………………………..52
II.IV. Tình hình xã hội………………………………………….57
II.IV.1. Một số thành tựu trong giai đoạn………....57
II.IV.2. Hạn chế về mặt xã hội………………….….59
2.1. Phân hóa xã hội ngày càng tăng…………...….59
2.2. Thiếu hụt nguồn nhân lực cho phát triển….….61
Chương III: Chính sách đối ngoại……………….…………………62
III.I. Cuộc chiến tranh che-sni-a lần 2…………………………...62
III.I.1. Nguyên nhân……………………….……….62
III.I.2. Diễn biến……………………………………67
2.1. Trên mặt trận chiến trường……………………67
2.2. Trên mặt trận ngoại giao……………………....74
III.I.3. Kết quả…………………………..…….….…78
III.II. Chính sách đối ngoại………………...…………………….79
III.II.1.Những vấn đề trong chính sách ngoại giao của
Nga…………………………………………………………79
III.I.2. Chính sách ngoại giao hai cánh………………………….....81
Chương IV: Kết luận………………………………………101
Tài liêu tham khảo………………………………………………...105

3



Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

LỜI CẢM ƠN
Vậy là 4 năm của thời sinh viên đã sắp kết thúc, 4 năm học với
thật nhiều kỷ niệm vui buồn, từ một đứa học trò nhút nhát giờ đây em đã thực
sự lớn khôn, đã chuẩn bị bước lên bục vinh quang để nhận tấm bằng đại học.
Đó là công ơn của cha mẹ, của những người thân đã hết lòng giúp đỡ em. Đặc
biệt là của các thầy cô khoa lịch sử Trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ
Chí Minh, đã tận tình dìu dắt em trong suốt 4 năm qua. Qua đây em muốn gửi
lời cảm ơn chân thành nhất tới gia đình, bạn bè đặc biệt là các thầy cô trong
khoa. Và trong suốt quá trình hoàn thành khóa luận em đã nhận được sự giúp
đỡ rất nhiều từ thầy Lê Phụng Hoàng – giáo viên hướng dẫn đề tài của em.
Em đặc biệt gửi lời cảm ơn chân thành tới thầy. Nhân đây em cũng xin gửi lời
cảm ơn tới thầy Thanh – giáo viên Trường THPT Nguyễn Du, anh Bình – Việt
kiều Nga, hai chị gái của em đã giúp đỡ, động viên em rất nhiều.
Với kiến thức có hạn của em trên nhiều phương diện như về
phương pháp nghiên cứu, về khả năng tư duy, hạn chế về tài liệụ và khai thác
tài liệu,… chắc chắn bài viết của em còn nhiều thiếu xót vì thế em rất mong
nhận được sự giúp đỡ và góp ý chân thành từ các thầy cô.
Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn! Em kính chúc tất cả thầy
cô, anh chị sức khỏe, niềm vui và hạnh phúc.
TPHCM, ngày 30 tháng 03 năm 2009
Sinh viên: Lưu Thị Yến

4


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

CHỮ VIẾT TẮT

NATO: Tổ chức Hiệp ƣớc Bắc Đại Tây Dƣơng
SCO:

Tổ chức Hợp tác Tƣợng Hải

SNG:

Cộng đồng các quốc gia độc lập

WTO:

Tổ chức thƣơng mại thế giới

EU:

Liên minh châu Âu

LGU:

Trƣờng đại học Tổng hợp quốc gia Lêningrat

TTX:

Thông tấn xã

XHCN:

Xã hội chủ nghĩa

ĐCS:


Đảng cộng sản

GDP:

Tổng sản phẩm quốc nội

FDI:

Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài

KGB:

Cơ quan tình báo Liên Xô

5


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Sau khi Liên Xô sụp đổ, nước Nga nổi lên như một thừa kế xứng đáng
của đất nước Xô Viết hùng mạnh ngày nào. Cả thế giới đã từng thán phục một
dân tộc Nga vĩ đại với những loại vũ khí tối tân đủ sức đối đầu với Mỹ, là đối
trọng đáng nể nhất của Mỹ trên trường quốc tế. Lãnh đạo nước Nga trong gần
10 năm với cương vị Tổng thống thứ hai của Liên Bang Nga rộng lớn, Boris
En-xin đã để lại cho người kế vị Pu-tin một nước Nga rộng lớn về lãnh thổ
nhưng lại là “một con Gấu đang ngủ đông”. Nhưng Pu-tin đã làm nước Nga
thay đổi, vị Tổng thống này đã đánh thức con Gấu Nga sau một giấc ngủ dài.

Với triết lý phát triển “ phát huy truyền thống yêu nước, đoàn kết xã hội, xây
dựng một nhà nước hùng mạnh, tập trung phát triển kinh tế thị trường, nâng
cao đời sống nhân dân, đảm bảo an ninh quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ, cải thiện
vị thế của Nga trên trường quốc tế”, Pu-tin đã đưa nước Nga đến với những cải
cách, cải tổ trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, chính sách ngoại giao và
Liên Bang Nga đã đạt được những thành tựu to lớn trên mọi mặt kinh tế, chính
trị, xã hội, đời sống nhân dân được cải thiện, tình hình an ninh được cũng cố,
kinh tế tăng trưởng với tốc độ cao và ổn định, vị thế của Nga trên trường quốc
tế được nâng cao. Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đạt được Liên Bang
Nga phải đối mặt với hàng loạt những vấn đề tồn tại trên con đường phát triển
của mình. Cả thế gới đang hướng về nước Nga với cái nhìn tò mò.
Trên cơ sở đó tôi đã quyết định chọn nước Nga làm đề tài cho khóa luận
tốt nghiệp của mình.
Việt Nam đang trên con đường phát triển và hội nhập kinh tế thế giới vì
thế nghiên cứu các vấn đề của thế giới nói chung và của Nga nói riêng là công
việc quan trọng góp phần vào sự nghiệp phát triển của đất nước. Là một người
học tập, nhiên cứu và dạy học lịc sử trong tương lai chúng ta cần quan tâm hơn
nữa đến lịch sử thế giới để áp dụng vào bài daỵ Lịch sử của mình sau này về
6


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

phần lịch sử hiện đại. Vì thế nghiên cứu lịch sử Liên Bang Nga giai đoạn hiện
đại là một công việc cần thiết. Tôi tin rằng với những hiểu biết của mình thông
qua khóa luận này Tôi sẽ có kiến thức sâu hơn về nước Nga, có cái nhìn đúng
hơn, toàn diện hơn về đất nước này và vị Tổng thống trẻ tài năng Pu-tin Tôi hy
vọng đây sẽ là nguồn tài liệu cung cấp cho những người muốn tìm hiểu về nước
Nga có thêm hiểu biết về đất nước này.
II. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI

Với đề tài “Nước Nga dưới sự trị vì của V.Pu-tin 2000-2004” cho khóa
luận tốt nghiệp này người viết chỉ xin được giới thiệu một cách Tổng quát nhất
về đất nước Nga trong những năm 2000-2004. Phác họa bức chân dung vị Tổng
thống Pu-tin đã dẫn dắt nước Nga trong 4 năm ở nhiệm kỳ thứ nhất của ông.
Khắc họa bức tranh toàn cảnh nước Nga với các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã
hội, ngoại giao với những chính sách cải cách cải tổ đất nước của vị Tổng
thống mới và những thành tựu mà các chính sách đó mang lại làm cho nước
Nga thức tỉnh sau một giấc ngủ dài.
III. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Công việc đầu tiên của Tôi là xác định đề tài cho khóa luận của
mình và giới hạn của nó, từ đó Tôi bắt đầu tìm kiếm và thu thập tài liệu, từ các
sách nghiên cứu, từ Thông tấn xã Việt Nam, từ Internet và Tôi còn có một lợi
thế đó là Tôi có một người quen là Việt kiều Nga, đang sống và làm việc ở
Matxcơva đã 11 năm. Tôi hỏi người đó về nước Nga về quan điểm của người
Nga đối với Tổng thống Pu-tin và sự thay đổi của nước Nga. Nhờ người đó tìm
tài liệu trên trang báo điện tử của Nga rồi dịch cho Tôi. Từ tài liệu thu thập
được Tôi bắt tay và công việc nghiên cứu. Các phương pháp nghiên cứu mà
Tôi đã sử dụng đó là phương pháp lịch sử, phương pháp lô gíc, phương pháp so
sánh, phương pháp định tính, định lượng.
Đối với phương pháp lịch sử, Tôi đã trình bày từng vấn đề theo
trình tự thời gian, dẫn các sự kiện cụ thể như những quyết định, những chính
sách được ban hành vào thời gian nào, đặc biệt Tôi đã trình bày cuộc chiến
tranh Che-sni-a theo phương pháp lịch sử là chủ yếu.

7


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

Kết hợp chặt chẽ với phương pháp lịch sử, phương pháp lô gíc là

không thể thiếu trong bài nghiên cứu. Tôi không trình bày đơn thuần là lịch sử
của nước Nga trong 4 năm 2000-2004 mà Tôi trình bày nó theo những hiểu biết
của mình. Tôi đi từ trung tâm của vấn đề. Lấy phương pháp lô gíc để làm rõ
vấn đề, sâu chuỗi các vấn đề và đưa ra kết luận cần thiết cho vấn đề được nêu
giúp cho người đọc dễ hình dung và bao quát vấn đề.
Phương pháp so sánh được thể hiện ở chỗ, Tôi đã đọc nhiều tài
liệu, so sánh tài liệu tìm ra điểm chung và điểm riêng từ đó đưa điểm cần thiết
vào trong khóa luận của mình. Hay Tôi đưa ra số liệu về cùng một vấn đề ở
những nước khác nhau, từ đó so sánh và rút ra kết luận,…
Cuối cùng là phương pháp định tính định lượng. Những sự kiện,
số liệu là không thể thiếu trong một bài nghiên cứu đặc biệt là nghiên cứu về
vấn đề kinh tế, xã hội. Bài nghiên cứu của mình Tôi đã đưa rất nhiều số liệu cụ
thể lấy từ các nguồn tư liệu để làm dẫn chứng cho từng vấn đề được nêu.
Đó là 4 phương pháp cơ bản nhất mà Tôi đã sử dụng vào bài
nghiên cứu của mình. Bài viết còn nhiều thiếu sót rất mong sự góp ý giúp đỡ.
IV. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ
Đã có rất nhiều tác giả trong và ngoài nước viết về Pu-tin và nước
Nga, tôi xin giới thiệu một số sách mà tôi đã từng đọc và dùng để viết khóa
luận này:
Trong cuốn sách “Sáu lần gặp người đứng đầu nước Nga” do tác
giả Đào Vân Phương dịch, là cuốn sách được xuất bản trước khi Pu-tin đắc cử
Tổng thống Nga, ghi lại những tự thuật và bước đường công danh của ông. Qua
đó, Pu –tin đã bộc bạch một cách kín đáo về cuộc đời của mình. Cuốn sách này
cung cấp cho tôi tư liệu làm phần tiểu sử của Pu-tin. Cuốn sách chỉ đơn thuần
là những câu hỏi và câu trả lời chứ không khái quát không hệ thống lại một vấn
đề nào.
Tác giả Hồng Thanh Quang với cuốn “Vladimir Pu-tin sự lựa
chọn của cước Nga”, có tới 17 chương, đã giới thiệu bức chân dung của Pu-tin,
những chính sách của Pu-tin khi ông lên cầm quyền và những thành tựu trong 2


8


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

năm đầu tiên đẫn dắt nước Nga. Cuốn sách đã cung cấp cho tôi nguồn tư liệu
để tôi viết về Put-tin về nước Nga trong những năm đầu tiên trên cương vị
Tổng thống của Nga. Cuốn sách chỉ giới thiệu khái quát Pu-tin cũng như những
việc làm của ông khi lên nắm quyền.
Cuốn của Trần Thế Lam( dịch) với tên “100 bài báo nước ngoài về Putin”, gồm 4 phần 1 với tựa đề “Pu-tin con đường dẫn đến quyền lực” gồm 25
bài báo nước ngoài đã giới thiệu chân dung vị Tổng thống Pu-tin, sự mến mộ
của người Nga và bạn bè quốc tế dành cho ông. Phần 2 với tên “ Pu-tin với
nước Nga hôm nay” với 39 bài báo được dẫn đã giới thiệu bức tranh nước Nga
với những chính sách cải cách, cải tổ, phát triển kinh tế và những thành tựu mà
nước Nga đạt được trong những năm 2000-2002. Phần 3 “Pu-tin xác lập vị trí
nước Nga” đã giới thiệu vị thế nước Nga trên trường quốc tế qua 8 bài báo
được dẫn. Chương cuối cùng với tựa đề “Chính sách ngoại giao của Pu-tin” đã
dẫn 27 bài báo nói về chính sách ngoại giao của Pu-tin, về cái nhìn của thế giới
đối với chính sách ngoại giao đó, đặc biệt là với Mỹ, NATO, Châu Âu. Cuốn
sách là những bài báo của quốc tế vì thế cái nhìn, cách đánh giá khác nhau
phiến diện tùy theo từng bài, cuốn sách chưa đưa ra một cái nhìn chung nhất,
một nhận định chung của người viết sách. Đây là nguồn tài liệu gốc rất quan
trọng giúp cho tôi trong quá trình nghiên cứu về nước Nga trong những năm
2000-2002.
Cuốn “Pu-tin và những người cộng sự” do Đỗ Hương Lan dịch,
gồm 3 phần, tôi quan tâm nhìn tới phần một và hai với nội dung viết về cá nhân,
về gia đình và bạn bè thân thiết của ông cũng như những chiến hữu đã sánh
bước cùng ông trên con đường sự nghiệp. Cuốn sách chỉ giành đề cập tới thân
thế của Pu-tin, tới bạn bè, cơ quan mà ông đã tham gia.
Cuốn của tác giả Côchetcốp với tên “Nước Nga trước thềm thế

kỷ XXI”, đã giới thiệu về nước Nga những năm cuối của thế kỷ XX và đầu thế
kỷ XXI. Cái nhìn khái quát cần thiết giúp chúng ta tìm hiểu về nước Nga trong
những năm tiếp theo.
Cuốn “Nhân vật số 1 V.Putin” của tác giả nước ngoài do Vũ Tài Hoa,

9


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

Nguyễn Văn Phước, Lê Hiền Thảo dịch đã khắc họa bức chân dung Pu-tin với
tính cách, tài năng từ thời niên thiếu cho tới bây giờ. Những bài phỏng vấn của
phóng viên đối với Pu-tin và phu nhân của ông, những chính sách của ông về
thành tựu sau 2 năm lên nắm quyền. Cuốn sách chỉ mới giới thiệu khái quát
nhất về những vấn đề đó nhưng đó cũng là một nguồn tài liệu quan trọng để
chúng ta nghiên cứu về Pu-tin và nước Nga.
Tác giả Trương Dự với cuốn “Sự trỗi dậy của một con người”, đã cung
cấp cho tôi nguồn tài liệu rất quan trọng về cuộc đời, sự nghiệp, thân thế của
Pu-tin. Về cuộc chiến tranh Che-sni-a, về chính sách phát triển đất nước trong
tất cả các lĩnh vực và thành tựu mà chính sách đó mang lại. Tuy nhiên chính
sách chỉ viết từ 2002 trở về trước. Cuốn sách viết hay và đầy đủ nhưng tôi vẫn
muốn bổ sung, tìm hiểu kỹ hơn về nước Nga, về Pu-tin trong những năm của
nhiệm kỳ thứ nhất của ông.
Tác giả Trung Hiếu dịch cuốn “Các đời Tổng thống Nga” đã cung cấp
cho chúng ta tư liệu để chúng ta có cái nhìn về nước Nga, về En-xin trong
những năm cuối của thế kỷ XXI. Trong đó có những lời tự bạch của En-xin,
những thắc mắc của ông và của những người cộng sự trong nhiều lĩnh vực. Đặc
biệt, cuốn sách cũng giới thiệu Pu-tin, người được En-xin chọn là người thừa
kế trên cương vị Tổng thống, về sự ưu ái của En-xin dành cho Pu-tin, đọc cuốn
sách chúng ta còn hiểu tại sao Pu-tin lại được lựa chọn và trở thành Tổng thống

một cách khá dễ dàng. Nói thật cuốn sách quá dày nhưng đọc thật khó bởi vì
cuốn sách không đưa ra từng lĩnh vực, từng vấn đề để phân tích, giảng giải. Đa
số là những bài viết với tên kỳ lạ.
TS. Nguyễn An Hà (chủ biên) với cuốn “Liên Bang Nga trên con đường
phát triển những năm đầu thế kỷ XXI”, với 200 trang ngắn gọn, xúc tích các tác
giả đã giới thiệu một cách khái quát và khá đầy đủ về bức tranh đất nước Nga
trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội và ngoại giao về những thành tựu và
hạn chế do cuộc sống cải cách, cải tổ mang lại. Đặc biệt còn dự báo phát triển
của nước Nga tới năm 2015. Cuốn sách viết khá hay nhưng vẫn còn nhiều điểm
quan trọng chưa được nêu.

10


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

Tác giả Ngô Oanh với “Nước Nga thời Pu-tin” với hơn 300 trang chia
làm hai phần. Phần một với tựa đề “Chân dung V.Putin và vị thế của nước
Nga”, đã giới thiệu một cách khá toàn diện tình hình nước Nga với những
thành tựu rực rỡ dưới bàn tay trị vì của Pu-tin và tình cảm của người dân Nga
dành cho vị Tổng thống vĩ đại của họ. Phần hai với tựa đề “Thực trạng và
những khoảng tối”, đã phản ánh khá rõ những mặt hạn chế của nước Nga lúc
này. Cuốn sách là nguồn tư liệu để ta nhìn nhận về nước Nga một cách toàn
diện hơn.
Đó là những cuốn sách cơ bản nhất, ngoài ra còn nhiều tài liệu khác rất
quan trọng lấy từ Thông tấn xã hay trong các trang web. Nhất là các tài liệu
trên internet cung cấp những số liệu để làm dẫn chứng cho đề tài nghiên cứu.
Đọc, suy ngẫm rồi bắt tay vào nghiên cứu tôi đã cố gắng khai thác thật tốt các
tài liệu mình có. Tuy nhiên với đề tài khá rộng “Nước Nga dưới sự trị vì của
V.Putin 2000-2004” tôi đã đề cập khá toàn diện về nước Nga dưới cái nhìn của

mình, vì thế bài viết còn rất nhiều hạn chế và thiếu xót. Rất mong được sự giúp
đỡ của người đọc.

V. BỐ CỤC
Luận văn của em được trình bày theo một bố cục sau:
Phần mở đầu
Chương I: V. Ladimir Pu-tin trở thành Tổng thống
I.1. Tiểu sử trước khi trở thành Tổng thống Nga
I.2. Pu-tin trở thành Tổng thống
Chương II: Cải cách kinh tế và chính trị
II.I: Hoàn cảnh nước Nga trước thềm thế kỷ XXI
II.II. Cải cách kinh tế
II.II.1. Đường lối cải cách kinh tế
II.II.2. Những thành tựu đạt được
II.II.3. Những hạn chế của nền kinh tế thị trường Nga

11


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

II.III. Cải cách chính trị
II.III.1. Cải cách hành chính
II.II.2. Chỉnh đốn lại các đảng phái
II.III.3. Xử lý các ông trùm
II.IV. Tình hình xã hội
II.IV.1. Một số thành tựu đạt được trong giai đoạn 20002004
II.IV.2. Hạn chế về mặt xã hội
Chương III: Chính sách đối ngoại
III.I. Cuộc chiến tranh che-sni-a lần 2

III.I.1. Nguyên nhân
III.I.2. Diễn biến
III.I.3. Kết quả
III.II. Chính sách đối ngoại
III.II.1. Những vấn đề trong chính sách đối ngoại
II.II.2. Chính sách ngoại giao hai cánh
Chương IV: Kết luận
Tài liệu tham khảo

12


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

CHƢƠNG I: VLADIMIR PUTIN TRỞ
THÀNH TỔNG THỐNG NGA
1. Tiểu sử trƣớc khi trở thành Tổng thống Nga:
Vladimir Pu-tin sinh ngày 7 tháng 10 năm 1952 ở Lêningrat Cray là
Sankt – Peterburg dân tộc Nga.
Năm 1975, Pu-tin tốt nghiệp khoa Luật Trường ĐH Tổng hợp Quốc gia
Lêningrat (LGU), sau đó là học viện Cờ đỏ của Tổng Cục IKGB Liên Xô.
Những năm 1990 ông tốt nghiệp nghiên cứu sinh LGU, là phó tiến sĩ kinh tế.
Những năm 1975-1990, ông phục vụ trong KGB Liên Xô, bắt đầu từ
chức hạ sĩ Ủy nhiệm tác chiến. Phần lớn quãng đời công tác của mình ông làm
việc tại Sở Dresden và Leipzig – Cộng hòa dân chủ Đức.
Năm 1990, Pu-tin trở về nước và được chuyển vào bộ phận “hậu bị quân
tức chiến” của KGB và làm trợ lý Phó hiệu trưởng LGU về các vấn đề Quốc tế
cũng trong năm đó Pu-tin nhờ vào các mối quan hệ quốc tế cho chủ tịch hội
đồng Lêningrat- Anatoli Sobchak.
Năm 1991 Pu-tin ra khỏi hàng ngũ Đảng Cộng sản do có lệnh

cấm hoạt động. Sau đó ông ra nhập phong trào “Sự lựa chọn của nước Nga”.
Ông trụ ở đó cho đến khi chuyển sang Đảng phái khác. “Nước Nga – ngôi nhà
của chúng ta” (Ngôi nhà của chúng ta – nước Nga). Tháng 5 năm 1995, nhờ sự
tiến cử của Sobechak, Pu-tin đã được bầu làm chủ tịch chi nhánh phong trào
“ngôi nhà của chúng ta – nước Nga” tại Sankt – peter burg, và thành thành viên
trong hội đồng chính trị của Đảng phái này. Tháng 6 năm 1997 Pu-tin thôi giữ
chức vụ này.
Từ tháng 8 năm 1991 sau khi Sobchak được bầu làm Thị trưởng
Sankt – Peterburg, Pu-tin trở thành Chủ tịch Ủy ban quan hệ kinh tế đối ngoại
thuộc Tòa Thị chính Sankt – Peterburg.
Từ năm 1992-1994 Pu-tin giữ chức vụ Phó Thị trưởng Sankt –
Peterburg và kiêm giữ chức Chủ tịch Ủy ban kinh tế đối ngoại.
13


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

Tháng 3 năm 1994 đến tháng 6 năm 1996 Pu-tin là Phó Thị
trưởng thứ nhất và thuộc thành phần chính quyền thành phố. Vẫn kiêm Chủ
tịch chức vụ Ủy ban kinh tế đối ngoại.
Tháng 6 năm 1996 Pu-tin từ chức sau khi Sobchak thất bại tại
cuộc bầu cử tỉnh trưởng Sankt – Peterburg tháng 5 năm 1996 và ông cũng
không muốn làm quân của Vladimir Iakolev mặc dù ông này đề nghị ông giữ
nguyên chức vụ.
Ngày 26 tháng 3 năm 1997, Pu-tin được đề bạt làm Tổng cục
trưởng Tổng cục Kiểm soát của Tổng chánh văn phòng Tổng thống Nga. Ngày
19 tháng 9 năm 1997, Pu -tin được đưa vào thành phần của Ban Liên ngành
thuộc Hội đồng an ninh Nga về an ninh kinh tế.
Ngày 25 tháng 5 năm 1998, ông được bầu làm Phó Chánh văn
phòng thức nhất phụ trách các khu vực.

Ngày 24 tháng 7 năm 1998, ông trở về cơ quan an ninh và trở
thành Giám đốc FSB của Nga.
Ngày 29 tháng 3 năm 1999, ông đồng thời giữ chức Thư ký Hội
đồng an ninh Nga.
Từ ngày 9 đến ngày 16 tháng 8 năm 1999, Pu-tin trở thành Phó
Thủ tướng của Chính phủ của Chính phủ Nga, sau đó trở thành Quyền Thủ
tướng khi Chính phủ của Sergei Stepa Shin bãi miễn.
Ngày 16 tháng 8 năm 1999, Đu Ma quốc gia chấp thuận Pu-tin
làm Thủ tướng Chính phủ Nga.
Từ tháng 9 năm 1999, Pu-tin làm chủ tịch Ủy ban thừa hành của
Liên minh Nga và Bách Nga.
Ngày 31 tháng 12 năm 1999, sau khi En-xin từ chức, Pu-tin giữ
chức vụ Quyền Tổng thống.
Ngày 25 tháng 1 năm 2000, ông được bầu làm Chủ tịch hội đồng.
Ngày 26 tháng 3 năm 2000, với 73% số phiếu bầu Pu-tin chính
thức trở thành Tổng thống Nga.

14


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

2. Pu-tin trở thành Tổng thống Nga
Tháng 8 năm 1999, Tổng thống En-xin đề cử Pu-tin làm Thủ
tướng Chính phủ Nga, đồng thời tuyên bố ông là người kế nhiệm của mình.
Ngày 10 tháng 8 năm 1999, vừa mới trở thành Thủ tướng Nga, Pu-tin bày tỏ
với phóng viên tại điện Krem-li, rằng ông dự định tranh cử tại cuộc bầu cử
Tổng thống được tổ chức vào năm 2000, “Tôi chắc chắn sẽ tham gia bầu cử”.
Cùng ngày hôm đó, để bày tỏ thái độ ủng hộ Putin, En-xin đã phát biểu trên
truyền hình tuyên bố ông đã “ký sắc lệnh về bầu cử Đu-ma quốc gia. Cuộc bầu

cử Đu-ma sẽ được tiến hành vào ngày 19 tháng 12”. Nguyên nhân En-xin làm
như vậy là vì bầu cử Đu-ma Nga đã trở thành màn diễn trước của bầu cử Tống
thống. Khi ấy, có thực lực cạnh tranh nhất và sức ảnh hưởng tương đối lớn
trong Đu-ma có:
1, Liên minh “Tổ Quốc – Toàn Nga”
2, Đảng Cộng sản Nga
3, Nhóm I-a-pô-lu
Ba tổ chức có thế lực này về cơ bản đều chống En-xin. Phong
trào “Ngôi nhà của chúng ta-nước Nga” do En-xin ủng hộ thành lập năm 1995
thì rơi vào cảnh thân cô thế cô khó mà vào được Đu-ma. Nhưng điều có lợi với
En-xin tuy một phần hai số nghị sĩ Đu-ma là do hệ thống chính đảng bầu ra,
nhưng một phần hai là do các khu vực bầu cử địa phương bầu ra, mà trong các
quan chức địa phương có rất nhiều người thân với điện Krem-li.
Xét tình hình đó, En-xin ngay lập tức yêu cầu Phó chủ nhiệm thứ
nhất Phủ Tổng thống tranh thủ thời gian tổ chức thế lực địa phương thân Tổng
thống lai, tổ chức một liên minh chính trị mới, làm suy yếu các thế lực chính trị
khác trong bầu cử Đu-ma và bầu cử Tổng thống, đảm bảo chắc chắn thực hiện
ý đồ chính trị phò trợ Pu-tin lên. Ngày lập tức liên minh “Đoàn kết” đã được
thành lập liên thủ với “Ngôi nhà của chúng ta – nước Nga” để tham gia bầu cử
Đu-ma.
Ngày 19 tháng 12 năm 1999, cuộc bầu cử Đu-ma khóa 3 Liên
Bang Nga chính thức bắt đầu. Ngày 23 tháng 12, Ủy ban bầu cử công bố kết

15


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

quả cuối cùng của cuộc bầu cử Đu-ma, 62% cử tri đã tham gia bỏ phiếu, bầu ra
440/450 ghế của Đu-ma quốc gia, 6 Đảng phái giành được trên 5% phiếu được

vào Đu-ma. Đảng Cộng sản Nga là 24,29%, Liên minh “Đoàn kết”, 23,24%;
Liên minh “Ngôi nhà của chúng ta – nước Nga” 13,12%; Liên minh lực lượng
cánh hữu 8,6%; Liên minh Zhri-nốp-xki 6,4%, nhóm I-a-pô-lu 5,98% các khu
vực bầu cử địa phương có 122 ứng cử viên độc lập trúng cử.
Kết quả này khiến cho điện Krem-li tràn ngập niềm vui, phe thân
En-xin và Pu-tin giành được Tổng cộng 31,89% số phiếu bầu, chiếm hơn 100
ghế trong Hạ viện Nga.
Tám ngày sau cuộc bầu cử Đu-ma Nga, để cho việc Pu-tin đắc cử
càng thuận lợi hơn, En-xin đã đưa ra một quyết định khiến người khác giật
mình. Ngày 31 tháng 12 năm 1999 đúng vào lúc tiếng chuông báo hiệu năm
2000 sắp sửa vang lên, En-xin đột nhiên tuyên bố từ chức, và ra lệnh cho Pu-tin
làm quyền Tổng thống Liên Bang Nga. Mục đích của quyết định này của Enxin là khiến cho những ứng cử viên Tổng thống khác trở tay không kịp. Vì theo
kế hoạch cũ cuộc bầu cử Tổng thống của Nga cần tiến hành vào tháng 6 năm
2000, mà theo Hiến pháp Nga, sau khi Tổng thống từ chức, cần tiến hành bầu
cử Tổng thống mới trong vòng ba tháng, vì vậy họ rất khó có thể có sự chuẩn
bị đầy đủ cho bầu cử. Hiến pháp Nga còn quy định, người ứng cử cần có được
chữ ký ủng hộ của một triệu cử tri mới có thể chính thức đăng ký làm ứng cử
viên. Do bầu cử sớm hơn nên số lượng chữ ký giảm đi một phần hai, kỳ hạn
cuối cùng là ngày 18 tháng 2. Nhưng cho dù vậy, trong một kỳ hạn ngắn như
thế thu nhập được chữ ký của 500 ngàn người cũng khó. Khi ấy ngoài Pu-tin
còn có 11 người tham gia ứng cử.
Là quyền Tổng thống, Pu-tin có ưu thế tuyệt đối so với những
người này.
Thứ nhất, việc Pu-tin một mình đảm trách hai chức vụ quan trọng
là Tổng thống và Thủ tướng, tập trung tất cả quyền lực chấp hành cao nhất của
nhà nước vào mình, trở thành nhân vật có thực quyền hàng đầu ở Nga.
Thứ hai, lập trường cứng rắn trong cuộc chiến tranh Che-sni-a

16



Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

của Pu-tin đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của quân đội.
Thứ ba, về thế lực chính trị, phong trào “Đoàn kết” giành được
toàn thắng trong bầu cử Đu-ma, coi như là hậu thuẫn chính trị kiên cường cho
việc Pu-tin tranh cử Tổng thống. Ngoài phong trào “Đoàn kết” ra, trong cuộc
đọ sức với các phe đối lập, Pu-tin còn nhận được sự ủng hộ của lực lượng cánh
hữu và một phần lực lượng trung gian.
Thứ tư, trong thời gian trước bầu cử ba tháng, Pu-tin còn có nhiều
cơ hội để lôi kéo cử tri. Chẳng hạn, ông có thể nâng lương và tiền dưỡng lão
cho nhân dân Nga một cách hợp lý với cương vị một nhà lãnh đạo đương
nhiệm.
Thứ năm, Pu-tin không có giánh nặng lịch sử. Pu-tin không có
dây dưa gì với những chính quyền Liên xô, làm chính trị cũng tương đối thanh
liêm, bất cứ vấn đề gì trước đây cũng không gắn vào người ông. Phe đối lập
khó tìm ra sơ hở để ra tay với ông.
Thứ sáu, là ngôi sao mới nổi trên chính trường, Pu-tin còn chưa
kịp phạm sai lầm, điều này khiến cho ông có được sự ủng hộ của các cử tri có
khuynh hướng chính trị các loại.
Thứ bảy, sau khi En-xin xuống, một số ông trùm trước kia ủng hộ
điện Krem-li cũng sẽ chuyển sang đầu quân cho Pu-tin.
Cuối cùng, Pu-tin còn có ưu thế về tuổi tác và sức khỏe so với
các đối thủ khác nhất là Gui-ga-nốp của Đảng Cộng sản.
Trong các ưu thế đó, ưu thế lớn nhất vẫn là chiến tranh với Chesni-a. Để đảm bảo cho việc chắc thắng trong trúng cử, Pu-tin đã xây dựng ban
cố vấn của mình gồm những người mà ông đích thân chọn: Mi-kha-ni-ca-si-anốp; Xec-gây-I-a-nốp; Luật sư Pe-tre-pua Gi-man-Gu-sáp; Mưu sĩ chính trị và
Tổng chỉ huy tranh cử là Chu-bai. Để khiến cho tiếng tăm của Pu-tin đạt tới
đỉnh điểm vào khi bầu cử tháng 3 các bậc tinh anh của ban cố vấn này đã áp
dụng một loạt hành động. Như nghiên cứu tỉ mỉ sở thích của công chúng, bảo
đảm Pu-tin có thể đưa ra phán ứng nhanh chóng và tích cực đối với những ý

kiến chủ đạo của xã hội Nga; Vận dụng tinh thần yêu nước, đốc thúc Pu-tin ban

17


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

bố học thuyết quân sự mới, cũng chặt chẽ hơn cho quân Nga trong tháng 2, thể
hiện với mọi người quyết tâm bảo vệ Tổ quốc của Pu-tin; khởi động bộ máy
tuyên truyền, khiến cho các phương tiện Thông tin đại chúng Nga về Tổng thể
đều bày tỏ ủng hộ và tán thành đối với công tác của Pu-tin, cho dù có một số
phê phán cũng là trong một không gian hết sức có hạn.
Ngày 14 tháng 2 năm 2000, Pu-tin trình Ủy ban bầu cử Trung
ương giấy tờ có 500 ngàn chữ ký ủng hộ của cử tri hợp pháp và tình hình thu
nhập tài sản của mình. Ông chính thức trở thành ứng cử viên của cuộc bầu cử
Tổng thống Nga khóa 3.
Ngày 25 tháng 2, Pu-tin dùng hình thức thư công khai đăng
cương lĩnh tranh cử Tổng thống của mình trên các báo lớn của Nga. Trong bức
thư này ông đã trình bày những mặt ưu tiên chủ yếu của chính sách mà ông sẽ
thực hiện. Những mặt ưu tiên đó được khái quát thành: “Đánh thắng chiến
tranh Che-sni-a”, “Tăng cường vị thế của đất1 nước”, “Tấn công tội phạm”,
“Xóa bỏ nghèo nàn”. Những mặt ưu tiên này đã được cử tri bỏ phiếu hưởng
ứng nhiệt liệt.
Ngày 26 tháng 3 năm 2000, cuộc bầu cử Tổng thống Liên Bang
Nga diễn ra đúng kế hoạch, kết quả bầu cử đúng như mọi người dự đoán: Putin chính thức được bầu làm Tổng thống Liên Bang Nga, nước Nga từ đây bước
vào “Thời đại Pu-tin”.

1

:2,Tr 216


18


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

CHƢƠNG II: CẢI CÁCH KINH TẾ VÀ
CHÍNH TRỊ
II.1. HOÀN CẢNH NƢỚC NGA TRƢỚC THỀM THẾ KỶ XXI
Di sản mà đương kim Tổng thống Liên Bang Nga Pu -tin thừa kế
được từ người tiền nhiệm Boris En

-xin không phải là “món quà” quá ngọt

ngào, mà đó là một hoàn cảnh “cười ra nước mắt”.
Đứng trên mọi góc độ mà nhận xét thì Liên Bang Nga đang phải
trải qua những thử thách rất to lớn và phức tạp . Sau hơn 8 năm kể từ khi Liên
Bang Xô Viết tan vỡ và thế giới được coi như đã bước vào thời kỳ “hậu chiến
tranh lạnh”, Nga vẫn chưa tì m lại được tiếng nói đầy sức nặng của một cường
quốc thực sự từng có dưới thời XHCN . Thế yếu của nước Nga đã bị bộc lộ rõ
ràng trước năm Châu khi phương Tây , đứng đầu là Mỹ , tiến hành cuộc chiến
tranh trên không chống Liên Bang Nam Tư

-quốc gia chung gốc Slavơ với

người Nga và Thông qua quá trì nh “Đông tiến” khó có gì cưỡng nổi hiện nay
của NATO. Dù các nhà lãnh đạo NATO có nói gì đi c hăng nữa thì Nga cũng
không thể tin là việc NATO mở rộng sang sát biên giới của Nga là vì quyền lợi
của người Nga . Tiềm lực vũ khí hạt nhân của Nga còn lại từ thời Xô Viết chủ
yếu chỉ đủ để khiến các đối thủ của nước Nga dè chừng hơn là thực sự kinh sợ .

Phương Tây nói Pu-tin phải nhận từ En-xin “một đất nước có lị ch sử bị xâu xé ,
với đị a lý bị xáo trộn , với một dân số giảm sút và một nền kinh tế hoang tàn” 1.
Nợ nước ngoài của Nga c ó lúc lên tới mức kỷ lục 166 tỉ USD , tức chia bì nh
quân mỗi người Nga bị nợ nước ngoài khoảng 1100USD.
Các lực lượng vũ trang dường như đã mất oai phong bách chiến
bách thắng từng có trong quá khứ và luôn gặp khó khăn khi

phải đối phó với

những rối loạn an ninh trong nước . Vấn đề che -sni-a vẫn không thể giải quyết
triệt để. Các phần tử vũ trang cực đoan
vẫn tồn tại và gây ra những vụ khủng bố ở nước Nga . Trong tương lai
Che-sni-a có lẽ vẫ n là quả mì n nổ chậm đối với sự toàn vẹn lãnh thổ của nước
Nga, đặc biệt là trong bối cảnh Mat -xcơ-va vẫn chưa xây dựng được một chiến

19


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

lược thí ch hợp với khu vực Cáp -ca-dơ trong thời đại mới . Mặc dù danh chí nh
ngôn thuận thì cuộc chiến tranh Che-sni-a vẫn đã kết thúc và hiện nay những gì
đang diễn ra tại Che -sni-a chỉ là một chiến dị ch tiêu trừ quân khủng bố nhưng
mối nguy hiểm từ súng đạn , bom mì n từ đây đối với nước Nga có vẻ như
không thay đổi. Nga hiểu rằng không chỉ sự hiện hữu của những nhóm khủng
bố ly khai mà còn ở cả tì nh hì nh kinh tế

- xã hội rất tồi tệ của Che -sni-a sẽ

không bỏ súng cho tới khi họ tì m được cách kiếm sống hòa bì nh .

Nền kinh tế ở Nga ở thời “hậu Xô Viết” từng bị coi như sụp đổ
và thiếu vắng những yếu tố khả dĩ có thể giúp hoàn toàn phục hồi . Trong những
năm 90, GDP của Nga giảm 50%, chỉ còn tương đương 1/10 của Mỹ. Đời sống
nhân dân lao động Ng a đã bị bần cùng hóa , mặc dù bộ mặt thương trường
dường như trở nên nh ộn nhị p và phong phú hàng hóa hơn . Nếu ở giữa thập
niên cuối của Thế kỷ XX , mới chỉ có 20% số người Nga sống dưới mức nghèo
nhất lên tới tháng 7 năm 1999, tỉ lệ này là 57%. Sự chênh lệch thu nhập giữa
10% số người giàu nhất với 10% số người nghèo nhất lên tới 14 lần. Các biến
động trên chí nh trường không làm thay đổi đáng kể mức sống của người dân và
đó là nguyên nhân chính khiến cho họ ít quan tâm tới bầu cử và các sự xáo trộn
chức vụ trong Nội Các Nga, điều đó dẫn tới sự bàng quan phổ cập đối với
chính trị, luôn rất có hại cho bất cứ quốc gia nào . Pu-tin đã nói về “có ý nghĩ a
to lớn hơn cái dạ dày của họ” nhưng nếu không mang lại ấm no cho dân chúng
thì mọi hình thức chính trị đều bị phá giá.
Từ một nhà nước bị moi rỗng ru ột và nhiều năm phải nhờ vào
những khoản tí n dụng quốc tế để có thể tồn tại thì không dễ để xây nên một xã
hội tự do , nở hoa và giàu có . Hơn ai hết , đương kim Tổng thống Nga đã nhì n
thấy rất rõ sẽ điều đó , chính vì thế Pu -tin vẫn phải đặt cho mì nh một chương
trình nghị sự với những mục tiêu cụ thể hơn. Thông qua những việc làm cụ thể ,
từ hai xác lập uy và lực. Pu-tin nhận thấy rõ í t nhất ba bài học mà “triều đại Enxin” để lại cho ông . Đó là ba lý do đã đẩy nước Nga vào cảnh “cười ra nước
mắt” thời “hậu Xô Viết” : một là không đánh giá hết hoặc phủ nhận những
thành tựu của Liên Bang Xô Viết ; hai là không lường trước hết những cái giá
phải trả cho các cuộc thử nghiệm thời “kinh tế thị trường mang màu sắc Tư
20


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

Bản hoang dã” ở thập niên cuối cùng của Thế kỷ XX ; ba là tham vọng “ đẽo
chân cho vừa giày” và mơ ước sao y bản chí nh từ những mô hì nh ngoại quốc

mà không chú ý đến hoàn cảnh của nước Nga.
Trong khi đó bước sang Thế kỷ XXI , sự vậ n động và phát triển
của Thế giới chịu tác động mạnh mẽ của các xu hướng sau:
Một là, toàn cầu hóa là một xu thế khách quan , mang tí nh hai mặt
tích cực và tiêu cực , đang lôi cuốn hầu hết mọi quốc gia , bất luận ở trì nh độ
phát triển nào, tham gia vào quá trì nh này ; toàn cầu hóa kinh tế với sự phổ biến
nền kinh tế thị trường trên cấp độ toàn cầu diễn ra cùng với các quá trì nh tự do
hóa kinh tế, tăng cường liên kết kinh tế khu vực, song phương và đa phương.
Hai là, cuộc cách mạng khoa học công nghệ mới phát triển nhanh
nền kinh tế thế giới đang trong bước chuyển sang kinh tế tri thức và xu thế này
cũng không còn là vấn đề riêng của các nước phát triển.
Ba là, hòa bình, hợp tác và phát triển là xu thế chí nh phổ biến của
sự phát triển thế giới kể từ sau khi kết thúc chiến tranh lạnh , mặc dù vậy , các
cuộc chiến tranh cục bộ , xung đột vẫn còn xảy ra ở một số nơi , dưới nhiều hì nh
thức khác nhau.
Bốn là , cấu trúc chiến lược quốc tế đã phát triển từ nhất siêu đa
cường sang đa cực hóa vừa có nhân tố trỗi dậy của EU

, Nga, Trung Quốc và

Ấn Độ, vừa có sự gia tăng chủ nghĩ a đơn cực và bá quyền của Mỹ.
Trước những thay đổi lớn của bối cảnh quốc tế Nga và các nước
lớn đều cần có sự điều chỉ nh chiến lược và những điều chỉ nh này đến lượt mì nh
lại tác động tới tình hình phát triển của thế giới nói

chung và các nước và các

khu vực.
Đứng trước tình hình trong nước “cười ra nước mắt” và tình hình
thế giới có nhiều biến động, Pu-tin lên cầm quyền phải đánh con gấu Nga đang

trong giấc ngủ đông dậy hòa mì nh vào khu rừng thế giới.
II.II: CẢI CÁCH KINH TẾ
II.II.1. ĐƢỜNG LỐI CẢI CÁCH KINH TẾ
Cùng với những cải tổ trong hệ thống chính trị nhằm tăng cường
21


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

quyền lực của nhà nước Liên bang, việc thực hiện cải cách kinh tế thị trường,
phát triển kinh tế để cải thiện đời sống nhân dân nâng cao vị thế của Nga được
coi là nhiệm vụ trọng tâm của Tổng thống Pu-tin. Từ năm 2000, công cuộc cải
cách kinh tế thị trường đã được đẩy lên một bước Thông qua chương trình cải
cách kinh tế toàn diện. Chương trình này được tiến hành theo bước tăng cường
vai trò điều tiết vĩ mô của nhà nước, duy trì sự ổn định chính trị để phát triển
kinh tế nhằm mục tiêu tăng cường quyền lực mọi mặt của đất nước, cải thiện
đời sống nhân dân. Những nhiệm vụ hàng đầu trong chương trình này là:
- Tiếp tục phát triển kinh tế thị trường, tăng cường điều tiết vĩ mô của
nhà nước nhằm khắc phục tình trạng vô chính phủ trong phát triển kinh tế xã
hội và sự buông lỏng trong các hoạt động kinh tế xã hội tuân thủ nguyên tắc
“ Nhà nước ở mức độ cần thiết và tự do ở mức độ cần thiết”.
- Tập trung những biện pháp cải cách nhằm giải quyêt những vấn đề đặt
ra cho nền kinh tế và ổn định xã hội như: cải thiện môi trường đầu tư, giải
quyết vấn đề nợ, chống lạm phát và ổn định đồng rúp, xây dựng thị trường tiền
tệ và thị trường chứng khoán, cải cách hệ thống ngân hàng, đẩy mạnh hội nhập
kinh tế quốc tế.
- Hiện đại hóa khu vực sản xuất nông nghiệp theo hướng kết hợp hưu cơ
giữa các biện pháp điều tiết kiểm soát của nhà nước với việc cải cách thị trường
ở nông thôn, cải cách chế độ sở hữu đất đai.
Đó là con đường phù hợp với nước Nga mà Pu-tin đã lựa chọn. Ông bỏ

qua con đường “Đi theo con đường cũ của chủ nghĩa cộng sản của Liên Xô cũ”
và “Bắt trước thể chế chính trị kinh tế của các nước phương Tây như Anh, Mỹ”
hai con đường không phù hợp với Nga bấy giờ.
Pu-tin cho rằng mục tiêu hiện đại hóa kinh tế là đạt tới tốc độ tăng
trưởng kinh tế ổn định, nâng cao năng lực cạnh tranh, khiến cho cơ cấu kinh tế
phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế. Vì vậy, chính phủ Nga cần phải đẩy nhanh
bước đi cải cách kinh tế.
1. Tăng cường lập pháp, bảo đảm môi trường đầu tư và kinh doanh ưu
việt. Tạo điều kiện cạnh tranh bình đẳng đối với tất cả các chủ thể kinh tế trong

22


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến

toàn quốc. Sẽ xóa bỏ tuyệt đại đa số trợ cấp trực tiếp và gián tiếp đối với doanh
nghiệp thua lỗ và xóa bỏ sự nâng đỡ của nhà nước có tính kỳ thị.
2. Khẳng định và bảo vệ quyền sở hữu tài sản tư hữu, tạo điều kiện cạnh
tranh bình đẳng, và sẽ áp dụng biện pháp công khai hóa xuất khẩu tư bản.
3. Cải cách hệ thống tài chính tiền tệ, đạt tới ổn định tài chính tiền tệ
trung hạn. Cải cách chế độ ngân hàng, nâng cao tính ổn định của ngân hàng,
thực hiện trình tự phá sản đối với ngân hàng thua lỗ, hoàn thiện chế độ thu thuế
của cơ quan tín dụng, tạo điều kiện thực hiện toàn diện tiêu chuẩn quốc tế về
trình tự giám sát ngân hàng, thực hiện tiêu chuẩn quốc tế về chế độ hoạch toán,
kế toán và bảng biểu, thu hút vốn nước ngoài. Phát triển thị trường chứng
khoán, khuyến khích phát triển cơ quan đầu tư và thu hút những nhà đầu tư mới
lâu dài, hoàn thiện cơ chế điều tiết của thị trường chứng khoán.
4. Mục tiêu của cải cách chế độ thu thuế và thuế quan là cải thiện môi
trường đầu tư, tạo điều kiện thực hiện cân bằng ngân sách nhà nước. Cân bằng
gánh nặng thu thuế của lợi nhuận và quỹ thù lao lao động, xóa bỏ phần lớn ưu

đãi thu thuế, quy định cơ quan thu thuế xuyên khu vực, xây dựng và hoàn thiện
chế độ người nộp thuế thống nhất, phát triển tin học hóa quản lý hành chính thu
thuế. Chính sách thuế quan sẽ phù hợp với lập trường đàm phán ra nhập WTO
của Nga, thúc đẩy nền kinh tế Nga hòa nhập vào hệ thống kinh tế thế giới và
cải thiện cơ quan thuế.
5. Tăng cường quản lý tài sản quốc hữu. Nâng cao hiệu quả quản lý tài
sản quốc hữu, hoàn thiện chế độ đại diện lợi ích của nhà nước trong cơ quan
quản lý công ty cổ phần. Sửa đổi luật tư hữu tài sản quốc hữu Liên Bang Nga,
hoàn thiện trình tự doanh nghiệp 100% vốn quốc hữu Liên Bang chuyển đổi
thành

công

ty

cổ

phần.

6. Thúc đẩy thay đổi cơ cấu kinh tế, từ việc ủng hộ doanh nghiệp không
có thành tích chuyển sang phát triển cơ sở hạ tầng, bảo đảm lưu động sức lao
động, ủng hộ sự phát triển của những ngành mới nổi lên (trước hết là ngành
nghề sáng tạo và tin học), khuyến khích doanh nghiệp và doanh nghiệp lũng
đoạn tự nhiên sắp xếp lại và cải cách. Nhà nước còn khuyến khích mở rộng

23


Sinh viên thực hiện: Lưu Thị Yến


xuất khẩu, khuyến khích sáng tạo, bảo đảm điều kiện pháp luật, kinh tế và tài
chính ưu việt cho các hoạt động sáng tạo. Nhà nước ủng hộ phát triển đầu tư rủi
ro và sáng tạo chế độ bảo hiểm rủi ro, bảo vệ quyền sở hữu tài sản tri thức, tạo
điều kiện thực hiện ngành nghề khoa học kỹ thuật cao phát triển vượt trội, phát
huy đầy đủ tiềm lực khoa học kỹ thuật và tri thức. Phát triển sự nghiệp cơ sở
giao Thông và Thông tin, hình thành hành lang giao Thông quốc tế có sức
cạnh tranh, nâng cao trình độ tin học hóa của xã hội. Chia tách công ty cổ phần
dầu mỏ khí đốt và thống2 nhất công ty hệ thống năng lượng, đối với vận tải
đường sắt thực hiện chia tách giữa đường sắt và vận tải, tự do hơn nữa đối với
thị trường bưu chính viễn Thông. Phát triển hệ thống công nghệ năng lượng
chất đốt, bảo đảm cơ cấu hợp lý cân bằng năng lượng chất đốt của nhà nước.
Phát triển hệ thống công nghiệp quốc phòng, bảo đảm học thuyết quân sự, kế
hoạch xây dựng quân sự và kế hoạch nhu cầu vũ khí của lực lượng vũ trang đã
được xác định, tăng hàm lượng khoa học kỹ thuật và tính hiệu quả của nền
công nghiệp quốc phòng, xây dựng mô hình Tổng hợp công nghiệp quốc phòng
nhất thể hóa cỡ lớn, tăng cường đầu tư đối với thiết kế và nghiên cứu khoa học
quân sự, tận dụng có hiệu quả thực lực công nghiệp quốc phòng để phát triển
hiệu quả các ngành kinh tế dân dụng. Thực hiện chính sách nông nghiệp hiện
đại, cần thực hiện phương trâm kết hợp giữa nhà nước ủng hộ, nhà nước điều
tiết và thị trường điều tiết đối với nông thôn và chế độ sở hữu đất đai.
Sau 4 năm tiến hành cải cách, Pu-tin đã đánh giá thành tựu đạt được như
sau: “Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) từ 1999 đến nay tăng 29,9%. GDP hàng
năm tăng cao, nhưng chưa đủ. Một trong những thành tựu cơ bản của Nga đạt
được trong những năm gần đây là Nga không còn phụ thuộc vào tài chính và
đồng nội tệ ổn định. Hiện nay, Nga cần phải giải quyết nhiệm vụ để đồng rúp
có khả năng chuyển đổi. Vấn đề nợ lương và chậm trả lương hưu triền miên đã
được giải quyết hoàn toàn. Trong vòng 3 năm mức lương tối thiếu tăng 3 lần.
Hiện tượng bãi công không còn nữa. Nổi lo sợ trước những hậu quả nhậy cảm
của các cuộc cải cách trong xã hội đã được khắc phục. Mặc dù có những thay
đổi trên quy mô lớn, nhưng chúng ta mới chỉ thiết lập được nền tảng cho bước

2

TTX, số o38, ngày 19/2/2004

24