LỜI CẢM ƠN
Cuốn sách này được sưu tầm và biên tập bởi cô Đặng Thị
Lan, giảng viên trường Đại học Ngoại Thương, với mong
muốn chia sẻ cho những học trò thân yêu và những người
xung quanh về lối tư duy có chiều sâu và tích cực. Với kinh
nghiệm và tâm huyết nhiều năm giảng dạy tại trường Đại học
Ngoại Thương Hà Nội, cô Lan hiểu rất rõ về những băn
khoăn, trở ngại, lo lắng tồn tại trong suy nghĩ của những sinh
viên của mình. Chính vì vậy, ngay khi đọc xong cuốn sách
này, cô rất mong muốn được giới thiệu đến nhiều sinh viên,
nhiều bạn trẻ để góp phần giúp đỡ họ giải quyết những khó
khăn, vướng mắc của mình. Cô Lan tâm sự, “cuốn sách này
xứng đáng là cuốn sách gối đầu giường của giới trẻ”.
Xin chân thành cảm ơn sự nhiệt tình và tâm huyết
của cô!
Hà Nội, tháng 6/2010

1

TƯ DUY TÍCH CỰC


MỤC LỤC
Xin chân thành cảm ơn sự nhiệt tình và tâm huyết của cô!....................................................................1
MỤC LỤC.............................................................................................................................................2
Ta chính là những gì mà ta suy nghĩ..................................................................................................8
Suy nghĩ ảnh hưởng đến các mối quan hệ của chúng ta...................................................................11
Tâm trí bạn và hoàn cảnh chung quanh............................................................................................16
Tầm quan trọng của các bài tập thư giãn..........................................................................................23
Những bước giúp thay đổi phản ứng tiêu cực sang tích cực.............................................................27
Chiếc cầu thang của sự tha thứ.........................................................................................................36

Tư duy tích cực – Đặng Phương Kiệt
Hà Nội, tháng 9/2001
Tư duy tích cực (TDTC) là cả một vấn đề rộng lớn, nên được tiếp cận theo
quan điểm tâm lý học nhân văn và phương pháp sinh tâm lý xã hội. Có thể góp một
vài khía cạnh khái quát như sau:
1. Về mặt sinh học, tư duy cũng như tất cả các hoạt động (activities) của con
người đều tiêu hao năng lượng (energy), đây là dạng năng lượng tâm trí
(psychoenergy), cũng phải bắt nguồn từ năng lượng của vật chất (calorie), nhưng lại
có khả năng tái tạo ra năng lượng, nghĩa là TDTC sẽ hoạt hóa các chức năng sinh lý
khác như hệ nội tiết, hệ miễn dịch (tăng sức đề kháng của cơ thể) và nhất là hoạt hóa
các chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitters) như serotonine, dopamine (gây hưng
phấn) hoặc oxytocin (gây khoái cảm tính dục)... Các tác nhân nội tiết, thần kinh này
đến lượt nó lại hoạt hóa toàn bộ các chức năng khác kể cả các hoạt động cơ bắp và
hoạt động thần kinh trung ương trong đó có hoạt động trí tuệ. Thế là con người trở nên
vui hơn, sảng khoái hơn, yêu đời, tự tin, sáng suốt và dễ dàng dấn thân vào những
hành vi tích cực, có lợi cho bản thân và cho người khác. Trái lại, tư duy tiêu cực chỉ
làm tiêu hao năng lượng, gây ức chế các chức năng sinh lý khác: các chất nội tiết
giảm, hệ miễn dịch bị suy giảm (để mặc bệnh nhiễm trùng/ung thư), các chất dẫn
truyền bị ách tắc, dẫn tới làm tê liệt đời sống cảm xúc, trí tuệ, vận động tư duy tiêu
cực (nỗi buồn, thất vọng, hụt hẫng, chán đời, mất lòng tin...) thường tạo ra một cái
vòng lẩn quẩn tai hại, tiêu cực nọ kéo theo tiêu cực kia, cuối cùng dẫn tới trầm nhược
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


(trầm bằng tất cả cảm xúc bị chìm xuống, nhất là chức năng vận động bị tê liệt) và kết
cục bi thảm nhất là tự sát, tự hủy hoại mình.
2. Về mặt tâm lý, TDTC là một bộ phận (lòng tự tin) giúp cá nhân tự khám phá

ra tất cả những tiềm năng (potential) vô tận vốn ẩn giấu tại những vùng sâu thẳm, kín
đáo nhất nơi mọi con người, nhờ năng lượng được hoạt hóa và được đánh thức
(arousal) và làm xuất lộ vô vàn tài năng đôi khi bất nhận sẽ tạo ra vô vàn của cải cho
cả xã hội. Những năng lực, khả năng; tài năng đó ta thường gọi là nội lực (inner
resources) là điều kiện cốt lõi (chứ không phải yếu tố khách quan - nhờ vả, ỷ lại, vay
mượn, xin xỏ, bỏ dở, ô dù, cầu may...) giúp mọi con người tự vượt lên chính mình,
vượt qua mọi thử thách, tự khẳng định và trở thành một nhân cách tự chủ, tự lập.
Ngược lại, tư duy tiêu cực ức chế, tiến tới triệt tiêu mọi ước muốn, nhu cầu, mọi tiềm
năng mà phần lớn không được nhận ra, không dám khám phá... tự đánh mất lòng tự
tin, lòng tự trọng, biến thành một nhân cách đầy mặc cảm tự ti, sợ hãi, dồn nén, dao
động, không tự quyết đoán, để chịu áp lực từ mọi phía, trở thành một nhân cách lệ
thuộc, một sinh thể ký sinh, tự đánh mất những phẩm chất đích thực của một con
người.
3. Về mặt xã hội, TDTC là nguồn gốc của sáng tạo của mỗi con người, khả
năng sáng tạo của mọi cá nhân. Nói cách khác, không có sáng tạo của từng cá nhân thì
xã hội sẽ chẳng có gì hết, nói đúng hơn xã hội tuy vẫn tồn tại, vẫn vận hành như nó
vốn có, song chỉ là một thứ xã hội không tiến hóa gì (unesoce'te' non evolwe'e) như đã
từng diễn ra ở hầu hết những xã hội có một thể chế hoặc một xu hướng không tôn
trọng, thậm chí triệt tiêu những sáng kiến cá nhân. Mặt khác, trong một cộng đồng xã
hội hoặc trong phạm vi hẹp hơn trong một gia đình - những thành viên có TDTC sẽ
tạo ra một môi trường lành mạnh - một xã hội đầy tính nhân văn - ắt khiến xã hội đó
tự nó tạo ra sức mạnh đầy lực và lấn át những tư duy tiêu cực, mà có thể sẽ không cần
tới một can thiệp nào từ bên ngoài. Suy rộng ra, đó cũng là viễn cảnh (perspective)
của cộng đồng thế giới được cả loài người mong ước trong thiên niên kỷ này. Ngược
lại, những tư duy tiêu cực nếu cứ tồn tại ở đâu đó nếu con người - từng cá nhân không loại trừ hoặc hóa giải sẽ có xu hướng phát triển thành một môi trường bệnh
hoạn, làm xói mòn nhiều giá trị, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên năng lượng của loài
người. Đặc biệt, tại những nơi mà tư duy tiêu cực chiếm ưu thế trở thành chính thống
như bạo lực, khủng bố, độc tài, dối trá, di man... thì chúng sẽ biến thành nguồn gốc
1


TƯ DUY TÍCH CỰC


gây ra không biết bao tai họa và thảm họa. Trong môi trường gia đình, chẳng hạn, tư
duy tiêu cực đã đẻ ra nạn gia trưởng, bạo hành mà những thành viên dễ bị tổn thương
nhất là phụ nữ và trẻ em.

Lời nói đầu
Là một thói quen tốt khi chúng ta định khám phá một chủ đề, bắt đầu bằng
cách nhìn vào ngữ cảnh trong đó chủ đề ló dạng cũng như đặt một số câu hỏi căn bản.
Những câu hỏi quá hiển nhiên mà học sinh, người viết, nhà báo, nhà nghiên cứu, nhà
phát minh hay nhà quản lý có thể biết nhưng vẫn đáng để suy gẫm. Ít ra cũng có mục
đích mách cho bạn biết nội dung của sách
Câu hỏi đánh thức sự hứng thú, sự tò mò của ta, chúng khơi dậy sự tư duy của
ta, kích thích trí thông minh và mở cánh cửa tâm trí để khám phá những chiều khác
nhau của cuộc sống và của chính bản thân ta.
Những câu hỏi này nổi tiếng nhờ năm chữ W - Why, What, Who, When,
Where... mà không quên có chữ "H" trong tất cả: "H" của từ How. Đúng là "Tôi thà
biết vài câu hỏi còn hơn biết tất cả các câu trả lời". Tại sao? Hầu hết chúng ta nghĩ
rằng nếu ta biết tất cả những câu trả lời đúng, hẳn ta phải thành công và hạnh phúc.
Điều này đúng, nhưng chỉ ở chừng mực nào đó. Vâng, để sống và hoạt động trong đời
người ta cần kiến thức, nhưng cũng có rất nhiều tình huống khi mà "biết câu trả lời
đúng" không mấy hiệu quả. Trong các bài toán khi mà chỉ có đúng và sai thì biết câu
trả lời đúng là tốt. Nhưng cuộc sống gần như không như thế. Cuộc sống vốn phức tạp,
mơ hồ, hay thay đổi và có thể có nhiều câu trả lời đúng cho một câu hỏi - tất cả tùy
thuộc vào việc bạn tìm kiếm điều gì.
Vì vậy chúng ta sẽ bắt đầu quyển sách này bằng cách xem ý kiến của cá nhân ta
về thành công: bởi câu trả lời "đúng" của ta tùy vào việc ta muốn đạt những gì. Và nếu
bạn luôn giữ sáu câu hỏi này với bạn, thì như những người bạn tốt, vẫn có rất ít điều
trong cuộc sống mà bạn mãi không hiểu được.

1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Vì vậy, chúng ta sẽ bắt đầu với "why". Why là nghĩ tích cực một kỹ năng thiết
yếu để phát triển. Tôi hy vọng - rõ ràng là từ sự mô tả bối cảnh mà tất cả chúng ta
đang sống trong đó, nhưng cũng còn từ sự hiểu biết của bộ não kỳ diệu của ta và của
những quan hệ ta có trong đời sống hàng ngày.
Cuối cùng, ba câu hỏi còn lại trong danh sách có tên "who, whe, where". Này,
những câu trả lời khá rõ ràng, phải không? Thật ra, chúng ta hãy giải quyết chúng bây
giờ vì chúng không tốn nhiều thời gian. Đầu tiên: Who? Ai phải học tư duy tích cực?
Nó ứng dụng cho những ai? Câu trả lời dễ quá phải không? Cho tôi. Cho bạn. Sao cơ
chứ? Đúng thế. Ai sẽ học tư duy tích cực nếu không phải tôi và bạn? Kế tiếp, when và
where - lúc nào và ở đâu: Tôi phải áp dụng tư duy tích cực vào bối cảnh nào và lúc
nào trong ngày? À, một lần nữa câu trả lời rất đơn giản: Ở đây, ở mọi nơi mà bạn thấy
mình đang đứng và đang sống và chẳng hạn như vào mọi khoảnh khắc trong cuộc
sống của bạn. Chẳng có lý do gì để trì hoãn một công việc đầy hứa hẹn, và khi đến lúc
làm việc gì đó tốt và có lợi, thời gian là bây giờ, địa điểm là ở đây và đúng bạn chính
là người để làm việc ấy. Và đây rồi, chúng ta đã giải quyết xong một nửa các câu hỏi!
Và việc này diễn ra trước khi chúng ta bắt đầu quyển sách này! Chúng ta đang làm rất
tốt.
Bây giờ hãy giới thiệu về chủ đề: Ta gọi tư duy tích cực là gì? Định nghĩa nó
như thế nào? Bằng một câu, tư duy tích cực là khả năng suy nghĩ theo một cách cho
phép ta chuyển đổi những tình huống khó khăn thành những thuận lợi của ta. Nhưng
tư duy tích cực còn hơn thế nữa vì ta còn muốn học cách biến khó khăn thành thuận
lợi cho người khác. Chúng ta thường được đào tạo theo cách nghĩ "thắng/thua": trong
bất kỳ tình huống nào ở đời, bạn thắng hoặc thua. Điều này nghĩa là ta thừa nhận suy
nghĩ rằng trong một quan hệ bất kỳ nào đó, có kẻ thắng và người thua. Tuyệt vời cho
người chiến thắng; quá tệ cho người thua cuộc. Bằng cách tư duy tích cực, ta muốn có

thể nghĩ theo cách "thắng/thắng": dù gặp nhau lúc nào, tôi muốn đạt được điều gì đó
nhưng tôi cũng muốn bạn đạt được điều gì đó có thể có ích cho cuộc sống của riêng
bạn. Chúng ta sống cùng nhau mà, phải không? Chúng ta san sẻ điều lợi. Điều này có
thể nghe như một cái nhìn quá lý tưởng về thực tại, hay đấy nhưng không mấy hiện
thực. Đồng ý với bạn. Tuy vậy hãy bỏ ra chút ít thời gian để xem xét ý tưởng sau đây:
Nếu khi ta giao tiếp với nhau mà bạn có cảm giác bị mất mát điều gì đó, có thể trong
lòng bạn sẽ nảy sinh ý định trả đũa và kết quả là một rắc rối cho tôi. Bạn có thể nghĩ
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


tìm cách trả thù và tôi thì không thích sống với ý nghĩ rằng tôi có những kẻ thù đang
chực chờ cơ hội để đòi lại những gì họ cho rằng tôi đã giành lấy từ họ. Điều khác nữa
là riêng tôi cũng không thích thua cuộc. Vì vậy tôi giả định rằng bạn cũng như tôi.
Cuối cùng, toàn bộ trò chơi cuộc đời là về sự thay đổi: ngày này bạn thắng, ngày tới
bạn thua. Nếu ta chỉ cảm thấy tốt và hạnh phúc khi thắng thì cuộc sống của ta sẽ khá
là bấp bênh.
Nền tảng của một thái độ "thắng/thắng" là có thể xem những trở ngại là những
bài học cá nhân và sẵn sàng thay đổi ý kiến của bạn về sự vật. Đây có thể là nền tảng
cho sự phát triển một óc sáng tạo. Nó còn có thể được gọi là sự giao tiếp chân tình.
Vậy, tư duy tích cực không phải là chối bỏ sự tiêu cực và chỉ chấp nhận nhìn thấy
những mặt tốt đẹp, thuận lợi, dễ chịu của cuộc sống. Không. Làm như vậy chẳng khác
nào băng qua một con đường đông đúc xe cộ mà lại nhắm mắt. Thậm chí còn khá
nguy hiểm, mang tính phá hoại nữa. Không, tư duy tích cực dựa trên sự quan sát
khách quan về thực tại, nhưng bạn không ở mãi trong thực tại đó: bạn đón nhận và
biến nó thành điều tốt, có lợi, hữu ích; từ thực tại ấy, bạn tạo ra được điều gì đó - bạn
kiến tạo một thực tại của riêng bạn. Tư duy tích cực là hưởng lấy những khoảnh khắc
tốt đẹp nhất ở mức trọn vẹn và sáng tạo theo cách là khi gặp thử thách bạn học cách
chuyển chúng thành những cơ hội. Nếu bạn có khả năng chuyển trở ngại thành điều

hữu dụng cho cuộc sống của bạn, bạn sẽ thoát khỏi những trở ngại và rắc rối. Nếu bạn
nhìn những rắc rối để tìm ra bài học do rắc rối mang lại, nếu bạn nhìn chúng một cách
chân thành và khiêm tốn, với sự phóng khoáng thì chúng sẽ thôi không là những rắc
rối nữa mà sẽ trở thành những cơ hội lớn lao trước đôi mắt kinh ngạc của bạn. Tôi có
thể nghe bạn thốt lên rằng: "Nhưng bạn mong đợi tìm thấy loại cơ hội nào trong hàng
ngàn rắc rối mà tôi phải đối diện trong từng ngày một trong cuộc sống của tôi?". Rắc
rối khiến bạn có kinh nghiệm. Chúng dạy bạn những kỹ năng vốn sẽ có ích trong tất
cả những lĩnh vực trong cuộc sống của bạn như: kiên nhẫn, quyết tâm, can đảm, bền
bỉ... Chúng làm bạn mạnh mẽ, có hiệu quả hơn và cuối cùng là hạnh phúc hơn. Đây là
ý tưởng nằm sau tư duy tích cực: một sự chuyển hướng đơn giản và có tính biến hóa
từ việc xem cuộc đời như một siêu thị lớn mà bạn có thể chọn những món đồ thành
việc hiểu rằng cuộc đời giống một trường học hơn cho sự tăng trưởng của bản thân,
một lĩnh vực mở rộng cho sự bộc lộ một cách sáng tạo những tài năng của cá nhân bạn
và của điều thiện và búp mầm nằm trong tim bạn.
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Một câu hỏi khác trước khi chúng ta tiếp tục. Nó không nằm trong danh sách
những điều để tôi hỏi các bạn, nhưng tôi nghĩ đó là một câu hỏi hay: Liệu suy nghĩ
một cách tích cực có khó không? Liệu có thể mang chiều hướng tư duy tích cực trong
cuộc sống khi có quá nhiều lý do xác đáng để mà lo âu, chỉ trích, than phiền hay đổ
lỗi? Đối với tôi dường như, nếu bạn muốn gọi đây mới là thử thách thật sự hay rắc rối
chính là ở chỗ chỉ nhớ thực hiện nó; nhớ tư duy tích cực. Tôi thực lòng nghĩ rằng đây
là tất cả những gì tư duy tích cực bao hàm. Nếu bạn thử, ý tôi nói là nếu bạn "dùng"
nó, bạn sẽ thấy nó rất đơn giản và mang lại thành quả nhanh và mãn nguyện. Nó sẽ
làm bạn hài lòng một cách sâu sắc, hạnh phúc hơn, hiệu quả hơn và người khác sẽ
đánh giá bạn cao hơn.
Ngày nay, có hàng triệu người trên quả địa cầu này từ mọi thành phần, màu da,

văn hóa; những người sống trong đủ mọi hoàn cảnh, từ trong nhà tù và bệnh viện đến
các hộ gia đình; người học nhiều hay học ít, giàu hay nghèo, trẻ em trong trường học,
sinh viên đại học, công nhân xí nghiệp, kỹ sư hay các nhà quản lý trong văn phòng,
người già ở nhà,... những người đang ứng dụng nó vì lợi của chính họ. Vậy, sao bạn
lại không nhỉ? Nó dễ hiểu, miễn phí và bạn lại có những gì cần để thành công với nó:
Chính bạn với bộ óc gây kinh ngạc của bạn, tâm trí rộng mở của bạn háo hức khám
phá vẻ đẹp nằm trong trái tim cuộc sống, tấm lòng lành và ý định xứng đáng muốn
hạnh phúc của bạn.
Học tư duy tích cực không rối rắm hơn học lái xe gắn máy, lái xe đạp hay tập
đi bộ. Ai cũng dùng được, ở mọi độ tuổi. Và nếu bạn vẫn còn nghĩ, "Việc này khó,
vậy thì, nay hãy bỏ qua suy nghĩ này và chuyển thành cách nghĩ", "Sao lại không?".
Đúng, sao lại không? Và khi bạn làm như thế rồi thì sau đó một lần nữa bạn chuyển
sang nghĩ, "Vâng, tôi làm được. Tôi học được!". Ứng dụng đi. Cứ ứng dụng đi.
Và bây giờ các bạn có thể bắt đầu đọc quyển sách này.
Frederic Labrathe

1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Chương 1
Ta chính là những gì mà ta suy nghĩ
Bạn nói những gì, làm những gì, cảm thấy những gì - tất cả đều có nguồn gốc
từ trong tâm trí bạn, chúng ta bắt đầu bằng một ý nghĩ.
Những suy nghĩ của chúng ta giống như những hạt giống, mỗi suy nghĩ tạo ra
hoa và quả riêng. Những suy nghĩ có thể tạo nên một điều gì đó, có thể hủy hoại, có
thể mang đến sự yêu thương, căm ghét, hạnh phúc hay phiền não. Khi chúng ta hiểu
và học cách kiểm soát những ý nghĩ của chúng ta thì chúng ta sẽ có một sự bình an
"lớn hơn" của tâm hồn, một hạnh phúc và sự ổn định lớn hơn. Suy nghĩ tích cực dạy

chúng ta cách hành độnng thay vì phản ứng; nó "hướng dẫn" cuộc đời ta thay vì để
cho hành vi của người khác và của hoàn cảnh hướng dẫn tinh thần của ta.
Bạn đã bao giờ dừng lại để quan sát tâm trí của bạn và những loại suy nghĩ mà
bạn tạo ra? Người ta đã tính toán là chúng ta có khoảng 30.000 - 50.000 ý nghĩ mỗi
ngày. Trí óc chúng ta có một khả năng rất lớn. Trí óc luôn luôn làm việc thậm chí khi
ta ngủ. Như đã đề cập, suy nghĩ chính là hạt giống cho những hành động và cảm xúc
của chúng ta. Bằng cách tạo nên những suy nghĩ tích cực và "khỏe mạnh", chúng ta đã
chạm vào năng lực tích cực của chính chúng ta.
"Với mỗi phút giận dữ, bạn đã đánh mất 60 giây hạnh phúc..." (Ralph Waldo
Emerson)

Suy nghĩ - Nhiên liệu cho trí óc
Thực phẩm mà chúng ta ăn cung cấp nhiên liệu cho cơ thể chúng ta. Nếu bạn
muốn tham dự cuộc chạy marathon, bạn cần tiêu thụ nhiều chất đạm và những thức ăn
giàu năng lượng để có đủ năng lượng chạy một quãng đường xa như thế.
Mặt khác, nếu bạn tiêu thụ thức ăn không tốt cho cơ thể, bạn có thể mắc bệnh
bao tử, cảm thấy lờ đờ và mệt mỏi. Cũng cùng một cách như thế, suy nghĩ cung cấp
nhiên liệu cho trí óc.
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Nếu bạn có những suy nghĩ tiêu cực và không ích lợi gì, chúng sẽ lấy mất năng
lượng của trí óc. Nếu bạn có những suy nghĩ tích cực, chúng sẽ "nạp năng lượng" cho
trí óc, làm bạn có đủ năng lượng và sức mạnh để đối đầu với những thách thức và khó
khăn trong cuộc sống hằng ngày.

Hình 1
Giống như mô tả trong hình 1, suy nghĩ của chúng ta chính là khởi điểm. Nếu

bạn kiểm soát được suy nghĩ của bạn, bạn có thể kiểm soát cảm giác, lời nói và hành
động. Suy nghĩ cũng ảnh hưởng đến cơ thể của chúng ta.
Theo nghiên cứu y khoa, khoảng 70% - 90% các chứng bệnh thuộc về thể chất có một
nguồn gốc từ tinh thần. Nói một cách đơn giản, chất lượng của suy nghĩ ảnh hưởng
đến chất lượng của sức khỏe. Điều đó xảy đến cho cơ thể chúng ta khi chúng ta giận
dữ hay căng thẳng. Các bắp thịt của chúng ta căng lên làm hạn chế sự lưu thông máu,
tạo nên những điểm áp lực - chính chúng gây đau cho cơ thể. Đau cổ, đau vai, đau đầu
thường là kết quả của những suy nghĩ căng thẳng hay giận dữ. Trái lại, khi ta tạo nên
những suy nghĩ tích cực và bình an trong tâm trí, các cơ của cơ thể được thư giãn,
lượng máu oxy nạp vào giảm, huyết áp hạ, tỷ lệ mắc bệnh tim cũng giảm đáng kể.
Hiệp hội nghiên cứu về khoa học "Thưởng thức cuộc sống" đã xác nhận mối
liên hệ giữa cách mà chúng ta cảm giác và cách mà cơ thể chúng ta "phản ứng hóa
học". Khi những người tham gia cuộc nghiên cứu có những suy nghĩ tích cực và hạnh
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


phúc, cơ thể sản xuất ra một lượng lớn chất kháng thể. Một loại kháng thể bảo vệ cơ
thể từ những lây nhiễm qua đường hô hấp. Trái lại, khi họ có những suy nghĩ buồn,
tiêu cực, cơ thể họ trả lời bằng cách kềm hãm chức năng miễn dịch. Những suy nghĩ
tích cực như "hạnh phúc" cũng tạo ra những chất giảm đau tự nhiên được xem là có
thể chống lại bệnh ung thư và những ảnh hưởng của "stress". Suy nghĩ tích cực lấp
đầy không gian quanh ta bằng nguồn năng lượng tích cực.
Cuộc đời bạn là tổng kết những lựa chọn của bạn, một cách có ý thức cũng
như không ý thức. Nếu bạn có thể kiểm soát được quá trình lựa chọn của mình,
bạn cũng có thể kiểm soát được tất cả mọi lĩnh vực trong cuộc đời bạn. Bạn có thể
tìm thấy sự tự do từ việc bạn chịu trách nhiệm về chính bản thân mình.

1


TƯ DUY TÍCH CỰC


Chương 2
Suy nghĩ ảnh hưởng đến các mối quan
hệ của chúng ta
Suy nghĩ tích cực cũng dẫn đến những mối quan hệ hài hòa hơn; trong khi suy
nghĩ tiêu cực gây ra những mâu thuẫn, bất hòa với những người khác. Suy nghĩ tiêu
cực về người khác sẽ làm cho "mức độ khoan dung" của ta xuống thấp và tạo ra sự
căng thẳng trong mối quan hệ. Một khi ta chấp nhận rằng ta có thể ảnh hưởng đối với
người khác; nhưng ta không thật sự có thể "kiểm soát" họ; như thể ta cảm thấy được
sự tự do. Tôi không thể kiểm soát người khác nhưng tôi có thể học cách kiểm soát
phản ứng của tôi với người khác. Có thể họ cư xử tồi, nhưng tôi có quyền chọn lựa
cách trả lời đối với cách cư xử của họ. Điều này có nghĩa là dù đôi khi quanh ta là
những người "tiêu cực" nhưng ta có thể chọn lựa để hành động tích cực.
Hầu hết chúng ta trải qua phần lớn thời gian "phản ứng" những hành vi của
người khác để rồi thấy thất vọng, buồn chán và giận dữ khi họ không cư xử trong cái
cách mà chúng ta muốn. Nếu bạn có thể chấp nhận những ý tưởng của họ và tập trung
chú ý vào những điểm tốt của họ, bạn sẽ thấy hạnh phúc hơn khi có họ hiện diện;
đồng thời cũng có thể tạo ảnh hưởng tích cực đối với họ. Bạn chấp nhận rằng bạn là
tác giả tạo ra những suy nghĩ của bạn - Khi bạn tạo nên những suy nghĩ hạnh phúc,
bình an, tích cực chúng sẽ lan tỏa ra và ảnh hưởng những người chung quanh bạn.
Đây là cách đơn giản mà bạn có thể chia sẻ sự tích cực với người khác - giống như
một viên đá ném xuống hồ - sẽ làm gợn sóng, sóng sẽ lan ra.

1

TƯ DUY TÍCH CỰC



Hình 2
Hình 2 chỉ rõ ảnh hưởng của suy nghĩ tiêu cực - "Tôi ghét người đồng nghiệp
của tôi". Những suy nghĩ như thế có thể ảnh hưởng mạnh lên đời sống của chúng ta.
Hầu hết chúng ta trải qua 8 giờ một ngày nơi làm việc - Nếu chúng ta để những suy
nghĩ tiêu cực lấp đầy tâm trí ta; ta sẽ phải trải qua 8 giờ làm việc căng thẳng, không
vui.
Như thế chính ta mới là người chịu đựng. Nếu bạn thay thế những suy nghĩ tiêu
cực bằng suy nghĩ tích cực (H.3); cuộc sống nơi làm việc của bạn sẽ có nhiều niềm
vui hơn. Điều này cũng có hiệu quả đối với những mối quan hệ cá nhân của chúng ta.

1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Hình 3
"Cách mà chúng ta nhìn vào những điều bên ngoài thì phụ thuộc vào cách nhìn
mọi thứ từ bên trong chúng ta". (Parks Cousins)

5 loại suy nghĩ chính
Chúng ta có 5 loại suy nghĩ chính sau đây:
Suy nghĩ tích cực: - Suy nghĩ mang lại ích lợi cho chính bản thân và cho
những người khác. Đó là những suy nghĩ về sự chấp nhận, hòa bình, lạc quan, khoan
dung... Suy nghĩ tích cực là thấy một chiếc ly "đầy nửa ly" thay vì "rỗng nửa ly";
nghĩa là thấy cái gì mà bạn có và tập trung vào đó thay vì cảm thấy thất vọng về
những cái mà bạn không có. Suy nghĩ tích cực giúp bạn hạnh phúc hơn nhiều trong
cuộc sống.
Suy nghĩ tiêu cực: - Những suy nghĩ có hại cho chính bạn và cho những người
khác. Đó là những suy nghĩ thể hiện sự giận dữ, không thể chịu đựng, chỉ trích, phân

biệt chủng tộc.
Suy nghĩ vô ích: - Suy nghĩ về quá khứ hay những thứ vượt qua kiểm soát của
bạn: "Tại sao?"; "Giá như"... Suy nghĩ loại này bao gồm cả sự nghi ngờ, hối tiếc, ảo
vọng không thực tế, lo lắng về những việc nhỏ nhặt.
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Suy nghĩ cần thiết: - Những suy nghĩ để lập kế hoạch cho ngày làm việc của
bạn; "Tôi cần phải gặp người này vào thời điểm này, tôi cần phải đi đến nơi này..."
Hướng thượng: - Những suy nghĩ hướng thượng dựa trên nền tảng các giá trị,
các phẩm chất của các nhân hay của vũ trụ như sự bình an, lòng nhân ái, sự hợp tác...
Đó là những suy nghĩ đề cập việc nhận thức được những ý nghĩa sâu sắc của cuộc
sống, hay những sự việc diễn ra xung quanh chúng ta. Những suy nghĩ hướng thượng
không chỉ đề cập đến những vấn đề hiện thực trước mắt mà còn đề cập đến kết quả
của các hành động của chúng ta. Các suy nghĩ hướng thượng giúp chúng ta có tầm
nhìn xa.
Các suy nghĩ hướng thượng là những suy nghĩ không mang tính ích kỷ, hướng
tập trung vì lợi ích của người khác, hướng đến việc mang lại lợi ích cho người khác.
Chúng ta có thể tập trung một cách có ý thức các suy nghĩ này và làm cho chúng trỗi
dậy trong tâm trí chúng ta. Các suy nghĩ hướng thượng được tích lũy dần dần qua
nghiên cứu tâm linh, suy nghĩ về ý nghĩa của sự vật và quan sát các hành vi của chúng
ta. Suy nghĩ hướng thượng mang lại cho chúng ta một cảm giác tốt đẹp tràn đầy năng
lượng. Chúng ta càng tạo được nhiều suy nghĩ hướng thượng chừng nào thì mọi việc
sẽ càng tốt đẹp hơn.
Khi ta luôn tích cực trong cuộc sống, ta tạo năng lượng cho chính ta trong khi
ấy sự tiêu cực làm cạn kiệt năng lượng và nội lực của ta. Sự tiêu cực để lại trong ta
cảm giác hoàn toàn trống vắng. Và kết quả của sự trống vắng là đau khổ và lo âu.
Khi ta không biết cách suy nghĩ tích cực có thể dẫn đến trầm cảm và trên thế giới

ngày nay ta thấy trầm cảm đang gia tăng ở người trẻ lẫn người già.
Có khi tâm trí trở nên tiêu cực đến độ như đang uống thuốc độc. Khi ai đó suy
nghĩ rất tiêu cực, họ thường gây nên sợ hãi trong chính họ và trong những người
chung quanh họ. Chúng ta cần hỏi chính ta, "Ta thật sự muốn có cảm giác nào?"
Phần lớn chúng ta sẽ trả lời rằng ta muốn bình yên. Khi ta nghĩ những ý tốt lành, lời
lẽ của ta sẽ tốt và việc làm của ta sẽ tốt - thực tế là mọi việc đều sẽ tốt.
Chăm sóc tốt tâm trí bạn, chú ý đến nó và bạn sẽ trở thành người bạn của
chính mình. Bạn có quyền chọn lựa; trở thành người bạn tốt nhất hay là kẻ thù xấu xa
nhất của chính bạn. Cho dù bạn sống ở đất nước nào, bạn nói ngôn ngữ nào chăng
nữa thì mỗi người trong chúng ta là người bạn hay là kẻ thù của chính ta. (BK. Janki)
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Kiểm tra chất lượng của suy nghĩ
Nếu bạn sở hữu một nhà máy và có một dây chuyền sản xuất, bạn cần phải có
một người kiểm tra chất lượng để kiểm tra tiêu chuẩn sản phẩm. Nếu người kiểm tra
chất lượng không chú ý đến công việc của họ; một số sản phẩm sẽ không đạt tiêu
chuẩn ở một khía cạnh nào đó khi xuất xưởng. Chúng ta phải là "người kiểm tra chất
lượng" cho trí óc chúng ta, phải "lọc" những ý nghĩ đến với tâm trí ta; chỉ chọn, chấp
nhận những hành động, những ý nghĩ "có lợi". Chúng ta luôn suy nghĩ, vì thế phải bảo
đảm là "bộ lọc" của chúng ta đang hoạt động để kiểm tra chất lượng của những ý nghĩ
và từ chối bất cứ ý nghĩ nào "không có lợi" hoặc "có hại".
Bài tập:
Ngồi một cách thoải mái và thư giãn. Có thể bạn bình tĩnh, cho phép bạn nhớ
lại mình bắt đầu một ngày như thế nào.
•

Ý nghĩ nào đầu tiên của bạn xuất hiện khi bạn thức dậy vào sáng nay?


•

Đó là loại suy nghĩ gì?

•

Nó tích cực, tiêu cực, hay cần thiết...?

•

Bạn đã có loại suy nghĩ nào khi bạn gặp và tiếp xúc với mọi người trong ngày?
Hãy theo dõi chính bạn qua buổi sáng, chiều, tối.
Suy nghĩ tích cực chiếm bao nhiêu thời gian của ngày. Hãy ghi chú một cách

đơn giản. Nếu bạn có quá nhiều suy nghĩ tiêu cực trong ngày; hãy suy nghĩ tích cực
vào ngày hôm sau. Những suy nghĩ của chúng ta "được tạo ra" từ những gì xảy ra
quanh ta, từ quan điểm của chúng ta, ký ức và những kinh nghiệm.
Bài tập
Để kiểm soát những suy nghĩ của bạn, "thủ thuật" sau có thể giúp ích rất nhiều:
"SOS"
Trong các hoàn cảnh, bạn hãy "Standing back" (đứng phía sau) và bạn có thể
nhìn thấy một triển vọng mới. Bạn "Observe" (quan sát) loại ý nghĩ mà bạn đang tạo
ra và nhớ rằng bạn có quyền chọn lựa cái mà bạn nghĩ. "Steer" (lái) một cách có ý
thức tôi tạo ra suy nghĩ theo sự chọn lựa của tôi.
1

TƯ DUY TÍCH CỰC



Chương 3
Tâm trí bạn và hoàn cảnh chung quanh
Tâm trí bạn thường được quyết định bởi ngoại cảnh và cách mà người khác đối
xử với bạn.
Tôi thấy vui khi người khác đối xử tốt với tôi và tôi thấy khó chịu khi họ không
tốt với tôi. Hạnh phúc của bạn có thể phụ thuộc vào ngoại cảnh. Nếu trời mưa tôi thấy
buồn, nếu thời tiết tốt tôi thấy vui. Nói chung, chúng ta không thể nào kiểm soát được
ngoại cảnh như: cách mọi người cư xử với ta, như thời tiết, tình trạng công việc... tất
cả luôn có thể thay đổi. Nếu ta phụ thuộc vào ngoại cảnh, tâm trí của ta cũng biến
động theo ngoại cảnh.
Thay vào đó hãy tập trung vào phẩm chất bên trong. Nếu ta "định nghĩa" ta
bằng những phẩm chất bên trong, ta sẽ ổn định và ít bị ảnh hưởng "thăng trầm" của
ngoại cảnh. Những "vai" mà chúng ta "đóng" trong ngày có thể ảnh hưởng đến cá tính
của ta. Nếu ta "đóng" một vai nào đó càng lâu thì ảnh hưởng của nó đối với chúng ta
càng lớn.
Để đóng những "vai" của ta hiệu quả, ta cần phải nhớ rằng đó là những vai trò
mà ta phải thực hiện chứ không phải là chính ta: Như thế ta có thể sử dụng những
phẩm chất tích cực của ta để thực hiện những vai ấy mà không đánh mất cá tính của
ta. Nếu ta "nhận dạng" chính ta qua "vai" của ta và để cho hạnh phúc của ta phụ thuộc
vào "cái vai" ấy thì nếu như "vai kịch" ấy thay đổi bị đe dọa ta sẽ cảm thấy bị căng
thẳng và sợ hãi. Nếu ta nhận dạng qua những vật mà ta có; điều này sẽ tạo nên nỗi lo
sợ sẽ mất chúng hay không hạnh phúc khi người khác có nhiều hơn ta. Ta cũng sẽ
nhìn người khác bằng một tầm nhìn giới hạn tùy thuộc vào vai trò mà họ diễn. Nếu ta
nhận dạng ta qua "cái tôi" bên trong ta và những phẩm chất tích cực bên trong ta; ta có
thể duy trì được sự ổn định lớn hơn ở bên trong ta, thậm chí vào những lúc ngoại cảnh
rất bấp bênh. Ta sẽ thấy người khác qua sự hiểu biết, tầm nhìn rộng hơn và tích cực
hơn. Điều này cũng tạo cho ta một lòng tự trọng sâu sắc và bền vững, thậm chí khi ta
bị người khác chỉ trích hay bị hoàn cảnh thách thức.

1


TƯ DUY TÍCH CỰC


"Đừng bao giờ để cho ngày hôm qua sử dụng ngày hôm nay của bạn quá nhiều"
(Will Rogers)

Hãy hướng đến trọng điểm
Trong khi hướng dẫn về Tư duy tích cực cho một nhóm nữ phạm nhân tại một
nhà tù ở New Zealand, một ngày nọ có một nữ phạm nhân nói với tôi rằng: "Đối với
cô thì thật dễ dàng khi nói về sự tích cực vì sau giờ học này, cô có thể lên xe và trở về
nhà - còn chúng tôi thì phải ở lại đây!" Tôi đã trả lời rằng tôi cũng đã làm việc với
nhiều người được tự do về thể chất, nhưng họ lại là những người bị mất tự do về tâm
trí mình. Họ bị điều khiển bởi suy nghĩ của người khác, họ bị dằn vặt bởi sự hối tiếc
về quá khứ, nỗi lo sợ cho tương lai và cả những điều vượt khỏi tầm kiểm soát của họ.
Nhiều người trong số họ rất giàu có và rất tự do về thể chất nhưng tâm trí họ lại tràn
ngập sự lo lắng và nỗi sợ hãi đến nỗi họ không thể hưởng thụ được những gì mà họ
có. Tôi đã gợi ý với những người phụ nữ này là trong thời gian mà họ không thể thoát
khỏi nhà giam về mặt thể chất, họ hoàn toàn có cơ hội trải nghiệm về khoảng thời gian
này của mình. Thay vì phản ứng lại những gì mình không thể kiểm soát được, bạn hãy
tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát được, bạn sẽ thấy sự việc đổi khác. Một
số bắt đầu thực hiện và họ đã thay đổi thái độ của mình đối với các vị quản ngục và
cũng như với các bạn tù khác. Một vài tuần sau đó, các vị quản ngục đã nhận thấy bầu
không khí của trại thay đổi hẳn và các nữ phạm nhân cũng đã trở nên tích cực và hòa
nhã hơn rất nhiều. Nhiều người trong số họ đã đạt được những mục tiêu quan trọng
cho mình như hoàn tất các chương trình học đại học, phát triển tài năng nghệ thuật.
Họ nhận được sự hỗ trợ từ các cán bộ trại giam và đã có thể tổ chức nhiều chương
trình hoạt động bao gồm cả một cuộc gặp mặt thảo luận với sự tham gia của Thủ
tướng đương nhiệm New Zealand.
Thử thách sẽ đến; hoàn cảnh không phải lúc nào cũng như chúng ta mong

muốn; mọi người không phải lúc nào cũng cư xử theo cách mà chúng ta muốn;
NHƯNG chúng ta có quyền lựa chọn nơi để hướng sự tập trung của mình đến và lựa
chọn cách thức chúng ta giải quyết tình huống.

1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Mike George, một nhà tập huấn quản trị tại Anh nói rằng trong chúng ta không thể
kiểm soát được người khác thì thói quen thường xuyên nhất của người đời lại là cố
gắng kiểm soát người khác - về thể chất, cảm xúc hay về tinh thần. Theo ông Mike,
khi chúng ta bắt đầu buồn phiền với người khác thì đó là dấu hiệu của việc chúng ta
cố gắng nắm bắt cái mà chúng ta không thể kiểm soát được. Khi chúng ta biết chấp
nhận những gì vượt ngoài tầm của mình và tập trung vào những gì trong khả năng của
mình, chúng ta "bay bổng" tâm trí ta mang ít suy nghĩ hơn.
Theo một cuộc khảo sát được tiến hành ở Anh, người ta dành 80% thời gian
của họ để nghĩ và nói về những điều họ không kiểm soát được như quá khứ, lo lắng về
tương lai, thời tiết và rất hay nghĩ về việc người khác đang làm hay không làm gì!
Điều gì sẽ xảy ra nếu như bạn cứ mãi lặp lại những suy nghĩ về những điều
mình không kiểm soát được?
Những người đã được khảo sát tại Anh đã trả lời rằng khi họ tập trung vào
những điều mình không thể kiểm soát được, họ cảm thấy: Căng thẳng, lo âu, mệt
mỏi, buồn rầu và giận dữ.
Một điều rõ ràng là khi chúng ta học được cách biết tập trung vào những gì
mình có thể kiểm soát được và những gì có thể thực hiện được chúng ta sẽ trở nên bớt
căng thẳng hơn, bình tĩnh hơn, niềm hạnh phúc và mọi phẩm chất cuộc sống chúng ta
sẽ tăng thêm.
Tôi đã hỏi rất nhiều người ở Việt Nam rằng sự chú ý của họ đối với những việc
không kiểm soát được là bao nhiêu phần trăm và câu trả lời của họ thường là khoảng

từ 70-90%.
Hãy nghĩ về hôm nay...
- Bạn đã nghĩ về những gì?
- Bao nhiêu phần trăm suy nghĩ của bạn là về những gì không thể kiểm soát
được?
- Bạn đã có bao nhiêu suy nghĩ về quá khứ hay về hành vi của người khác?
Ngày nay, tại nhiều quốc gia đang bị thiếu nước, có các chương trình quảng
cáo nhắc nhở người dân không nên để các vòi nước chảy không hay chảy rò rỉ để
tránh lãng phí nước. Tập trung suy nghĩ vào những việc vượt xa tầm kiểm soát của
chính mình cũng giống như hình ảnh "các vòi nước chảy không" - toàn bộ năng lượng
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


của chúng ta bị hao phí đến kiệt quệ! Như vậy, hãy tiết kiệm năng lượng của mình
bằng cách kiểm tra "vòi nước" của mình đừng để chảy lãng phí.
Tôi nhớ lại cách đây vài năm khi chuẩn bị cho một buổi Hội thảo Tư duy tích
cực với một nhóm ở New Zealand, thành viên tham dự bao gồm cả các cặp vợ chồng
trên 70 tuổi và đã chung sống với nhau hơn 50 năm. Trong suốt giờ thứ hai của buổi
Hội thảo, có một người chồng đã phát biểu ước gì ông có thể tham dự buổi Hội thảo
này cách đây 50 năm. Một trong những thành viên tham dự, một người trẻ tuổi đã hỏi
ông ta tại sao như vậy. Ông đã trả lời rằng: "Tôi đã mất 50 năm cố gắng thay đổi vợ
tôi và bà ấy cũng mất chừng ấy thời gian cố gắng thay đổi tôi, nhưng như bạn biết đấy
không ai trong chúng tôi thành công cả". Tôi đã hỏi một cặp vợ chồng khác rằng họ
cảm thấy như thế nào khi họ cứ cố gắng thay đổi nhau và người chồng đã trả lời ông
cảm thấy giận dữ và nản chí, còn người vợ lại cảm thấy mình thất vọng và bị tổn
thương. Những thành viên trẻ tuổi ngồi lặng một lúc, cố hiểu được những người lớn
tuổi đã lãng phí thời gian của mình nhiều như thế nào khi họ cứ gắng tìm cách thay
đổi nhau.

Đã có lần Gandhi đặt câu hỏi: "Khi bạn chỉ ngón tay của mình về phía người
khác thì có bao nhiêu ngón chỉ ngược lại về phía bạn?" Một thính giả đã trả lời là
"Ba".
Hãy nghĩ về điều này, hình ảnh của chính bạn trong suốt một ngày thường,
hãy quan sát bản thân bạn lúc thức dậy, ăn sáng, di chuyển: ngón tay của bạn đã
chỉ đi đâu? Bạn có bận rộn với thế giới bên ngoài, với hành vi của người khác
không hay là bạn tập trung vào phản ứng của bản thân mình trước tình huống.
Nếu chỉ nhìn vấn đề trong phạm vi nhỏ hẹp thì chúng ta không nhận biết được
nhiều, nhưng nếu nhìn rộng ra vấn đề sẽ trở nên rất sâu sắc. Chúng ta vẫn thường nhìn
vào người khác hơn nhưng điều đó lại không tốt như nhìn vào chính bản thân ta.
Chúng ta vẫn thường nghĩ nhiều về hành động của người khác và những gì diễn
ra quanh ta - Chúng ta quên mất rằng chúng ta có quyền chọn lựa sẽ tạo ra những suy
nghĩ gì trong tâm trí chúng ta và thế là chúng ta lại bắt đầu đổ lỗi cho những người
khác về những gì chúng ta cảm thấy. "Tôi buồn vì người này đã nói như vậy..., làm
như vậy..." Việc này có thể dẫn đến sự căng thẳng và buồn phiền. Stephen Covey,
trong quyển "Seven Habits of Highly Effective People" (Bảy thói quen của những
người có tính ảnh hưởng cao), có nói về hai vòng tròn ảnh hưởng đến cuộc đời chúng
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


ta. Vòng tròn ảnh hưởng - vòng tròn ở trong và Vòng tròn quan tâm - là vòng tròn
ngoài. Vòng tròn ảnh hưởng bao gồm các giá trị, quan điểm tư duy... Vòng tròn quan
tâm bao gồm những điều chúng ta không thể kiểm soát được: thời tiết, con người, các
vấn đề kinh tế... Khi chúng ta cố gắng kiểm soát vòng tròn quan tâm thì sẽ tạo áp lực
lên vòng tròn ảnh hưởng, chúng ta sẽ phản ứng lại và điều này tạo nên những năng lực
tiêu cực mà chúng ta không thể làm việc có hiệu quả. Thay vào đó chúng ta tập trung
vào vòng tròn ảnh hưởng bằng cách tăng cường các giá trị của chúng ta, có các thái độ
và tư duy tích cực, điều này tạo ra các làn sóng năng lượng tích cực và những làn sóng

này lại tác động lên vòng tròn khái niệm cho chúng ta nhiều sức mạnh nội tâm để vượt
qua những tình huống khó khăn và những thử thách.
"Gió có thể thổi nhiều hướng, nhưng hướng đi của chúng ta lại phụ thuộc vào
cách chúng ta căng buồm"
Enrique Simo, một nhà văn người Tây Ban Nha đã viết: "Người ta có thể đạt
được bất cứ gì mình muốn nếu chúng ta suy nghĩ về điều đó một cách sâu sắc". Khi
chúng ta tập trung vào những gì vượt ngoài tầm kiểm soát của mình thì những suy
nghĩ của chúng ta sẽ trở nên tiêu cực và những suy nghĩ tiêu cực này sẽ như dòng
chảy tuôn qua lời nói, hành động và cả thói quen của bạn rồi theo thời gian sẽ hình
thành nên tính cách của bạn.
Hãy luyện tập từ hôm nay - Hãy kiểm tra các cấp độ tư duy của mình và hãy
giữ cho tâm trí mình tập trung đến những điều tích cực và thuộc vào khả năng của
mình.

1. Sức mạnh mường tượng
Khi thiếu một cái nhìn tích cực, ta thường mường tượng những tình huống khó
khăn hết lần này đến lần khác và thấy mình không làm được những chuyện này. Cách
nghĩ này tạo ra nỗi sợ và kém sức lực vì thế khi ta đối mặt với chuyện "thật", những
cảm xúc và nỗi sợ này trỗi dậy và thường mang lại thất bại như ta mường tượng trước.
Thay vì vậy, ta có thể kiểm soát suy nghĩ và dùng sức mạnh của những mường tượng
tích cực để nghĩ một cách mạnh mẽ đến hình ảnh thành công của ta trong những tình
huống đó. Cách tập luyện nà tạo ra những cảm xúc tích cực và tự tin giúp ta thành
công khi đối diện với hiện thực.

2. Tiếng nói trong ta - Biến nó thành bạn của ta
1

TƯ DUY TÍCH CỰC



Tất cả chúng ta đều có tiếng nói này: hãy lắng nghe nó. Chẳng hạn khi bạn
đang nghĩ đến việc sẽ làm hay thử một điều gì mới hay một thử thách, bạn có trong
đầu những suy nghĩ gì? "Không làm được đâu! Có nhớ lần trước cũng đã thử sức một
chuyện tương tự và đã thất bại không?" Hay "Được thôi. Sao lại không thử và cố gắng
hết mức?". Tiếng nói trong ta có thể là bạn hay là thù. Nó được hình thành từ xa xưa
và chịu ảnh hưởng rất lớn từ những người gần gũi khi ta trưởng thành. Bố mẹ, thầy cô
và sau này là bạn bè, là những người có ảnh hưởng chủ yếu. Chúng ta lặp lại trong
đầu cả những điều hay và dở mà người khác nói về ta, khi ta lớn lên những lời này tạo
thành cách ta nhận biết về chính ta, và nhận thức này lại là nền tảng cho cách ta suy
nghĩ. Và đáp lại, cách ta nghĩ sẽ quyết định mức độ lòng tin của ta.
Khi tôi phụ trách khóa học giải tỏa Stress, có một ông tuổi trung niên là giám
đốc một công ty lớn. Dù giàu có và sở hữu nhiều của cải ông vẫn rất buồn khổ. Ông
uống rượu nhiều và điều này đe dọa hiệu quả việc làm của ông. Nói về tuổi thơ, ông
kể rằng cha luôn miệng nói ông không giỏi và sẽ chẳng làm được việc gì nên thân.
Người cha cưng anh ông hơn. Và bây giờ đã lớn, mỗi khi nhìn vào gương ông tự bảo:
"Ngươi không giỏi", "Ta ghét ngươi". Tiếng nói trong ông như một kẻ thù và ônng
đầy căm ghét bản thân. Bàn luận thêm mới vỡ lẽ rằng, bố ông cũng là người sợ và
căm ghét chính bản thân. Hiểu ra như thế, ông đã có thể chuyển hóa tiếng nói trong
ông từ thù thành bạn. Khi giọng nói tiêu cực bắt đầu chê bai chỉ trích, ông chỉ tự bảo
"Nào, để xem người bạn hữu ích của mình nói gì với mình đây?" Ông biến tiếng nói
ấy thành chỗ dựa và dần dần có được tự tin và biết yêu thương bản thân giúp vượt qua
được nỗi khổ tâm.
Nhiều khi thầy cô là người có những ảnh hưởng tốt hay xấu mạnh mẽ đến sự tự
tin của ta: Tôi nhớ khi 7 tuổi đứng trong đội đồng ca tôi đã rất tự tin, thích thú và hăng
hái hát hết sức. Được nửa bài, cô giáo bước đến chỗ tôi và đưa ngón tay lên môi ra
hiệu cho tôi, có hai cách hiểu, một là tôi hát quá to, hai là hàm ý tôi hát không hay.
Ngay lập tức tôi chấp nhận hàm ý thứ hai là thật và sau này trong nhiều năm trời tôi
không bao giờ hát trước mọi người. Trong tôi có một giọng nói "Mi hát không được".
Và tin sao thì thành vậy, như thể có một chiếc lồng trong bụng tôi và giọng hát của tôi
bị nhốt vào đó. Tất cả những gì tôi làm được là phát ra những âm thanh ư ử yếu ớt!


1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Cho dù hoàn cảnh những năm tháng tuổi thơ của ta khiến ta mạnh mẽ hay yếu
đuối chăng nữa thì giờ đây xây dựng một giọng nói hỗ trợ và tự tin trong lòng là việc
trong tay ta.
Bước đầu tiên là lắng nghe: ta cần lắng nghe "cuộc tự trò chuyện trong ta". Nếu
nhận ra giọng nói ấy đang chỉ trích hay làm nản chí ta cần quyết tâm chuyển nó thành
giọng nói hỗ trợ.
Sự quyết tâm rất quan trọng vì chúng ta rất thường có những suy nghĩ là giảm
sức chiến đấu nhưng rồi lại quên đi. Điều này chẳng khác gì mở cửa cho những suy
nghĩ kém lực ấy quay trở lại. Nếu đã quen nghĩ, "Mi sẽ thất bại" hay "Mi không có hy
vọng đâu" thì nay ta cần làm cho những suy nghĩ "Bạn sẽ thành công" hay "Bạn rất
quý giá" thành thói quen.

3. Xem những khó khăn là bài học
Điều chủ yếu quan trọng để xây dựng một cách nhìn tích cực là khả năng học
tập từ những khó khăn và không để đám mây của một lần thất bại che phủ tương lai
hay làm suy giảm niềm tin. Nếu đã phạm sai lầm, coi như một bài học và tự hỏi "Tôi
học được kinh nghiệm gì cho tương lai?". Một gương điển hình tuyệt vời về khả năng
này là Thomas Edison, người đã thử 2000 chất liệu khác nhau trong quá trình sáng chế
bóng đèn tròn. Sau chừng ấy lần "thất bại", phụ tá của ông than: "Tất cả công sức của
ta là vô vọng. Ta chẳng học hỏi được điều gì cả". Edison đáp lại rất tự tin: "Chúng ta
học được rất nhiều và tiến bộ nhiều. Chúng ta nay biết rằng có 2.000 chất liệu không
dùng để chế tạo bóng đèn tròn tốt được".
Nhớ:
"Điều sợ nhất không phải là thiếu năng lực, mà sợ nhất là mạnh đến không

đo lường được" (Nelson Mandela - 1994)
Điều này nhắc tôi nhớ đến câu nói của Thaddeus Golas:
"Chuyện gì xảy ra không quan trọng bằng cách chúng ta phản ứng với nó
như thế nào".
"Được khen không mừng, bị chê không buồn khổ, mà tự biết rõ những
phẩm chất và thế mạnh là tính cách xuất chúng".
(Saskya Pandita; 1182-1282).

1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Chương 4
Tầm quan trọng của các bài tập thư giãn
Khi ta dành vài phút để ngồi yên lặng và thư giãn cơ thể ta, tâm trí ta; ta có thể
quan sát rõ ràng hơn những loại tư duy mà ta đã tạo ra trong tâm trí của mình.
Khi ta ngồi thư giãn, ta thực hành lúc đó ta tạo nên những suy nghĩ tích cực về sự bình
an và hạnh phúc. Trong tình trạng thư giãn này số nhịp tim đập, huyết áp, tốc độ tư
duy và việc tiêu thụ oxy tất cả đều giảm.
Và như vậy, tinh thần của ta được "làm mới" và được nạp thêm năng lượng.
Bài tập thư giãn 1:
Ta ngồi thoải mái... Ta thư giãn cơ thể ta... Ta hít vào bằng mũi từ từ và thật
sâu... và khi ta hít vào ta cảm thấy chính ta đang mang vào sự bình an và thư giãn...
khi thở ra ta xua tan bất cứ sự căng thẳng nào trong tâm trí và cơ thể ta... Ta cảm
thấy cơ thể ta nhẹ nhõm và thư giãn... Tâm trí ta bình tĩnh... Tự do khỏi bất cứ sự lo
lắng nào... Bình an... Giờ đây những suy nghĩ của ta chậm hơn... Ta nhẹ nhàng mang
tâm trí ta trở lại với căn phòng và những cảnh vật xung quanh ta, nhưng ta vẫn duy
trì cảm giác bình an này.
Bài tập thư giãn 2:

Ta ngồi thoải mái... Ta hít vào thật sâu và xua tan bất cứ sự căng thẳng nào
trong cơ thể và tâm trí ta... Ta nghĩ về đôi bàn chân của ta... Ta thư giãn các cơ trên
đôi bàn chân... Hãy cho phép chúng có được càm giác nhẹ nhàng và thoải mái...
Ta nghĩ về đôi chân ta... Ta xua tan bất cứ căng thẳng nào trên đôi chân ta. Ta
nghĩ về bao tử ta... Ta cho phép tất cả các cơ ở đây thư giãn và tĩnh lặng...
Ta tập trung vào ngực của ta... Ta cảm thấy chính ta đang thở... Hơi thở ta trở
nên tĩnh lặng và dễ dàng... Với mỗi hơi thở, ta cảm thấy chính ta trở nên bình an và
thư giãn hơn...
Ta xua tan bất cứ căng thẳng nào trên đôi vai... Ta cũng để cho mặt và đầu thư
giãn hoàn toàn... Ta nghĩ về hai cánh tay...
Bây giờ chúng ta trở nên nhẹ nhàng không trọng lượng... Tâm trí ta tĩnh lặng
và bình an... Ta tận hưởng cảm giác thư giãn này.
Bài tập thư giãn 3:
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Ta ngồi thoải mái và thư giãn cơ thể ta... Ta hít vào bằng mũi từ từ và thật sâu
và khi ta thở ra cũng từ từ. Ta xua tan bất cứ sự căng thẳng nào... khi ta ngồi đây ta
hình dung những ngôi sao trên bầu trời về đêm...
Ta nhìn thẳng vào những ngôi sao và ta cảm thấy chính ta được bao quanh bởi
một đám mây bình an...
Bất cứ khi nào ta cảm thấy lo lắng và sợ hãi... điều cần làm là nghĩ về những
ngôi sao sáng bình an trên bầu trời đêm và ta nhớ rằng ta cũng là một ngôi sao bình
an.

Một bài tập giúp thay đổi cách cư xử
không mong muốn
Ngồi thoải mái và thư giãn cơ thể bạn... hít vào thật sâu và xua tan bất cứ căng

thẳng nào trong tâm trí. Hình dung một tình huống mà bạn thường giận dữ và bị
sốc...
Quan sát tình huống này và nghĩ xem bạn sẽ phản ứng ra sao... Nghĩ về một
phẩm chất mới hay một cách phản ứng để thay thế cách cư xử không tích cực này...
Nghĩ xem bạn muốn phản ứng như thế nào trong tình huống này.
Bây giờ hãy tái diễn lại tình huống này và phản ứng trong cách mà bạn muốn
sử dụng phẩm chất mới này... Kiên quyết sử dụng phẩm chất mới này và cách phản
ứng mới này trong cuộc sống hàng ngày của bạn.
"Sự lo lắng không xua tan nỗi buồn của ngày mai mà đang xua đi hạnh phúc của
hôm nay" (Corrie Ten Boom)

Bài tập giảm stress
Hiện tượng stress trở nên phổ biến trên thế giới và chúng ta cần phát triển
những kỹ năng để có thể duy trì sự kiểm soát đối với cuộc sống của chúng ta.
Bài tập 1:
1

TƯ DUY TÍCH CỰC


Khi sợ điều gì chúng ta vẫn thường nín thở, hoặc thở gấp gáp. Stress cũng
tương tự như thế. Nó có thể dẫn đến nhiều việc như mệt mỏi, nhức đầu, căng cơ bắp...
Một cách để giảm stress là tập thở một cách chính xác. Hãy làm theo những bước sau:
1. Đặt tay lên bụng và hít sâu vào. Khi bạn hít như thế thì bụng bạn sẽ đầy khí
và căng lên.
2. Khi bạn thở ra, bụng bạn sẽ co lại, ép vào trong.
* Đây là phương pháp thở đúng nhất - nếu như khi bạn thở mà bụng bạn co lại
và ngực bạn chứa đầy khí bạn thở nhanh điều đó sẽ làm cho cổ và vai bị mỏi, đầu bị
nhức
Bài tập 2:

1. Hít thở thật sâu và hình dung bản thân đang thở trong sự bình an và thư giãn
dưới ánh sáng màu vàng. Cảm nhận những cơ bắp dần dần thư giãn.
2. Khi bạn thở ra, thở ra thật mạnh, lúc đó hãy nghĩ rằng bạn đang loại bỏ dần
mọi căng thẳng trong cơ thể và tâm trí mình dưới ánh sáng xanh đen.
Bất cứ khi nào bạn lâm vào tình trạng stress, hãy lập tức thực hành cách thở như trên.
Bài tập 3:
1. Viết ra giấy tất cả những điều làm bạn căng thẳng.
2. Chia những điều ấy làm 2 cột. Cột A là những điều bạn có thể kiểm soát
được và cột B ngược lại.
3. Với những gì bạn không kiểm soát được, thực hành việc chấp nhận nó và từ
từ loại bỏ nó ra khỏi đầu óc bạn. Ngồi trong yên lặng và thực hành điều đó.
4. Với những gì bạn có thể kiểm soát, tập trung thời gian của bạn và năng
lượng vào nó.
Nếu bạn nhớ lại những điều bạn không thể kiểm soát được, hãy tự nhủ rằng bạn
không thể kiểm soát được chúng và một lần nữa hình dung nó đang trôi ra khỏi tâm trí
bạn.
Bài tập 4:
Thường thì căng thẳng bắt đầu từ những việc nhỏ, chúng lớn lên dần theo thời
gian và cuối cùng chúng làm chúng ta cảm thấy nặng nề và bị stress.
1. Khi gặp một tình huống hoặc một vấn đề nào đó, hãy nghĩ rằng: "Tôi có thể
học được gì từ đó?" Hoặc khi bạn cảm thấy mình có lỗi trong một tình huống nào đó,
hãy nghĩ rằng: "Tôi phải làm sao để giải quyết nó tốt hơn trong tương lai?"
1

TƯ DUY TÍCH CỰC