Nguồn quỹ bảo hiểm xã hội
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (108.21 KB, 3 trang )
Nguồn quỹ Bảo hiểm xã hội
Nguồn quỹ Bảo hiểm xã hội
Bởi:
Nông Hữu Tùng
Nguồn quỹ BHXH
Quỹ BHXH được hình thành chủ yếu từ các nguồn sau đây:
- Người sử dụng lao động đóng góp.
- Người lao động đóng góp
- Nhà nước đóng góp và hỗ trợ thêm.
- Các nguồn khác như: cá nhân và các tổ chức từ thiện ủng hộ, lãi do đầu tư phần quỹ
nhàn rỗi...
Trong nền kinh tế hàng hoá, trách nhiệm tham gia đóng góp BHXH cho người lao động
được phân chia cho cả người sử dụng lao động và người lao động trên cơ sở quan hệ
lao động. Điều này không phải là sự phân chia rủi ro, mà là lợi ích giữa hai bên. Về
phía người sử dụng lao động, sự đóng góp một phần BHXH cho người lao động sẽ tránh
được thiệt hại kinh tế do phải chi ra một khoản tiền lớn khi có rủi ro xảy ra đối với người
lao động mà mình thuê mướn. Đồng thời nó góp phần giảm bớt tình trạng tranh chấp,
kiến tạo được mối quan hệ tốt đẹp giữa chủ - thợ. Về phía người lao động, đóng góp một
phần để BHXH cho mình vừa biểu hiện sự tự gánh chịu trực tiếp rủi ro của chính mình,
vừa có ý nghĩa ràng buộc nghĩa vụ và quyền lợi một cách chặt chẽ.
Mối quan hệ chủ - thợ trong BHXH thực chất là mối quan hệ lợi ích. Vì thế, cũng như
nhiều lĩnh vực khác trong quan hệ lao động, BHXH không thể thiếu được sự tham gia
đóng góp của Nhà nước. Trước hết là các luật lệ của Nhà nước về BHXH là những
chuẩn mực pháp lý cho cả người lao động và người sử dụng lao động đều phải tuân theo,
những tranh chấp chủ - thợ trong lĩnh vực BHXH có cơ sở vững chắc để giải quyết.
Ngoài ra, bằng nhiều hình thức, biện pháp và mức độ can thiệp khác nhau, Nhà nước
không chỉ tham gia đóng góp và hỗ trợ thêm cho quỹ BHXH, mà còn chở thành chỗ dựa
để đảm bảo cho hoạt động BHXH chắc chắn và ổn định.
1/3
Nguồn quỹ Bảo hiểm xã hội
Phần lớn các nước trên thế giới, quỹ BHXH đều được hình thành từ các nguồn trên. Tuy
nhiên, phương thức đóng góp và mức đóng góp của các bên tham gia BHXH có khác
nhau.
Về phương thức đóng góp BHXH của người lao động và người sử dụng lao động hiện
vẫn còn hai quan điểm. Quan điểm thứ nhất cho rằng, phải căn cứ vào mức lương và
quỹ lương của cơ quan, doanh nghiệp. Quan điểm thứ hai lại nêu lên, phải căn cứ vào
mức thu nhập cơ bản của người lao động được cân đối chung cho toàn bộ nền kinh tế
quốc dân để xác định mức đóng góp.
Về mức đóng góp BHXH, một số nước quy định người sử dụng lao động phải chịu toàn
bộ chi phí cho chế độ tai nạn lao động, Chính phủ trả chi phí y tế và trợ cấp gia đình,
các chế độ còn lại cả người lao động và người sử dụng lao động cùng đóng góp mỗi
bên một phần bằng nhau. Một số nước khác lại quy định, Chính phủ bù thiếu cho quỹ
BHXH hoặc chịu toàn bộ chi phí quản lý BHXH v.v...
Mức đóng góp BHXH ở một số nước trên thế giới
Nguồn: BHXH ở một số nước trên thế giới
Mức đóng góp BHXH là yếu tố quyết định sự cân đối thu chi quỹ BHXH. Vì vậy, quỹ
này phải được tính toán trên cơ sở khoa học. Trong thực tế, việc xác định mức đóng góp
BHXH là một nghiệp vụ chuyên sâu của BHXH và người ta thường sử dụng các phương
pháp toán học khác nhau để xác định. Khi xác định mức đóng góp BHXH, có thể có
những căn cứ tính toán khác nhau:
- Dựa vào tiền lương và thang lương để xác định mức trợ cấp BHXH, từ đó có cơ sở để
xác định mức đóng góp.
- Quy định mức đóng góp BHXH trước rồi từ đó xác định mức hưởng.
2/3
Nguồn quỹ Bảo hiểm xã hội
- Dựa vào nhu cầu khách quan của người lao động để xác định mức hưởng, rồi từ mức
hưởng BHXH này có thể xác định được mức đóng góp.
Mặc dù chỉ thuần tuý mamg tính kỹ thuật nhưng xác định mức đóng góp BHXH lại khá
phức tạp vì nó liên quan tới cả người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước.
Liên quan đến khả năng cân đối thu nhập của người lao động và kiều kiện phát triển
kinh tế xã hội của đất nước. Tuy nhiên, khi xác định mức đóng góp BHXH vẫn phải
đảm bảo nguyên tắc: cân bằng thu chi, lấy số đông bù số ít và có dự phòng. Mức đóng
góp xác định phải được cân đối với mức hưởng, với nhu cấu BHXH và điều chỉnh sao
cho tối ưu nhất.
Mức đóng góp BHXH được cấu thành từ 3 bộ phận và được xác định theo công thức:
P = f1 + f2 + f3
Trong đó: P - Mức đóng góp BHXH
f1- Đóng góp thuần tuý trợ cấp BHXH
f2- Đóng góp dự phòng
f3- Đóng góp quản lý
Đóng góp thuần tuý trợ cấp BHXH cho cả các chế độ ngắn hạn và dài hạn. Đối với các
chế độ BHXH ngắn hạn việc đóng và hưởng BHXH xảy ra trong thời gian ngắn (thường
là 1 năm) như: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động nhẹ... Vì vậy, số đóng góp BHXH
phải đủ cho số phát sinh chi trả trong năm. Đối với các chế độ BHXH dài hạn như: Hưu
trí mất người nuôi dưỡng, tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp nặng v.v... quá trình
đóng góp và quá trình hưởng tương đối độc lập với nhau và diễn ra trong khoảng thời
gian nhất định. Cho nên, sự công băng giữa đóng góp và hưởng BHXH phải được dàn
trải trong cả thời kỳ dài. Vì thế, ngoài đóng góp thuần tuý phải có đóng góp dự phòng
để đảm bảo quỹ BHXH có dự trữ đủ lớn.
Như vậy, để xác định được mức đóng góp và mức hưởng BHXH phải dựa vào nhiều yếu
tố và nhiều thông tin khác nhau về nguồn lao động, cơ cấu nguồn lao động theo tuổi,
giới tính, ngành nghề v.v... ngoài ra còn phải xác định và dự báo được tuổi thọ bình quân
của quốc gia; xác suất ốm đau, tai nạn, tử vong của người lao động v.v...
3/3
