GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TÀI NGUYÊN
VÀ KINH TẾ TÀI NGUYÊN
Trịnh Quang Thoại
Bộ môn Kinh tế


Nội dung


Một số khái niệm liên quan đến tài
nguyên, tài nguyên thiên nhiên.



Một số khái niệm liên quan đến kinh tế
tài nguyên.


Một số khái niệm liên quan đến tài
nguyên, tài nguyên thiên nhiên


Khái niệm tài nguyên



Khái niệm tài nguyên thiên nhiên (TNTN)



Phân loại tài nguyên thiên nhiên



Các vấn đề chính củaTNTN



Sự khan hiếm tài nguyên



Các yếu tố giảm thiểu sự khan hiếm tài
nguyên


Khái niệm tài nguyên


Tài nguyên là những vật có giá trị và
hữu ích trong điều kiện khi mà chúng ta
phát hiện (tìm) ra chúng (Randall, A).



Tài nguyên là một nguồn hoặc nguồn
cung mà từ đó lợi ích được sản sinh
(Wikipedia).


Khái niệm tài nguyên



Khái niệm về tài nguyên được áp dụng
trong nhiều lĩnh vực khác nhau bao
gồm các lĩnh vực liên quan đến: kinh
tế, sinh học, tài nguyên con người…



Tài nguyên có ba đặc điểm chính: hữu
ích, số lượng hạn chế, có khả năng cạn
kiệt.


Khái niệm tài nguyên thiên nhiên


Tài nguyên thiên nhiên (Natural
Resources) là mọi sinh vật và những tài
sản không phải là sinh vật trên trái đất
(Howe, C.W).



Tài nguyên thiên nhiên là bất cứ vật gì đạt
được từ môi trường để thỏa mãn nhu cầu
và mong muốn của con người
(Wikipedia).



Khái niệm tài nguyên thiên nhiên


Rất nhiều tài nguyên thiên nhiên thì cần
thiết cho sự tồn tại của con người, trong
khi một số loại khác được sử dụng để
thỏa mãn nhu cầu của con người.



Bảo tồn tài nguyên thiên nhiên là một sự
quản lý nhằm đạt được mục tiêu bền
vững.


Phân loại tài nguyên thiên nhiên


Căn cứ vào nguồn gốc:

-

Tài nguyên sinh vật (Biotic Resources):
rừng và các sản phẩm rừng, động vật,
cá và các nguồn lợi thủy sản, dầu mỏ.

-

Tài nguyên phi sinh vật (Abiotic
Resources): đất, nước, không khí, các

loại khoáng sản.


Phân loại tài nguyên thiên nhiên


Căn cứ vào giai đoạn phát triển:

-

Tài nguyên tiềm năng (Potential Resources):
là những tài nguyên đã được xác định là tồn
tại và có thể sẽ được sử dụng trong tương lai.

-

Tài nguyên hiện thời (Actual Resources): là
những tài nguyên đã được khảo sát, số lượng
và chất lượng của chúng đã được xác định,
và chúng đang được sử dụng trong hiện tại.


Phân loại tài nguyên thiên nhiên


Căn cứ vào khả năng tái tạo:

-

Tài nguyên thiên nhiên không có khả năng tái

tạo (Non-renewable Resources): là những
loại được hình thành qua nhiều thời kỳ địa lý
rất dài (các loại khoáng sản).

-

Tài nguyên thiên nhiên có khả năng tái tạo
(Renewable Resources): là những loại có thể
được tái sản xuất và được bổ sung tương
đối nhanh (rừng, thủy sản).


Phân loại tài nguyên thiên nhiên


Căn cứ vào sự phân bổ:

-

Tài nguyên thiên nhiên phổ biến (Ubiquitous
Resources): là những loại tài nguyên có thể
tìm thấy ở bất cứ nơi đâu (không khí, ánh
sáng, nước).

-

Tài nguyên thiên nhiên cục bộ (Localized
Resources): là những loại tài nguyên thiên
nhiên chỉ được tìm thấy ở một nơi xác định
của thế giới (đồng, kim cương).



Phân loại tài nguyên thiên nhiên


Căn cứ vào đặc thù:

-

Tài nguyên thiên nhiên có khả năng cạn kiệt
(Exhaustible Resources/Stocks Resources):
tồn tại ở một địa điểm xác định và với trữ
lượng xác định (các loại khoáng sản).
Tài nguyên dòng (Flow Resources): năng
lượng mặt trời.
Tài nguyên sinh học (Biological Resources):
cây trồng, rừng, động vật.

-


Phân loại tài nguyên thiên nhiên


Mặc dù có rất nhiều cách phân loại tài
nguyên thiên nhiên khác nhau, tuy nhiên
trong nghiên cứu người ta thường phân
chia tài nguyên dựa vào khả năng tái tạo.




Vì vậy, đối tượng nghiên cứu chính là: tài
nguyên thiên nhiên có khả năng tái tạo, và
tài nguyên thiên nhiên không có khả năng
tái tạo.


Các vấn đề chính đối với tài
nguyên thiên nhiên


Chúng ta phân bổ tài nguyên thiên nhiên
như thế nào cho thế hệ hiện tại và thế
hệ tương lai?



Khi nào các chính sách về tài nguyên
thiên nhiên sẽ được thực hiện?


Các vấn đề chính đối với tài
nguyên thiên nhiên


Thách thức đối với con người là quản
lý hiệu quả tài nguyên để từ đó tối đa
hóa sự thỏa mãn từ những tài nguyên
này.




Tài nguyên được sử dụng càng nhiều
trong hiện tại, chi phí phục hồi trong
tương lai sẽ càng cao.


Sự khan hiếm tài nguyên


Trữ lượng ít hơn nhu cầu sử dụng; giá
bán dương (> 0) trong thị trường cạnh
tranh hoàn hảo là khan hiếm (quan điểm
của các nhà kinh tế).



Fisher (1978) phát biểu rằng: “một chỉ số
lý tưởng của sự khan hiếm nên đo lường
những thiệt hại trực tiếp và gián tiếp được
tạo ra để đạt được một đơn vị tài nguyên”.


Sự khan hiếm tài nguyên


Các chỉ số của sự khan hiếm (theo
Fisher):

-


Giá bán của hàng hóa tài nguyên thiên nhiên.

-

Chi phí thuê đất đai có chứa đựng tài nguyên.

-

Chi phí khai thác (không bao gồm chi phí thuê đất).

-

Những thước đo mà chỉ ra làm thế nào để lao động
và vốn có thể dễ dàng được thay thế cho những
đầu vào là tài nguyên thiên nhiên.


Các yếu tố giảm thiểu sự
khan hiếm TNTN


Thay đổi công nghệ: nâng cao hiệu quả sử
dụng tài nguyên.



Thay thế tài nguyên phong phú cho những
loại tài nguyên ít phong phú.




Thương mại.



Sự khám phá: cải thiện công nghệ khai thác.



Tái sử dụng.


Một số khái niệm liên quan đến
kinh tế tài nguyên


Khái niệm kinh tế tài nguyên.



Chi phí cơ hội của việc sử dụng tài
nguyên thiên nhiên.



Thặng dư trong sử dụng tài nguyên
thiên nhiên.




Quyền sở hữu trong sử dụng tài
nguyên thiên nhiên.


Khái niệm kinh tế tài nguyên


Kinh tế tài nguyên (Natural Resources
Economics – NRE) giải quyết các vấn đề liên
quan đến cung, cầu và sự phân bổ các loại
tài nguyên thiên nhiên trên trái đất
(Wikipedia).



Kinh tế tài nguyên nghiên cứu nhằm trả lời
câu hỏi: “Làm thế nào xã hội phân bổ được
các tài nguyên thiên nhiên khan hiếm?”
(Conrad . J.M).


Mục tiêu của NRE


Mục tiêu chính của NRE:

-

Hiểu rõ hơn về vai trò của tài nguyên

thiên nhiên trong nền kinh tế;

-

Có biện pháp quản lý chúng một cách
bền vững để đảm bảo khả năng cung
cấp của các loại tài nguyên này đối với
các thế hệ tương lai.


Bản chất của NRE


Mối quan tâm lớn nhất trong kinh tế tài
nguyên đó là sự phân bổ tài nguyên
thiên nhiên khan hiếm trong hiện tại và
tương lai.



Câu hỏi then chốt trong kinh tế tài
nguyên đó là: “Chúng ta nên khai thác
bao nhiêu tài nguyên vào ngày hôm
nay?”


Bản chất của NRE


Thời gian là một yếu tố quyết định của

việc phân tích các hình thức sử dụng tài
nguyên thiên nhiên.



Việc tìm ra sự phân bổ tài nguyên thiên
nhiên một cách tốt nhất qua thời gian luôn
là vấn đề được quan tâm hàng đầu trong
NRE (liên quan đến phân tích hiệu quả
kinh tế động).


Quan điểm tiếp cận kinh tế đối với
TNTN tái tạo và TNTN không tái tạo
TNTN tái tạo

TNTN không tái tạo

Tối ưu hóa sự Xem xét giữa việc khai
sử dụng bền thác trong hiện tại và
vững
trong tương lai


Tại sao phải nghiên cứu NRE một
cách riêng biệt?


Phần lớn các chính sách của chúng ta
ngày nay quan tâm đến bản chất của

tài nguyên thiên nhiên.



Tài nguyên thiên nhiên có những đặc
điểm riêng biệt mà thông thường không
thể tìm thấy ở các chủ đề kinh tế khác.