Hiểu đúng về nguyên tắc chuyển địch “Le-chatelier”
1/ Định nghĩa: Nguyên tắc chuyển dịch “Le-chatelier”: Khi ta tắc động vào một hệ phản ứng
thuận nghịch nào đó { như tăng nhiệt độ, tăng P,…) ,thì nó hệ sẽ phản ứng theo chiều chống lại
tắc động đó (giảm nhiệt độ, giảm P,…).
2/ Các trường hợp cụ thể
2.1) Xét trường hợp phản ứng thuận nghịch, đối với phản ứng tỏa nhiệt(
<0) ứng với công của
môi trường tác động lên hệ (Q>0).
Vd1:
2NO(k) + O2(k)
2NO2(K)
((
<0 và Q>0, (phản ứng theo chiều
(1)
thuận) )
Giải thích: Vì ta thấy
à phản ứng tỏa nhiệt
Khi:
Ø Tăng T phản ứng theo chiều thu nhiệt (
và Q<0)à p/u theo chiều nghịch.
Ø Giảm T phảm ứng theo chiều tỏa nhiệt (
và Q>0)à p/u theo chiều thuận.
Ø Tăng P phản ứng theo chiều giảm Pà giảm số molà theo chiều thuận (và ngược lại)
Ø Tăng [NO2], phản ứng theo chiều giảm [NO2] à theo chiều nghịch (và ngược lại)
Ø Nếu tăng[NO] hay tăng [O2] thì phản ứng theo chiều giảm nồng độ chúngà chiều thuận
2.2) Xét trường hợp phản ứng thuận nghịch, đối với phản ứng thu nhiệt (
) ứng với Công
của hệ tác động lên môi trường (Q<0)
Vd2:
Thuận)(2))
Co(H2O)6 2+ + 4Cl- ⇌ CoCl42- + 6 H2O
Giải thích: Vì ta thấy
Ø Tăng T phản ứng theo chiều thu nhiệt (
Ø Giảm T phảm ứng theo chiều tỏa nhiệt (
(DHpư >0, Q<0, phản ứng theo chiều
à phản ứng thu nhiệt
và Q<0)à p/u theo chiều thuận.
và Q>0)à p/u theo chiều nghịch.
Ø Tăng P phản ứng theo chiều giảm Pà giảm số molà theo chiều nghịch (và ngược lại)
Ø Tăng [CoCl42-] phản ứng theo chiều giảm [CoCl42-] -->phản ứng theo chiểu nghịch (và
ngược lại)
Ø Nếu tăng[Co(H2O)6 2+] hoặc [Cl- ]à phản ứng theo chiều thuận (và ngược lại)
chú thích: (1),(2) :phản ứng theo chiều thuận là do quy ước, (
hoặc Q cho ở phía bên sản phẩm(bên
phải)
“Nguyễn Hoàng Đức”