TƯ PHÁP QUỐC TẾ
HỌC PHẦN 01
• Nghiên cứu Tư pháp quốc tế là nghiên cứu
những vấn đề gì?
• Sự khác biệt giữa:
Tư pháp
&
Công pháp
Điều chỉnh
Điều chỉnh các
quan hệ
các quan hệ mang tính
chất
mang tính
dân sự.
chính trị.
1


TƯ PHÁP QUỐC TẾ
HỌC PHẦN 01
Học phần 01 gồm 03 chương:
• Chương 01: Khái niệm về TPQT.
• Chương 02: Xung đột pháp luật và việc áp
dụng pháp luật nước ngoài.
• Chương 03: Xung đột thẩm quyền xét xử và
Xung đột khái niệm pháp lý trong TPQT.

2

TƯ PHÁP QUỐC TẾ
HỌC PHẦN 01
TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Tập bài giảng TPQT – Khoa Luật – ĐHCT –
2002.
• Giáo trình TPQT – Khoa Luật ĐHKHXH&NV Hà Nội.
• Giáo trình TPQT – ĐH Luật Hà Nội.
• Đoàn Năng - Một số vấn đề lý luận cơ bản
về TPQT – NXB CTQG – 2001.
3


TƯ PHÁP QUỐC TẾ
HỌC PHẦN 01
TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Bộ luật Dân sự Việt Nam 2005.
• Bộ luật Tố tụng dân sự Việt Nam 2004.
• Các Hiệp định tương trợ tư pháp giữa Việt
Nam với các nước.

4


TƯ PHÁP QUỐC TẾ
HỌC PHẦN 01
THI – KIỂM TRA
• Kiểm tra trên lớp:
Kiểm tra viết; 01 bài; Thời gian kiểm tra: 15
phút; 30% tổng số điểm.
• Thi hết hôn:

Thi tự luận; 70% tổng số điểm.
Thời gian thi: 60 phút.
Kết cấu đề thi: 03 câu: Một câu nhận định;
Một câu phân tích; Một bài tập.
5


CHƯƠNG 01: KHÁI NIỆM VỀ
TƯ PHÁP QUỐC TẾ
1.1 Đối tượng điều chỉnh của TPQT.
1.2 Chủ thể của TPQT.
1.3 Thành phần quy phạm của TPQT.
1.4 Nguồn của TPQT.
1.5 Phương pháp điều chỉnh của TPQT.
1.6 Các nguyên tắc cơ bản của TPQT Việt
Nam.
1.7 Mối quan hệ giữa TPQT với CPQT và các
ngành luật trong nước.
6


1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
• Tìm hiểu đối tượng điều chỉnh của luật pháp
nói chung là tìm hiểu những vấn đề gì và
nhằm mục đích gì?
• Tìm hiểu đối tượng điều chỉnh của TPQT là
tìm hiểu những vấn đề gì?

7



1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
• Đối tượng điều chỉnh của TPQT là các quan
hệ pháp luật dân sự có yếu tố nước ngoài.
• Quan hệ pháp luật nào được xem là các
quan hệ pháp luật dân sự?

8


1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
Các quan hệ pháp luật được xem là quan hệ
pháp luật dân sự:
• Quan hệ dân sự như đã được quy định
trong BLDS Việt Nam;
• Quan hệ lao động;
• Quan hệ thương mại;
• Quan hệ hôn nhân gia đình;
• Quan hệ tố tụng dân sự.
9


1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
Tư pháp quốc tế là một ngành luật điều
chỉnh các mối quan hệ Dân sự, quan hệ Hôn
nhân và Gia đình, quan hệ Lao động, quan

hệ Thương mại và Tố tụng dân sự có yếu tố
nước ngoài. Nói một cách ngắn gọn, ngành
luật Tư pháp quốc tế điều chỉnh các mối
quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố
nước ngoài.

10


1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
• TPQT không điều chỉnh tất cả các quan hệ
pháp luật, TPQT chỉ điều chỉnh các quan hệ
pháp luật mang tính chất dân sự.
• TPQT không điều chỉnh tất cả các quan hệ
pháp luật mang tính chất dân sự, TPQT
chỉnh điều chỉnh những quan hệ mang tính
chất dân sự có yếu tố nước ngoài.

11


1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
• Quan hệ Dân sự (theo nghĩa rộng) nào
được xem là quan hệ Dân sự (theo nghĩa
rộng) có yếu tố nước ngoài?
• VD: Một công dân Việt Nam kết hôn với một
công dân nước ngoài. Đây là quan hệ có
yếu tố nước ngoài?


12


1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
• VD: Một Việt Kiều (người Việt Nam định cư
ở nước ngoài) về nước kết hôn với một
công dân Việt Nam tại Việt Nam. Đây là
quan hệ có yếu tố nước ngoài?
• VD: Hai nam nữ công dân Việt Nam sang du
học ở nước ngoài. Trong thời gian ở nước
ngoài, họ tiến hành kết hôn với nhau trước
cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.
Đây là quan hệ có yếu tố ngước ngoài?
13


1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
• VD: Hai doanh nghiệp Việt Nam (một của
Cần Thơ và một của Tp.HCM), cùng tham
dự một hội chợ triển lãm tại Lào. Trong thời
gian ở Lào, hai bên tiến hành giao kết một
hợp đồng mua bán một số hàng hóa. Sau
khi hội chợ kết thúc, họ về nước và tiến
hành thực hiện hợp đồng đã giao kết. Đây là
quan hệ có yếu tố nước ngoài?

14



1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
• VD: Một nam công dân Việt Nam sang hợp
tác lao động tại Malaysia. Trong một lần về
thăm gia đình tại Việt Nam, giả thiết, công
dân này gặp tai nạn và qua đời tại Việt Nam.
Người thân của công dân này yêu cầu được
thừa kế đối với những tài sản mà anh ta còn
để lại tại Malaysia. Đây là quan hệ có yếu tố
nước ngoài?

15


1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
• Điều 758 Bộ luật Dân sự Việt Nam 2005:
Một quan hệ dân sự (theo nghĩa rộng) có sự
hiện diện của một trong ba dấu hiệu sau đây
thì được xem là quan hệ dân sự (theo nghĩa
rộng) có yếu tố nước ngoài:

16


1.1 Đối tượng điều chỉnh của
Tư pháp quốc tế
Điều 758 BLDS:

• Có ít nhất một trong các bên tham gia là cơ
quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài, người
Việt Nam định cư ở nước ngoài.
• Căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan
hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh
tại nước ngoài.
• Tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước
ngoài.
17


1.2 Chủ thể của quan hệ pháp
luật Tư pháp quốc tế
• Tìm hiểu chủ thể của các quan hệ pháp luật
TPQT là tìm hiểu vấn đề gì? Nhằm mục đích
gì?
• Ai (tổ chức, cá nhân nào) được phép tham
gia vào các quan hệ pháp luật TPQT?

18


1.2 Chủ thể của quan hệ pháp
luật Tư pháp quốc tế
TPQT có thể có các loại chủ thể sau:
• Cá nhân.
• Pháp nhân.
• Nhà nước - Chủ thể đặc biệt của quan hệ
pháp luật TPQT.
• Các tổ chức giải phóng dân tộc.

• Các tổ chức quốc tế.

19


1.3 Thành phần quy phạm của
Tư pháp quốc tế
• Tìm hiểu thành phần quy phạm của TPQT là
tìm hiểu vấn đề gì? Nhằm mục đích gì?
• TPQT có những loại quy phạm nào? Hay,
quy phạm nào được xem là quy phạm của
ngành luật TPQT?

20


1.3 Thành phần quy phạm của
Tư pháp quốc tế
1.3.1. Quan điểm thứ nhất: TPQT chỉ bao gồm
một loại quy phạm duy nhất đó là quy phạm
xung đột (Bao gồm quy phạm xung đột do
từng nước xây dựng và quy phạm xung đột
thống nhất).

21


1.3 Thành phần quy phạm của
Tư pháp quốc tế
• Quy phạm xung đột là loại quy phạm đặc thù

của ngành luật TPQT, nó không trực tiếp giải
quyết cụ thể quyền và nghĩa vụ của các bên
trong một quan hệ pháp luật nào đó mà nó
chỉ xác định rằng cần phải áp dụng luật của
nước nào (Trong số những hệ thống pháp
luật có liên quan) để điều chỉnh quan hệ
pháp luật TPQT đó.

22


1.3 Thành phần quy phạm của
Tư pháp quốc tế
• VD: Một doanh nghiệp Việt Nam giao kết
hợp đồng miệng (không bằng văn bản) với
một doanh nghiệp Singapore.
Giả thiết, sau khi hợp đồng được giao kết,
tranh chấp phát sinh giữa các bên về giá trị
pháp lý về hình thức của hợp đồng; Quyền
và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng…
Luật nuớc nào được áp dụng để giải quyết
tranh chấp?
23


1.3 Thành phần quy phạm của
Tư pháp quốc tế
• VD: Điều 769 BLDS. Hợp đồng dân sự:
“1.Quyền và nghĩa vụ của các bên theo hợp
đồng được xác định theo pháp luật của nước

nơi thực hiện hợp đồng, nếu không có thoả
thuận khác...”
• VD: Điều 770 BLDS. Hình thức của hợp
đồng dân sự: “1. Hình thức của hợp đồng
phải tuân theo pháp luật của nước nơi giao
kết hợp đồng...”
24


1.3 Thành phần quy phạm của
Tư pháp quốc tế
• VD: Điều 34 Hiệp định tương trợ tư pháp
Việt Nam – CuBa: “1. Quyền thừa kế động
sản được xác định theo pháp luật của nước
ký kết mà người để lại di sản thừa kế là công
dân khi chết. 2.Quyền thừa kế bất động sản
được xác định theo pháp luật của nước nơi
có bất động sản. 3.Việc xác định di sản thừa
kế là động sản hay bất động sản được xác
định theo pháp luật của nước nơi có di sản
đó.”
25