Ôn thi Đại Học môn Văn
 681

(/user/NunaNgok)
 7

 0


HAI ĐỨA TRẺ - THẠCH LAM
A. Tác giả và tác phẩm
I. Tác giả
Thạch Lam tên thật là Nguyễn Tường Vinh, sau đổi thành Nguyễn Tường
Lân, sinh tại 
Hà Nội (1910); nhưng tuổi thơ của ông lại gắn bó nhiều với vùng quê Cẩm
Giàng – Hải 
Dương. 
Ông mất năm 1942, tại Hà Nội.
Thạch Lam có chân trong “Tự Lực văn đoàn” 
Thạch Lam vừa sáng tác vừa viết phê bình tiểu luận. Ông có những quan
điểm nghệ 
thuật rất tiến bộ về “thiên chức” của nhà nghệ sĩ, về “công dụng” của văn
chương, về vấn 
đề kế thừa và sáng tạo đối với một người cầm bút An Nam,… Những ý kiến
ấy được tập 
hợp và xuất bản mang tên là “Theo dòng” (1941)
Thạch Lam sáng tác tùy bút, tiểu thuyết, nhưng thành công nhất của nhà
văn vẫn là ở 
thể loại truyện ngắn. Các tập: Gió đầu mùa (1937), Nắng trong vườn (1938),
(/home)
Create (/myworks) Search Stories & People


Ngày mới  Discover
Ôn thithuyết,
Đại Học1939),
môn Văn
(Tiểu
Sợi tóc (1942)…và
tùy bút Hà Nội băm sáu phố phường

by NunaNgok

(1943).


Thạch Lam có phong cách riêng: truyện của ông thường không có cốt
truyện, nhưng 







giầu tâm trạng, cảm giác, cảm xúc ở những nhân vật; lời văn giản dị nhưng
giầu chất văn 
chương, linh hoạt, mềm mại, uyển chuyển,…nó thường để lại những dư vị
đặc biệt ở 
những người đọc truyện ngắn của ông.
II. Tác phẩm
“Hai đứa trẻ” rút từ tập “Nắng trong vườn” (1938 – NXB Đời nay). 

B. Tìm hiểu tác phẩm
I. Bức tranh hiện thực đời sống nơi phố huyện nghèo trong “Hai đứa trẻ”
Nhân vật chính của truyện ngắn là Liên – mà tác giả rất trân trọng gọi là
“chị” – điểm 
nhìn trần thuật của tác phẩm.
Phố huyện nghèo sẽ được hiện lên qua cái nhìn vừa quen thuộc vừa sống
động của Liên 
– “người trong cuộc”.
Hình ảnh phố huyện trong truyện ngắn “Hai đứa trẻ” mang đậm màu sắc và
hương vị phố huyện Việt Nam những năm đầu thế kỷ XX. 
Phố huyện này với chị em Liên là rất quen thuộc
Trong cái “giờ khắc của ngày tàn” ấy, âm thanh quen thuộc ấy còn được trở
lại như điểm 
nhịp cho thời gian trôi dần


Ấn tượng sâu nặng nhất với người đọc còn bởi mầu sắc đang chuyển dịch
dần trôi theo 
thời gian từ chiều tối cho đến nửa đêm. Bắt đầu là thứ ánh sáng …. Và cuối
cùng đọng lại 
là bóng tối


Ánh sáng nhỏ dần, ngọn đèn trong gian hàng của chị em Liên, “thưa thớt
từng hột sáng lọt qua phên nứa”. Từ “khe sáng”, “vệt sáng”, đến “hột
sáng”, … 
“Trời nhá nhem tối”, rồi “trời đã bắt đầu đêm, một đêm mùa hạ êm như
nhung và thoảng 
qua gió mát. Đường phố và các ngõ con dần dần chứa đầy bóng tối.” 
Có thể nói, bóng tối và ánh sáng thực sự là những “tín hiệu nghệ thuật”,

qua đó, nhà 
văn đã nhẹ nhàng đưa ra một cách nhìn vào hiện thực đời sống đang vận
động trong sự 
tĩnh mịch và chìm dần vào bóng tối.
Thế giới những con người có mặt nơi phố huyện cũng lần lượt hiện ra cùng
với quá 
trình vận động của thời gian ngắn ngủi mà chậm chạp này. 
Tất cả những người dân phố huyện đều hiện lên bằng bóng dáng, những
bóng dáng… của 
những con người lam lũ cần mẫn, chịu khó…mà “chẳng ăn thua gì”. 
Cùng những hành động, cử chỉ ... như đang cố thu mình lại.
Hãy nghe họ chuyện trò … một cách rời rạc, chậm rãi..
Họ mong đợi những gì? Liên không nhận ra thật rõ ràng được ở từng người
một. Người 
đọc cũng khó mà biết được có ai đó không, ngoài chị em Liên, thì đã rõ. Cái
sự mong đợi 


của họ mơ hồ và mông lung lắm, chắc gì họ đã dám mong đợi! Nhưng thôi,
cứ là mong 
đợi đi, song, rõ là một sự mong đợi “vẩn vơ”, ngậm ngùi, chán nản, “chẳng
ăn thua gì”!
Tiểu kết
Hiện thực cuộc sống nơi phố huyện được cảm nhận qua nhân vật chính;
một người rất đỗi 
thân thuộc với mảnh đất ấy, từng gắn bó với nó mật thiết và biết rung động
trước những 
cảnh vật cũng như cuộc sống chung quanh, nên cũng rất thực, rất đời
thường. Một cuộc 
sống thiếu sinh khí, đơn điệu nhàm chán, đang chìm dần vào bóng tối. Đó

cũng là một 
cách nhìn riêng của Thạch Lam. 
II. Tâm trạng đợi tàu của chị em Liên
Trước hết, phải nói ngay đến một đặc điểm mà các nhà phê bình, nghiên
cứu văn 
chương Thạch Lam đều thống nhất nhận định: đó là truyện ngắn Thạch
Lam vừa hiện 
thực lại vừa lãng mạn. Hai yếu tố ấy đều được thể hiện ở cả trong cách miêu
tả của nhà 
văn 
Theo dòng thời gian trôi trên phố huyện, Liên cảm nhận những gì đang diễn
ra: từng 


âm thanh, từng cảnh vật và, nhất là ánh sáng và bóng tối cứ xung đột âm
thầm và dữ dội 
trong đêm yên tĩnh của phố huyện này. Có lẽ, chính hiện thực đang diễn ra
ấy, đã tác 


động vào tâm hồn Liên, đang dấy lên những suy nghĩ, những khao khát..
Trở lại với hiện thực mà chị em Liên đang trực tiếp theo dõi và chứng kiến:
Càng về 
đêm, phố càng yên tĩnh, bóng đêm trùm phủ càng đậm đặc hơn.
Cảnh tượng nơi phố huyện chìm vào bóng tối. 
Âm thanh của tiếng trống và hình ảnh “con tàu rầm rộ đi tới”, sao sống
động lạ lùng, lớn 
lao lạ lùng, và nhất là, nó mang ý nghĩa như là một sự sống đầy kiêu hãnh
đích thực.
Đoàn tàu hiện ra choáng ngợp với vẻ đẹp kỳ vĩ lạ thường. “Liên dắt em

đứng dậy để nhìn 
đoàn xe vụt qua, các toa đèn sáng trưng, chiếu ánh cả xuống đường”. Rồi
những toa xe 
“đồng và kền lấp lánh, và các cửa kính sáng”. Hình ảnh ánh sáng lộng lẫy
và lung linh, 
ngời chói và lấp lánh, một vẻ đẹp rực rỡ đầy hấp dẫn. 
Đoàn tàu mang ý nghĩa tả thực, điều đó đã khá rõ ràng. Nhưng nhà văn
muốn gửi gắm 
một thông điệp từ hình ảnh còn mang tính biểu tượng với ý nghĩa sâu sắc
hơn: “Con tàu 
như đã đem một chút thế giới khác đi qua.” 
III. Tổng kết
Đọc truyện ngắn này, chúng ta còn nhận thấy một thực tế khác nữa: Đó là
sự chờ đợi 


hoàn toàn bị động của chị em Liên. Cũng chẳng ai trách rằng: sao chị em
Liên không theo hẳn chuyến tàu ấy hoặc hãy làm thay đổi cuộc sống hiện
tại đi. Bao nhiêu người nơi 
phố huyện này cũng thế thôi: Họ là những con người nhỏ bé, yếu đuối,
những kiếp sống 
mờ nhạt, mong manh. Họ không thể tự làm thay đổi.
“Một chút âu yếm, một chút tình thương” quý giá đến là nhường nào! Và sự
“thành 
thực” (chữ dùng của Thạch Lam) trong tâm hồn của nhà văn quí giá và trân
trọng đến là 
nhường nào!Có thể nói, đó là cảm hứng cơ bản trong truyện ngắn này của
Thạch Lam: 
niềm cảm thương rất đỗi chân thành của một người cầm bút trân trọng
trước những khát 

vọng về sự đổi thay của hoàn cảnh ở những con người nhỏ bé đang sống
trong một hoàn 
cảnh đơn điệu, tăm tối, cái tôi của họ đang nhạt nhòa, chìm khuất trước
hiện thực buồn 
thương ấy. Truyện ngắn của nhà văn đúng là một bài thơ đẹp nhưng đượm
buồn! 

Ánh sáng và bóng tối trong truyện ngắn "Hai đứatrẻ" và "Chữ người tử tù"

Ánh sáng từ đoàn tàu thì đã tới, nhưng ánh sáng thực sự, hạnh phúc thực sự
của những con người nơi đây thì mãi vẫn tồn tại trong tâm tưởng mà không
biết khi nào mới thành hiện thực.


 Add to Library

Leave a comment

 Vote

 Share