5/7/2012
Chương 3.
CHỨNG TỪ THƢƠNG MẠI
5/7/2012
HTHTHUY0211
1
Mục tiêu của chương 3
•Phân loại chứng từ thương mại trong thanh toán quốc tế
•Trình bày được khái niệm, chức năng của chứng từ vận tải ;
giải thích một số nội dung cơ bản của chứng từ vận tải ; phân
biệt các loại chứng từ vận tải
•Trình bày được khái niệm, chức năng của chứng từ bảo
hiểm, giải thích một số nội dung cơ bản của chứng từ bảo
hiểm ; phân biệt các loại chứng từ bảo hiểm
•Trình bày được khái niệm, chức năng, giải thích một số nội
dung cơ bản của các chứng từ hàng hóa cơ bản (hoá đơn
thương mại, giấy chứng nhận xuất xứ…)
5/7/2012
HTHTHUY0211
2
Nội dung chương 3
3.1. Khái niệm về chứng từ thương mại
3.2. Chứng từ hàng hóa
3.3. Chứng từ vận tải
3.4. Chứng từ bảo hiểm
5/7/2012
HTHTHUY0211
3
1
5/7/2012
3.1. Khái niệm về chứng từ thƣơng mại
Chứng từ trong thanh toán quốc tế
Chứng từ tài chính
(Financial documents)
Chứng từ thương mại
(Commercial documents)
Hối phiếu
Chứng từ vận tải
Lệnh phiếu
Chứng từ hàng hóa
Séc
Chứng từ bảo hiểm
Thẻ
5/7/2012
HTHTHUY0211
Nhà xuất
khẩu
Hàng
hóa
4
Nhà nhập
khẩu
Giao hàng và chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa
Mô tả / chứng minh
Chứng từ thƣơng mại
Thanh toán và nhận hàng
5/7/2012
HTHTHUY0211
5
“Chứng từ thương mại gồm có các hóa đơn,
chứng từ vận tải, chứng từ về quyền sở hữu,
hoặc bất kỳ một loại chứng từ tương tự nào
khác miễn không phải là chứng từ tài chính”
(Trích điều 2, URC 522)
5/7/2012
HTHTHUY0211
6
2
5/7/2012
3.2. Chứng từ hàng hóa
3.2.1. Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice)
3.2.2. Giấy chứng nhận xuất xứ (Certificate of origin)
3.2.3. Phiếu đóng gói (Packing list)
3.2.4. Một số chứng từ hàng hóa khác
5/7/2012
HTHTHUY0211
7
3.2.1. Hóa đơn thƣơng mại (Commercial
Invoice)
•
•
•
•
Khái niệm
Chức năng
Nội dung
Phân loại
5/7/2012
HTHTHUY0211
8
Khái niệm
Là chứng từ do người bán lập chỉ ra các chi
tiết về hàng hóa và số tiền mà người bán yêu
cầu người mua phải thanh toán cho mình.
Invoice
Bill of
exchange
Pay to…
trả tiền vô
điều kiện>
5/7/2012
≠
Goods :….
Unit price:….
Quantity :….
Amount :…..
và số tiền phải thanh toán>
HTHTHUY0211
9
3
5/7/2012
Chức năng
• Là căn cứ để đòi tiền và trả tiền
• Xuất trình cho ngân hàng để làm các thủ tục thanh
toán
• Xuất trình cho công ty bảo hiểm để mua bảo hiểm
• Xuất trình cho cơ quan hải quan để làm thủ tục
hải quan và tính thuế
• …
5/7/2012
HTHTHUY0211
10
Nội dung thƣờng có của hóa đơn thƣơng mại:
• Tiêu đề
• Số hóa đơn, ngày tháng phát hành hóa đơn
• Tên và địa chỉ của nhà xuất khẩu, chữ ký của nhà xuất
khẩu
• Tên và địa chỉ của nhà nhập khẩu
• Số của hợp đồng/ đơn đặt hàng, số L/C, số C/O (nếu có)
• Phương tiện vận tải, tuyến hành trình
• Thông tin về phương thức và thời gian thanh toán, điều
kiện thương mại
• Xuất xứ, ký mã hiệu, bao bì
• Tên hàng, số lượng, đơn giá, tổng số tiền
• Các thông tin bổ sung khác (các chứng nhận của người
bán)
5/7/2012
HTHTHUY0211
11
Phân loại hóa đơn
• Hóa đơn chi tiết (Detailed Invoice): thể hiện các nội
dung chi tiết phân tích các bộ phận của giá hàng
• Hóa đơn tạm tính (Provisional Invoice): dùng trong
trường hợp thanh toán sơ bộ tiền hàng với giá hàng là
giá tạm tính
• Hóa đơn chính thức (Final Invoice): dùng trong việc
thanh toán cuối cùng
• Hóa đơn chiếu lệ (Pro Forma Invoice): không dùng làm
căn cứ thanh toán mà mang tính chất của một thư chào
hàng
• Hóa đơn xác nhận (Certified invoice): có chữ ký xác
nhận của cơ quan chức năng về xuất xứ của hàng hóa
• Hóa đơn lãnh sự (Consular Invoice): có xác nhận của
lãnh sự nước nhập khẩu tại nước xuất khẩu
• Hóa đơn hải quan (Custom’s Invoice): tính toán trị giá
hàng theo giá tính thuế của
hải quan
5/7/2012
HTHTHUY0211
12
4
5/7/2012
3.2.2. Giấy chứng nhận xuất xứ
(Certificate of origin)
Là văn bản chỉ rõ nguồn gốc xuất xứ của hàng
hóa
Được ký bởi nhà xuất khẩu, nhà sản xuất hoặc
phòng Thương Mại (hoặc các cơ quan có thẩm
quyền) tại nước xuất khẩu
5/7/2012
HTHTHUY0211
13
Một số loại giấy chứng nhận xuất xứ
Form A : cấp cho hàng hóa từ các nước được hưởng ưu đãi trong hệ
thống ưu đãi phổ cập (GSP)
Form X : cấp cho mặt hàng cà phê xuất khẩu từ các nước của thành
viên ICO sang các nước không phải là thành viên ICO
Form O : cấp cho mặt hàng cà phê xuất khẩu từ các nước thành viên
ICO sang các nước khác cũng là thành viên của ICO
Form B : cấp cho mọi loại hàng hóa có xuất xứ từ nước sản xuất, không
nhằm mục đích hưởng ưu đãi
Form D : cấp cho hàng hóa có xuất xứ Asean để hưởng các ưu đãi theo
CEPT
Form E : cấp cho hàng hoá được hưởng ưu đãi theo hiệp định FTA giữa
ASEAN và TRUNG Quốc
Form AJ : cấp cho hàng hoá được hưởng ưu đãi theo hiệp định FTA
giữa ASEAN và Nhật Bản
Form AK : cấp cho hàng hoá được hưởng ưu đãi theo hiệp định FTA
giữa ASEAN và Hàn Quốc
5/7/2012
HTHTHUY0211
14
3.2.3. Phiếu đóng gói (Packing list)
Là bảng kê khai về :
Số lượng hàng hóa trong mỗi bao, kiện, thùng,
hộp hay container…
Trọng lượng tịnh và trọng lượng cả bì
Số bao, kiện , thùng, hộp, container
…
5/7/2012
HTHTHUY0211
15
5
5/7/2012
3.2.4. Một số chứng từ hàng hóa khác
• Giấy chứng nhận chất lượng (Certificate of
quality)
• Giấy chứng nhận số lượng (Certificate of
quatity)
• Giấy chứng nhận trọng lượng (Certificate of
weight)
• Giấy chứng nhận kiểm dịch động vật (Veterinary
Certificate)
• Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật
(Phytosanitary certifiate)
• …
5/7/2012
HTHTHUY0211
16
3.3. Chứng từ vận tải
3.3.1. Vận đơn đường biển (Bill of lading)
3.3.2. Biên lai gửi hàng đường biển (Nonnegotiable sea waybill)
3.3.3. Chứng từ vận tải đa phương thức
(Multimodal/ combined transport document)
3.3.4. Chứng từ vận tải hàng không (Air waybill)
3.3.5. Một số loại chứng từ vận tải khác
5/7/2012
HTHTHUY0211
17
3.3.1. Vận đơn đƣờng biển (Bill of lading)
•
•
•
•
Khái niệm
Chức năng
Nội dung
Cách nhận biết một số loại vận đơn đường biển
5/7/2012
HTHTHUY0211
18
18
6
5/7/2012
Khái niệm
Vận đơn đường biển (Bill of lading) là
bằng chứng cho một hợp đồng vận tải
đường biển do người chuyên chở hoặc
đại lý của họ ký phát cho người gửi hàng
sau khi hàng hóa được bốc lên tàu hoặc
được nhận để chở.
5/7/2012
HTHTHUY0211
19
Chức năng
Là biên lai nhận hàng của người chuyên chở
phát hành cho người gửi hàng
Là bằng chứng về hợp đồng chuyên chở hàng
hóa giữa người gửi hàng và người chuyên chở
Là chứng từ sở hữu hàng hóa
5/7/2012
HTHTHUY0211
20
20
Một số nội dung chính của vận đơn đƣờng
biển
- Tiêu đề vận đơn, số vận đơn, tên nhà vận chuyển
- Người gửi hàng, người nhận hàng, bên được thông báo
- Cảng bốc hàng, cảng dỡ hàng, nơi nhận hàng để chở, nơi
giao hàng cho người nhận hàng
- Tên con tàu chở hàng và số hiệu chuyến tàu
- Số lượng vận đơn được phát hành
- Ký mã hiệu và số hiệu hàng hóa, mô tả hàng hóa, trọng
lượng cả bì, thể tích, tổng số container hoặc kiện hàng
được ghi bằng chữ
- Thông tin về cước phí
- Ghi chú của người vận chuyển về việc nhận hàng
- Nơi và ngày phát hành vận đơn
- Chữ ký của người ký phát vận đơn
- Các điều kiện và điều khoản chuyên chở
5/7/2012
HTHTHUY0211
21
7
5/7/2012
Một số loại vận đơn
Vận đơn đã bốc hàng lên tàu (Shipped on board B/L) và vận
đơn nhận hàng để xếp (Received for shipment B/L)
Shipped on board B/L :
Chứng minh hàng đã được xếp lên tàu
Cụm từ “Shipped on board”/ “laden on board” / “On board”/
“shipped” được in sẵn / được đóng dấu
Received for shipment B/L :
Chứng minh nhà vận chuyển đã nhận hàng để chở và hàng sẽ
được bốc lên con tàu như đã qui định trong vận đơn;
Không có cụm từ ““Shipped on board”/ “laden on board”/ “On
board” / “shipped” … được in sẵn hoặc đóng dấu
5/7/2012
HTHTHUY0211
22
Vận đơn sạch (Clean B/L) và vận đơn không sạch
(claused B/L)
Clean B/L :
Chứng minh hàng được giao trong tình trạng tốt
Không có phê chú xấu về hàng hóa; không nhất thiết phải
có chữ “clean” trên vận đơn
Unclean/ claused B/L :
Có các phê chú thể hiện rõ ràng tình trạng không tốt của
hàng hóa
5/7/2012
HTHTHUY0211
23
Vận đơn đích danh (straight B/L), vận đơn theo lệnh
(To order B/L) và vận đơn vô danh (To bearer B/L)
To order B/L
Mục “Consignee” của B/L chỉ ra hàng được giao theo lệnh
(to order) của một người nào đó
Được chuyển nhượng bằng cách ký hậu. (Negotiable
B/L)
Straight B/L
Mục “Consignee” của B/L chỉ rõ đích danh người nhận
hàng.
To bearer B/L
Vận đơn không thể hiện tên người nhận hàng / vận đơn
được ký hậu để trống
5/7/2012
HTHTHUY0211
24
8
5/7/2012
Vận đơn gốc (original B/L) và bản sao vận đơn (Copy)
Original B/L
Có thể được in sẵn hoặc đóng dấu “original”; được viết, đánh
máy, đục lỗ hoặc dán tem bằng tay của người được phát
hành; thể hiện là văn thư gốc của người phát hành
Copy
Được in sẵn hoặc có dấu copy
5/7/2012
HTHTHUY0211
25
Vận đơn tàu chợ (Liner B/L) và vận đơn tàu chuyến
(Charter party B/L)
Liner B/L
Được cấp trong phương thức thuê tàu chợ ; có giá trị pháp
lý đầy đủ như một hợp đồng chuyên chở
Charter party B/L
Được cấp trong phương thức thuê tàu chuyến; loại vận
đơn này phụ thuộc vào hợp đồng thuê tàu (charter
party)
5/7/2012
HTHTHUY0211
26
Master B/L và House B/L
House B/L
Được người gom hàng cấp cho các chủ hàng lẻ khi họ
gom hàng lẻ từ các chủ hàng lẻ này
Master B/L
Được nhà vận chuyển cấp cho người gom hàng khi
nhà vận chuyển nhận hàng từ người gom hàng
5/7/2012
HTHTHUY0211
27
9
5/7/2012
3.3.2. Biên lai gửi hàng đƣờng biển
(Non-negotiable sea waybill)
Là biên lai nhận hàng của người chuyên chở
phát hành cho người gửi hàng
Là bằng chứng về hợp đồng chuyên chở hàng
hóa giữa người gửi hàng và người chuyên
chở
5/7/2012
HTHTHUY0211
28
3.3.3. Chứng từ vận tải đa phƣơng thức
(Multimodal transport document)
Được cấp khi hàng hóa được người kinh doanh
vận tải đa phương thức nhận hàng để chở
Được phát hành bởi MTO, thuyền trưởng, nhà
giao nhận hoặc các đại lý của họ
Có đầy đủ chức năng như một vận đơn đường
biển thông thường
Có các tiêu đề thường gặp : Multimodal
transport B/L, Multimodal transport or port to port
shipment B/L, Combined transport B/L, B/L for
combined transport or port to port shipment
5/7/2012
HTHTHUY0211
29
3.3.4. Chứng từ vận tải hàng không
(Air waybill)
Là biên lai nhận hàng của hãng hàng không
phát hành cho người gửi hàng
Là bằng chứng của hợp đồng chuyên chở giữa
người gửi hàng và hãng hàng không
5/7/2012
HTHTHUY0211
30
10
5/7/2012
Một số nội dung chính của chứng từ vận tải
hàng không
- Tiêu đề “not negotiable Air way bill”; tên và địa chỉ của hãng
hàng không ; số vận đơn
- Nội dung tham chiếu các bản gốc
- Người gửi hàng, người nhận hàng
- Sân bay khởi hành, sân bay đích, một số chi tiết về lịch trình
tuyến bay
- Giá trị khai báo vận chuyển và giá trị khai báo hải quan
- Thông tin về làm hàng
- Các chi tiết về cước phí vận chuyển
- Các mô tả về hàng hóa
- Cách trả cước phí
- Chữ ký của người gửi hàng xác nhận các thông in đã khai trên
vận đơn
- Chữ ký của hãng hàng không hoặc đại lý
- Thời gian hãng hàng không nhận hàng để chở
5/7/2012
HTHTHUY0211
31
- Các
điều kiện và điều khoản
chuyên chở
3.3.5. Một số loại chứng từ vận tải khác
•
•
•
•
•
Chứng từ vận tải đường sông
Chứng từ vận tải đường sắt
Chứng từ vận tải đường bộ
Biên lai bưu điện
Chứng từ vận tải do người giao nhận phát hành
5/7/2012
HTHTHUY0211
32
3.4. Chứng từ bảo hiểm
Khái niệm
Chức năng
Phân loại
Nội dung
5/7/2012
HTHTHUY0211
33
11
5/7/2012
Khái niệm, chức năng
Là chứng từ do tổ chức bảo hiểm cấp
Là bằng chứng cho hợp đồng bảo hiểm
Tổ chức
bảo hiểm
Cam kết bồi thƣờng đối với các
tổn thất do các rủi ro nhất định
Ngƣời đƣợc
bảo hiểm
Trả phí bảo hiểm
5/7/2012
HTHTHUY0211
34
Phân loại
Đơn bảo hiểm (Insurance policy)
Được cấp cho một lần giao hàng riêng biệt
không dựa trên cơ sở một hợp đồng bảo
hiểm dài hạn
Giấy chứng nhận bảo hiểm (Insurance
Certificate)
Được cấp cho mỗi một lần giao hàng dựa
trên cơ sở một hợp đồng bảo hiểm bao
(open cover)
5/7/2012
HTHTHUY0211
35
Một số nội dung chính của chứng từ bảo
hiểm
- Tên, địa chỉ của tổ chức bảo hiểm và người được bảo
hiểm
- Tên hàng, số lượng, trọng lượng, số vận đơn
- Tên tàu, ngày khởi hành
- Cảng đi, cảng đến, cảng chuyển tải
- Số tiền bảo hiểm
- Điều kiện bảo hiểm
- Cơ quan giám định tổn thất
- Cách thức bồi thường
- Ngày tháng phát hành và chữ ký của công ty bảo hiểm
- Qui tắc và thể lệ bảo hiểm của công ty bảo hiểm
5/7/2012
HTHTHUY0211
36
12