TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH

LÊ THỊ THÙY DUNG

KẾ TỐN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT
VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI
DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN TRUNG THẠNH

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
Ngành: Kế toán tổng hợp
Mã số ngành: 52340301

Tháng 8-2013


TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH

LÊ THỊ THÙY DUNG
MSSV: LT11289

KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT
VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI
DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN TRUNG THẠNH

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
Ngành: Kế toán tổng hợp
Mã số ngành: 52340301

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

NGUYỄN THU NHA TRANG

Tháng 8-2013

i


LỜI CẢM TẠ
Trong suốt quá trình học tập và rèn luyện tại trường Đại Học Cần Thơ,
dưới sự dẫn dắt nhiệt tình của Q Thầy (Cơ) khoa Kinh tế & Quản trị kinh
doanh, em đã tiếp thu và tích lũy được nhiều kiến thức bổ ích để thực hiện tốt
đề tài nghiên cứu tốt nghiệp này.
Qua luận văn này lời đầu tiên em xin chân thành cảm ơn đến Quý Thầy
(Cơ) đã tận tình chỉ bảo và giảng dạy cho em trong suốt thời gian qua. Đặc biệt,
em xin chân thành cảm ơn cô Nguyễn Thu Nha Trang, hiện đang cơng tác tại
Bộ Mơn Kế Tốn - Kiểm tốn đã trực tiếp hướng dẫn em thực hiện đề tài
nghiên cứu theo đúng thời gian quy định. Em cũng vô cùng cảm ơn sự giúp đỡ
của Giám Đốc DNTN Trung Thạnh cùng với các anh chị nhân viên trong doanh
nghiệp đã quan tâm và tạo mọi điều kiện giúp em tiếp cận được với thực tế
trong thời gian thực tập tại đơn vị, để em có thể hồn thành bài luận văn một
cách tốt nhất. Ngoài ra, em cũng gửi lời cám ơn chân thành tới các bạn thực tập
chung đã nhiệt tình tham gia thảo luận và đóng góp ý kiến về những vướng mắc
để đề tài nghiên cứu của mình có cái nhìn khả quan hơn.
Trải qua thời gian thực tập, bản thân em đã cố gắng thực hiện và hoàn
thành tốt đề tài tốt nghiệp này, tuy nhiên do kiến thức và thời gian còn hạn chế
đặc biệt về kinh nghiệm thực tiễn cịn khá ít nên khơng tránh khỏi khả năng đề
tài nghiên cứu phát sinh nhiều thiếu sót. Vì thế, em rất kính mong nhận được sự
đóng góp ý kiến của Q Thầy (Cơ) để bài tốt nghiệp của em được hoàn thiện
hơn, đồng thời để bản thân có cơ hội tích lũy, đúc kết thêm nhiều kiến thức và
kinh nghiệm hơn.

Sau cùng em xin kính chúc Quý Thầy (Cô) Khoa Kinh tế & Quản trị kinh
doanh cùng Quý anh chị trong DNTN Trung Thạnh dồi dào sức khỏe, công tác
tốt và luôn thành công trên con đường sự nghiệp.
Cần Thơ, Ngày 27 tháng 11 năm 2013
Người thực hiện
LÊ THỊ THÙY DUNG

ii


LỜI CAM ĐOAN
Em xin cam đoan rằng đề tài này là do chính em thực hiện, các số liệu thu
thập và kết quả phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bất
kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào.
Cần Thơ, ngày 27 tháng 11 năm 2013
Người thực hiện

LÊ THỊ THÙY DUNG

iii


NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................

Cần thơ, ngày tháng năm 2013
Thủ trưởng đơn vị
(Ký tên, đóng dấu)

iv


NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
.........................................................................................................................................................

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................

Cần thơ, ngày

tháng


năm 2013

Người nhận xét

v


MỤC LỤC
Trang
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .............................................................................. 1
1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ............................................................................... 1
1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ....................................................................... 1
1.2.1 Mục tiêu chung ................................................................................. 1
1.2.2 Mục tiêu cụ thể ................................................................................. 2
1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU.......................................................................... 2
1.3.1 Không gian ........................................................................................ 2
1.3.2 Thời gian ............................................................................................ 2
1.3.3 Đối tượng nghiên cứu ........................................................................ 2
1.4 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU .......................................................................... 2
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU.................................................................................................................... 4
2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN ....................................................................................... 4
2.1.1 Chi phí sản xuất ................................................................................ 4
2.1.2 Giá thành sản phẩm ........................................................................... 6
2.1.3 Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành................................. 7
2.1.4 Tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.............8
2.1.5 Kế tốn tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành ......................... 10
2.1.6 Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ .......................... 18
2.1.7 Phương pháp tính giá thành ............................................................. 21

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................................ 24
2.2.1 Phương pháp thu thập số liệu .......................................................... 24
2.2.2 Phương pháp phân tích số liệu ....................................................... 25
CHƯƠNG 3: KHÁI QUÁT VỀ DNTN TRUNG THẠNH .......................... 26
3.1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN ........................................ 26
3.1.1 Giới thiệu về công ty ....................................................................... 26
3.1.2 Quá trình hình thành và phát triển ................................................... 26
3.1.3 Lĩnh vực hoạt động .......................................................................... 27
vi


3.1.4 Quy trình thu mua nguyên liệu ........................................................ 28
3.1.5 Quy trình sản xuất sản phẩm ........................................................... 29
3.2 CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ ........................................... 30
3.2.1 Sơ đồ tổ chức ................................................................................... 30
3.2.2 Chức năng và nhiệm vụ ................................................................... 30
3.3 CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY KẾ TOÁN ............................................ 32
3.3.1 Sơ đồ tổ chức ................................................................................... 32
3.3.2 Chức năng và nhiệm vụ ................................................................... 32
3.3.3 Chế độ kế tốn và hình thức kế tốn áp dụng ................................. 33
3.4 PHÂN TÍCH KẾT QUẢ KINH DOANH CỦA DNTN TRUNG THẠNH
3.4.1 Phân tích khái quát kết quả hoạt động kinh doanh của DNTN Trung
Thạnh qua 3 năm (2010 – 2012).......................................................................36
3.4.2 Phân tích khái quát kết quả hoạt động kinh doanh của DNTN Trung
Thạnh trong 6 tháng đầu năm từ (2011 – 2013)................................................39
3.5 THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN ......... 42
3.5.1 Thuận lợi .......................................................................................... 42
3.5.2 Khó khăn ......................................................................................... 42
3.5.3 Định hướng phát triển...................................................................... 43
CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG KẾ TỐN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH

GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI DNTN TRUNG THẠNH .......................... 44
4.1 KẾ TỐN CHI PHÍ SẢN XUẤT ............................................................44
4.1.1 Kế tốn ngun vật liệu trực tiếp .................................................... 44
4.1.2 Kế tốn cơng nhân trực tiếp............................................................. 52
4.1.3 Kế tốn chi phí sản xuất chung ....................................................... 61
4.2 KẾ TỐN TỔNG HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT ......................................72
4.3 ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM DỞ DANG CUỐI KỲ....................................78
4.4 PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ THÀNH…………………………....……78
4.5 PHÂN TÍCH BIẾN ĐỘNG GIÁ THÀNH GẠO 5% TẤM...................85
4.5.1. Phân tích tình hình biến động giá thành thực tế của gạo 5% tấm qua
ba tháng 4, 5, 6 năm 2013…………………………………………….........…85
4.5.2. Phân tích tình hình biến động các khoản mục chi phí của gạo 5%
vii


tấm qua ba tháng 4, 5, 6 năm 2013....................................................................87
CHƯƠNG 5: ĐÁNH GIÁ CƠNG TÁC KẾ TỐN CHI PHÍ SẢN XUẤT,
TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM VÀ ĐỀ RA CÁC BIỆN PHÁP TIẾT
KIỆM CHI PHÍ SẢN XUẤT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT
KINH DOANH TẠI DNTN TRUNG THẠNH............................................. 97
5.1 ĐÁNH GIÁ ................................................................................................ 97
5.1.1 Ưu điểm ........................................................................................... 97
5.1.2 Hạn chế ............................................................................................ 98
5.2 BIỆN PHÁP ............................................................................................... 98
5.2.1 Biện pháp hồn thiện cơng tác kế tốn chi phí sản xuất và tính giá
thành sản phẩm ................................................................................................. 98
5.2.2 Biện pháp tiết kiệm CPSX và giảm giá thành sản phẩm ................. 99
CHƯƠNG 6 ................................................................................................... 102
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................................... 102
6.1 KẾT LUẬN


......................................................................................... 102

6.2 KIẾN NGHỊ............................................................................................. 103
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 104
PHỤ LỤC ..................................................................................................... 105

viii


DANH MỤC BIỂU BẢNG
Trang
Bảng 2.1 Mối quan hệ chi phí sản xuất và giá thành sản xuất sản phẩm ........... 7
Bảng 3.1: Phân tích kết quả kinh doanh của DNTN Trung Thạnh qua 3 năm
(2010 – 2012) .................................................................................................. 36
Bảng 3.2: Phân tích kết quả kinh doanh của DNTN Trung Thạnh trong 6 tháng
đầu năm từ (2011 – 2013) ................................................................................. 39
Bảng 4.1 Báo cáo tổng hợp tình hình chi phí NCTT tháng 6/2013 .................. 56
Bảng 4.2 Bảng tổng hợp Chi phí chế biến gạo 5% tấm tháng 6/2013 .............. 72
Bảng 4.3 Tổng hợp thành phẩm và phụ phẩm thu hồi tháng 06/2013.............. 79
Bảng 4.4 Chi tiết thành phẩm, phụ phẩm chế biến gạo 5% tháng 6/2013 ........ 81
Bảng 4.5: Tình hình biến động giá thành thực tế gạo 5% tấm giai đoạn từ tháng
4/ 2013 đến 6/201………………………….................................... ................. 85
Bảng 4.6: Phân tích tình hình biến động chi phí ngun vật liệu trực tiếp qua 3
tháng 4, 5, 6 năm 2013………………………………………………………. 87
Bảng 4.7: Phân tích tình hình biến động chi phí nhân công trực tiếp qua 3
tháng 4, 5, 6 năm 2013......................................................................................91
Bảng 4.8: Phân tích tình hình biến động chi phí sản xuất chung qua 3 tháng 4,
5, 6 năm 2013…………………………………………………………………94


ix


DANH SÁCH HÌNH VÀ SƠ ĐỒ
Trang
Hình 2.1 Phân loại chi phí theo mối quan hệ với thời kỳ xác định kết quả ..................5
Hình 2.2 Sơ đồ kế tốn tổng hợp tài khoản 621 ............................................... 11
Hình 2.3 Sơ đồ kế tốn tổng hợp tài khoản 622 .............................................. 13
Hình 2.4 Sơ đồ kế tốn tổng hợp tài khoản 627....................................................... 15
Hình 2.5 Sơ đồ kế tốn tổng hợp tài khoản 154 ...................................................... 17
Hình 2.6 Sơ đồ kế toán tổng hợp tài khoản 631 ...................................................... 18
Hình 3.1 Quy trình thu mua nguyên liệu ......................................................... 28
Hình 3.2 Quy trình sản xuất sản phẩm ............................................................ 29
Hình 3.3 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý .......................................................... 30
Hình 3.4 Sơ đồ tổ chức bộ máy kế tốn ........................................................... 32
Hình 3.5 Sơ đồ hình thức chứng từ ghi sổ ....................................................... 34
Hình 3.6 Sơ đồ quy trình kế tốn máy ............................................................. 35
Hình 4.1 Trình tự luân chuyển chứng từ xuất kho nguyên liệu. ...................... 44
Hình 4.2 Trình tự luân chuyển chứng từ về chi phí nhân cơng trực tiếp .......... 54
Hình 4.3 Trình tự lưu chuyển của chứng từ ..................................................... 62
Hình 4.4 Trình tự lưu chuyển của chứng từ ..................................................... 63
Hình 4.5 Trình tự lưu chuyển của chứng từ ..................................................... 65
Hình 4.6 Trình tự lưu chuyển của chứng từ ..................................................... 66

x


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BCTC


: Báo cáo tài chính

BP

: Bộ phận

BTC:

: Bộ tài chính

CB - CNV

: Cán bộ - Cơng nhân viên

CCDC

: Cơng cụ dụng cụ

CPBH

: Chi phí bán hàng

CPQLDN

: Chi phí quản lý doanh nghiệp

CPNVLTT

: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp


CPNCTT

: Chi phí nhân cơng trực tiếp

CPSX

: Chi phí sản xuất

CPSXC

: Chi phí sản xuất chung

CPSXDDCK : Chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ
CPSXDDĐK : Chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ
CPTC

: Chi phí tài chính

DNTN

: Doanh nghiệp tư nhân

GĐ

: Giám đốc

HTTĐ

: Hoàn thành tương đương


KTT

: Kế toán trưởng

LĐTL

: Lao động tiền lương

LVTN

: Luận văn tốt nghiệp

PXSX

: Phân xưởng sản xuất

TSCĐ

: Tài sản cố định

VLC

: Vật liệu chính

xi


CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU
1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh như ngày nay, một doanh nghiệp
muốn tồn tại và phát triển bền vững cần tự chủ về mọi mặt trong hoạt động sản
xuất kinh doanh từ việc đầu tư sử dụng vốn, tổ chức sản xuất đến tiêu thụ
thành phẩm… phải biết tận dụng năng lực, cơ hội để lựa chọn cho mình một
chiến lược kinh doanh đúng đắn nhằm mang lại hiệu quả sản xuất kinh doanh
và tối đa hóa lợi nhuận cho doanh nghiệp.
Việc hạch tốn chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một trong
những khâu quan trọng trong hệ thống kế toán, giúp đơn vị nắm bắt được kịp
thời tình hình thực hiện các định mức hao phí về lao động, nguyên liệu và các
chi phí liên quan khác trong quá trình sản xuất, nắm bắt được tình hình lãng
phí và tổn thất cũng như tình hình thực hiện giá thành của đơn vị. Nếu khơng
hạch tốn chính xác và kịp thời các yếu tố cấu thành chí phí sản xuất sẽ làm
cho doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc ra quyết định kinh doanh. Do
vậy, giá thành là thước đo chính xác, phản ánh đầy đủ và kịp thời tất cả các chi
phí sản xuất phát sinh của doanh nghiệp, thơng qua đó giúp nhà quản trị đề ra
những biện pháp hữu hiệu nhằm quản lý tốt chi phí và tiết kiệm tối đa chi phí
sản xuất, giúp doanh nghiệp có thể đứng vững trên thị trường cạnh tranh.
Xác định đúng đối tượng tính giá thành sản phẩm là công việc cần thiết
đầu tiên đối với tồn bộ quy trình tính giá thành. Tùy thuộc vào điều kiện cụ
thể của từng doanh nghiệp mà lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp,
lập bảng tính giá thành và phân tích biến động của các khoản mục trong giá
thành nhằm tìm ra các biện pháp hạ giá thành nhưng vẫn đảm bảo chất lượng
sản phẩm ngày càng được nâng cao. Chính vì vậy, tổ chức tốt cơng tác tập hợp
chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm có ý nghĩa hết sức quan trọng ảnh
hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Với những lý do nêu trên nên tơi chọn
đề tài “Kế tốn tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm tại DNTN
Trung Thạnh” cho luận văn tốt nghiệp của mình.
1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1 Mục tiêu chung
Đánh giá, phân tích tình hình kế tốn tập hợp chi phí sản xuất và tính giá

thành sản phẩm từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu
quả quản lý chi phí và giá thành sản phẩm.
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
1


- Thực trạng về cơng tác kế tốn chi phí sản xuất và tính giá thành.
- Tập hợp chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm và phân tích biến
động giá thành.
.
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện cơng tác kế tốn chi phí sản
xuất, hạ giá thành và nâng cao hiệu quả quản lý giá thành sản xuất sản phẩm.
1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1 Không gian
Đề tài được thực hiện tại DNTN Trung Thạnh thuộc khu vực Thạnh Phước 1,
P. Phước Hòa, Q. Thốt Nốt. TP. Cần Thơ.
1.3.2 Thời gian
Đề tài được thực hiện trong thời gian thực tập tại DNTN Trung Thạnh từ
tháng 8/2013 – 11/2013.
Số liệu sử dụng trong đề tài là số liệu thu thập qua 3 năm từ năm 2010 –
2012 và 6 tháng đầu năm 2013. Trong đó:
+ Số liệu sử dụng để phân tích khái quát kết quả hoạt động kinh doanh
của doanh nghiệp là số liệu qua 3 năm từ 2010 - 2012 và 6 tháng đầu năm từ
2011 - 2013.
.
+ Số liệu sử dụng để tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm là số
liệu tháng 6/2013.
+ Số liệu phân tích biến động giá thành là số liệu tháng 6/2011,
6/2012, 6/2013.
1.3.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài sẽ tập trung nghiên cứu cơng tác kế tốn chi phí sản xuất và tính
giá thành gạo thành phẩm 5% tấm và phụ phẩm tại DNTN Trung Thạnh trong
tháng 6 năm 2013, đồng thời phân tích tình hình biến động giá thành tại doanh
nghiệp qua các kỳ kế toán.
1.4 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
Lâm Mỹ Nương (2010) nghiên cứu “Kế toán chi phí sản xuất và tính giá
thành sản phẩm gạo tại Xí nghiệp lương thực số 2 thuộc cơng ty cổ phần
lương thực Sông Hậu”, LVTN đại học, Đại học Cần Thơ. Tác giả đã thu thập
số liệu sơ cấp bằng phương pháp phỏng vấn đối với nhân viên kế tốn; quan
sát quy trình hạch tốn, ln chuyển chứng từ của công ty để đánh giá công tác
tổ chức kế tốn; Tác giả thu thập liệu thứ cấp từ phịng kế toán, tiến hành hạch
toán một số nghiệp vụ thực tế phát sinh, ghi sổ kế tốn. Bên cạnh đó, tác giả
2


còn sử dụng phương pháp so sánh số tương đối, số tuyệt đối để phân tích kết
quả kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2007 – 2009. Kết quả nghiên cứu
cho thấy tổ chức cơng tác kế tốn chặt chẽ, phương pháp tính giá thành phù
hợp. Tuy nhiên trong những năm gần đây thị trường lúa gạo biến động cao,
khó đưa ra dự báo làm ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm. Từ đó tác giả đã đề
ra các biện pháp thu mua, dự trữ nguồn nguyên liệu đầu vào và đề xuất các
biện pháp hạ giá thành sản phẩm.
Trương Kim Thành (2009) nghiên cứu “Kế tốn chi phí sản xuất và tính
giá thành sản phẩm tại cơng ty cổ phần chế biến và xuất nhập khẩu thủy sản
Cadovimex”, LVTN đại học, Đại học Cần Thơ. Tác giả thu thập liệu thứ cấp
từ phịng kế tốn, sử dụng phương pháp so sánh số tương đối, số tuyệt đối để
đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của công ty qua 3 năm (2005 – 2007),
bên cạnh đó tác giả cịn tiến hành hạch tốn chi phí sản xuất, tính giá thành sản
phẩm, ghi sổ kế tốn và phân tích biến động của chi phí sản xuất. Kết quả
nghiên cứu cho thấy bộ phận kế toán quản trị đã thực hiện khá tốt cơng tác lập

kế hoạch và dự tốn chi phí cũng như các biến động về chi phí sản xuất. Tuy
nhiên cơng ty cịn gặp nhiều khó khăn trong việc thu mua nguyên vật liệu, chi
phí vận chuyển cao làm cho giá cả nguyên vật liệu bị đội lên.Từ đó tác giả đã
đề ra những biện pháp giúp cơng ty có được nguồn nguyền liệu đầu vào bền
vững, ổn định, tiết kiệm chi phí sản xuất nhằm hạ giá thành sản phẩm.
Qua lược khảo tài liệu cho thấy, các nghiên cứu trước đây đều sử dụng
các số liệu thứ cấp thu thập từ phịng kế tốn; bên cạnh đó cịn tiến hành
phỏng vấn nhân viên kế tốn và quan sát quy trình hạch tốn ln chuyển
chứng từ tại đơn vị. Từ đó, các tác giả thực hiện hạch toán một số nghiệp vụ
thực tế phát sinh, tiến hành ghi sổ. Do vậy, nghiên cứu này kế thừa phương
pháp nghiên cứu của Lâm Mỹ Nương (2010), Trương Kim Thành (2009) để
thực hiện đánh giá quy trình hạch tốn và ln chuyển chứng từ của q trình
kế tốn; hạch tốn chi phí và tính giá thành sản phẩm. Đồng thời phân tích
biến động của chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm qua các năm bằng
phương pháp so sánh số tương đối, số tuyệt đối, phương pháp thay thế liên
hoàn.

3


CHƯƠNG 2
PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN
2.1.1 Chi phí sản xuất
2.1.1.1 Khái niệm
Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động
sống và lao động vật hóa phát sinh trong quá trình hoạt động
(Nguồn: Bùi Văn Trường, 2008, trang 11).
2.1.1.2 Phân loại
a. Phân loại chi phí theo tính chất, nội dung kinh tế của chi phí

Tồn bộ chi phí được chia thành 5 yếu tố sau: Chi phí ngun vật liệu, chi
phí nhân cơng, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí dịch vụ mua ngồi, chi phí khác
bằng tiền.
b. Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động
Chi phí được chia thành 2 loại: Chi phí sản xuất và chi phí ngồi sản
xuất. Trong đó chi phí sản xuất gồm : Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí
nhân cơng trực tiếp, chi phí sản xuất chung.
c. Phân loại chi phí theo mối quan hệ với thời kỳ xác định lợi nhuận
Chi phí được chia thành 2 loại: Chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ. Trong đó
chi phí sản phẩm là những chi phí gắn liền với giá trị sản phẩm sản xuất hoặc hàng
hóa mua.
- Sản phẩm sản xuất: Chi phí sản phẩm gồm chi phí nguyên vật liệu trực
tiếp, chi phí nhân cơng trực tiếp và chi phí sản xuất chung.
- Hàng hóa mua: Chi phí sản phẩm gồm giá mua, chi phí mua.
Chi phí sản phẩm được tính là phí tổn trong kỳ để xác định kết quả kinh doanh
khi sản phẩm đã tiêu thụ
Chi phí thời kỳ là những chi phí gắn liền với thời kỳ kinh doanh, khơng gắn
liền với giá trị sản phẩm (chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp).
Chi phí thời kỳ được tính là phí tổn trong kỳ phát sinh chi phí đẻ xác định kết
quả kinh doanh.

4


Chi phí

Chi phí
thời kỳ

Chi phí

sản phẩm

Chi phí
NVL
trực
tiếp

Chi phí
NC trực
tiếp

Chi phí
sản
xuất
chung

Chi phí
Quản lý
DN

Chi phí
Bán
hàng

Chi phí sản xuất
kinh doanh dở dang

Thành
phẩm


Sản phẩm
tiêu

thụ
Chi phí
trong kỳ

Giá vốn hàng
bán trong kỳ

Hình 2.1: Phân loại chi phí theo mối quan hệ với thời kỳ xác định kết quả
d. Phân loại chi phí theo mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí
 Chi phí trực tiếp:
Là những chi phí liên quan trực tiếp đến một đối tượng chịu chi
phí. Thơng thường chi phí trực tiếp là chi phí nguyên vật liệu, chi phí
tiền lương…
 Chi phí gián tiếp:
Là những chi phí liên quan đến nhiều đối tượng chịu chi phí, được
5


phân bổ vào các đối tượng có liên quan theo tiêu thức nhât định.
Vi dụ: chi phí sản xuất chung được phân bổ theo số giờ lao động trực
tiếp, số giờ máy, số lượng sản phẩm…
e. Phân loại chi phí theo cách ứng xử của chi phí
Chi phí được chia thành 3 loại sau:
 Biến phí (chi phí khả biến)
Là chi phí mà tổng số của nó sẽ biến động khi mức độ hoạt động thay đổi
trong phạm vi phù hợp. Thơng thường biến phí của một đơn vị hoạt động thì
khơng đổi. VD: Chi phí nhân cơng trực tiếp trả lương khốn theo sản phẩm…

 Định phí (chi phí bất biến)
Là những chi phí mà tổng số của nó không thay đổi khi mức độ hoạt
động thay đổi trong phạm vi phù hợp. VD: Chi phí nhân cơng trực tiếp trả cố
định (theo thời gian), chi phí khấu hao…
 Chi phí hỗn hợp
Là chi phí bao gồm cả yếu tố biến phí và định phí. Ở mức độ hoạt động
căn bản, chi phí hỗn hợp thường thể hiện đặc điểm của định phí. Thơng
thường ở mức độ hoạt động vượt mức căn bản nó thể hiện đặc điểm của biến
phí. VD: Chi phí nhân cơng trực tiếp vừa trả theo thời gian và theo sản phẩm
(Nguồn: Bùi Văn Trường, 2008, trang 11 – 20)

2.1.1.3 Ý nghĩa của công tác quản lý chi phí sản xuất trong q trình
hoạt động sản xuất kinh doanh
Tổ chức công tác quản lý chi phí sản xuất có ý nghĩa quan trọng trong
q trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm cung cấp thơng tin
chính xác, kịp thời giúp nhà quản trị thấy được thực trạng sản xuất, từ đó đề
ra những biện pháp sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài sản, vật tư, tiền vốn cho
doanh nghiệp đồng thời có phương hướng nâng cao chất lượng và hạ giá thành
sản phẩm mà vẫn tiết kiệm được chi phí.
2.1.2 Giá thành sản xuất
2.1.2.1 Khái niệm
Giá thành sản xuất là chi phí sản xuất của một khối lượng, đơn vị thành
phẩm.
2.1.2.2 Ý nghĩa
Giá thành sản xuất phản ánh hiệu quả sản xuất và phục vụ sản xuất
6


2.1.2.3 Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành
Trong quá trình sản xuất kinh doanh, giữa chi phí và giá thành là 2 chỉ

tiêu kinh tế có mối quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại với nhau. Chi
phí sản xuất là đầu vào là nguyên nhân dẫn đến kết quả là giá thành sản phẩm.
Mặt khác số liệu kế tốn tập hợp chi phí là cơ sở để tính giá thành sản phẩm.
Bảng 2.1: Mối quan hệ chi phí sản xuất và giá thành sản xuất sản phẩm.

Chi phí sản xuất

Giá thành sản phẩm

Cùng nội dung kinh tế: hao phí của các nguồn lực
Liên quan với thời kỳ sản xuất

Liên quan với khối lượng thành phẩm

Riêng biệt với từng kỳ sản xuất

Có thể là chi phí sản xuất của nhiều kỳ

Liên quan với thành phẩm, sản Liên quan với thành phẩm
phẩm dở dang
(Nguồn: Bùi Văn Trường, 2008, trang 25 – 26)

2.1.2.4 Phân loại
a. Phân loại theo thời điểm xác định giá thành
Theo cách phân loại này, giá thành sản phẩm gồm 3 loại sau:
 Giá thành kế hoạch:
Giá thành kế hoạch là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở chi phí sản
xuất kế hoạch và sản lượng kế hoạch. Việc tính giá thành kế hoạch được thực
hiện trước khi sản xuất và tính cho tổng sản phẩm kế hoạch.
 Giá thành định mức:

Giá thành định mức là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở các định
mức chi phí hiện hành và tính cho một đơn vị sản phẩm. Việc tính giá thành
định mức được thực hiện trước khi sản xuất và tính cho một đơn vị sản phẩm.
 Giá thành thực tế:
Giá thành thực tế là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở các chi phí
sản xuất thực tế phát sinh , tập hợp trong kỳ và sản lượng sản phẩm đã sản xuất
ra trong kỳ. Việc tính giá thành thực tế được thực hiện sau khi đã hoàn thành
việc chế tạo sản phẩm.
b. Phân loại theo nội dung cấu thành giá thành
Theo cách phân loại này, giá thành gồm 2 loại sau:
7


 Giá thành sản xuất:
Giá thành sản xuất hay giá thành thực tế của sản phẩm là bao gồm các chi
phí sản xuất thực tế đã phát sinh như: Chi phí ngun vật liệu trực tiếp, chi phí
nhân cơng trực tiếp, chi phí sản xuất chung mà doanh nghiệp đã chi ra để sản
xuất cho 1 đơn vị hay 1 khối lượng sản phẩm.
 Giá thành toàn bộ:
Giá thành toàn bộ của sản phẩm bao gồm giá thành sản xuất của sản
phẩm cộng thêm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp (chi phí lưu
thơng phân phối) tính cho sản phẩm đó. Giá thành tồn bộ của sản phẩm chỉ
được tính tốn, xác định khi sản phẩm, lao vụ, dịch vụ được tiêu thụ và được
tính theo cơng thức sau:
Giá thành tồn bộ = Giá thành sản xuất + Chi phí lưu thơng
(Nguồn:Bùi Văn Trường, 2008, trang 26 – 27)

2.1.4 Tổ chức kế tốn chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
2.1.4.1 Nhiệm vụ kế tốn chi phí sản xuất và tính giá thành
Nhiệm vụ của kế tốn chi phí sản xuất, tính giá thành là:

- Xác định đối tượng hạch tốn chi phí và dối tượng tính giá thành
phù hợp với phương pháp tính giá thành, đặc điểm doanh nghiệp, quy trình
cơng nghệ.
- Thực hiện tổ chức chứng từ, hạch toán ban đầu, hệ thống tài khoản, hình
thức sổ sách kế tốn phù hợp với nguyên tắc, chuẩn mực, chế độ kế toán, đảm bảo
đáp ứng được yêu cầu thu nhận, xử lý, hệ thống hóa thơng tin về chi phí, giá thành.
- Tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất đúng đối tượng, hợp lý.
- Thường xuyên liên hệ chặt chẽ và phối hợp với các bộ phận kế toán
khác một cách hiệu quả.
- Định kỳ lập báo cáo về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm,
cung cấp những thơng tin cần thiết về chi phí, giá thành giúp nhà quản trị đưa
ra những quyết định nhanh chóng phù hợp với quá trình sản xuất, tiêu thụ sản
phẩm.
2.1.4.2 Đối tượng hạch tốn chi phí sản xuất và tính giá thành
a. Đối tượng hạch tốn chi phí sản xuất
Xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất thực chất là phạm vi, giới hạn
8


mà chi phí cần được tập hợp để phục vụ cho việc kiểm tra, giám sát, tổng hợp
chi phí và tính giá thành sản phẩm.
Xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là khâu đầu tiên cần
thiết
trong cơng tác kế tốn chi phí sản xuất. Việc xác định đối tượng tập hợp chi
phí sản xuất trong doanh nghiệp cần căn cứ vào những đặc điểm, cơ cấu tổ
chức sản xuất kinh doanh, quy trình cơng nghệ, nơi phát sinh chi phí và nơi
chịu chi phí cũng như yêu cầu, trình độ quả n lý tổ chức sản xuất kinh doanh.
Đối tương tập hợp chi phí sản xuất trong doanh nghiệp có thể là:
- Từng phân xưởng, bộ phận sản xuất.
- Từng loại sản phẩm dịch vụ, đơn đặt hàng, nhóm sản phẩm cùng loại.

- Từng giai đoạn hay tồn bộ quy trình cơng nghệ…
Tập hợp chi phí sản xuất theo đúng đối tượng có tác dụng phục vụ tốt cho
việc tăng cường quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành kịp thời, chính xác.
b. Đối tượng tính giá thành
Xác định đối tượng tính giá thành là xác định đối tượng mà hao phí
vật
chất được doanh nghiệp bỏ ra để sản xuất đã được kết tinh trong đó nhằm định
lượng hao phí cần được bù đắp cũng như tính tốn được kết quả kinh doanh.
Căn cứ vào đặc điểm, tính chất, quy trình cơng nghệ, u cầu và trình độ
quản lý của doanh nghiệp, loại sản phẩm doanh nghiệp sản xuất ra để xác định
giá thành cho phù hợp. Đối tượng tính giá thành sản phẩm có thể là:
- Từng chi tiết sản phẩm, từng sản phẩm hồn chỉnh.
- Từng cơng đoạn của q trình sản xuất
- Từng đơn đặt hàng cụ thể…
2.1.4.3 Kỳ tính giá thành
 Căn cứ:
- Đặc điểm, chu kỳ sản xuất, sản xuất theo đơn đặt hàng, sản xuất
hàng loạt.
- Yêu cầu quản lý.
 Kỳ tính giá thành
- Kỳ tính giá thành thường là: tháng, quý, năm lúc hoàn thành sản
xuất sản phẩm.
(Nguồn: Bùi Văn Trường, 2008, trang 44 - 45)

9


2.1.5 Kế tốn tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành
2.1.5.1 Kế tốn chi phí ngun vật liệu trực tiếp
a. Khái niệm, nội dung

- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là giá trị nguyên vật liệu chính, vật
liệu phụ, nhiên liệu…sử dụng trực tiếp để sản xuất sản phẩm.
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp được hạch tốn trực tiếp vào đối
tượng chịu chi phí. Nếu có liên quan đến nhiều đối tượng và khơng thể xác
định được trực tiếp mức tiêu hao cho từng đối tượng phải tiến hành phân bổ
theo các tiêu thức có thể như: định mức tiêu hao, hệ số phân bổ, tỷ lệ với trọng
lượng, tỷ lệ với giờ máy hoạt động…

Mức phân bổ
CPNVLTT cho
từng đối tượng

Tổng giá trị NVL
trực tiếp xuất sử dụng
x

=

Tiêu thức phân bổ
của từng đối tượng

Tổng tiêu thức dùng
để phân bổ

b. Chứng từ sử dụng
- Phiếu xuất kho (02 – VT)
- Bảng phân bổ nguyên liệu, vật liệu (07 – VT)
c. Tài khoản sử dụng
- TK 621 “Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp”.
- Kết cấu TK 621 được thể hiện như sau:


10


Nợ

TK 621

Có

- Trị giá thực tế nguyên vật liệu xuất - Trị giá nguyên vật liệu sử dụng
dùng trực tiếp cho sản xuất sản phẩm, không hết nhập lại kho.
thực hiện dịch vụ trong kỳ
- Kết chuyển chi phí nguyên vật liệu
trực tiếp vượt trên mức bình thường
vào tài khoản 632
- Kết chuyển hoặc phân bổ trị giá
nguyên vật liệu thực tế sử dụng sản
xuất trong kỳ vào tài khoản 154, 631.

d. Sơ đồ kế toán tổng hợp tài khoản 621
TK 111, 331…

TK 621

TK152

Trị giá NVL mua về

Trị giá NVL sử dụng


giao ngay cho PXSX

không hết nhập lại kho

TK 152 (611)

TK 632

Trị giá NVL xuất kho

Trị giá NVL vượt

dùng cho sản xuất

trên mức bình thường

Trị giá NVL sử dụng

TK154 (631)
K/c chi phí NVLTT vào

khơng hết để lại PX
(bút tốn đỏ)

đối tượng tính giá thành

Hình 2.2 Sơ đồ kế tốn tổng hợp tài khoản 621
(Nguồn: Bùi Văn Trường, 2008, trang 47 – 48)


11


2.1.5.2 Kế tốn chi phí nhân cơng trực tiếp
a. Khái niệm, nội dung
Chi phí nhân cơng trực tiếp bao gồm tất cả các khoản chi phí chi phí liên
quan đến bộ phận lao động trực tiếp sản xuất sản phẩm như: tiền lương, tiền
công, các khoản phụ cấp, các khoản trích về BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN
tính vào chi phí theo quy định.
Chi phí nhân cơng trực tiếp được hạch tốn trực tiếp vào đối tượng chịu
chi phí. Nếu có liên quan đến nhiều đối tượng và không thể xác định được trực
tiếp mức tiêu hao cho từng đối tượng phải tiến hành phân bổ theo các tiêu thức
có thể như: định mức tiền lương, hệ số phân bổ, số giờ hoặc ngày công tiêu
chuẩn…

Mức phân bổ
CPNCTT cho
từng đối tượng

Tổng tiền lương công
nhân trực tiếp sản xuất
x

=

Tiêu thức phân bổ
của từng đối tượng

Tổng tiêu thức dùng
để phân bổ


b. Chứng từ sử dụng
- Bảng chấm công (01a – LĐTL).
- Bảng chấm công làm thêm giờ ( 01b – LĐTL).
- Bảng thanh toán tiền lương (02 – LĐTL).
- Bảng thanh toán tiền thưởng (03 – LĐTL).
- Phiếu xác nhận sản phẩm hoặc công việc hồn thành (05 – LĐTL).
- Bảng thanh tốn tiền làm thêm giờ (06 – LĐTL).
- Bảng thanh toán tiền th ngồi (07 – LĐTL).
- Hợp đồng giao khốn (08 – LĐTL).
- Biên bản thanh lý (nghiệm thu) hợp đồng giao khốn (09 – LĐTL).
- Bảng kê trích nộp các khoản theo lương (10 – LĐTL).
- Bảng phân bổ tiền lương và bảo hiểm xã hội (11 – LĐTL).
c. Tài khoản sử dụng
- TK 622 “Chi phí nhân cơng trực tiếp”
- Kết cấu TK 622 được thể hiện như sau:

12


Nợ

TK 622

- Chi phí nhân cơng trực tiếp tham gia
sản xuất sản phẩm, thực hiện lao vụ,
dịch vụ bao gồm tiền lương, tiên cơng
lao động, các khoản trích theo
lương…


Có

- Kết chuyển chi phí nhân cơng trực
tiếp vượt trên mức bình thường vào
tài khoản 632
- Kết chuyển chi phí nhân cơng trực
tiếp trong kỳ vào tài khoản 154, 631

d. Sơ đồ kế toán tổng hợp tài khoản 622

TK 334, 111

TK 622

TK 154 (631)

Tiền lương, phụ cấp... phải

K/c chi phí NVLTT vào

trả cho nhân viên quản lý PX

đối tượng tính giá thành

TK 338

TK 632

Trích BHXH, BHYT


Chi phí NCTTSX vượt

KPCĐ, BHTN cho CNTTSX
TK 335

trên mức bình thường

Trích trước tiền lương
nghỉ phép cho CNTTSX

Hình 2.3 Sơ đồ kế toán tổng hợp tài khoản 622
(Nguồn: Bùi Văn Trường, 2008, trang 49)

13