hát ví xứ nghệ
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (31.6 KB, 2 trang )
Hat Vi xu Nghe!!!!!
Đăng ngày: 06:19 05-02-2010
Thư mục: Tổng hợp
Hát ví là lối hát giao duyên nam nữ phổ biến ở Nghệ Tĩnh vào cuối thế kỷ XIX. Chưa được chứng
minh rõ ràng nhưng có nhiều cơ sở để nhận định rằng có thể hát ví đã thịnh hành từ thế kỷ thứ
XVII.
Nếu đưa ra nhận xét rằng hát ví bắt nguồn từ điệu hát ca của cư dân vùng sông nước Lam thì
cũng chưa hẳn đã là lời lý giải thuyết phục . Thực tế có rất nhiều loại hát ví như : Ví đò đưa, ví
phường vải, ví phường nón, ví phường cấy, ví phường buôn, ví trèo non "Phường" là từ địa
phương dùng để chỉ một hoạt động mang tính tập thể. Theo cách nghĩ của tôi hát ví là làn điệu
dân ca mang tính ngẫu hứng bắt nguồn từ lối sống cộng đồng, được dân gian hóa và trở thành
quen thuộc trong lối sống thường nhật, sự ngẫu hứng này đã làm cho cuộc sống sinh động hơn,
sự ngẫu hứng, khoáng đạt được đan xen cả trong quá trình lao động và nông nhàn.
Hát ví chủ yếu là lối hát trữ tình .Có một nét rất đặc trưng là lời hát ví thường là câu văn thể lục
bát hay lục bát biến thể nhưng sử dụng rất ít từ Hán - Việt. Với cách sử dụng rất nhiều từ địa
phương thân thuộc nhưng lại đạt được phong thái tự nhiên. Sự chải chuốt đó mang đến cho lời
hát trữ tình giàu tính nhạc điệu bay bổng ngân vang mà rất gần gũi mang đậm chất của người
dân xứ Nghệ.
- Một ngày hai bận trèo non
Lấy chi mà đẹp mà giòn hỡi anh
- Một ngày hai bận cơn đèn
Lấy chi má phấn răng đen hỡi chàng
- Đưa anh ra tận cầu Dằng
Tình so Ngàn Hống, ngãi bằng rào Trum
Hát đò đưa cũng là một lối hát ví đặc trưng của cư dân sông nước. Giọng hát ngân nga lẫn vào
dòng chảy của con nước, khi là lời tự tình của trai gái , khi bày tỏ mối đồng cảm. Khi thì hát với
những con thuyền xuôi ngược, khi thì hát với chính mình với đất trời với tiếng khua của mái
chèo, với tiếng sóng vỗ của mạn thuyền rồi bỗng nhiên có tiếng hát đối vọng lại từ bờ, cứ như
thế như thế con thuyền khuất dần cùng giọng hát âm vang hòa vào tiếng sóng
- Bóng trăng em tưởng bóng đèn
Bóng cơn em tưởng bóng thuyền anh xuôi
- Nác chảy cho bè anh trôi
Ai bắt bè anh lại kết nên đôi vợ chồng
Trong các lối hát ví thì hát phường vải là lối hát chặt chẽ, qui cũ nhất và có luật của lối hát giao
duyên. Không như các lối hát khác mang tính đại chúng thì hát phường vải khắt khe hơn, có cả
sự tham gia của các nhà nho, các vị khoa bảng, các cậu học trò.
Điển hình cho lối hát này là hát phường vải Trường Lưu (Nơi đây ngày xưa nổi tiếng với là làng
vải Trường Lưu và một dòng văn có tiếng vang lớn).
Hát phường vải diễn ra rất nhiều chặng và có thể kéo dài trong thời gian dài có lẫn cả đố và đối
đáp nên nó đòi hỏi trình độ của các phường hát vì lý do này mà hát phường vải chỉ thịnh hành ở
những vùng có truyền thống nho học. Nó gồm nhiều trường đoạn được phân khúc khá rõ ràng :
Khi "Phường" hát con trai đến thì đánh tiếng ngay từ ngoài ngõ:
Chốn này vui vẻ tưng bừng,
Hạc nghe tiếng phượng xa chưng tới nơi
Phường con gái đang dệt vải , xe sợi sẽ hát đối lại:
Dừng xa khoan kéo ơ phường
Hình như có khách viễn phương tới nhà
Thế là hai phường bắt đầu hát dạo, hát hỏi, khi đã say thì hát hát chào mừng.
Trượng đoạn hay nhất là trường đoạn hát đố. Một trường đoạn rất khó cần cả kiến thức và văn
chương. Đoạn này diễn ra có thể nhiều đêm. Nhiều khi phường hát con gái còn mời cả thầy
nho, thầy đồ về trùm kín mặt để đối lại với phường hát con trai. Bởi lý do này mà hát phường vải
ngoài tính dân gian, trữ tình còn giàu chất trí tuệ.
Khi đã thân thiết là các màn "hát mời", "hát xe kết'' và cuối cùng là "hát tiễn"
-Anh về nước mắt dòng dòng
Thấu thiên thấu địa, thấu lòng em chưa?
-Ra về chín nhớ mười thương,
Bước chân lên ngựa cầm cương dùng dằng.
Nguồn trích dẫn (0)
