DAVID A. NADLER, BEVERLY A.BEHAN & MARK B.NADLED
XÂY DNG B MÁY ĐIU HÀNH VNG
MNH
Bn quyn Công ty C phn Sách Alpha
D án ebook cho thit b di đng
Phát hành ebook
To ebook Tô (i Triu
Ebook thc hin dành cho nhng bn cha có điu kin mua sách
Nu bn có kh năng hãy mua sách gc đ ng h tác gi ngi dch và Nhà Xut Bn
Mc lc
XÂY DNG B MÁY Đ)U (ÀN( VNG MNH 2
Bn k hoch chi tit đ xây dng b máy điu hành hiu qu 4
Li gii thiu 7
Li ta 9
Chng Bí quyt xây dng ban điu hành hiu qu hn 13
Chng Kt cu ban điu hành 35
Chng Năng lc giám đc 52
Chng Lãnh đo ban điu hành Cu tr’c và trách nhim 70
Chng Quy trình hot đng ban điu hành 85
Chng Vai trò ca ngi lãnh đo trong đnh hình văn hóa ban điu hành 102
C(NG 7. Khuyn khích ban điu hành tham gia trong chin lc doanh nghip 122
Chng Đánh giá hiu sut CEO 139
C(NG 9. Vai trò mi ca ban điu hành trong tin trình k nhim CEO 158
Chng Vai trò ca ban điu hành trong khng hong doanh nghip 174
Chng Đánh giá ban điu hành 190
Phn ))) Các vn đ mi ni ngoài nc M 205
Chng Các vn đ qun tr doanh nghip đc th‘ ti Canada 206
Chng Qun tr doanh nghip ti Anh Quc 224
Li kt 241
Ch’ thích 245
Đôi nét v các tác gi 251
Bn k hoch chi tit đ xây dng b máy
điu hành hiu qu
Đây là mt cun sách kinh đin đc xut bn rt đ’ng thi đim Vit nam. Vi nhiu
năm kinh nghim trong lĩnh vc đào to lãnh đo qun lý cp cao ti Vit nam thông qua
chng trình Bullet Proof Manager ca Crestcom )nternational ch’ng tôi vui mng nhn
thy các nhà xut bn đang hng s ch’ ý ca các lãnh đo cp cao Vit Nam vào các vn
đ qun tr điu hành doanh nghip.
Có hai câu hi rt quan trng trong cun sách Mc đích ca ban điu hành ti công ty là gì
Và các chc năng cũng nh quy trình hot đng ca nó đc xác đnh nh th nào Các câu
hi này ít khi xut hin trong các cuc tho lun v qun tr ti Vit Nam Nhng nu đang
hc hi kinh nghim t các doanh nghip ti M Canada và Tây Âu thì đây hn là thi đim
ch’ng ta cn tr li nhng câu hi đó
Vic hàng lot các v bê bi ca các doanh nghip ln xy ra trong thp niên th k
trc làm dy lên nhu cu cn suy nghĩ v cách mà các công ty đc kim soát Khi xut bn
cun sách này vào năm các tác gi hn không th ng rng ch hai năm sau đó các
doanh nghip phng Tây bt đu ri vào khng hong tài chính làm đe da toàn b h
thng ngân hàng do vic bán hàng lot bt đng sn mà sau đó đc đóng gói li nh là các
khon n đ bán Ch s can thip ca chính ph mi ngăn chn đc s sp đ ngân hàng
ln trên khp th gii phng Tây Vic thiu s giám sát và t duy chin lc kém ci
thiu các chc năng chính ca mt Ban điu hành hiu qu đã làm cho mt vài ngi rt
giàu có nhng li phá hy nhiu h thng công ty cũng nh hy hoi hy vng tài chính và
nguyn vng cá nhân ca nhiu gia đình ( cũng đã không th bit rng JP Morgan Chase
s b pht 13 t đô-la vào năm do tht bi trong qun tr.
Có th lp lun rng Vit Nam thy mình trong hoàn cnh khác vi các ngân hàng và các
công ty phng Tây ni nhng khng hong v qun tr gn nh tiêu dit toàn b các th
trng vn ca h: rng Vit Nam có truyn thng khác mt nn kinh t khác và s cân
bng khác trong h thng thng mi, do vy ch’ng ta không cn phi lo lng băn khoăn v
qun tr doanh nghip nh phng Tây Mt cuc tranh lun nh vy, nu đc chp
nhn nó s làm ch’ng ta cho rng kinh doanh Vit Nam v c bn là khác vi bt kỳ ni
nào trong th gii phát trin.
Có th rt khó đ tìm ra các lp lun h tr lun đim đó Trong th gii thng mi quc
t, s cân bng gia doanh s bán hàng chi phí và li nhun to nên nhng nn tng mà t
đó các doanh nghip hoc phát trin mnh m hoc gp tht bi Trong lĩnh vc phi li
nhun, cht lng dch v v c bn ging nh doanh s bán hàng trong lĩnh vc thng
mi. Bng cách này doanh nghip Vit Nam cũng ging nh các doanh nghip khác khp
mi ni trên th gii. Do vy cách mà cp qun lý cao nht đang dn dt doanh nghip là
mt khía cnh rt quan trng gi’p ta hiu v sc khe ca doanh nghip Vit Nam.
Tuy nhiên ch’ng ta vn có th lp lun rng truyn thng văn hóa đóng mt vai trò rt
quan trng trong hot đng kinh doanh. Nu h thng chính tr-xã hi ca Vit Nam đã
thành công trong vic to nên mt Vit Nam hin đi thì có hp lý không khi gi đnh rng
h có th tip tc to ra tng lai mà không cn thay đi quá nhiu?
Đó là mt câu hi cha đc th nghim và phn ln cha đc khám phá Vit Nam.
Riêng t và bí mt là đôi bn đng sàng đc bit và đôi khi không rõ ràng khi nào ch’ng là
hai thc th khác nhau hay khi nào là hoàn toàn đng nht Điu rõ ràng t kinh nghim
phng Tây là h cn hiu rt rõ ch không th mc đnh nh vy Các cun sách nhn
mnh vai trò ca cá nhân trong doanh nghip, chng hn nh Snakes in Suits hoc cun The
Fish Rots from the Head cũng nêu lên rt rõ rng không ch s tng tác năng đng gia
các cá nhân trong ban điu hành là quan trng mà s năng đng trong mi cá nhân cũng rt
quan trng Có l phn to nh hng nht ca Xây dng b máy điu hành vng mnh là
nhn thc rng ban điu hành nên đc thành lp nh mt nhóm và kh năng đ nhn
đnh khách quan v bn thân cũng quan trng nh kh năng đa ra các nhn đnh khách
quan v tình hình kinh doanh ca doanh nghip mà h là ngi chu trách nhim cui c‘ng
Đ có đc nhn thc này đòi hi rt nhiu dũng khí
Giai đon khó khăn nht đ ban điu hành xem xét bn thân là giai đon to ra các điu kin
đ h phát trin t tng mong mun nhìn nhn li bn thân mình phng Tây đ có s
hiu bit đó trong nhn thc ca doanh nghip, cn có các n lc gn nh là khng hong
sng còn và ngi ta đã phi nh ti quyn lp pháp đ to các công c dn dt s thay đi
đó
Các doanh nghip ln hin nay vn đang đc dn dt bi nhng n lc tuyt vi ca con
ngi Pháp lut cha đ tt trong vic cung cp các chi tit xác đnh cách ch’ng ta nên
hành đng đc bit là đi vi các hành đng liên quan đn nhng vn đ không rõ ràng đòi
hi mc đ sáng to cao và có nhiu ri ro trong thi gian dài Vì vy điu tt nht mà
pháp lut có th làm là đa ra mt khuôn kh hay hình thc nhng cht phi đn t mt
ni khác Và mt ni khác chính là t nhng ngi có v trí ch cht, nhng cá nhân đ
dũng cm đ bit nhng gì là đ’ng và hành đng đ thc hin điu đó Trong lch s gn
đây Vit Nam đã có các nhà lãnh đo nh vy, Ch tch H Chí Minh và Đi tng Võ
Nguyên Giáp là nhng lãnh đo xut sc trong s đó Liu ch’ng ta có các nhà lãnh đo nh
vy trong môi trng doanh nghip hay không nhng ngi có th đt li ích ca đt
nc và công ty lên trc li ích cá nhân
Đ liên tc phát trin nhng tài năng cp cao các doanh nghip phng Tây hin đang s
dng các dch v C vn Nhân s cp cao Senior Executive Coaching Cũng ging nh
nhng vn đng viên th thao đng cp quc t cn phi liên tc trau di k năng và luôn
tìm hiu làm th nào đ phn ng tt nht trong các tình hung rt khác nhau các nhà lãnh
đo điu hành cp cao cũng cn đc phát trin nh vy.
Vic doanh nghip nên quan tâm xây dng ban điu hành hiu qu hn có th có tm quan
trng mang tính chin lc trong vic phát trin kinh t Vit Nam trong năm ti. Nhng
điu gì ph‘ hp vi Vit Nam vn còn cn đc khám phá và hiu rõ Vic cy ghép đn
gin mt tp hp các điu kin phng Tây vào mt tp hp điu kin hoàn toàn
phng Đông không chc là mt phng pháp ph‘ hp Nhng vi kinh nghim phng
Tây cng vi vic liên tc tìm kim các câu tr li đ’ng s m ra nhng hng t duy cho
các doanh nghip Vit Nam d‘ là doanh nghip t nhân các t chc phi li nhun hay các
doanh nghip Nhà nc đ h suy nghĩ v vic liu các (i đng qun tr ca mình hin nay
có ph‘ hp vi mc đích ca doanh nghip hay không Ch’ng tôi tin rng cun sách Xây
dng b máy điu hành vng mnh s gi’p quý v có thêm câu tr li cho chính doanh
nghip ca mình trong vic xây dng mt ban điu hành hiu qu.
PT Brown PhD
Ch tch công ty Global Leaders ti Vit Nam
(oàng Ngc Bích
Giám đc Điu hành
Chng trình Phát trin Lãnh đo Bullet Proof Manager ca Crestcom International ti Vit
nam
Li gii thiu
Có hai lý do khin tôi ly làm hân hnh khi đc gii thiu đn các bn cun sách Xây dng
b máy điu hành vng mnh. Th nht, t lâu tôi đã khâm phc nhng cng hin ca
David Nadler c‘ng các đng nghip ca cu ti Mercer Delta Consulting Năm đã đánh
đu ln gp g đu tiên gia tôi và David ti Trng Kinh doanh Harvard, khi cu còn là
mt tân sinh viên mi ghi danh vào khóa hc hành vi nhân s trong các t chc ca tôi Tôi
đã sm nhn ra David s hu nhng nhn thc sâu sc khác thng và nhng k năng đc
bit gi’p cu hiu rõ chc năng ca tng nhóm ngi trong t chc. Vi nhng tri nghim
chuyên sâu hn trong quá trình hc tp, cu đã tr thành mt trong nhng chuyên gia t
vn xut ch’ng nht trong hàng ngũ nhân s cp cao ca các hi nhóm và t chc.
David cũng thng xuyên vn dng nhng gì cu truyn đt. Cu đã xây dng nên mt
doanh nghip t vn hàng đu mang tính hp tác cao và các đng s ca cu cũng rt am
tng v đi ngũ qun lý cp cao ti các đoàn th. Trong cun sách này h đã áp dng
nhng vn hiu bit trên mt mc đ cao hn hn đó là ban giám đc điu hành ti các
doanh nghip.
Đây cũng chính là lý do th hai thuyt phc tôi vit li gii thiu cho cun sách này Ban
giám đc điu hành là c quan đóng vai trò ti quan trng đi vi thành công ca doanh
nghip, thm chí đi vi c nn kinh t toàn cu. Nu h phm sai lm các tp đoàn s tht
bi Ch’ng ta đã chng kin chân lý quan trng nhng ht sc đn gin này ng nghim ra
sao đi vi nn kinh t M trong sut nhng năm qua cũng nh các bng chng tng t
t Vng quc Anh hay các nn kinh t phát trin ti châu Âu Mt s tht bi là h qu t
nhng sai phm và gian ln v kim toán vi nhng cái tên đin hình nh Ahold và
Parmalat ti châu Âu hay Enron Tyco và WorldCom ti Hoa Kỳ. Th nhng vn còn nhng
trng hp gây chn đng nh hn th hin mi tng quan gia tht bi ca ban qun tr
đi vi tht bi ca tp đoàn S suy gim hiu sut hot đng, nhng vn đ qun tr ni
tip nhau c‘ng nhng c’ sy chân chin lc t các công ty nh (ewlett-Packard, Merck
và Morgan Stanley là minh chng h‘ng hn ca vic: khi doanh nghip ny sinh vn đ, h
có th ngay lp tc truy cu nhng s khác thng trong hot đng ca ban điu hành
Hu ht nhng gii pháp đ xut nhm khc phc khuyt đim t phòng hp cp cao đu
da trên nhng điu lut mi đin hình nh lut Sarbanes-Oxley ti M), nhng ch dn
mi nh Báo cáo (iggs ti Anh Quc hay các quy đnh mi nh danh sách các yêu cu
đi vi NYSE và NASDAQ Tuy nhng đòi hi mi này s to sc ép buc các ban điu hành
hot đng hiu qu hn nhng ch’ng li đa ch’ng ta đi quá xa (ành đng thc tin nht
phi xoay quanh chic bàn tròn ni tp hp đi ngũ nhng con ngi đc ch’ng ta gi
là ban giám đc Đó chính là ch đ ca cun sách này hay phng pháp ci thin năng
lc đích thc ca ban giám đc điu hành Cũng ging nh xut bn phm mi đây ca tôi
Back to the Drawing Board: Designing Corporate Boards for a Complex World (tm dch
Quay Li Vi Ban Điu (ành Xây Dng B Máy Doanh Nghip Cp Cao Trong Môi Trng
Bin Đng (hp tác c‘ng Conlin Carter David c‘ng các đng s ca cu đã tp trung vào
nhng gii pháp thc t nht vn din ra ngay trong phòng hp cp cao ca các tp đoàn
Cun sách này s mang đn nhng li khuyên thit thc và hoàn chnh v phng pháp xây
dng các b máy qun tr hiu qu Xuyên sut tác phm là các ví d sinh đng v nhng
ngi nên đc đ bt vào ban điu hành cũng nh cách thc đánh giá hiu sut ca các cá
nhân tinh thn lãnh đo ca ban giám đc c‘ng nhng bin pháp quan trng cn tin hành
Vi tôi nhng li khuyên này vô c‘ng hp lý Tuy ban điu hành thuc mi công ty cn phi
áp dng ch’ng vào đ’ng hoàn cnh nhng tôi hoàn toàn tin tng nhng nguyên lý này s
gi’p h thng lĩnh doanh nghip mt cách bn vng.
Jay W Lorsch Giáo s Louis E Kirstein
ngành Quan h Cng đng Trng Kinh doanh Harvard
Li ta
Nói mt cách công bng, sut năm đu tiên trong s nghip t vn ca tôi cho các CEO
v cuc cách mng trong qun tr doanh nghip tôi him khi tht s quan tâm đn ban
giám đc điu hành Vì vai trò ca h khi đó không my quan trng.
Song trong năm tr li đây tôi c‘ng các đng s đã làm vic c‘ng các CEO xoay quanh
nhng vn đ liên quan đn t chc lãnh đo và thay đi Đó gn nh là n lc đáng k
nht ca ch’ng tôi trong nhng vn đ u tiên hàng đu ca mt CEO đnh hình b máy t
chc, qun lý s thay đi phát trin kh năng lãnh đo, chuyn đi văn hóa và đnh hng
chin lc Tuy nhiên trong năm đu tiên sau khi thành lp công ty hay gia thp k
1990 ch’ng tôi cha bao gi nhìn nhn ban giám đc điu hành nh mt yu t liên quan
trc tip. Thnh thong ch’ng tôi vn h tr khách hàng chun b các bài thuyt trình cp
cao v nhng vn đ nh chuyn giao quyn qun lý nhng thay đi trong t chc hay
chin lc; thc t, ch’ng tôi him khi dành thi gian xng đáng đ tho lun vi khách
hàng v chính ban điu hành Nói cách khác ban đu hành vn cha th hin đc vai trò
quan trng trong hot đng qun tr; do vy, nhng bui thuyt trình đó ch nh nhng
cuc hp b sung, vi nhng khán gi th nghe din thuyt.
Mi chuyn bt đu thay đi t nhng năm Nh bao ngi khác ch’ng tôi luôn háo
hc dõi theo nhng bin chuyn sâu sc cha tng có tin l din ra trong phòng hp cp
cao sut nhng năm -93, khi ban giám đc bt ng giũ sch thái đ th trc kia và
mnh tay tng kh các CEO ra khi các tp đoàn hàng đu nc M Không nhng th,
ch’ng tôi còn may mn đc gp g nhng CEO có quan đim cu tin, nhng ngi mong
mun phát trin ban điu hành ca h theo nhng hng khác bit. H đã thuyt phc
ch’ng tôi gi’p đ h nâng cao tm nh hng ca ban điu hành mt cách có h thng
trong các nhim v nh hoch đnh chin lc hay k tha vai trò qun lý T đó ch’ng tôi
đã bt đu hp tác vi CEO c‘ng đi ngũ điu hành và bt đu đnh hình nên nhng quan
đim sâu sc v các vn đ c hu c‘ng giá tr tim tàng t đi ngũ lãnh đo.
Ch’ng tôi nhn ra rng ban điu hành th theo vai trò ca h là mt nhóm nhng cá nhân
luôn n lc hoàn thành tt nhim v, d‘ phi tin hành trong nhng bi cnh và tình hung
đc th‘ Ch’ng tôi cũng nhn ra mình có th hp tác vi h trong nhiu khía cnh vì ch’ng
tôi đã mang đn nhng hiu bit chuyên sâu v lãnh đo và năng lc làm vic nhóm da
trên b dày kinh nghim t vn cho đi ngũ điu hành ti nhiu t chc.
Tuy khá am tng v đng lc cũng nh hành vi ca các đi ngũ qun lý ti nhng tp đoàn
ln ch’ng tôi vn phi tha nhn rng bn thân cn tìm hiu sâu hn v b máy điu hành
Vi s dn dt ca ngi đng s Chuck Raben ch’ng tôi đã xây dng mt nhóm nghiên
cu ni b Ch’ng tôi đã áp dng các phng pháp khác nhau nhm khám phá các hin
tng din ra trong ban điu hành qun tr các tp đoàn bao gm c vic tham vn ging
viên cũ ca tôi ti Trng Kinh doanh (arvard giáo s Jay Lorsch và nhn đc s gi’p
đ ca ông trong vic tìm hiu các đng lc đc th‘ ca đi ngũ điu hành Sau c‘ng vào
năm nhân dp công ty ch’ng tôi Tp đoàn T vn Delta sáp nhp vào tp đoàn
Mercer và đi tên thành Mercer Delta Counsulting ch’ng tôi đã quyt đnh chính thc trin
khai hot đng t vn v qun tr doanh nghip và hiu qu điu hành ca ban giám đc.
Ch’ng cũng quy t thêm các chuyên gia uyên bác trong đó ni bt nht là David Nygren
mt chuyên gia danh ting v hot đng qun tr, vi kinh nghim t vn ti vô s tp đoàn
và t chc phi li nhun và Beverly Behan mt lut s có kinh nghim điu hành ti
nhiu cp đ qun lý
Cho đn m‘a hè năm ch’ng tôi vn cha chc chn v đnh hng ca mình Đó là
trc khi nhng ông ln nh Enron Anderson và WorldCom ln lt sp đ. Khi y, vn
cha ai bit v điu lut Sarbanes-Oxley hay bn yêu sách t Th trng Chng khoán New
York Đó là mt th gii khác nhng nó đã sn sàng thay đi.
Nh vy, ch’ng tôi đã làm vic vi các đi ngũ điu hành trc tip trao đi vi khách hàng
hoc thông qua mi quan h vi các CEO Ban đu khi các v bê bi tp đoàn b phanh phui
và các điu lut yêu sách ln lt đc ban hành hu ht khách hàng đu khá dè dt khi
bàn lun v các vn đ Nhng theo thi gian, khi s bt hp tác đó ch đi li nhng tin b
nh nht trong hiu qu qun lý các v lãnh đo mi bt đu xem trng các n lc hp tác
có ý nghĩa nhm ci thin năng lc lãnh đo và hiu sut ca doanh nghip.
Nh m rng hot đng ch’ng tôi đã thu v nhng hiu bit sâu sc hn và tip ni truyn
thng hc hi lâu đi t mi hoàn cnh và môi trng khác nhau T đó ch’ng tôi đã quyt
đnh s cung cp mt giá tr to ln hn đn s lng đc gi đông đo hn thông qua
chính cun sách này
Xây dng b máy điu hành vng mnh s tp trung nghiên cu da trên ba ngun thông
tin chính Trc ht, cun sách s đ’c kt t nhng thành tu ch’ng tôi đã đt đc ti
Mercer Delta trong sut mt thp k qua vi hn ban điu hành tp đoàn trên khp Hoa
Kỳ Canada và Tây Âu Ch’ng tôi đã có c hi quan sát t vn và tip x’c vi các v lãnh đo,
và có đc cái nhìn cn cnh đi vi hot đng qun tr bên trong doanh nghip đng thi
cht lc đc vô s hiu bit t kinh nghim thc t.
Th hai, cun sách này s trình bày mt cách tng quan và vô c‘ng h thng v nhng
nghiên cu gi’p ch’ng tôi m rng vn hiu bit ca mình bên cnh nhng tri nghim
trc tip Trong quá trình hp tác vi Ed Lawler và Trung tâm (iu qu T chc ti Khoa
Kinh doanh Marshall thuc Đi hc min Nam California ch’ng tôi đã tin hành các kho
sát thng niên v các đi ngũ điu hành trong hai năm và Các kho sát này đã
đem li nhng thông tin quan trng v hot đng thay đi ti hn hi đng qun tr tp
đoàn M. Nhng d kin liên quan đn kt qu kho sát trên cũng s đc ch’ng tôi đ cp
thng xuyên trong cun sách này
Th ba vào năm ch’ng tôi đã ch đng tham gia vào y Ban Ruy-băng Xanh Blue
Ribbon) v B máy Lãnh đo thuc Hip hi Các Ban điu hành Tp đoàn Quc gia (NACD).
Jay Lorsch và tôi c‘ng gi chc đng ch tch y ban và đã nhn đc s ng h t các
đng nghip ti Trng Kinh doanh (arvard và Mercer Delta Consulting NACD qun lý khá
nhiu y ban Ruy-băng Xanh trong thi gian dài và h đã có nhng n lc đáng k gi’p
ch’ng tôi khám phá sâu hn v hot đng qun tr doanh nghip Tuy nhiên ch’ng tôi đã
quyt đnh y ban s hot đng theo mt phng thc khác hn Ch’ng tôi đã xây dng nên
mt y ban tp hp khong cá nhân đn t nhng lĩnh vc khác nhau nh các CEO ch
tch, hc gi và các chuyên gia t vn qun tr doanh nghip xem thêm ph lc v danh
sách các y viên Nhm ci thin hiu qu hp hành ch’ng tôi đã tin hành nhng bui
tho lun chuyên sâu trc tip vi mi y viên trong ít nht mt gi đng h Ch’ng tôi
cũng s dng nhng biên bn ghi chép trc tip nhm phân tích ni dung tho lun nh
mt phn ca bn báo cáo thu hoch sau mi cuc hp hi đng Các cuc tho lun đã đem
li cho ch’ng tôi ngun phn hi vô c‘ng phong ph’ t hn hai nghìn góp ý khác nhau
thng đc tng hp thành tng đon ch’ng tôi đã s dng nhng d liu c bn này
(vi s cho phép ca NACD nh mt phn thông tin quan trng ca cun sách. (Nhng góp
ý trên s đc đ cp trong các cuc trao đi ca NACD hay y ban Ruy-băng Xanh
Mc tiêu ca ch’ng tôi là đ’c kt li nhng tri nghim, d liu đnh lng t USC/Mercer
và đnh tính t các cuc tho lun ca y ban NACD thành nhng thông tin sâu sc và ý
nghĩa Ch’ng tôi hi vng nhng nguyên lý và quan đim t cun sách này s đóng góp mt
phn quan trng trong công cuc xây dng đi ngũ điu hành hiu qu hn ti các doanh
nghip.
David A. Nadler
Tháng Mi năm Thành ph New York
Phn I. NĂNG LC LÃNH ĐO VÀ ĐNG
LC CA BAN ĐIU HÀNH
Chng Bí quyt xây dng ban điu
hành hiu qu hn
David A. Nadler
Mark B. Nadler
Felix Rohatyn, mt ông ch ngân hàng đu t danh ting tng phc v cho hàng tá nhng
tp đoàn ln trong sut s nghip lng ly ca mình có ln đã k mt câu chuyn nh sau
Trong nhng năm ln đu tiên ông đc góp mt trong mt hi đng qun tr tht s
ti công ty cho thuê xe hi Avis và nhn đc thông đip chào mng t mt v CEO ni
ting tng tri Mt ban điu hành tt ch làm gim s’t thêm hiu sut ca công ty
Điu đó đã chng t vai trò ca ban điu hành b h thp ra sao trong sut mt thi gian
dài Ta có th d dàng nhn thy s khinh r ca các CEO đi vi đi ngũ điu hành ca h;
trong nhng tình hung tt nht cũng nh xu nht, h ch xem ban điu hành nh các
chng ngi gây phin nhiu đn quyn lc thng tr ca h. Kh năng ban điu hành có th
tht s chng t vai trò và phn nào đóng góp giá tr dng nh là ý tng vin vông
Đây chính là l’c cn m ra mt nhn thc mi.
Hin nay các ban điu hành doanh nghip đã tin sát ngã ba đng. Nhng v bê bi liên
tip din ra trên khp nc M và Tây Âu đã chng minh vic duy trì thc trng yu kém
trong hàng lot các tp đoàn không còn là la chn đ’ng đn. Qua nhiu năm nghiên cu,
ch’ng tôi hiu rng nhng ban qun tr theo phong cách truyn thng ch là tp hp nhng
cá nhân th đng a phc t‘ng vô dng và ch bit nhm mt tán thành ch th ca các CEO
Hn lon hóa ra li chính là kch bn hoàn ho nht Chính nhng bê bi ti các tp đoàn
ln trong nhng năm gn đây đã hng ánh sáng đn vai trò ca ban điu hành sau khi h
ly t thái đ a dua, bn tính hèn nhát và s lũng đon đã to nên mt ph phm đc hi
hòa ln gia s chây ì và nhp nh’a T nhng khám phá trên cũng nh t nhng đòi hi
ca công lun đi vi mt s tái thit toàn din các ban lãnh đo buc lòng phi nhìn nhn
li bn thân và t đt ra nhng câu hi v vai trò ca h trong hot đng qun tr doanh
nghip và phng pháp duy trì th cân bng quyn lc gia các thành viên hi đng và
CEO.
Mi ban điu hành đu đng trc mt la chn. Mt mt, h có th hn ch s kháng c
mc thp nht hay hu nh pht l nhng yêu cu chuyên môn t gii hành pháp và th
trng chng khoán Xin nhc li, phc t‘ng là điu cn thit nhng theo quan đim ca
ch’ng tôi đó him khi là phm cht ph bin đi vi hot đng qun tr hiu qu hay
cũng có th xem đó nh phiên bn ca li th Hippocrates trong kinh doanh Trên ht,
đng gây hi đn ai
Ch’ng tôi tin rng và cam kt nim tin đó trong cun sách này ban giám đc và các CEO
nên la chn mt hng đi khó khăn hn nhng ha hn hn hn đó là xây dng mt ban
qun tr hot đng hiu qu hn vi nhng đóng góp thit thc và giá tr bn vng đi vi
nhng t chc h phc v c‘ng nhng c đông h đi din.
Ch’ng ta s hiu rõ hn khi nhìn li nhng đòn công kích pháp lý mnh m t các bin
pháp ci cách trong nhng năm gn đây Tuy nhiên mc d‘ nhng bin pháp trên đã hn
ch đc tác hi phát sinh t ban điu hành ch’ng vn khó lòng khuyn khích h to thêm
giá tr. S minh bch trong báo cáo tài chính năng lc ph‘ hp t ban kim toán cũng nh
nhng điu lut kht khe v đo đc doanh nghip ch đóng góp mt phn nh trong ván
cc vì mt c ch qun lý hoàn thin hn ch’ng ch tp trung ràng buc ban điu hành
vào khuôn kh pháp lý và đòi hi h phi duy trì điu đó ch không đem li thêm bt kỳ giá
tr nào c.
Hin nay khi các CEO bt đu ý thc đc quyn lc ti cao ca h đã gim s’t và ban
điu hành đã đnh hình phng pháp ti u nht nhm lp đy khong trng lãnh đo, mt
c hi him có s m ra dành cho nhng v giám đc dám cng hin ht mình vì tiêu chun
và thành qu cao hn Ch’ng tôi đã hoàn toàn b thuyt phc rng chính nhng thành viên
hi đng qun tr ch đng và ph‘ hp này đc các đng s ca h bu chn t kinh
nghim, vn hiu bit và tài thao lc, s có th hp tác vi ban qun lý cp cao nhm đa
ra nhng quyt đnh chính xác hn trong mt môi trng khuyn khích tăng trng hn là
phó mc tt c cho hot đng qun lý
Mt chng ngi nh ban điu hành ch làm đc nhng điu trên nu h bit cách dn
dt nhng đi ngũ qun lý có năng lc và th hin đc vai trò đnh hng trit đ, quyt
lit trong phong thái và hành đng Nh ch’ng tôi s gii thích rõ hn trong phn sau cun
sách này xây dng ban qun tr hiu qu là mt nhim v mang tính chuyn hóa và đc
bit phi vt qua đc nhng rào cn c hu và các th lc nhm th hin năng lc tt
nht t đi ngũ điu hành Mc tiêu ca ch’ng tôi chính là đem đn mt cm nang gi’p bin
điu đó thành hin thc thit lp nên mt ban điu hành tp hp nhng con ngi ph‘
hp, vn dng nhng quy trình ph‘ hp nhm hoàn thành các nhim v ph‘ hp, trong
mt môi trng ph‘ hp đc đnh hình t văn hóa ph‘ hp
Sau đây là mt ví d v cách b sung giá tr cho đi ngũ điu hành
(enry Schacht nguyên ch tch kiêm CEO đã ngh hu ca Lucent Technologies, hi tng
li giai đon Lucent b ATT phát tán c phn vào năm khi doanh nghip mi này m
mt ca hàng ti tr s chính ca Bell Labs mt mt bng hào phóng nhng c l vào thi
đó Schacht vi máu thit k bm sinh đã yêu cu kin tr’c s danh ting Kevin Roche tin
hành k hoch đi mi hoàn toàn b mt ca tòa nhà tr s. Sau nhiu tháng hoch đnh,
Schacht đã t hào trình bày bn đ xut vi ban điu hành Lucent nhng h li phê phán
rng ông có mt trí không khi đâm đu vào d án này trong khi còn bao nhiêu vn đ cn
gii quyt Sau này Schacht thut li vi ch’ng tôi Các anh bit không ( đã đ’ng
Ch’ng tôi đã có mt cuc tho lun khó khăn và kt th’c vi mt quyt đnh khác xa d
tính ban đu ca tôi và đó là mt quyt đnh đ’ng đn Đây chính là đnh nghĩa v giá tr
cng thêm trong hot đng kinh doanh
S không còn là nhng cht vn mang tính lý thuyt khi ch’ng ta đt câu hi rng ban điu
hành Enron s đóng góp đc bao nhiêu li ích nu h nghi ng v nhng thng v hp
tác m ám không đc ghi chép li giá nh ban điu hành WorldCom ngăn chn đc
nhng hot đng kim toán và nhng khon vay đy nghi vn đi vi bn thân h t ban
qun tr cp cao giá nh Disney kim soát đc quy trình tuyn dng và sa thi Michael
Eisner khi ban giám đc hay giá nh Time-Warner đng v phía Gerald Levin và ngăn
cn quá trình sáp nhp vi AOL, mt quyt đnh đã đt sch 200 t đô-la ca các c đông tp
đoàn này
Trong mi trng hp trên ban điu hành không ch tht bi trong vic b sung giá tr mà
còn không th gìn gi ch’ng Tin tt là nhng năm gn đây ch’ng ta vn đc nghe ngày
càng nhiu v các ban điu hành bit chp thi c gia tăng giá tr cho doanh nghip đin
hình nh ti TRW ni nhóm lãnh đo công ty quyt đnh tham gia lèo lái hot đng khi v
CEO mi bt ng đu quân sang (oneywell hay ti Lucent ni hi đng qun tr kp thi
ngăn cn ngi k nhim ch tch Schacht tin hành hàng lot nhng quyt đnh sáp nhp
tai hi và ti Best Western )nternational ni ban giám đc vn điu hành ri rc đã quyt
đnh chung tay chn đng đ xut phát tán c phn ca CEO trong các hot đng kinh
doanh ngoài nc đng thi ch đng th hin vai trò qun lý trong nhim v tái thit
chin lc, thit lp nhng quy chun đo lng hiu sut đt phá mi và đnh hình li văn
hóa doanh nghip.
CÁC TRIT LÝ XUNG ĐT V QUN TR
Hin nhiên vic xem trng ban điu hành nh mt ngun lc giá tr vn không có gì mi
m Đã có mt h t tng cho rng ban điu hành hay c th hn là tng thành viên
trong ban lãnh đo có th cu thành mt ngun lc quan trng Thông qua nhng mi
quan h cá nhân ca h các v giám đc có th h tr doanh nghip kt ni vi khách hàng
và đi tác mi tìm kim nhng ngun lc tài chính mi hay đm bo ch đng trong các
th trng mi và nm bt nhng công ngh mi Không nhng th, mt s giám đc còn có
th đa ra nhng li khuyên li t vn hu ích và sáng sut trong tng thi đim.
Th nhng quan đim v ngun lc này vn dĩ đã b kìm hãm bi mt t tng ph bin
hn cho rng mc tiêu trng tâm ca ban điu hành là kim soát mi vic hay hành
đng nh mt giám sát viên nhm đm bo các c đông s không b thuc cp hay ban
qun lý vn hành công ty la phnh T tng kim soát này đã dng nên mt nn tng
trit lý vng chc th’c đy nhng đng thái nhm tái đnh hình vai trò qun tr trong các
tp đoàn (oa Kỳ Các đng thái này đã ngm ngm hình thành t cui nhng năm và
phát đng thành xu hng trong nhng năm đu thp niên vi nhng v trc xut
các CEO t nhng tp đoàn tên tui nh General Motors American Express và Kodak Thái
đ tích cc cũng theo đà lan rng trong gii c đông sut nhng năm phát sinh t
nhng thng v sáp nhp và mua li, vi h ly là hot đng điu hành cu th, yu kém
cun trôi hàng t đô-la tài sn ca h.
Th k XX) đã m ra mt giai đon mi Bong bóng công ngh v tan, khin nn kinh t
hu ri vào hn lon và vic công khai nhng kt qu gi to cng điu t hot
đng kinh doanh đã gióng lên hi chuông cnh báo v các c ch doanh nghip đáng ng,
các hot đng tài chính phi pháp và s lng quyn ghê gm t cp qun lý Ban đu, nhng
v bê bi cha tng có tin l dng nh đã tr thành hin tng chn đng toàn nc M,
vi nhng tp đoàn ni ting b cáo buc nh Enron Tyco WorldCom Adelpha Rite-Aid,
(ealthSouth và (ollinger Tip theo đó vt nh đã lan rng sang tn tri Âu vi nhng tên
tui hàng đu cũng ln lt nh’ng chàm nh ABB Skandia Ahold và Parmalat ngay c
Nortel t Canada cũng góp mt trong danh sách đen này
S phn n ca công lun không ch đ lên các CEO đã li dng chc quyn ca h, nhm
tranh th li lc và danh ting cá nhân mà còn phê phán ban điu hành đã tht bi trong
vic ngăn chn lòng tham ca h Có v nh ban lãnh đo t tp đoàn này đn tp đoàn
khác đã hoàn toàn lóa mt trc cái bánh v ca nhng CEO khoác lác đ nhng thuc cp
mà h không tìm hiu k làm mê mui, hoc đn gin là đã ng quên khi tình th thay đi.
Li đáp tr đã p đn mt cách chóng vánh và khc nghit và phn ánh chính xác t tng
kìm hãm vn đc nhng k giám sát trong ban điu hành bao bin sut tng y năm
Đo lut Sarbanes-Oxley và danh sách nhng yêu cu mi do Th trng Chng khoán New
York và NASDAQ đ xut đã nêu rõ ch trng trên đó là áp đt nhng c cu mi và chính
sách thit thc nhm hn ch ti đa nguy c phát sinh l hng tài chính và xung đt li ích
Hu ht mi chính sách tái thit đu tht cht vòng kim soát vi mc đ giám sát kht khe
hn.
mt mc đ nào đó khó có th nói rng vic tái thit là không cn thit Không ai dám
khng đnh rng quy trình qun lý có th đã sp đ ti mt vài doanh nghip Tuy nhiên đa
phn ý kin t d lun và phn hi t c quan hành pháp đi vi vn nn này đu hình
thành t t tng kim soát và cng quyt rng vic chp hành lut l là gc r ca mt
c ch qun lý tt Đi vi ch’ng tôi điu này đã dy lên nhng mi lo ngi tht s.
Th nht ch’ng tôi bác b quan đim c s rng ch’ng ta có th đm bo hiu qu qun lý
bng lut l. Bn không th ph nhn nhng đánh giá đc lp tính hiu kỳ sáng sut, nhng
bt đng mang tính xây dng, s tham gia vào ban lãnh đo hay nhng đc trng khác ca
mt ban điu hành xut ch’ng Bill George CEO kiêm ch tch lng ly mt thi ca
Medtronic, Inc., tng nói Nhiu ngi không nm trong b máy ca ch’ng ta vn cho rng
s tái thit có th bt ngun t bên ngoài Ch’ng có th cn thit nhng cha đ đ đm
bo điu kin lý tng nht cho hot đng qun tr2
Th hai, nhng t tng giáo điu v tái thit thng kt th’c nhng nim tin bp bênh
đin hình nh trit lý thông thng cho rng ban điu hành đc thng lĩnh bi hu ht các
giám đc đc lp và tài gii hn hn ngi khác Thc cht, mt công trình phân tích tng
hp quy mô ln trên trng hp khác nhau đã cho thy không có mi liên h s liu
nào gia tính t ch ca ban điu hành vi kt qu hot đng.3 Vic phân tách vai trò ca
CEO và ch tch cũng cho kt qu tng t đây là quan đim đc tha nhn Anh Quc
và Canada nhng đã vp phi s phn đi ca 70% doanh nghip Hoa Kỳ Có nhiu ý kin
hp lý hn nhm bào cha cho hai mô hình trên nhng cha có bng chng c th nào cho
thy nhng vai trò đó có nh hng đn hiu sut Trên thc t, mt nghiên cu gn đây do
Booz Allen Hamilton thc hin đã phát hin ra rng nhng công ty thuc Bc M và Châu
Âu tng phân tách vai trò lãnh đo li chính là nhng doanh nghip có li nhun trung bình
ít i nht.4
Th ba, mt s giám sát viên và nhà báo li b ám nh bi t tng cho rng tái thit
doanh nghip s đm bo s thng tr da trên s đông mà b qua nhng yu t thit
thc làm nên mt c ch qun tr hiu qu (ãy xem xét bng xp hng thng niên Ban
Điu hành Xut sc và Yu kém nht trên t Business Week, bn s nhn thy thang đim
ca h ch phn nào da trên các tiêu chí qun tr hiu qu. Theo nhng tiêu chun đó c
Sunbeam và Lucent đu s hu nhng ngi điu hành xut sc nht d‘
CEO ca h đã kéo tp đoàn đn sát b vc ca s khng hong Trong khi đó Apple
Computer li đng chót bng trong năm ch vì CEO Steve Jobs khc t yêu cu mua
li c phn t Business Week mc d‘ Steve Jobs vn đc xem là nhà lãnh đo bc thy,
nh lng doanh thu gây sng st nht ông đã đem li trong lch s tp đoàn này
Có l ví d h‘ng hn nht cho thuyt thng tr theo s đông chính là trng hp ca
Warren Buffett ngi đc xem là nhà đu t khôn ngoan nht nc M khi ông b ht
văng khi y ban kim toán ca Coca-Cola. H bin minh rng Buffett, ch tch Berkshire
(athaway không đ t cách đi din cho các c đông ca Coke do hai đn v ca Berkshire
đã đ 185 triu đô-la vào sn phm ca Coke Nhng ngay c khi h cho rng Buffett ch là
mt quân c và không th n lc vì li ích ca c đông h cũng không th ph nhn rng
công ty ca Buffett chính là c đông ln nht ca Coke (vi giá tr c phiu hn t đô-la),
hay Buffett chính là nhân t chính dn đn vic sa thi CEO Douglas Ivester. Chin lc trên
tuy vn th hin tính hp lý và sc bén nhng li phát sinh nhng nguy c t s vô li và
cng nhc ca nhng k theo t tng giám sát
Mi lo th t ca ch’ng tôi đn t nhng quy đnh mi có th s ràng buc doanh nghip
tiêu tn thi gian quý giá vào nhng hot đng vô nghĩa Chng hn, mt nghiên cu riêng
ca ch’ng tôi đã cho thy các giám đc hin nay cho rng h đang phi dành nhiu
thi gian hn vào vic phc t‘ng lut l và xao nhãng hoch đnh chin lc tp đoàn
Ch’ng tôi cũng nhn ra rng các yêu cu báo cáo t đo lut Sarbanes-Oxley đang tr’t
xung doanh nghip quá nhiu d liu tài chính vt quá kh năng x lý ca h, dn đn
nguy c các giám đc có th b nhn chìm trong nhng thông s vô nghĩa mà vn phi mi
mt tìm kim thông tin tht s giá tr.6
Cui c‘ng ch’ng tôi lo rng nhng n lc hn hp nhm tuân th nguyên tc s phn tác
dng nu ch’ng khin ta hiu sai v an ninh doanh nghip Nguy c s phát sinh nu quá
nhiu công ty dành quá nhiu thi gian thuyt phc c đông ca h rng h đang điu hành
tt, trong khi li dành quá ít thi gian nhm gim thiu ri ro hay ci thin kh năng qun lý
và lãnh đo. Vit ra c ch qun lý tt trên giy bao gi cũng d dàng hn bt tay trin khai
nó đng quên ban điu hành ca Enron và (ealthSouth đã mt thi đc xem là biu
tng ca cht lng và s t ch.
S là lãng phí c hi t thành tu lch s nu mi n lc tp trung vào ban lãnh đo ch
nhm khc phc sai sót k thut và hoàn thành hàng chng báo cáo kim toán Ch’ng ta cn
nhiu hn th ch’ng ta cn tìm ra cách xây dng ban điu hành hiu qu hn và mang li
nhng giá tr thit thc cho t chc ch’ng ta phc v.
BAN ĐIU HÀNH LÀ MT ĐI NGŨ XUT SC
Nh đã đ cp phn trên luôn có mt h t tng cho rng mi thành viên trong ban
giám đc đu có th đóng góp sc mình nh nhng ngun lc và đem li giá tr không ng.
Điu cn b sung chính là ban điu hành nu đc phi hp nh mt đi ngũ lãnh đo
xut sc, s mang li thành qu hp tác vt xa n lc ca mi cá nhân cng li Ch’ng tôi
tin rng: kinh nghim, kin thc và k năng ca ban điu hành khi đc kt hp li s có
th đem đn nhng quyt đnh sáng sut hn và gi’p vn hành doanh nghip hiu qu hn
so vi vic đ mc mi chuyn Ch’ng tôi đã truyn đt ý tng này t gia thp nhiên
và rt phn khi vì có khá nhiu ngi cũng chung quan đim nh th.7,8
Nhng nói vn d hn làm Nh ch’ng tôi s bàn sâu hn trong nhng chng sau mt ban
điu hành hot đng trong nhng điu kin đc th‘ vn phi đm bo năng lc nh nhng
đi ngũ khác ( s phi chp hành nhng yêu cu đc trng có nhng cuc gp đt xut
trong thi gian ngn ngi, tp hp thành mt nhóm gm nhng thành viên đng đu các
đn v và đm nhim nhng vai trò liên tc thay đi, cũng nh s hu các mi quan h
dính dáng đn quyn lc chng hn, khi mt ngi kiêm nhim chc CEO và ch tch,
ngi đó s va phi dn dt ban lãnh đo nh mt ch tch, va phi báo cáo li hi đng
nh mt CEO.
Nh vy nói mt ban điu hành phi phi hp thành đi ngũ là cha đ Câu hi thc t
hay câu hi ch’ng ta mong mun gii đáp t cun sách này phi là Chính xác thì ban điu
hành s chuyn hóa t nhng đn v quan liêu thành mt đi ngũ thc th nh th nào
Không nhng th trong môi trng kinh doanh khc nghit hin nay, h phi làm cách nào
đ cân bng gia thói a dua th và tính manh đng không th kim soát đ sn sàng đm
nhn nhng trách nhim đ’ng đn hay dám thng thn trc xut CEO ngay khi ny sinh
vn đ Đc bit, mt ban điu hành xut sc phi vt qua ba thách thc sau:
Bn s làm th nào đ xây dng mt ban điu hành tht s hiu qu không
nhng đáp ng đc t nhng nghĩa v nh nht mà còn tr thành ngun lc
b sung giá tr cho doanh nghip?
Bn s thit k nhim v cho ban điu hành ra sao đ có th đt đn mc đ
cng hin ph‘ hp nhng vn tránh chng chéo nhim v điu gì đm bo bn
s qun lý doanh nghip mt cách hiu qu thay vì ch qun lý đn thun?
Bn s xây dng mi quan h tt đp ra sao gia ban điu hành và CEO va
phát huy sc mnh ca hi đng nhng vn đm bo không kìm hãm vai trò
lãnh đo ca CEO?
T nghiên cu và kinh nghim ch’ng tôi nhn ra rng ch có mt s ít ban lãnh đo tìm
thy đáp án cho nhng câu hi trên (u ht các ban điu hành đu có chung cm giác rng:
có điu gì đó không n nhng không bit phi nhm đn điu gì và làm th nào đ đt
đc điu đó Do vy ch’ng tôi hy vng cun sách này s mang đn mt bí quyt xây dng
ban điu hành hiu qu hn
BÍ QUYT XÂY DNG BAN ĐIU HÀNH HIU QU HN
Mi ban qun tr đu có nét đc trng riêng đu đi mt vi nhng th thách khác nhau và
không có bin pháp nào có th x lý mi vn đ đi vi mi ban điu hành mt cách chóng
vánh Tuy nhiên t nghiên cu trên hn ban điu hành ti các doanh nghip M, Canada
và Tây Âu trong nhiu năm qua ch’ng tôi đã phát trin nên mt phng thc nn tng v
xây dng đi ngũ bao gm c s lý thuyt c‘ng mt s quy trình c th nhm áp dng
trong nhiu tình hung đa dng. Trong phn này ch’ng tôi s mô t v phng thc trên
đng thi gii thích b cc trong phn còn li ca cun sách nhm gi’p ngi đc có cái
nhìn sâu sc hn trong tng giai đon xem hình
Bc chun b ban đu Đánh giá và
đnh hng
Trong phn sau ca chng này ch’ng
ta s tìm hiu v hai bc đu tiên ca
quy trình Bc th nht đó là đánh giá
Đây là bc kho nghim quan trng,
là xut phát đim cn thit cho mi
hành đng tip theo, bao gm hai mc
tiêu chính xác đnh các vn đ then cht
kìm hãm tính hiu qu trong hot đng điu hành và quan trng hn vn dng hp lý quy
trình x’c tin nhm đm bo s đng thun và cam kt trong ban lãnh đo v các vn đ và
gii pháp cn thc hin. Mt ban điu hành hiu qu không th b ép buc; nu bn thân các
giám đc không nhn thy nhim v ca h quan trng hay đáng dành thi gian và tâm sc,
quy trình này s b rn nt ngay t ban đu.
Trong bc th hai ch’ng ta s tho lun xung quanh nhng vn đ thc t khi ban lãnh
đo và cp qun lý kho sát toàn b nn tng ca các nhim v qun tr và đt đn s đng
thun v nhng nhim v hoàn toàn thuc v cp qun lý bên cnh nhng công vic cn
chia s Đây là bc đnh hình quan trng nhm đm bo ban điu hành s phi hp nh
mt đi ngũ thng nht. T đó ch’ng ta s có đc đnh hng rõ ràng nhm x’c tin các
bc tip theo vi mc đ cng hin hp lý và to c s cho bc cui c‘ng trong quy
trình đó là đánh giá mc đ hiu qu trong hot đng điu hành và đi chiu vi kỳ vng
ban đu.
Kt cu ban điu hành
Điu kin đm bo thành công trong bt kỳ đi ngũ nào chính là s hu nhng con ngi
ph‘ hp quanh bàn hp và ban điu hành cũng không phi ngoi l Nh ch’ng ta s bàn
thêm trong chng vic tp hp các thành viên mi trong ban điu hành s đánh du
thi đim s chuyn giao quyn lc t CEO có sc nh hng ln nht Các v ch tch hi
đng phi xây dng h s tht c th nhm tránh lc li trong vic tuyn chn và cho phép
h tn dng mi cuc gp g nhm tìm ra nhng ng viên có kinh nghim, k năng và t
cht cá nhân đóng góp toàn din và hiu qu nht cho đi ngũ Điu này đòi hi nhng
chin lc tuyn chn quyt đoán và quá trình tìm kim bên ngoài mng li quan h cá
nhân ca CEO và ban điu hành hin ti hay nhng cái tên thông thng nhm tìm ra
các ng viên ph‘ hp nht.
Chn lc ch là bc đu tiên nhm đm bo ban điu hành tp hp đc đ’ng ngi
Trong chng ch’ng ta s khám phá thêm mt yu t c cu khin các ban lãnh đo phi
min cng gii quyt đó là năng lc ca mi thành viên ban giám đc Các giám đc
thng chia s vi ch’ng tôi hu ht các ban điu hành đu d dàng cách chc mt CEO
thiu năng lc hn là mt giám đc thiu năng lc. T Hoa Kỳ cho đn Anh Quc, ch có
các tp đoàn áp dng các quy trình đánh giá nghiêm ngt thng xuyên đi vi hiu
sut ca ban giám đc và s dng cách phn hi đ ci thin hiu sut cũng nh x’c tin
vic loi b Ch’ng tôi s mô t thêm v mt s công c hiu qu đc ch’ng tôi phi hp
phát trin c‘ng các ban điu hành trong thc t.
Lãnh đo trong ban điu hành
Các chng tip theo s tp trung ch yu vào vai trò ca nhng ngi đng đu ban điu
hành trong vic xây dng mt đi ngũ lãnh đo xut sc.
Chng s dng nên mt bi cnh thông qua vic tìm hiu các vai trò lãnh đo mi m
c‘ng c cu ca mt ban điu hành Ti M, quyn chi phi ca CEO đi vi ban điu hành
thng không gp nhiu thách thc và vn duy trì trong phn ln các doanh nghip hin
nay Tuy nhiên sau khi các v bê bi b phanh phui, cu tr’c doanh nghip đã thay đi các
CEO không còn là ngi kim soát toàn b quyn lc lng bng, hot đng b nhim và
các y ban kim toán trong công ty Bn thân các giám đc cũng đm nhn không ít vai trò
lãnh đo nh các trng ban giám đc giám đc tha hành hay ch tch danh d Các ban
điu hành cũng thnh thong phi đng ra chp chính khi không có s hin din ca CEO.
Ch’ng ta đang bc vào giai đon th nghim và mi ban điu hành phi quyt đnh hình
thc phân chia trách nhim ph‘ hp nht đi vi h.
Trong chng ch’ng ta s quan sát cn cnh nhng n lc ca các nhà lãnh đo nhm ci
thin cht lng và năng sut trong hot đng ni ti Đc bit ch’ng ta s c‘ng khám phá
nhng phng pháp gi’p các nhà lãnh đo thu thp ngun thông tin quan trng dành cho
ban điu hành đng thi vch ra nhng k hoch nhm tn dng ti đa c hi ít i khi h
đc làm vic c‘ng nhau và ti u hóa giá tr đn t mi thành viên đc lp trong hot
đng qun lý đó có th là s thay đi quan trng duy nht đn t nhng đng thái tái thit
qun tr gn đây trong các doanh nghip.
Năm chng đu tiên s tp trung vào phng pháp tìm kim nhng con ngi ph‘ hp
dành cho nhng công vic ph‘ hp và tuân theo nhng quy trình ph‘ hp. Bt kỳ ban điu
hành nào hay bt kỳ đi ngũ ct cán nào đu có th đm bo tng đi ba yu t trên
nhng nu không có nn tng văn hóa ph‘ hp, mi yu t này cũng tr nên vô nghĩa Có l
đây chính là thách thc ln nht dành cho nhng ngi đng đu doanh nghip đó là tái
thit li văn hóa truyn thng cũ k, th đng, phc t‘ng và quan liêu quá mc đng thi
khuyn khích s t ch, nhng bt đng mang tính xây dng, nhng cng hin t ban điu
hành thái đ ci m, thng thn và tinh thn ci cách mnh m Ngi đng đu ban điu
hành phi gánh vác trách nhim này ch có h mi thay đi đc tàn d văn hóa ngăn
chn thuc cp tái din thói quen cũ hay dp tt nhng h ly t biu hin kém ci trc
đây
Cng hin gia tăng giá tr
Cho đn thi đim này nu ban điu hành đã đáp ng thành công các tiêu chí trên thì đây
là l’c thích hp đ nói v nhng cng hin đem li giá tr thit thc cho t chc Bên cnh
các lĩnh vc nh báo cáo tài chính hay kim toán vn là trng tâm ct lõi trong hot đng
tái thit qun tr, ch’ng ta s tìm hiu thêm v bn yu t quan trng khác mà mi ban điu
hành cn tha mãn nhm đem li giá tr đích thc cho cht lng chung ca hot đng điu
hành doanh nghip:
Chin lc doanh nghip Chng Nhiu giám đc tin rng vic ci tin và
theo sát chin lc tp đoàn là mt trong các chc năng ct lõi ca ban điu
hành bên cnh vic tuyn dng và sa thi các CEO nhng h cũng tha nhn
rng đó là khon thc thi yu kém nht ca h. Mt ban điu hành xut sc, vi
kinh nghim chuyên môn hp nht và thái đ cht vn quyt lit, s hình thành
nên t duy qun tr có sc nh hng to ln Ngc li, nhng ban lãnh đo
kém ci ch bit đng tình vi các đ xut mt cách m‘ quáng hoc đi quá sâu
vào tiu tit. Da trên kinh nghim bn thân ch’ng tôi s gii thích v quy trình
đem li nhng cng hin gia tăng giá tr đích thc.
Đánh giá Năng lc CEO Chng Thông thng, mt ban điu hành s da
trên các tiêu chí m h v hiu qu tài chính đ xác đnh mc lng và ph’c li
cho CEO. Song, mt quy trình đánh giá hiu qu phi làm đc nhiu hn th.
Bên cnh vic ghi nhn tm quan trng ca hiu qu tài chính ban qun tr còn
phi quan tâm đn năng lc lãnh đo ca CEO thông qua s liu t các hot đng
h trc tip điu phi và áp dng quy trình đánh giá nhm vch ra mc tiêu t
chc trong năm tài chính tip theo.
K nhim quyn điu hành Chng Các ban điu hành ngày càng đòi hi vai
trò ch đo ch đng hn khi quyt đnh ngi k nhim v trí CEO CEO không
th đn gin ch đnh mt ng c viên và yêu cu ban lãnh đo phê chun h.
Ban điu hành phi đm bo s sm đ ra danh sách các ng viên đc xét
duyt đng thi trao cho h c hi m rng k năng kinh nghim và th hin
trc ban điu hành qua nhiu hình thc khác nhau Bên cnh đó các thành
viên hi đng cũng phi ý thc đc nhim v ca h s vn tip din sau khi
CEO mi đc c trách nhim ca h chính là đm bo v tng giám đc mi s
có mt khi đu suôn s.
Qun lý ri ro và qun lý khng hong Chng Ban điu hành không
nhng phi giám sát quy trình hot đng kht khe nhm phát hin ri ro và đ
phòng khng hong mà còn phi đng mũi chu sào khi CEO tr thành tâm bão
tình trng thng gp trong thi đim hin nay Ban điu hành cũng đi din
cho phm cht bn vng nh luôn theo sát và liên tc phân tích các vn đ n
sâu bên trong t chc, to điu kin gi’p h ng phó vi cn khng hong ngay
t khi nhen nhóm
Đánh giá cng hin
Bc cui c‘ng trong quy trình xây dng ban điu hành hiu qu chính là đánh giá cht
lng t nhng cng hin ca h Chng Bn báo cáo đánh giá hàng năm là mt
trong nhng yêu cu dành cho các ban điu hành tp đoàn ti M t năm đn nay. Th
nhng nó cũng đi din cho s khác bit tuyt đi gia thái đ phc t‘ng ti thiu và các
quy trình mnh m. Mt ban điu hành có th d dàng đáp ng nhng đòi hi này t NYSE,
bng cách đánh du chiu l vào bn báo cáo chp vá ly t các lut s ca mt công ty
khác và an tâm rng h đã tuân th đy đ các yêu cu k thut trên Song ch’ng không
th chng minh ban điu hành có theo đ’ng đnh hng hay không Nh đã đ cp phn
trc, bn đánh giá phi nói lên đc quyt đnh t ban điu hành v nhng nhim v h
xem trng cũng nh mc cng hin xng đáng dành cho ch’ng đng thi tính toán đc
khong cách gia nhng gì h kỳ vng vi thành qu thc t.
Các vn đ ca ban điu hành ti Canada và Anh Quc
Hot đng qun tr doanh nghip đã phát trin theo nhiu hng khác nhau ti Hoa Kỳ,
Canada và Anh Quc. Mi quc gia đu ban hành nhng điu lut danh sách các quy đnh và
ch dn qun lý khác nhau đng thi phn ánh đc đim truyn thng, lch s và văn hóa ti
mi đt nc Nhìn chung ch’ng ta tranh lun v nhng đim tng đng nhiu hn v s
khác bit nh nhng quan đim khác nhau v vic phân chia quyn hn ca ch tch và
CEO). Da trên nhng thành qu nghiên cu ti ba quc gia ch’ng tôi tin rng nhng quan
đim c s v phng thc xây dng ban điu hành hiu qu có th áp dng c ba nc.
Tuy nhiên do phn ln ni dung đu tp trung bàn v các doanh nghip M nên trong các
chng cui ca cun sách này ch’ng tôi s ch’ trng làm rõ các vn đ qun tr then cht
hin nay ti Canada Chng và Anh Quc Chng
XÂY DNG BAN ĐIU HÀNH HIU QU: ĐÁNH GIÁ BAN ĐIU HÀNH
Sau khi nm rõ phng thc trên ch’ng ta s tin hành bc đu tiên trong quy trình xây
dng ban điu hành hiu qu đó là đánh giá ban điu hành
Mt quy trình xây dng ban điu hành him khi bt đu t con s không k c trong nhng
trng hp đc bit nh thành lp công ty mi hay phát tán c phn đòi hi phi thit lp
mt ban điu hành hoàn toàn mi). Mi ban điu hành đu bt đu quy trình này t nhng
xut phát đim khác nhau ph thuc vào đc đim lch s môi trng văn hóa c cu và
năng lc lãnh đo ca h Bc th nht chính là thu hiu cm x’c quan đim và cách
đánh giá t ban giám đc ln ban qun lý cp cao v tình hình hot đng ca ban điu hành
Thông thng, th thách đt ra s là duy trì ban điu hành hin ti và tái thit h thành mt
đi ngũ qun tr hiu qu. Nu không tin hành bc thm đnh này ch’ng ta khó lòng bit
đc phi bt đu t đâu
Ví d, trong nhng năm gn đây ch’ng tôi đã có dp hp tác vi nhng doanh nghip
Fortune 100 trong nhiu lĩnh vc khác nhau trong đó quy trình thm đnh ni b ti tng
doanh nghip đã ch ra rng c cu chính là vn đ quan trng nht đi vi ban điu hành
Ti mt doanh nghip, vn đ này xut phát t hành vi các thành viên ban điu hành ti
đây va tham nhũng va bt trung, va thiu năng lc, khin cho ban qun tr không th
hoàn thành trách nhim cũng nh không th đm bo nhng cuc hi đàm s đc bo
mt. Ti nhng doanh nghip khác ban điu hành li thiu vng các giám đc hiu rõ v
tình hình công ty và th trng nhm mang li nhng đóng góp xng đáng Vi các trng
hp này tin hành thay đi trong mi hot đng s là vô nghĩa nu bn thân các thành viên
ban lãnh đo không t thay đi.
Bên cnh đó ch’ng tôi cũng bt gp nhng tình hung mà vic ci t ban điu hành ch
dng mc va đ nói cách khác các thành viên đó không dành thi gian cho nhng
vic xng đáng hoc nu có h cũng không bit phi x’c tin ra sao. Nhng trng hp
này đòi hi các gii pháp khác bên cnh vic c cu.
Đ hoàn thành bc đánh giá ni b này ch’ng ta phi m rng phm vi thm đnh bên
ngoài các tiêu chí đánh giá thông thng. Bn không th thu thp đ thông tin cn thit nu
ch yêu cu nhân viên đánh du vào bn kho sát đc chun b sn mà phi t chc nhng
bui phng vn chuyên sâu và riêng t vi tt c thành viên trong t chc.
Thu thp thông tin ch là bc đu tiên Mc tiêu tht s chính là s dng d liu phn hi
đ tho lun và nht trí v nhng thách thc mà ban điu hành đang đi mt và n lc
vt qua nhng chng ngi đó Tt c ch’ng ta đu đng ý rng vic theo đui hiu qu
điu hành cao hn là mc tiêu quan trng tiêu tn đáng k thi gian và tâm sc; mt quy
trình t đánh giá kht khe nhng gò bó s không th thuyt phc các thành viên dành thi
gian xng đáng tr khi ban điu hành quyt đnh đây là nhim v then cht cn u tiên
(Mt trong nhng trng hp trên ng vi mt vài doanh nghip đc đ cp trong cun
sách này đã chng t vai trò h tr ca các cá nhân bên ngoài t chc Có rt nhiu
phng pháp gi’p ta tìm hiu cm nghĩ ca ban giám đc và cp qun lý v ban điu hành
th nhng phng vn riêng nhng cá nhân trung lp ngoài doanh nghip nhng ngi
tng tham gia phân tích và đóng góp cho t chc nhng phn hi mang tính xây dng bao
gi cũng đem li kt qu tt nht.)
VN Đ CT LÕI CNG HIN PHÙ HP
Mi liên h mi m gia ban điu hành và cp qun lý là nhân t ch yu khin ban điu
hành phi đánh giá li hot đng ca h. Lut chi đã thay đi và nhng ngi chi chính
trong tp đoàn đang phi tìm cách thích nghi vi v th mi.
Ch’ng ta đang chia s mi băn khoăn chung v trách nghim nào nên thuc v ban điu
hành trách nhim nào nên thuc v cp qun lý cũng nh các nhim v yêu cu c hai phía
c‘ng phi hp. C th trách nhim ca ch’ng ta vi mi ban điu hành mi s bt đu vi
vic gp g CEO hay ch tch và nghe h tuyên b Tôi đang có trong tay nhng giám đc
vô c‘ng th cu vô c‘ng th ch mun ngi không và ch đi CEO nm tay ch vic.
Trong khi đó nhng ngi khác li mun t mình qun lý công ty t mình nm quyn
kim soát Vi h ch’ng ta s chng th đi đn đâu
T mi góc đ câu tr li đi vi ban điu hành rt đn gin: h cn vt qua s trì tr c
hu đng thi tr nên ch đng và uy quyn hn Mt ban điu hành hoàn ho, nu có s
đáp ng các tiêu chí sau
Th hin mt tm nhìn sáng sut sâu sc và uyên bác trên bàn hp, cung cp
đn CEO nhng li khuyên giá tr và đóng vai trò nh mt ngun lc h tr hu
ích
Góp phn to nh hng đn các t chc bên ngoài
M ra mt vin cnh ti sáng bn vng trong cn khng hong.
H tr hiu qu trong các hot đng điu hành
Đm bo li ích cho c đông nh tha mãn mi tiêu chí trên
Tuy nhiên nhim v này không h đn gin thái đ ch đng và chuyên quyn có th bin
thành con dao hai li. Nu vt quá gii hn ch’ng có th dn đn:
S can thip và kim soát quá chi li làm xao nhãng vai trò ca ngi điu hành
tiêu tn thi gian quý giá ca h và cn tr tin đ hot đng ca doanh nghip
Xung đt quyn lc trong ban lãnh đo cp cao
Uy tín ca CEO b hy hoi trong mt công lun
Nhng hn ch vô lý trong lng bng và ph’c li ca CEO
Nhng chng ngi đi vi quá trình tip nhim v trí điu hành
CEO b thi hi nhanh chóng nh mt gii pháp tình th trc nhng vn đ khó
khăn gp bi
Ch’ng tôi tin rng đi vi mt ban điu hành quyt đnh tr nên ch đng đc lp và
quyn uy hn là cha đ Câu hi tht s phi là ban điu hành phi cng hin nhng gì
nhm đi phó vi tình th trc mt và h đang đng trc nhng la chn gì Ch’ng ta
có th khuyn khích vai trò ca ban giám đc bng cách yêu cu h nói lên đánh giá ca
mình v năng lc ca ban điu hành theo thang đim t cao đn thp Nhìn chung có
nguyên mu ban điu hành ph bin sau xem hình
Th đng
Xác nhn
Đóng góp
Can thip
Thc thi
Tuân
theo
ch
đo
t
CEO
Hn
ch
tham
gia
các
hot
đng
Hn
ch
trách
nhi
m
Phê
chu
n đ
xut
t
cp
qun
lý
Xác
nhn
vi c
đông
rng
CEO
đang
thc
hin
theo
đ’ng
kỳ
vng
ca
ban
điu
hành
và cp
qun
lý có
luôn
có
bin
pháp
đ’ng
đn
khi
cn
thit
Khng
đnh
vai trò
ca
các
giám
đc
bên
ngoài
có th
gp g
Bt
tay
vi
CEO,
mang
đn
nhn
g li
khuy
ên
sâu
sc,
tích
cc
h
tr
CEO
và
cp
qun
lý
trong
các
quyt
đnh,
nhi
m v
then
cht
Nhn
thc
rõ
trách
nhi
m
trong
vic
giám
sát
CEO
Mô
hình
thông
dng
trong
giai
đon
khng
hong
Ban
điu
hành có
nh
hng
sâu sc
đn các
quyt
đnh
sng
còn ca
t chc
cũng
nh
quá
trình ra
quyt
đnh
Thn
g xuyên
t chc
các
cuc
hp
trng
yu đa
phn
thông
qua
thông
Ban
điu
hành ra
quyt
đnh;
cp
qun lý
thi
hành
Thn
g xut
hin
trong
giai
đon
trin
khai
ca các
công ty
khi
nghip,
trong
đó các
thành
viên
đc
la
chn
nhm
b‘ đp
khim
khuyt
v kinh
nghim
qun lý