TỔ CHỨC MÔ HÌNH DẠY HỌC 2 BUỔI/NGÀY
ĐỐI VỚI CẤP TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN MIỀN NÚI TỈNH NGHỆ AN
Nguyễn Thị Kim Chi
1


Thực hiện chủ trương của Nhà nước về giáo dục, việc thực hiện
mô hình dạy học 2 buổi/ ngày dành cho bậc Tiểu học đã thu được những
kết quả tích cực. Trên cơ sở khảo sát, nghiên cứu mô hình dạy học 2
buổi/ ngày tại địa bàn miền núi tỉnh Nghệ An, bài viết đã phân tích
những ưu điểm của mô hình này, đồng thời mạnh dạn đề xuất các giải
pháp cụ thể để nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục Tiểu học ở miền
núi nước ta hiện nay.

1. Mở đầu
Trong những năm gần đây, giáo dục Tiểu học Nghệ An đã có sự phát triển ổn định, bền
vững về chất lượng dạy và học. Trong rất nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục
Tiểu học, phải kể đến giải pháp tổ chức mô hình dạy học 2 buổi/ ngày. Dạy học, giáo dục 2
buổi/ngày là chủ trương lớn của Nhà nước về giáo dục nhằm tăng thời lượng được học tập,
giáo dục tại trường, là xu thế tổ chức dạy học của giáo dục tiên tiến. Đối với giáo dục Tiểu
học ở Nghệ An, việc giáo dục, dạy học 2 buổi/ngày tạo cơ hội thuận lợi cho việc thực hiện
mục tiêu giáo dục được quy định trong Luật Giáo dục 2005 và bảo đảm chất lượng phổ cập
giáo dục Tiểu học của tỉnh.
2. Nội dung
Về bản chất, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày nhắm tới mục đích tạo điều kiện cho
giáo viên luyện tập những kiến thức mà ở buổi học chính khoá chưa giải quyết triệt để cho
học sinh, phụ đạo cho những học sinh yếu kém, đặc biệt cho học sinh dân tộc thiểu số, nhằm
đảm bảo chất lượng, chương trình tối thiểu để vươn lên đạt chuẩn.
Để thực hiện tốt mô hình dạy học, giáo dục 2 buổi/ngày, điều trước tiên phải xây dựng
kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày; tổ chức dạy học, giáo dục 2 buổi/ngày (mô hình 8 buổi/tuần
và 10 buổi/tuần). Thứ hai, phải tăng thời lượng để học sinh được học tập, hoạt động tại

trường nhiều hơn, nhằm giảm cường độ học tập (giãn thời gian học tập trong một đơn vị kiến
thức, kỹ năng), giúp học sinh được tiếp cận với các hoạt động mang tính giáo dục nhiều hơn.
Kế hoạch dạy học, giáo dục 2 buổi/ngày thực hiện theo cơ chế tự chủ đối với các cơ sở
giáo dục trên cơ sở phải quán triệt các quan điểm chỉ đạo của Bộ, Sở và Phòng Giáo dục. Căn
cứ để xây dựng kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày cho bậc Tiểu học tại Nghệ An chính là mục
tiêu giáo dục Tiểu học được quy định tại Luật Giáo dục sửa đổi (2005), là Điều lệ trường
Tiểu học, Chương trình giáo dục phổ thông cấp Tiểu học ban hành kèm theo Quyết định số
16/2006/QĐ-BGD&ĐT, ngày 05/5/2006 của Bộ Giáo dục và Đào tạo , và hiển nhiên, các
điều kiện về cơ sở vật chất phục vụ dạy học và khả năng đáp ứng của đội ngũ giáo viên

1
ThS, Sở GD&ĐT tỉnh Nghệ An
Chương trình dạy học 2 buổi/ngày cũng cần tính đến đặc điểm cụ thể của các vùng
miền, các khu vực cần chú trọng, ưu tiên, khuyến khích để đảm bảo sự phù hợp và hiệu quả.
Kế hoạch cụ thể và việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày được phân cấp cho các nhà trường trên
tinh thần tự chủ, chủ động xây dựng đảm bảo phù hợp với điều kiện và đối tượng dạy học.
Tuy nhiên, để các nhà trường có cơ sở thực hiện, đảm bảo các yêu cầu trên, Sở Giáo dục và
Đào tạo Nghệ An quy định chương trình khung về số tiết tối đa đối với các môn học, hoạt
động giáo dục theo các vùng miền. Đối với vùng miền núi, dân tộc và vùng khó khăn về giáo
dục, thời lượng tăng thêm ngoài số tiết quy định bắt buộc cho mỗi môn học theo Quyết định
số 16 được bố trí như sau:
Lớp
Tiết học
Lớp 1
Lớp 2
Lớp 3
Lớp 4
Lớp 5
1. Số tiết dạy học, giáo dục 1 buổi/ngày
theo Quyết định số16/2006/QĐ-BGD&ĐT

22
23
23
25
25
2. Số tiết học được tăng thêm tối đa
13
12
12
10
10
Trong đó, a. Môn Tiếng Việt
b. Môn Toán
5 - 6
2 - 3
5 - 6
2 - 3
4 - 5
2 - 3
3 - 4
3 - 4
3 - 4
2 - 4
c. Các môn học và HĐGD khác
4 - 6
3 - 5
4 - 6
2 - 4
2 - 4
Thời khoá biểu dạy học, giáo dục 2 buổi/ngày phải được xây dựng trên cơ sở chương

trình đã nói ở trên với nguyên tắc là số tiết dạy học trên lớp không được quá 35 tiết đối với
hình thức học 10 buổi/tuần và 30 tiết đối với hình thức học 8 - 9 buổi/tuần. Thời gian còn lại
của buổi chiều, bố trí cho học sinh vui chơi hoặc tổ chức các hoạt động tập thể. Thời khoá
biểu được xây dựng trên tinh thần giao quyền tự chủ cho Hiệu trưởng thực hiện nhiệm vụ tại
Thông tư 07/2009. Tuy nhiên, phải quán triệt các nguyên tắc bắt buộc là không quá tải về
thời gian học trên lớp và vượt quá Chuẩn kiến thức, kỹ năng đối với học sinh đại trà; phải
đảm bảo mục tiêu giáo dục toàn diện cho mọi học sinh; dạy phân hoá được đối tượng nhằm
giúp học sinh yếu vươn lên đạt chuẩn, học sinh khá giỏi có cơ hội phát triển.
Bố trí đội ngũ giáo viên trong tổ chức dạy học 2 buổi/ngày cũng phải được chú ý, cân
nhắc thật kỹ lưỡng: đảm bảo ưu tiên cho người học (không bố trí nhiều tiết dạy bài mới tập
trung vào một buổi; không nên bố trí tách rời buổi học chính khoá và buổi học luyện; không
bố trí giáo viên theo mạch giáo viên thứ nhất dạy bài chính khoá, giáo viên thứ hai dạy luyện
trong một môn; đảm bảo công bằng về định mức lao động theo quy định. Việc bố trí giáo
viên dạy 2 buổi/ngày cũng phải thực sự khoa học, phù hợp, nhất là những giáo viên dạy lớp
1. Giáo viên phải có vốn tiếng Việt khá vững vàng (nếu là giáo viên người dân tộc), phải biết
tiếng dân tộc (nếu là giáo viên người Kinh lên dạy vùng núi, vừng đồng bào dân tộc), phải
tâm huyết, chịu khó, thương yêu học sinh.
Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày đối với các nhà trường Tiểu học ở vùng thành phố, thị trấn,
đồng bằng thuận lợi đã là một mô hình không phải dễ dàng thực hiện. Đối với các trường tiểu
học miền núi, vùng sâu, vùng xa ở Nghệ An, với địa hình phức tạp, rộng lớn, đời sống kinh tế
của đồng bào còn muôn vàn khó khăn, trình độ dân trí còn thấp, lạc hậu thì việc tổ chức mô
hình này tưởng chừng như không thể thực hiện được. Song với nền giáo dục vững chắc, đội
ngũ giáo viên tâm huyết, đặc biệt là vai trò của các nhà quản lý giáo dục đã biết tìm ra những
con đường riêng để áp dụng thành công mô hình này.
Đối với bất cứ một cơ sở giáo dục nào, muốn tổ chức thành công mô hình giáo dục 2
buổi/ngày, các nhà trường cần căn cứ vào các điều kiện dạy học (cơ sở vật chất, nguồn kinh
phí, đội ngũ giáo viên) để xây dựng kế hoạch và lựa chọn hình thức phù hợp. Với các trường
miền núi, có đông con em đồng bào dân tộc lại càng phải chú ý đến các điều kiện này để tổ
chức dạy học 2 buổi/ngày có hiệu quả. Trước hết, cần phải đảm bảo về cơ sở vật chất, phòng
học, các phòng chức năng phục vụ dạy học, tạo hứng thú cho các em yêu thích đến trường.

Đặc biệt, cần cố gắng tổ chức các lớp bán trú, “bán trú dân nuôi”, tạo điều kiện về mọi mặt
cho các em, nhất là việc ăn trưa tại trường, để các em có điều kiện tham gia buổi học thứ hai,
có cơ hội tiếp xúc, giao tiếp với bạn bè, thầy, cô giáo tăng cường vốn tiếng Việt. Sau nữa, cần
thực hiện tốt công tác vận động các tổ chức, cá nhân đóng góp gạo, quần áo, dụng cụ học tập,
đưa các em về nhà nuôi, chăm sóc, giúp các em an tâm học tập tại trường trong điều kiện có
những học sinh nhà ở xa trường hàng km đường rừng, trèo đèo, lội suối quá khó khăn, vất vả.
Dạy học 2 buổi/ngày là cơ hội tốt nhất để học sinh được học nhiều hơn, được hoạt động
nhiều hơn ở trường. Vì vậy, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày phải được diễn ra nhẹ nhàng, hấp
dẫn và thu hút được sự hứng thú học tập của học sinh. Điều này lại càng có ý nghĩa với việc
dạy và học tiếng Việt cho học sinh các dân tộc thiểu số. Vốn từ của các em rất ít ỏi, thậm chí có
em còn chưa biết tiếng Việt khi tới trường, do đó tổ chức dạy học 2 buổi/ngày là cơ hội để giáo
viên quan tâm hơn nữa đến việc học tiếng Việt. Bởi vậy, cần tận dụng thời gian tăng buổi này
để giải quyết sự thiếu hụt về tiếng Việt cho các em. Người giáo viên, trên cơ sở theo dõi, phân
loại các đối tượng học sinh các dân tộc khác nhau (Thái, H’Mông, Khơ Mú, Thổ, Đan Lai ),
phải nắm được em nào yếu kỹ năng gì, thiếu kiến thức gì để bù theo nguyên tắc “thiếu gì bù
nấy, bù gì được nấy”.
Người giáo viên phải phát huy tính tự chủ, linh hoạt trong việc lựa chọn các đơn vị kiến
thức, phải biết đổi mới phương pháp dạy học, rèn luyện và từng bước nâng cao khả năng sử
dụng tiếng Việt cho học sinh, phù hợp với từng khối, lớp, với trình độ tiếp nhận của học sinh
dân tộc thiểu số. Những ngữ liệu tiếng Việt xa lạ, khó, dài đối với học sinh dân tộc, giáo viên
có quyền thay thế, có quyền quyết định lựa chọn hình thức dạy học tiếng Việt thu hút được
học sinh tham gia bài học có hiệu quả nhất. Tuy nhiên, các nội dung lựa chọn kiến thức cần
được thảo luận qua tổ chuyên môn và phải được Hiệu trưởng, Hội đồng chuyên môn trường
quyết định. Ban Giám hiệu nhà trường và Tổ chuyên môn cần tạo điều kiện, khuyến khích,
động viên giáo viên mạnh dạn đổi mới nội dung, hình thức dạy học để dạy sát đối tượng học
sinh. Các nhà trường cần lấy chất lượng và những việc làm thiết thực của mình để thu hút sự
quan tâm của phụ huynh, học sinh, từ đó có điều kiện làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục
trên địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa của tỉnh.
Song hành với các giải pháp trên, cần tăng cường việc tổ chức các buổi thao giảng,
hội thảo, chuyên đề về dạy học 2 buổi/ngày theo cấp trường, cụm trường, sát với thực tế dạy

học nói chung, dạy học tiếng Việt nói riêng, để rút kinh nghiệm, xây dựng điển hình, nhân
rộng mô hình để các đơn vị khác học tập.
Khâu cuối cùng, song rất quan trọng trong tổ chức dạy học 2 buổi/ngày ở miền núi,
vùng sâu, vùng xa là cần tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng dạy học tiếng
Việt của học sinh dân tộc thiểu số, nhất là việc kiểm tra thường xuyên, trên cơ sở Chuẩn kiến
thức, kỹ năng của học sinh Tiểu học và hướng tới hiệu quả thiết thực, để các trường và đội
ngũ giáo viên có kế hoạch điều chỉnh nội dung dạy học, đề xuất và triển khai các nội dung
phù hợp với từng đối tượng học sinh.
3. Kết luận
Mô hình dạy học 2 buổi/ ngày đối với cấp học Tiểu học thực sự đã trở thành một giải
pháp hiệu quả, đặc biệt đối với địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa của tỉnh Nghệ An. Trong
thời gian qua, mô hình dạy học 2 buổi/ngày đã đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh Tiểu
học theo hướng phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ, vừa phát huy được điều kiện thực tế
ngay cả ở những vùng khó khăn nhất. Mô hình này đã giúp giáo dục Tiểu học của tỉnh Nghệ
An phát triển đúng mục tiêu của cấp học, xây dựng được một cấp học phát triển hài hòa, ổn
định, tạo nền móng vững chắc cho các cấp học tiếp theo.


APPLICATION OF TWICE-DAILY TEACHING MODEL
TO PRIMARY EDUCATIONAL LEVEL IN NGHE AN’S MOUNTAIN AREAS
Nguyen Thi Kim Chi

Abstract
In response to the State guidelines on education, the application of the twice-daily
teaching model to the primary educational level has achieved positive results. Based on the
survey of and research into the twice-daily teaching model in Nghe An’s mountain areas, the
article analyses the strengths of the model and boldly suggests specific solutions to improve
the quality of primary education in our country’s mountain areas.