Liên kết để nâng cao giá trị sản phẩm
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (213.55 KB, 3 trang )
Liên kết để nâng cao giá trị sản phẩm
TP Cần Thơ có diện tích canh tác lúa (3 vụ) hằng năm khoảng 236.600 ha, chiếm
hơn 80% diện tích đất tự nhiên. Trong đó, khoảng 80% sản lượng lúa hàng hóa của
Cần Thơ sản xuất là những giống lúa thơm đặc sản và lúa chất lượng cao, góp phần
cải thiện thu nhập cho nông dân. Tuy nhiên, trên thực tế thành phố vẫn còn gặp nhiều
khó khăn trong khâu tổ chức liên kết sản xuất và tiêu thụ hàng hóa. Do đó, để đảm
bảo lợi ích cho người nông dân, nâng cao giá trị sản phẩm, các ngành chức năng cần
quan tâm tạo lập chuỗi liên kết bền vững từ sản xuất đến tiêu thụ
Theo nhận định của các nhà khoa
học, liên kết đóng vai trò quan trọng
trong phát triển sản xuất hàng hóa,
giúp tiết kiệm các nguồn lực nhờ
giảm được chi phí cạnh tranh; tăng
quy mô hoạt động nhằm đạt đến quy
mô hiệu quả nhờ có sự phân công lao
động xã hội và phân bố dân cư hợp
lý. Đồng thời, tăng khả năng linh
hoạt và phát huy thế mạnh của mỗi
bên; tăng sức cạnh tranh và sử dụng
tốt nguồn nhân lực nhờ sự phối hợp
và giảm thiểu các loại rủi ro không đáng có nhờ cơ chế chia sẻ trách nhiệm, thông
tin giữa các bên tham gia. Đối với ngành nông nghiệp, liên kết sản xuất chính là chìa
khóa giúp phát triển nền nông nghiệp hiện đại, đảm bảo hài hòa lợi ích của các tác
nhân tham gia chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp. Thời gian qua, cách tiếp cận mối
liên kết giữa các bên được tuyên truyền và triển khai phổ biến là mô hình “Cánh
đồng mẫu lớn”. Các mô hình hợp tác xã, câu lạc bộ sản xuất cũng là một trong những
phương thức hiệu quả giúp cho người nông dân liên kết với nhau trong sản xuất
nhằm tạo ra khối lượng lớn sản phẩm, có chất lượng và giá trị cao…
Thời gian qua, TP Cần Thơ triển khai thực hiện mô hình “Cánh đồng mẫu lớn” nhận
được sự ủng hộ của bà con nông dân bởi hiệu quả kinh tế so với cánh đồng ngoài
mô hình. Tuy nhiên, theo báo cáo của ngành nông nghiệp, ước tính tổng diện tích
sản xuất lúa tham gia cánh đồng mẫu lớn năm 2014 của thành phố chiếm khoảng
16,5% tổng diện tích canh tác lúa. Huyện Thới Lai là một trong những huyện có diện
tích sản xuất lúa chính của thành phố với khoảng 56.000ha/năm. Địa phương có
nhiều nỗ lực xây dựng mối liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp, hiện tại có trên
Thu hoạch lúa tại huyện Vĩnh Thạnh.
dưới 10 đơn vị tham gia bao tiêu, như: Công ty Cổ phần Gentraco, Công ty Cổ phần
Nông sản Vinacam, Công ty Cổ phần Lương thực Sông Hậu… Tuy nhiên, năm 2013-
2014 huyện chỉ huy động thực hiện được khoảng 27% diện tích tham gia cánh đồng
lớn; diện tích hợp đồng bao tiêu sản phẩm của các công ty càng thấp. Năm 2013,
diện tích bao tiêu sản phẩm khoảng 2.568ha chiếm khoảng 4,8% diện tích canh tác
lúa và chiếm 17% tổng diện tích cánh đồng lớn; năm 2014 là 4.406ha chiếm khoảng
7,7% diện tích canh tác lúa và chiếm 28% tổng diện tích cánh đồng lớn. Huyện Vĩnh
Thạnh có diện tích trồng lúa khoảng 64.699ha, trong năm 2013 huyện huy động thực
hiện cánh đồng mẫu lớn với diện tích 8.537ha chiếm 13% tổng diện tích lúa. Mặc
dù liên kết nông dân trong cánh đồng lớn đạt hiệu quả cao trong sản xuất và tiêu thụ,
nhưng năm 2014, toàn huyện chỉ thực hiện xây dựng cánh đồng lớn trên diện tích
13.500ha chiếm tỷ lệ 20,8% tổng diện tích toàn huyện… Từ thực trạng trên cho thấy
mô hình liên kết hộ nông dân trong sản xuất thông qua cánh đồng lớn ở Cần Thơ
vẫn còn nhiều hạn chế. Đặc biệt, chưa thể hiện nhiều trong mối liên kết giữa sản xuất
và tiêu thụ sản phẩm hay mối liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp.
Phân tích những nguyên nhân tác động đến thực hiện mối liên kết nông hộ trong sản
xuất và tiêu thụ lúa gạo của thành phố, Tiến sĩ Đoàn Mạnh Tường, Phó Giám đốc
Trung tâm Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp - Viện Lúa ĐBSCL, cho biết:
Diện tích canh tác của nông hộ còn manh mún, nhỏ lẻ thuộc sự quản lý của quá nhiều
hộ nông dân, tinh thần liên kết hợp tác yếu ảnh hưởng khả năng liên kết hộ. Trình
độ sản xuất của nông dân chưa đồng đều, một số ít hộ vẫn còn sản xuất theo kinh
nghiệm chưa tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật sản xuất gây trở ngại liên kết hình
thành vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp tiêu thụ lúa gạo trên địa
bàn. Bên cạnh đó, lòng tin của nông dân khi tham gia liên kết nông hộ trong quá
trình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo hay tham gia cánh đồng lớn bị giảm bởi không tìm
được đầu ra cho sản phẩm. Một bộ phận nông dân còn tâm lý ỷ lại, đòi hỏi chính
sách từ nhà nước khi tham gia mô hình đã ảnh hưởng đến việc vận động các doanh
nghiệp tham gia liên kết sản xuất cung ứng và tiêu thụ sản phẩm. Việc tuân thủ hợp
đồng của nông dân cũng như công ty bao tiêu thực hiện chưa nghiêm túc, tình trạng
phá vỡ hợp đồng thường xảy ra khi giá thị trường cao nông dân không bán cho công
ty và ngược lại. Qua đó, giảm sự tin tưởng giữa người sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Và khi xảy ra mâu thuẫn trong thực hiện hợp đồng giữa nông dân và doanh nghiệp,
chính quyền địa phương chưa có biện pháp hữu hiệu giải quyết…
Để thực hiện tốt liên kết nông dân trong quá trình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo, các
nhà khoa học khuyến nghị thành phố cần tập trung làm tốt công tác quy hoạch vùng
sản xuất tập trung theo hướng chuyên canh lúa hàng hóa. Theo Tiến sĩ Đoàn Mạnh
Tường, thành phố cần căn cứ vào nhu cầu thực tế của thị trường để đầu tư, lựa chọn
những giống lúa có năng suất cao, chất lượng gạo ngon đưa vào gieo sạ đồng loạt,
hoạch định được từng nhóm giống, loại gạo tiêu thụ trong thành phố, trong nước và
phục vụ xuất khẩu. Đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn khoa học kỹ thuật, tổ chức hội
nghị đầu bờ nâng cao nhận thức, thay đổi tư duy, cách nghĩ và cách làm, tính kỷ luật
của nông dân khi tham gia liên kết. Khuyến khích hỗ trợ nông dân tham gia mô hình
cánh đồng lớn, liên kết nông hộ trong sản xuất và tiêu thụ. Đồng thời, khuyến khích
hỗ trợ đối với các doanh nghiệp thu mua nông sản của nông dân về vốn vay, mặt
bằng sản xuất; ưu tiên phân bổ nguồn vốn cho các chương trình, hoạt động thực hiện
liên kết “4 nhà”. Thành phố và các địa phương cần xây dựng chế tài thống nhất xử
phạt nghiêm những đơn vị, cá nhân phá vỡ hợp đồng tiêu thụ nông sản; kiểm soát
doanh nghiệp khi mua sản phẩm của nông dân góp phần tạo sự bền chặt trong mối
liên kết “4 nhà” thúc đẩy sản xuất phát triển.
Xác định vai trò của các tổ chức, hội nông dân, Tiến sĩ Lê Quang Long, Trung tâm
Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp - Viện Lúa ĐBSCL, cho rằng: Các tổ chức
hội nông dân thực hiện mạnh mẽ vai trò hỗ trợ cho nông dân trong tổ chức sản xuất,
cung cấp vốn và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, củng cố xây dựng lại các tổ chức sản
xuất, hợp tác xã. Xúc tiến thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã có khả năng ký kết
hợp đồng tiêu thụ sản phẩm lúa gạo, cũng như kết nối nông dân với doanh nghiệp
tiêu thụ lúa gạo…
Bài, ảnh: T. Trinh
