B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH


Logo HKT



NGÔ NGUYN QUNH ANH


VN  TÁCH BO HIM TIN GI VIT NAM RA KHI
S QUN LÝ CA NGÂN HÀNG NHÀ NC
VÀ LI ÍCH LÂU DÀI CA H THNG TÀI CHÍNH




LUN VN THC S KINH T






TP. H CHÍ MINH - NM 2011

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

CHNG TRÌNH GING DY KINH T FULBRIGHT

NGÔ NGUYN QUNH ANH


VN  TÁCH BO HIM TIN GI VIT NAM RA KHI
S QUN LÝ CA NGÂN HÀNG NHÀ NC
VÀ LI ÍCH LÂU DÀI CA H THNG TÀI CHÍNH

Chuyên ngành: Chính Sách Công
Mã s: 603114


LUN VN THC S KINH T


NGI HNG DN KHOA HC: TS. TRN TH QU GIANG




TP. H CHÍ MINH - NM 2011
-I-
LI CM N
Trân trng cm n Tin s Trn Th Qu Giang, ngi thy và là ngi trc tip hng dn tôi
trong sut quá trình nghiên cu thc hin đ tài này.
Xin chân thành cm n các ging viên và tr ging ca Chng trình ging dy kinh t
Fulbright đư tn tình ging dy, gii đáp các thc mc và truyn đt nhiu kin thc quý báu
cho tôi trong sut khóa hc thc s hai nm ti Chng trình.

Cm n đn các thành viên MPP2, nhng ngi đư cùng tôi chia s khó khn, kin thc và tài
liu hc tp trong sut quá trình hc tp ti Chng trình ging dy kinh t Fulbright.
Cui cùng xin chân thành cm n gia đình tôi đư to điu kin, đng viên và h tr cho tôi
trong sut quá trình hc tp.
Thành ph H Chí Minh - nm 2011
Ngi thc hin lun vn


Ngô Nguyn Qunh Anh

- II -


LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn này hoàn toàn do tôi thc hin. Các đon trích dn và s liu s
dng trong lun vn đu đc dn ngun và có đ chính xác cao nht trong phm vi hiu bit
ca tôi. Lun vn này không nht thit phn ánh quan đim ca Trng i hc Kinh t thành
ph H Chí Minh hay Chng trình ging dy kinh t Fulbright.
Thành ph H Chí Minh - nm 2011
Ngi thc hin lun vn


Ngô Nguyn Qunh Anh

- III -


MC LC
LI CM N I
LI CAM OAN II

MC LC III
DANH MC CÁC KÝ HIU, T VIT TT V
DANH MC CÁC BNG BIU, HÌNH V VII
TÓM TT 1
CHNG 1 GII THIU  TÀI NGHIÊN CU 3
1.1 Bi cnh chính sách 3
1.2 Mc đích nghiên cu 4
1.3 Phng pháp nghiên cu 5
1.4 Ngun thông tin và s liu 5
1.5 Kt cu lun vn 6
CHNG 2 TNG QUAN V BO HIM TIN GI 7
2.1 nh ngha, chc nng và các ri ro c bn ca BHTG 7
2.1.1 Bo him tin gi là gì? 7
2.1.2 Chc nng ca Bo him tin gi 7
2.1.3 Các ri ro c bn ca BHTG 8
2.3 Các nguyên tc ct lõi cho phát trin h thng BHTG hiu qu 10
CHNG 3 THC TRNG HOT NG CA T CHC BO HIM TIN
GI VIT NAM 13
3.1 Qun tr 13
3.2 Quyn hn 18
3.3 Nng lc tài chính 20
3.4 Phí bo him và Hn mc chi tr bo him 24
3.5 Quy trình x lý đ v 27
CHNG 4 KIN NGH CHÍNH SÁCH VÀ KT LUN 30
4.1 Tách BHTG Vit Nam ra khi s qun lý ca NHNN 30
- IV -


4.2 Các bc tin đ cho công tác chia tách BHTG Vit Nam ra khi s qun lý
ca NHNN 33

4.2.1 Nâng cao nng lc tài chính 34
4.2.2 Áp dng c ch tính phí BH theo ri ro 34
4.2.3 Nâng hn mc chi tr BHTG 35
4.2.4 Nâng cao trình đ x lý đ v 35
4.3 Kt lun 35
TÀI LIU THAM KHO VII
PH LC XI

- V -


DANH MC CÁC KÝ HIU, T VIT TT
BBs
: Bin pháp s dng ngân hàng bc cu (Bridge Banks)
BCBS
: y ban Basel v giám sát ngân hàng (Basel Committee on Banking
Supervision)
BH
: Bo him
BHTG
: Bo him tin gi
DICJ
: Công ty Bo him tin gi Nht Bn (Deposit Insurance Corporation of Japan)
DIV
: T chc Bo him tin gi Vit Nam (Deposit Insurance of Vietnam)
FDIC
: Công ty Bo him tin gi liên bang Hoa K (Federal Deposit Insurance
Corporation)
FED
: Cc d tr liên bang (The Federal Reserve Board)

FFIEC
: Hi đng Giám sát nh ch tài chính liên bang (Federal Financial Institutions
Examination Council)
FSF
: Din đàn n đnh tài chính (Financial Safety Forum)
GDP
:Tng sn phm quc dân (Gross Domestic Product)
IADI
: Hip hi Bo him tin gi quc t (International Association of Deposit
Insurers)
IMF
: Qu tin t quc t (International Monetary Fund)
NH
: Ngân hàng
NHNN
: Ngân hàng Nhà nc
NHTM
: Ngân hàng thng mi
NHTW
: Ngân hàng trung ng
OBA
: Bin pháp h tr ngân hàng (Open Bank Assistance)
OCC
: C quan giám sát tin t (Office of the Comptroller of the Currency)
OTS
: C quan giám sát t chc nhn tin gi phi ngân hàng (Office of Thrift
Supervision)
P&A
: Bin pháp mua li và tip nhn n (Purchase and Assumption)
QTDND

: Qu tín dng nhân dân
- VI -


TCNH
: Tài chính ngân hàng
UBCKNN
: y ban chng khoán Nhà nc
WB
: Ngân hàng th gii (World Bank)

- VII -


DANH MC CÁC BNG BIU, HÌNH V
Bng 3.1- T l tng trng ca Nht Bn giai đon 1987 - 1999 17
Bng 3.2- Ch s hot đng ca mt s NH quỦ 1 nm 2010 và 2011 19
Bng 3.3- C cu tin gi đc bo him phân theo khách hàng nm 2008 26
Bng 3.4- C cu tin gi đc bo him phân theo s tin nm 2008 26

Hình 3.1- S đ t chc h thng giám sát an toàn tài chính liên bang Hoa K 14
Hình 3.2- S đ t chc h thng giám sát an toàn tài chính Vit Nam 15
Hình 3.3- T l Qu BHTG mc tiêu mt s quc gia trên th gii 21
Hình 3.4- T l Qu BHTG mc tiêu ti các quc gia và Vit Nam 22
Hình 3.5- T l qu mc tiêu ca FDIC 23
Hình 3.6- T l phí BH ca 35 quc gia trên th gii 24
Hình 4.1 -Mô hình đ xut cho Cách thc t chc mi ca BHTG Vit Nam 33

-1-



TÓM TT
Nhn thc đc tm quan trng ca h thng BHTG trong công tác n đnh an sinh xã
hi cng nh s phát trin bn vng ca th trng tài chính qua bài hc kinh nghim t các
quc gia trên th gii và quan trng là bài hc bn thân t cuc đ v hàng lot qu tín dng
nhân dân trong nhng nm 90, ngày 01/09/1999 Chính ph Vit Nam đư ra quyt đnh thành
lp t chc Bo him tin gi (BHTG) nhm to tâm lý n đnh, xác lp lòng tin cho ngi
gi tin vào h thng ngân hàng (NH), qua đó góp phn ngn nga, hn ch đc s sp đ
mang tính dây chuyn. Tuy nhiên, sau hn 11 nm thành lp, nhng gì mà t chc này th
hin ch là mt hình nh m nht vì thiu v th đc lp, không đc trao đ quyn hn đ
thc thi nhng vai trò tt yu ca mt t chc BHTG khi nm di quyn qun lý ca Ngân
hàng Nhà nc (NHNN). Ngi gi tin không quan tâm h s đc BHTG chi tr bao nhiêu
nu NH h gi tin b đ v vì thc t đư có s bo lãnh ngm ca NHNN, các NH không
quan tâm BHTG s thc hin x lỦ đ v nh th nào khi mt NH xy ra s c mang theo
nguy c lây lan toàn h thng vì đư có NHNN đm bo “không có NH đ v”. iu này s to
nên nguy c gì đi vi th trng tài chính và có cn thit phi tách t chc BHTG Vit Nam
ra khi s qun lý trc tip và sâu rng ca NHNN đ ngn nga nhng nguy c này? Vic tr
li cho câu hi này cng chính là mc đích ca bài nghiên cu.
u tiên, nghiên cu s tin hành đánh giá hiu qu hot đng ca BHTG Vit Nam; tip
theo, nghiên cu s ch ra nguyên nhân ca nhng bt cp mà BHTG Vit Nam gp phi và
nhng nguy c tim n đi vi h thng tài chính- ngân hàng (TCNH); cui cùng, sau khi so
sánh hai cách thc có th la chn giúp ci thin công tác qun lý TCNH, nghiên cu s đa
ra kin ngh cn thit phi tách t chc BHTG Vit Nam ra khi s qun lý trc tip và sâu
rng ca NHNN.
Vic đánh giá hiu qu hot đng ca BHTG Vit Nam s đc tin hành thông qua mt
s ch tiêu, bao gm: Qun tr, Quyn hn, Nng lc tài chính, Phí BHTG, Hn mc chi tr
BHTG và Quy trình x lỦ đ v vi khung phân tích ch yu là các yu t quan trng ca c
ch phòng nga ri ro c bn ca h thng BHTG và“18 nguyên tc ct lõi phát trin h thng
BHTG hiu qu” ca y ban Basel v giám sát ngân hàng (BCBS) và Hip hi bo him tin
-2-



gi quc t (IADI). ánh giá s đa đn kt lun BHTG Vit Nam hin nay vn còn “nh” và
“yu”, cha tng xng vi quy mô ca h thng TCNH.
Tip theo, vi chính nhng bng chng rút ra đc t thc trng hot đng ca BHTG
Vit Nam cùng nhng kinh nghim và nghiên cu quc t, bài nghiên cu ch ra nguyên nhân
chính dn đn nhng bt cp ca BHTG Vit Nam chính là t tình trng kém đc lp, thiu
quyn hn khi nm di s qun lý trc tip và sâu rng ca NHNN. Thc trng này to nên
nhng nguy c tim n đi vi h thng TCNH, đ v là hoàn toàn có th xy ra nu tip tc
duy trì tình trng này.
Cui cùng, nghiên cu tin hành đánh giá và so sánh hai gii pháp cho cách thc qun lý
hin ti, đó là: tip tc đ NHNN “làm ht mi vic” bao gm c vai trò ca BHTG nhng
phi t b t duy “không có NH đ v”, hay trao cho t chc BHTG đy đ quyn hn và tính
đc lp t ch bng cách tách t chc này ra khi s qun lý trc tip ca NHNN. Kt lun
cui cùng là la chn phng án th hai.
Vi thc trng còn yu nhiu mt ca BHTG Vit Nam, vic tách t chc này ra khi s
qun lý trc tip ca NHNN cn đc trin khai theo tin trình vi các yu t tin đ chun b
cho vic phân tách. Các yu t y bao gm: Nâng cao nng lc tài chính, iu chnh c ch
phí BH, Nâng hn mc chi tr BHTG, Xây dng Lut BHTG và Nâng cao trình đ x lỦ đ
v.

-3-


CHNG 1
GII THIU  TÀI NGHIÊN CU
1.1 Bi cnh chính sách
TCNH là lnh vc mà s n đnh và phát trin ph thuc rt nhiu vào yu t k vng ca
ngi tham gia th trng bi đc tính liên kt sâu và đa chiu ca các t chc nhn tin gi.
Do đó, ch mt lay đng trong nim tin cng có th dn đn s sp đ c h thng. Chính vì

vy, t khi tm quan trng ca kênh TCNH đc nhn thc sâu sc trên con đng đt ti
mc tiêu phát trin thnh vng, BHTG dù chính thc hay phi chính thc đư đóng vai trò vô
cùng quan trng góp phn to lp nn tng n đnh cho h thng tài chính quc gia thông qua
sc mnh gi vng nim tin ngi gi tin.
Justin Lin, chuyên gia kinh t trng ca Ngân hàng Th gii (WB), cho rng các quc
gia  giai đon đang phát trin nên coi các NH ni đa quy mô va và nh là tr ct ca h
thng tài chính bi vì các NH này chính là nhng t chc tt nht đ cung cp dch v tài
chính cho các doanh nghip và h gia đình khi mà các doanh nghip này cha đt đc quy
mô và sc mnh đ có th da hoàn toàn vào th trng chng khoán. Vit Nam, vi giai đon
đu ca s phát trin và thâm dng lao đng, doanh nghip va và nh chim t trng trên
90% trong tng s doanh nghip c nc, mc dù th trng chng khoán cng đư có thành
tích phát trin hn 10 nm tuy nhiên h thng NH vn đóng vai trò là kênh h tr vn ch lc
cho nn kinh t. Theo y ban Giám sát tài chính Quc gia, tính đn nm 2009, có ti 80% vn
cho nn kinh t trong tng s 1,7 triu nghìn t đng quy mô tín dng ph thuc vào h thng
NHTM. Ngun tin huy đng t dân c (ngi gi tin cá nhân) đc coi là ngun vn n
đnh và chim t l không nh trong ngun vn ca NH (đn gia nm 2010 t l này là 43%),
đc coi là “đm” cho hot đng ca NH. Vì vy, vic gi vng nim tin ca b phn ngi
gi tin cá nhân là mt nhim v vô cùng quan trng trong duy trì s phát trin bn vng
không ch ca h thng NH mà còn là ca h thng tài chính và nn kinh t quc gia. S sp
đ ca h thng qu tín dng nhân dân (QTDND) nhng nm 1990, bài hc t cuc khng
hong tài chính châu Á và gn đây nht là cuc khng hong tài chính toàn cu 2008 cho thy
bo v ngi gi tin hiu qu hn s góp phn bo đm h thng TCNH phát n đnh và trin
-4-


bn vng. BHTG chính là mt trong nhng công c hu hiu nht hin nay đ các quc gia
đt đc mc tiêu này.
Không nm ngoài xu hng ca th gii, Vit Nam trong tin trình phát trin tài chính
quc gia cng đư thành lp t chc BHTG vi hình thc hot đng theo khuôn mu BHTG
liên bang Hoa K- FDIC, t chc uy tín hàng đu ca lnh vc BHTG vi hàng lot thành tích

trong gim thiu và ngn chn kp thi nhng cuc “đt bin rút tin gi”
1
. Kt qu cho thy
qua 11 nm hot đng BHTG Vit Nam cha bc l mt yu kém nào trong gii hn quyn
hn đc trao ca mình. Tuy nhiên, đây cha phi là tt c ca mt h thng BHTG hiu qu.
Mc dù đc đnh hng là mt t chc BHTG theo mô hình gim thiu ri ro- mt mô hình
mà BHTG đc trao khá nhiu nhim v ngay c trong giai đon tài chính n đnh ln bin
đng, nhng BHTG Vit Nam li cha có nhiu thm chí là không có “đt” đ chng t vai
trò ca mình. iu này đư “to” nên mt BHTG vô cùng m nht trong mt công chúng và
nh bé trong h thng giám sát tài chính quc gia, cho thy mt s lưng phí ngun lc ca
chính ph khi duy trì mt t chc trong b máy giám sát tài chính mà s đóng góp ca nó là
không rõ ràng. T đó đt ra câu hi liu có phi do cách thc t chc “chu s qun lỦ trc
tip ca NHNN” hin nay đư gây ra hn ch ln trong quá trình phát huy vai trò ca BHTG
Vit Nam? Nu tip tc duy trì tình trng này thì nhng nguy c nào mà h thng TCNH Vit
Nam có th phi đi mt?  ngn nga các nguy c này thì có cn thit phi tách t chc
BHTG Vit Nam ra khi s qun lỦ ca NHNN?
1.2 Mc đích nghiên cu
Trc thc t đư nêu  Bi cnh chính sách, vic phân tích thc trng hot đng ca
BHTG Vit Nam, nhng vn đ bt cp ca t chc này cng nh nhng nguy c tim n ca
h thng TCNH t các bt cp này là vô cùng cn thit. Do vy, bng nhng lp lun có c s
bng chng và kinh nghim quc t thuyt phc, bài vit s góp phn làm sáng t vn đ đang
có nhiu tranh cưi: “Tách BHTG Vit Nam ra khi s qun lý ca NHNN có phi là gii pháp
kh thi cho mc tiêu duy trì n đnh h thng TCNH?”


1
Tìmhiurõhnvkháinim, nguyênnhânvàhuquca“tbinrúttingi” Phlc1
-5-



1.3 Phng pháp nghiên cu
Bài vit này s tp trung vào nghiên cu mt cách đnh tính hiu qu trong c cu t
chc ca BHTG Vit Nam da trên các c s lý thuyt v khng hong NH, c ch phòng
nga ri ro c bn ca BHTG, “B 18 nguyên tc phát trin h thng BHTG hiu qu” ca y
ban Basel v giám sát ngân hàng (BCBS) và Hip hi bo him tin gi quc t (IADI). Ngoài
ra phng pháp so sánh cng đc s dng, th hin qua vic s dng mô hình t chc hot
đng ca các quc gia có h thng BHTG hiu qu nh Hoa K và Nht Bn trong vic đánh
giá và hc hi kinh nghim cho BHTG Vit Nam.
Tm quan trng ca mt v th đc lp và quyn hn đc trao cho h thng BHTG đc
tp trung xem xét nhiu trong nghiên cu này. Da trên kinh nghim t chc hot đng ca
Hoa K và Nht Bn, nghiên cu s đánh giá thc trng kh nng đóng góp ca BHTG Vit
Nam hin nay đi vi công tác bo v quyn li công chúng gi tin và duy trì n đnh nn tài
chính quc gia thông qua c cu qun tr và quyn hn đc trao ca t chc này. ng thi
nghiên cu cng đánh giá vic đáp ng các yêu cu c bn trong nng lc hot đng ca t
chc BHTG Vit Nam bng các ch tiêu c bn nh: Nng lc tài chính, Mc phí BHTG, Hn
mc chi tr BHTG và Trình đ x lỦ đ v nh mt lun c cho thy chính bi cách thc
qun tr và trao quyn đư dn đn hàng lot các hn ch khác cho t chc BHTG Vit Nam.
T đó cho thy cn phi tin hành ci cách cách thc t chc và qun lý hin nay mà c th là
tách BHTG Vit Nam ra khi s qun lý ca NHNN đ t chc này có th phát huy tt nht
vai trò ca mình trong s mng bo v quyn li ngi gi tin, đm bo an sinh xã hi và
duy trì s phát trin n đnh bn vng ca h thng tài chính ngân hàng.
1.4 Ngun thông tin và s liu
Nh đư đ cp, mc tiêu ch yu ca nghiên cu này là đánh giá tính hiu qu trong c
cu t chc và hot đng ca t chc BHTG Vit Nam nên vic phân tích s liu th cp là
ch yu. Bài vit s thu thp, tng hp và lý gii các bng chng có sn v hiu qu hot đng
ca t chc BHTG Vit Nam nhm đt đn mc tiêu này. Bài vit tp trung vào nghiên cu t
góc nhìn th ch, phân tích pháp lut và thc t hot đng đ nêu bt lên v th và quyn hn
đc trao ca BHTG Vit Nam; vì vy, các vn bn lut liên quan đn BHTG và kt qu
nghiên cu ca các t chc uy tín hàng đu trên th gii nh Ngân hàng th gii (WB) và Qu
-6-



tin t quc t (IMF) là ngun thông tin quan trng cho các lp lun ca bài vit. Ngoài ra, các
bài vit ca chính các cán b công tác trong t chc BHTG Vit Nam ly t website ca chính
t chc- www.div.gov.vn
cng là mt ngun thông tin xác đáng nht v thc trng hot đng
cho bài vit s dng.
1.5 Kt cu lun vn
Lun vn này gm 4 chng. Chng 1 là Phn gii thiu vi Bi cnh chính sách, Mc
đích nghiên cu, Phng pháp nghiên cu và Ngun thông tin và s liu. Chng 2 là Tng
quan v BHTG. Chng 3 là Phân tích và đánh giá thc trng hot đng ca t chc BHTG
Vit Nam qua 11 nm thành lp. Chng 4 là phn Kin ngh và Kt lun

-7-


CHNG 2
TNG QUAN V BO HIM TIN GI
Nhng khái nim c bn và ct lõi nht ca BHTG s là đnh hng tt cho toàn b lp
lun sau này ca bài vit mang tính thuyt phc hn, tránh nguy c ri vào tình trng ch quan
duy ý chí. Nhng kin thc c bn v BHTG s đc trình bày trong chng này, bao gm:
nh ngha c bn nht v BHTG, Chc nng ca BHTG, Các ri ro c bn ca BHTG và
Các nguyên tc ct lõi đ phát trin mt h thng BHTG hiu qu.
2.1 nh ngha, chc nng và các ri ro c bn ca BHTG
2.1.1 Bo him tin gi là gì?
Theo đnh ngha ca T chc Bo him tin gi Vit Nam (DIV) thì “Bo him tin gi
(BHTG) là cam kt công khai ca t chc BHTG đi vi t chc tham gia BHTG và ngi
gi tin v vic t chc BHTG s tr tin gi đc bo him (BH) cho ngi gi tin khi t
chc tham gia BHTG b chm dt hot đng và mt kh nng thanh toán cho ngi gi tin”.
Trên c s đó có th xem BHTG là mt dch v mang tính xã hi cao, là mt hàng hoá công

thun tuý theo cách phân loi ca các nhà kinh t hc cn c vào tính không loi tr và tính
không tranh giành ca dch v này.
Trong kinh t hin đi, BHTG còn tham gia qun lý ri ro ca các NHTM, các t chc
tín dng khác, và hn na là vai trò quan trng trong giám sát và bo đm an toàn ca h
thng tài chính - tin t quc gia.
2.1.2 Chc nng ca Bo him tin gi
BHTG bo v quyn li cho ngi gi tin mà ch yu là ngi gi tin quy mô nh,
nhng ngi d b tn thng nht và d có nhng phn ng tiêu cc nht trc bt k mt
bin đng nh nào, vì h  mt v th không th tip cn đ thông tin đ đánh giá đúng nht
tình trng ri ro ca t chc tín dng mà h gi tin. Bo v ngi gi tin chính là đm bo
cân bng gia s phát trin và quyn li ca ngi dân, đm bo n đnh an sinh xư hi.
BHTG còn h tr cho vic duy trì nim tin công chúng và s n đnh ca h thng tài
chính quc gia thông qua cam kt đm bo quyn li ngi gi tin t đó gim thiu nguy c
ca nhng cuc đt bin rút tin gi, nguyên nhân ch yu ca s sp đ mt t chc tín dng
thm chí là c h thng NH.
-8-


T chc BHTG vi s liên kt cht ch vi các c quan giám sát và điu tit tài chính
quc gia s cung cp cho Chính ph mt c ch phòng nga ri ro đi vi các hot đng phc
tp ca c h thng TCNH.
2.1.3 Các ri ro c bn ca BHTG
Vi nhng chc nng có tm quan trng ln thì bn thân t chc cng phi đi mt vi
nhng ri ro rt phc tp. i vi lnh vc BHTG thì nhng ri ro này đn c t bn thân ni
ti ca h thng BHTG trong cách thc t chc và qun lý ln t tác nhân bên ngoài là các
khách hàng ca t chc BHTG.
Các ri ro xut phát t ni ti t chc BHTG có th nêu lên bao gm: ri ro không đ
nng lc chi tr BH, ri ro không đ trình đ x lý khi đ v xy ra, ri ro đi lch mc tiêu
chính sách.
Chc nng c bn nht mà mt t chc BHTG đc trao ngay t ngày đu tiên ra đi

chính là chc nng chi tr cho ngi gi tin khi có s c xy ra. Không đ nng lc tài chính
cho công tác đn bù là ri ro mà t chc BHTG rt d gp phi vì s phát trin nhanh chóng
ca th trng tài chính mang theo nhng thay đi liên tc và ngày càng phc tp khin cho
các tiêu chí đánh giá kh nng thit hi vn ch có th c lng tng đi li càng khó xác
đnh đy đ. Hoa K là mt trong nhng quc gia có h thng BHTG đc đánh giá cao nht
v cách thc t chc qun lỦ cng không th tránh khi tình trng kit qu ngun vn ca qu
BH và phi tin hành ci t toàn din do lng tin chi tr khng l gn 80 t USD trong cuc
khng hong tài chính th gii nm 2008 va qua.  phòng nga yu t ri ro này, t chc
BHTG cn phi đm bo mt t l qu mc tiêu đ ln theo chun thông l nh mt tm đm
an toàn cho quá trình hot đng thng xuyên ca th trng tài chính. Mt c ch tính phí và
mc phí BH đúng đn là điu kin quan trng nht đ các yêu cu này đc tha mãn. C th
là áp dng c ch tính phí theo ri ro cho tng t chc tham gia BHTG bng kt qu đánh giá
t vic đáp ng các tiêu chun an toàn đc quy đnh.
Vi c cu phân công nhim v rng hn, phc tp hn theo mô hình hin đi, mt h
thng BHTG s d ri vào ri ro trình đ x lỦ đ v không bt kp yêu cu. Khi th trng tài
chính đư phát trin vt tm quc gia, m rng liên kt ra quc t tt yu đòi hi phi có
nhng phng pháp giám sát và x lý phc tp và hiu qu hn. Nu không có s quan tâm và
-9-


cp nht kp thi các bin pháp tiên tin cùng vi nâng cao trình đ x lý ca h thng BHTG
nói riêng và các c quan khác trong mng an toàn tài chính nói chung thì s lúng túng trong
x lý là tt yu xy ra, dn đn s hn lon ca th trng, khin cho chi phí x lý là vô cùng
ln.  ngn nga ti đa ri ro này, t chc BHTG cn có đ quyn hn và s ch đng đ có
th thit lp mt c ch x lý linh hot trc mi tình hung mi đ công tác x lỦ đc
nhanh chóng và ít tn kém chi phí nht.
Mt ri ro na mà mt h thng BHTG có nguy c gp phi chính là đi lch mc tiêu
chính sách. Chc nng ca mt h thng BHTG theo mô hình hin đi không ch dng li 
nghip v chi tr mà còn phi là mt b phn quan trng trong ca b máy an toàn tài chính
quc gia, tham gia giám sát hot đng ca h thng tài chính. Vi trng trách ln hn thì

quyn hn đc trao cng phi nhiu hn mt cách tng xng, nu không hu qu không ch
đn thun là s lãng phí khi duy trì mt t chc không vai trò mà ln hn còn gây ra mt l
hng ca mng li an toàn tài chính, không to đc nim tin vng chc cho công chúng. 
ngn nga ri ro này, cn phi có nhn thc nghiêm túc và đúng đn v mc tiêu chính sách
đư đc đ ra ngay t ban đu cho h thng BHTG nh mt kim ch nam đ đm bo cho s
phân công nhim v và quyn hn luôn đc tng xng vi nhau.
i vi ri ro t phía khách hàng có th tác đng đn hiu qu ca h thng BHTG thì ri
ro ln nht là ri ro tín dng.
Ri ro tín dng là ri ro không tr đc n ca ngi đi vay đi vi t chc tín dng khi
đn hn phi thanh toán. Bt k mt hp đng cho vay nào cng có ri ro tín dng, đ hn ch
ti đa ri ro này thì t chc tín dng phi tin hành thm đnh k lng kh nng hoàn tr n
vay ca đi tng vay vn thông qua các k thut chuyên môn. Tuy nhiên, dù có thm đnh
cn thn đn đâu thì t chc tín dng cng không th trit tiêu hoàn toàn ri ro này vì ý chí
ca ngi đi vay là không th kim soát. Ngoài ra, đôi khi vì áp lc li nhun mt t chc tín
dng cng s hành đng cho vay các d án ri ro và vì th đy ri ro tín dng tng lên. T
chc BHTG cn phi nm rõ mc đ ri ro tín dng ca tng t chc tham gia BHTG đ có
mt k hoch kim tra giám sát và xác đnh mc phí hp lý mà t chc tham gia phi chu
nhm to ra hàng rào ngn nga ri ro tt nht cng nh gim thiu đc ti đa chi phí x lý
đ v nu tình hung xu nht xy ra. Các công tác chun b cho c ch phòng nga ri ro này
-10-


bao gm: trang b quy trình kim tra, kim toán cht ch, và nht là t chc BHTG phi đc
trao quyn thc s đ có đ sc mnh thc thi công tác kim tra giám sát cng nh x lý các
t chc có vn đ.
Vi các ri ro c bn đư nêu, h thng BHTG cn trang b cho mình mt c ch phòng
nga ri ro đy đ và hiu qu ngay t khi đi vào hot đng đ có th tránh đc nhng lúng
túng trong quá trình thc thi chính sách. C ch phòng nga ri ro này bao gm đáp ng tt
các yêu cu v: nng lc tài chính, c ch tính và thu phí BH hp lý, quyn hn đc trao và
bin pháp x lỦ đ v tiên tin. Trong đó, yêu cu v quyn hn thc thi chính sách là yêu cu

mang tính xuyên sut vì nó giúp to nên sc mnh hoàn thin các yêu cu còn li.
2.3 Các nguyên tc ct lõi cho phát trin h thng BHTG hiu qu
Theo Báo cáo ca Din đàn n đnh tài chính (FSF) v Tng cng kh nng phc hi
ca th trng và các t chc (tháng 4/2008), các s kin xy ra trong thi gian khng hong
tài chính toàn cu va qua đư chng minh tm quan trng ca các c ch bi thng hiu qu
cho ngi gi tin. Báo cáo ca FSF có ghi: “Các chính ph nên thng nht mt b nguyên
tc quc t nhm xây dng h thng BHTG hiu qu”.
Tháng 7 nm 2008, y ban Basel v giám sát ngân hàng (BCBS) và Hip hi bo him
tin gi quc t (IADI) đư xây dng h thng bao gm 18 nguyên tc c bn đc thng nht
trên th gii trên c s Các nguyên tc c bn ca IADI v phát trin h thng bo him tin
gi hiu qu. Tài liu là s tng kt thc tin và lý lun v hot đng BHTG, đc xem là gi
ý tt đ các nhà hoch đnh chính sách tham kho trong quá trình hoàn thin h thng BHTG,
hng ti thc hin tt nht nhim v bo v ngi gi tin và đm bo an toàn hot đng
NH. B tài liu gm 18 nguyên tc c bn đc thit k phù hp vi hoàn cnh khác nhau ca
các nc vi s xem xét k lng nhng đc đim ca t chc mng an toàn tài chính
2
. Các
c quan chc nng ca mi nc có th áp dng các bin pháp b sung cn thit đ phát trin
hot đng BHTG hiu qu trong môi trng pháp lý hin ti ca nc đó.
So sánh 18 nguyên tc ca “B các nguyên tc ct lõi cho phát trin mt h thng BHTG
hiu qu” vi các tiêu chí thit lp c ch phòng nga ri ro c bn ca BHTG, chúng ta s
thy có s tng đng rt cao. Nu trong c ch phòng nga ri ro c bn ca BHTG đ ra

2
Xemnidungchitit “18 nguyêntcctlõipháttrinhthngBHTGhiuqu” Phlc3
-11-


các yêu cu v quyn hn, nng lc tài chính, c ch tính phí BH và bin pháp x lỦ đ v tiên
tin thì tng ng vi đó 18 nguyên tc ca BCBS và IADI cng có nhng nguyên tc v

Qun tr, Quyn hn, Cp vn và Quy trình x lỦ đ v.
Nguyên tc Qun tr đ ra s đc lp tng đi là yêu cu c bn ca mt t chc BHTG.
iu đó có ngha t chc này có th s dng quyn hn và các công c đc giao mà không b
nh hng quá mc t các đn v bên ngoài bao gm các lc lng chính tr, ngành dch v
tài chính hay các thành viên khác trong mng an toàn tài chính.
Nguyên tc Quyn hn cho rng quyn hn ca h thng BHTG cn đc xác đnh rõ
ràng và quy đnh chính thc trong lut. “Mt t chc BHTG cn phi có tt c nhng quyn
hn cn thit đ hoàn thành chc nng, nhim v ca mình”. C th đi vi mt t chc
BHTG theo mô hình gim thiu ri ro, mô hình mà BHTG Vit Nam đang theo đui, thì phi
thc hin nhiu nhim v và có đc nhiu quyn hn hn so vi mô hình chuyên chi tr.
Nhng quyn hn này có th bao gm: kh nng kim soát vic gia nhp hoc chm dt
BHTG, kh nng đánh giá và qun lỦ ri ro ca chính t chc mình và kh nng thc hin
kim tra các NH hoc yêu cu kt qu kim tra.
Nguyên tc Cp vn nhn mnh mt c ch cp vn vng mnh là điu cn thit đ mt
h thng BHTG có đc sc mnh ca nng lc tài chính cho hot đng hiu qu. Phí BH là
ngun cung vn ch yu cho qu BH vì vy t chc BHTG cn có c ch tính phí hp lỦ đi
vi các các NH thành viên. BHTG hin đi vi c ch qun lỦ th trng áp dng c ch phí
BH theo ri ro nhm đt đc mt ngun qu BH hp lỦ cng nh đm bo s công bng gia
các thành viên tham gia.
Nguyên tc Quy trình x lỦ đ v nhn mnh tm quan trng ca mt Quy trình x lỦ đ
v hiu qu trong vic h tr t chc BHTG thc hin các ngha v ca mình đi vi ngi
gi tin kp thi, bao gm vic chi tr nhanh chóng, chính xác và công bng; gim thiu chi
phí x lỦ và tránh nh hng đn th trng; ti đa hóa giá tr thu hi tài sn; và tng cng k
cng th trng.
BHTG Vit Nam cng là mt t chc BH đc sinh ra và hot đng da theo nguyên tc
BH là bù đp ri ro theo c ch ly s đông bù cho s ít, vì vy v c bn các vn đ mà
BHTG Vit Nam đư và s gp phi trong quá trình hot đng ca mình là không quá khác bit
-12-



vi h thng BHTG ca các quc gia trên th gii nói chung. Do đó, vic đt đc các nguyên
tc ct lõi ca BCBS và IADI cng tc là thit lp đc mt c ch phòng nga ri ro hu
hiu s giúp BHTG Vit Nam tr thành mt t chc BHTG đúng chun, đa h thng NH nói
riêng và h thng tài chính quc gia nói chung có th hòa mình vào nn tài chính th gii bng
mt v th vng chc.
Qua các trình bày tng quan v BHTG ca chng này, chúng ta đư có cái nhìn rõ hn
v tm quan trng ca BHTG đi vi duy trì n đnh h thng TCNH và đm bo an sinh xã
hi quc gia.  vai trò này ca t chc BHTG đc hoàn thành tt thì vic đáp ng nhng
nguyên tc ct lõi nhm to nên mt c ch phòng nga ri ro hu hiu ca quá trình t chc
và hot đng phi đc quan tâm đúng mc. Không nm ngoài quy lut tt yu ca th trng
tài chính th gii, BHTG Vit Nam cng đư đang đc đnh hng phát trin theo các nguyên
tc này. Tuy nhiên, kt qu thc hin nh th nào thì cn phi có mt s phân tích và đánh giá
khách quan, c th vì thành qu đt đc s là rt khác nhau gia mt bên là “ng dng linh
hot” và mt bên là “làm theo rp khuôn”. Thông qua vic phân tích thc trng t chc và
hot đng, bài vit s làm rõ nhng cái đc và cha đc ca BHTG Vit Nam đ t đó có
đc l trình ci cách hp lý.


-13-


CHNG 3
THC TRNG HOT NG CA T CHC BO HIM
TIN GI VIT NAM
Ngày 01/09/1999, Chính ph Vit Nam ban hành Ngh đnh s 89/1999/N-CP v
BHTG, cn c theo Ngh đnh này, ngày 09/11/1999 Th tng Chính ph đư kỦ Quyt đnh
s 218/1999/Q-TTg thành lp BHTG Vit Nam (Deposit Insurance of Vietnam -DIV). ây
là mt s kin quan trng vì ln đu tiên hot đng ca h thng NH Vit Nam có mt hình
thc BH công khai cho mc đích bo v quyn và li ích hp pháp ca ngi gi tin, góp
phn duy trì s n đnh ca các t chc tín dng, bo đm s phát trin an toàn, lành mnh

hot đng NH và cng là bc đi thích hp trong tin trình phát trin nn kinh t th trng,
hi nhp vi các nc trong khu vc và th gii. Qua hn 11 nm hot đng, BHTG Vit Nam
đư th hin vai trò ca mình nh th nào trong vic thc hin mc tiêu chính sách, có mt s
khác bit nào gia vic tn ti và không tn ti t chc này hay không. Câu hi s đc làm
sáng t qua nhng phân tích c th v thc trng t chc và hot đng ca t chc này vi
khung phân tích ch yu da trên các yêu cu ca c ch phòng nga ri ro mà mt t chc
cn đt đc cùng các nguyên tc ct lõi phát trin mt h thng BHTG hiu qu ca BCBS
và IADI.
u tiên s là phn đánh giá v cách thc t chc và qun lý t chc BHTG trên c s
nguyên tc Qun tr. ây chính là nguyên tc mang tính quyt đnh cho vic xác lp sc mnh
thc thi chính sách ca mt h thng BHTG.
3.1 Qun tr
Yêu cu ch yu nht mà Nguyên tc Qun tr ca BCBS và IADI đt ra là t chc
BHTG phi đc hot đng đc lp, các quyt đnh hành đng không b chi phi bi các
ngành khác nh chính tr, dch v tài chính và nht là bi các thành viên khác trong mng an
toàn tài chính.  nguyên tc này đc đáp ng mt cách tt nht thì cách thc t chc v trí
cho BHTG trong b máy giám sát an toàn tài chính có tính quyt đnh rt ln. Rõ ràng không
th có đc mt t chc đc lp t ch hoàn toàn khi mà t chc này phi nm di s qun
lý toàn din ca mt c quan khác vì mi quyt đnh hành đng ca t chc s phi chu s
chi phi ca c qun lý trc tip bi s liên đi trách nhim cht ch. Trong khi đó, lnh vc
-14-


BH mà nht là BHTG yêu cu t chc tác nghip phi có s quyt sách nhanh nhy và khách
quan đ tn tht xy ra là thp nht.
Xét trên c cu t chc, BHTG Vit Nam đc thành lp bi Nhà nc
3
vi vai trò là
mt trong 3 c quan chính thc hin giám sát và duy trì s n đnh ca h thng TCNH quc
gia. FDIC cng là mt t chc thuc Nhà nc và là mt trong 4 c quan giám sát hot đng

TCNH ca liên bang. Tuy nhiên nu quan sát s đ t chc mng li giám sát an toàn tài
chính ca hai quc gia bên di ta s thy có mt s khác bit trong v trí ca hai t chc này.
Hình 3.1- S đ t chc h thng giám sát an toàn tài chính liên bang Hoa K

(Ngun: Bo him tin gi liên bang Hoa K FDIC, nm 2007)



3
Khon2 iu 5,Nghđnh89/1999/N-CP: “ThtngChínhphquytđnhthànhlptchcbohimtingivàphê
chuniultchcvàhotđng”
HiđngGiámsátnh ch
tàichínhLiênbang-FFIEC
CcdtrLiên
bang-FED
Cquangiám
sáttint-OCC
CQGStchc
nhntingi
phiNH-BTC
Bohimtin
giLiênbang-
FDIC
8ngânhàng
thngmiliên
banglnnht
HoaK
i/ Ngânhàng
qucgiakhông
philàthành

viêncaFED
ii/ Mtphnt
chcnhntin
gititkimliên
bang
i/ T chcnhn
tingititkim
tiliênbang
ii/ Mtphnt
chcnhntin
gititkimliên
bang
Cácngânhàng
tiubang
-15-


Hình 3.2- S đ t chc h thng giám sát an toàn tài chính Vit Nam










(Ngun: Ngân hàng Nhà nc Vit Nam, nm 2011)
Vi c cu t chc trên, có th thy v trí hot đng ca FDIC là hoàn toàn đc lp vi

nhng c quan còn li ca mng li giám sát, không h chu s chi phi quyn lc ca bt k
c quan nào trong 3 c quan còn li này. Và đ thng nht các tiêu chun, quy trình giám sát,
chia s thông tin và phi hp gii quyt các vn đ phát sinh ca 04 c quan giám sát trên,
“y ban giam sát đnh ch tài chính liên bang” (FFIEC) đư đc thành lp.
Còn BHTG Vit Nam, mc dù cng đc thành lp vi cng v là mt thành viên trong
h thng giám sát tài chính quc gia nhng t chc này còn phi nm di mt tng qun lý
na ca chính mt thành viên trong h thng, đó là NHNN.
“Ngân hàng Nhà Nc Vit Nam thc hin qun lý nhà nc v Bo him tin gi theo
quy đnh ca pháp lut v Bo him tin gi” (Khon 14- iu 4, Lut Ngân hàng Nhà
nc).
“Th tng Chính ph y quyn Thng đc Ngân hàng Nhà Nc giám sát hot đng ca
Hi đng qun tr Bo him tin gi Vit Nam” (Khon 1- iu 27, iu l v t chc và
hot đng ca BHTG Vit Nam).
“ Thng đc Ngân hàng Nhà Nc b nhim, min nhim, khen thng k lut Phó
tng giám đc Bo him tin gi Vit Nam” (Khon 12- iu 11- iu l v t chc và
hot đng ca BHTG Vit Nam).
CHÍNHPH
NgânhàngNhànc
BTàichính
Bohim
tingi
VitNam
Tchc
tíndng
UBCKNN
CcBohim
Chng
khoán
Bohim
yban

Giámsát
Tàichính
qucgia
Thành
lp
Qun
lý
-16-


Trên th gii, h thng BHTG đc cu trúc theo nhiu hình thc khác nhau. T chc
BHTG có th là c quan thuc Chính ph, cng có th là mt t chc do hip hi NH qun lý
hoc là mt đn v thuc NHTW hay c quan giám sát. Theo kho sát nm 2009 ca Trung
tâm thông tin khoa hc thuc Vin nghiên cu lp pháp- y ban thng v Quc hi, trong
79 h thng BHTG thì có 70 t chc là pháp nhân đc lp (trong đó 53 t chc thuc Chính
ph hoc doanh nghip nhà nc nh Hoa K, Canada, Nht Bn, Malaysia, Mexico, ; 17
t chc do hip hi NH thành lp nh Pháp, Argentina, Brazil, ) và ch có 9 t chc là đn
v trc thuc NHTW hoc c quan giám sát khác (Vit Nam, Lào, Sri Lanca, o Síp, ).
Trong các hình thc t chc thì hình thc đt h thng BHTG di s qun lý ca
NHTW hoc c quan giám sát là đn gin và ít tn kém nht so vi các hình thc còn li
nhng li b hn ch rt nhiu v hiu qu hot đng và phi ph thuc hoàn toàn vào ngun
lc ca t chc cp trên. Hn na, vic tp trung quá nhiu chc nng vào mt c quan ch
qun s dn đn tình trng c quan đó không th tách bch các nhim v quan trng khác vi
chc nng BHTG và do đó quyn li ca ngi gi tin s không đc coi trng đúng mc.
Thc t hot đng ca BHTG Vit Nam đư chng minh cho lp lun v s hn ch trong
hiu qu hot đng ca t chc BHTG khi phi nm di s qun lý ca NHTW. ó là s hn
hp trong quyn hn thc thi chính sách, là tình trng b đng trong quyt đnh hành đng. Các
bng chng c th cho vn đ này s đc trình bày rõ hn  phn phân tích “Quyn hn”
ngay sau ni dung “Qun tr” này.
V quyn li ngi gi tin không đc đm bo đúng mc vì tình trng tp trung quá

nhiu chc nng vào mt c quan ch qun thì thc t hin nay vn cha xy ra  Vit Nam.
ó là “nh” c ch qun lỦ “không có NH đ v” ca NHNN, ngi gi tin đc cam kt
đm bo 100% tin gi. Nh vy, vic tn ti ca h thng BHTG chính thc  đây đư là
không cn thit thì vn đ BHTG có đc đc lp có tht s còn quan trng.
Vi giai đon phát trin hin ti ca th trng tài chính Vit Nam, c ch qun lỦ “bao
cp” ca NHNN vn còn có th tm chp nhn vì quy mô h thng NH cha đt đn mc quá
ln vt tm kim soát. Nhng vi tc đ và mc đ m ca nhanh chóng nh hin nay ca
th trng tài chính, thì nguy c “tr tray không kp” hoàn toàn có th xy ra.