B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
C
C
H
H
Â
Â
U
U
M
M
I
I
N
N
H
H
N
N
G
G
A
A
T
T
Á
Á
C
C
N
N
G
G
C
C
A
A
C
C
H
H
Í
Í
N
N
H
H
S
S
Á
Á
C
C
H
H
T
T
I
I
N
N
T
T
N
N
T
T
N
N
G
G
T
T
R
R
N
N
G
G
K
K
I
I
N
N
H
H
T
T
T
T
I
I
V
V
I
I
T
T
N
N
A
A
M
M
LUN VN THC S KINH T
TP.H CHÍ MINH,
THÁNG 12 NM 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
C
C
H
H
Â
Â
U
U
M
M
I
I
N
N
H
H
N
N
G
G
A
A
T
T
Á
Á
C
C
N
N
G
G
C
C
A
A
C
C
H
H
Í
Í
N
N
H
H
S
S
Á
Á
C
C
H
H
T
T
I
I
N
N
T
T
N
N
T
T
N
N
G
G
T
T
R
R
N
N
G
G
K
K
I
I
N
N
H
H
T
T
T
T
I
I
V
V
I
I
T
T
N
N
A
A
M
M
LUN VN THC S KINH T
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mƣ s: 60340201
Ngi hng dn khoa hc: TS. H THY TIÊN
TP.H CHÍ MINH – NM 2012
LI CM N
Trc tiên, tôi xin gi li cm n đn Ban giám hiu, Phòng
qun lý đào to sau đi hc trng i hc Kinh t Thành ph H
Chí Minh.
Tôi cng xin chân thành cm n Khoa Tài chính Doanh
nghip và các thy cô trong trng đã tn tâm ging dy trong sut
thi gian hc tp và nghiên cu.
Qua đây, tôi xin gi li cám n sâu sc đn cô hng dn là
TS. ả Thy Tiên, ngi đã trc tip đnh hng, hng dn và
chnh sa tn tình cho tôi trong sut quá trình thc hin lun vn.
Tip theo, tôi xin cm n các anh ch và các bn trong lp
TCDN-K18-êm 1 đã ht lòng h tr, trao đi, góp ý cho lun vn.
c bit, tôi gi li cám n sâu sc đn và có ý ngha ti
ngi bn đi ca mình. Ngi đã đng hành cùng tôi trong sut quá
trình hoàn thành khóa lun này.
TP.H Chí Minh, tháng 12 nm 2012
Hc viên
Châu Minh Nga
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan đơy lƠ công trình nghiên cu ca tôi vi s
giúp đ ca Cô hng dn vƠ nhng ngi mƠ tôi đƣ cm n. S liu
thng kê đc ly t ngun đáng tin cy, ni dung vƠ kt qu nghiên
cu ca lun vn nƠy cha tng đc công b trong bt c công trình
nƠo cho ti thi đim hin nay.
Tp.HCM, ngƠy 28 tháng 12 nm 2012
Hc viên
Châu Minh Nga
Danh mc ch vit tt:
Ch vit tt
Tên đy đ ting Vit
Tên đy đ ting Anh
ADF
Kim đnh Dickey-Fuller m
rng
Augmented Dickey-Fuller Test
AIC
Tiêu chun thông tin Akaike
Akaike Information Criterion
CPI
Ch s giá tiêu dùng
Consumer Price Index
CREDIT
Tín dng trong nc
Domestic Credit
DLog
Ký hiu dng sai phơn bc 1
ca các bin dng logarit
difference of the logarithm
EXRATE
T giá hi đoái danh ngha
exchange rate
FED
Cc d tr liên bang M
Federal Reserve System
GDP
Tng sn phm quc ni
Gross domestic product
HQ
Tiêu chun HQ
Hannan-Quinn Criterion
IMF
Qu tin t quc t
International Monetary Fund
LENDRATE
Lƣi sut cho vay
lending rate
LR
Tiêu chun LR
LR Criterion
OLS
Phng pháp phng sai nh
nht
Ordinary Least Squares
PP
Kim đnh Phillips-Perron
Phillips-Perron Test
SC
Tiêu chun Schwarz
Schwarz Criterion
USD
ô la M
US Dollar
VAR
Mô hình véc t t hi quy
Vector Augtogressive Model
VND
Vit Nam ng
Vietnam Dong
WTO
T chc Thng mi Th
gii
World Trade Organization
Danh mc bng:
Bng 3.1: Tóm tt d liu
Bng 4.1: Kim đnh đng liên kt gia bin GDP vƠ CPI
Bng 4.2: Kim đnh đng liên kt gia bin GDP vƠ M2
Bng 4.3: Kim đnh đng liên kt gia bin GDP vƠ Credit
Bng 4.4: Kim đnh đng liên kt gia bin GDP vƠ Lendrate
Bng 4.5: Kim đnh đng liên kt gia bin GDP vƠ Exrate
Bng 4.6: Kt qu la chn đ tr ti u cho mô hình c bn
Bng 4.7: Kt qu la chn đ tr ti u cho mô hình vi lƣi sut cho vay
Bng 4.8: Kt qu la chn đ tr ti u cho mô hình vi tín dng trong nc
Bng 4.9: Kt qu la chn đ tr ti u cho mô hình vi t giá hi đoái
Danh mc hình v:
Hình 2.1: Chính sách tht cht tin t
Hình 4.1: Phn ng ca GDP thc đi vi cung tin M2
Hình 4.2: Phn ng ca CPI đi vi cung tin M2
Hình 4.3: Kt qu phơn tích phng sai bin GDP thc
Hình 4.4: Phn ng ca GDP thc đi vi lƣi sut
Hình 4.5: Phn ng ca CPI đi vi lƣi sut
Hình 4.6: Kt qu phơn tích phng sai bin GDP thc
Hình 4.7: Phn ng ca GDP thc đi vi tín dng trong nc
Hình 4.8: Phn ng ca CPI đi vi tín dng trong nc
Hình 4.9: Kt qu phơn tích phng sai bin GDP thc
Hình 4.10: Phn ng ca GDP thc đi vi t giá hi đoái
Hình 4.11: Phn ng ca CPI đi vi t giá hi đoái
Hình 4.12: Kt qu phơn tích phng sai bin GDP thc
MC LC
TịM TT 1
1. GII THIU 2
1.1 Mc tiêu & câu hi nghiên cu 3
1.2 Ni dung nghiên cu 3
2. TịM TT CÁC KT QU NGHIểN CU TRC ỂY 3
2.1 Các nghiên cu nc ngoƠi 3
2.2 Nghiên cu Vit Nam 6
3. D LIU, PHNG PHÁP NGHIểN CU 7
3.1 Mô hình vƠ d liu nghiên cu 7
3.1.1 Mô hình nghiên cu 7
3.1.2 La chn các bin nghiên cu 9
3.1.3 C s d liu 10
3.2 Phng pháp nghiên cu 11
3.2.1 Kim đnh tính dng ca chui d liu 11
3.2.2 Kim đnh đng liên kt 11
3.2.3 HƠm phn ng xung 12
3.2.4 Phơn tích phng sai 12
4. KT QU NGHIểN CU 13
4.1 Kt qu kim đnh tính dng 13
4.2 Kt qu kim đnh đng liên kt 14
4.2.1 Kim đnh đng liên kt gia hai bin GDP vƠ CPI 14
4.2.2 Kim đnh đng liên kt gia hai bin GDP vƠ M2 15
4.2.3 Kim đnh đng liên kt gia hai bin GDP vƠ Credit 15
4.2.4 Kim đnh đng liên kt gia hai bin GDP vƠ Lendrate 16
4.2.5 Kim đnh đng liên kt gia hai bin GDP vƠ Exrate 17
4.3 Phơn tích hƠm phn ng đy vƠ phơn tích phng sai 17
4.3.1 Mô hình c bn 17
4.3.2 Mô hình vi lƣi sut cho vay 20
4.3.3 Mô hình vi tín dng trong nc 22
4.3.4 Mô hình vi t giá hi đoái 25
5. KT LUN 27
5.1 Tng kt kt qu nghiên cu 27
5.2 óng góp ca nghiên cu 29
5.3 Hn ch ca nghiên cu 30
Tài liu tham kho 31
PH LC 34
1
TịM TT
Mi quan h gia các công c chính sách tin t vƠ kt qu ca nn
kinh t nh tng trng sn lng, lm phát, luôn đc các nhƠ nghiên cu
kinh t quan tơm, đa ra nhiu lý thuyt vƠ nghiên cu thc tin. Cng cùng
mc đích tìm hiu rõ hn mi quan h gia gia sn lng, lm phát vƠ các
công c chính sách tin t, lun vn tin hƠnh nghiên cu đnh lng mi
quan h gia các bin s kinh t nƠy. Trong bài, phng pháp véc t t hi
quy VAR đc s dng đ kim nghim vƠ đa ra các kt lun. Lun vn đa
đn kt lun rng tín dng lƠ mt công c có nh hng ln nht lên sn
lng vƠ lm phát. Lãi sut đc xem nh lƠ mt công c ht sc quan trng
ca c ch truyn dn tin t các nc khác nhng li thiu bng chng có
trng lng đ kt lun v tác đng ca lƣi sut lên sn lng ti Vit Nam.
Cui cùng, tác đng ca t giá lên sn lng vƠ lm phát còn khá khiêm tn.
T giá đƣ đc ngơn hƠng nhƠ nc s dng nh lƠ mt công c tin t đ
kích thích tng trng kinh t nhng nó không đt hiu qu vì biên đ giao
dch t giá hp đc áp dng Vit Nam trong mt thi gian dƠi vƠ nó dn
đn s cng nhc trong vic thay đi t giá.
2
1. GII THIU
Vit Nam bt đu thc hin các cuc ci cách khu vc kinh t và tài
chính t nm 1986. T đó đn nay, Vit Nam đƣ đt đc nhiu thành tu to
ln, đa đt nc đƣ ra khi tình trng kém phát trin, bc vào nhóm nc
đang phát trin có thu nhp trung bình. Vit Nam đang ngƠy cƠng phát trin
nhanh chóng và mc tiêu chính đc vit trong K hoch phát trin kinh t -
xã hi 2011-2015 là tr thành mt nc công nghip vi tc đ tng trng
sn lng cao và t l lm phát hp lý. Ngay c trong D tho Chin lc
phát trin kinh t - xã hi 2011-2020, mt trong nhng mc tiêu chính cng lƠ
xây dng nc ta tr thƠnh nc công nghip, phát trin nhanh, bn vng.
đt đc các mc tiêu đó, vic hiu rõ vƠ đánh giá chính sách tài khóa,
chính sách tin t cng nh tác đng ca chúng đn s n đnh kinh t v mô
ngƠy cƠng mang ý ngha quan trng, nht lƠ đi vi các c quan qun lý, điu
hành.
Hn na, Vit Nam ngƠy cƠng đy mnh hi nhp kinh t th gii, đa
dng hóa - đa phng hoá quan h đi ngoi. Nm 1995, Vit Nam chính
thc tr thƠnh thƠnh viên ca ASEAN (Hip hi các nc ông Nam Á).
Tip đó, nm 1998, Vit Nam gia nhp Din đƠn hp tác kinh t Chơu Á -
Thái Bình Dng (APEC). Nm 2006, Vit Nam chính thc đc kt np vƠo
T chc Thng mi th gii (WTO)…
Do đó, khi Vit Nam cƠng m ca vƠ phát trin, thì nn kinh t li cƠng
d b tác đng bi bi cnh quc t. Vit Nam đƣ không b nh hng nhiu
bi cuc khng hong chơu Á nm 1997 nh đang b nh hng bi cuc
khng hong tƠi chính toƠn cu nm 2008. Vì vy, vic xây dng mt h
thng các công c chính sách hiu qu đ điu tit nn kinh t, đc bit là
trong thi k suy thoái, luôn thit yu.
3
Bên cnh đó, lý thuyt cng cho thy rng nhng cú sc trong chính
sách tin t có th có nh hng đn tng trng sn lng và lm phát thông
qua các công c khác nhau, tuy nhiên, tác đng chi tit ca nhng công c
này trong nn kinh t Vit Nam thi gian qua cha đc nghiên cu đnh
lng nhiu, nht là sau cuc khng hong kinh t nm 2008. Vì vy, mt
nghiên cu thc nghim v mi quan h gia công c chính sách tin t và
các bin s kinh t v mô lƠ kp thi và cn thit.
1.1 Mc tiêu & câu hi nghiên cu
Mc tiêu chính ca lun vn lƠ lƠm rõ tác đng ca chính sách tin t
lên sn lng và lm phát. Vì vy, lun vn hng ti tr li câu hi nghiên
cu sau:
- GDP thc và t l lm phát ti Vit Nam có b tác đng bi các công c
ca chính sách tin t hay không?
- Nu có, GDP thc và t l lm phát thay đi theo hng nào?
1.2 Ni dung nghiên cu
- Phn 1: gii thiu đ tƠi, đa ra mc tiêu nghiên cu.
- Phn 2: tóm tt các kt qu nghiên cu trc đơy.
- Phn 3: mô t d liu vƠ phng pháp đc s dng trong mô hình hi
quy ca lun vn.
- Phn 4: kt qu nghiên cu.
- Phn 5: tóm tt lun vn, các đóng góp cng nh hn ch ca lun vn,
gi ý cho nhng nghiên cu khác.
2. TịM TT CÁC KT QU NGHIÊN CU TRC ÂY
2.1 Các nghiên cu nc ngoƠi
Có nhiu nghiên cu v mi quan h gia công c chính sách tin t vƠ
các ch s kinh t v mô. Nhiu nghiên cu đƣ tp trung vƠo c ch truyn dn
4
tin t trong các giai đon khác nhau nh các nghiên cu ca Bernanke vƠ
Blinder (1992) vƠ Bernanke vƠ Gertler (1995) v Hoa K. Bernanke vƠ
Blinder (1992) kt lun rng lƣi sut cp vn liên bang (lƣi sut c bn) - vn
là công c chính sách ch yu đc thc hin bi Cc d tr liên bang FED ậ
lƠ mt ch báo tt cho chính sách tin t. Romer vƠ Romer (1994) đƣ đa ra
đc phn ng trái chiu đáng k ca GDP thc trc nhng thay đi trong
lƣi sut cp vn liên bang M sau chin tranh. Ngc li, các nghiên cu
ca Boivin vƠ Giannoni (2002) ch ra sn lng thc t đang gim phn ng
trc kênh lƣi sut k t nhng nm 1980. Nghiên cu thc nghim v công
thc "Tobin’s q" không đem li nhiu thƠnh công. Vì nhn xét nƠy, nhiu nhƠ
nghiên cu khác, ví d Bernanke vƠ Gertler (1995), đa ra rng c ch khác
ch không phi lƠ lƣi sut cng có th lƠ s truyn dn ca chính sách tin t
vƠ h xem kênh tín dng lƠ mt c ch truyn dn tin t quan trng.
Nghiên cu v chính sách tin t vƠ tng trng kinh t cng áp dng
cho nhiu quc gia khác nhau nh Morsink vƠ Bayoumi (2001) đƣ xơy dng
mt mô hình VAR cho Nht Bn; Disyatat vƠ Vongsinsirikul (2003) xem xét
trng hp ca Thái Lan; còn Chow (2004) kho sát các d liu ca
Singapore.
u tiên, Morsink và Bayoumi (2001) s dng mô hình VAR vi d
liu quý đc điu chnh theo mùa t quý 1 nm 1980 đn quý 3 nm 1998,
bng cách s dng hai đ tr đ phơn tích các tác đng ca các cú sc chính
sách tin t đi vi nn kinh t Nht Bn. Trong mô hình c bn, Morsink và
Bayoumi s dng các bin lƠ: hot đng kinh t, giá c, lƣi sut, và tin rng.
H nhn ra rng c lƣi sut vƠ tin rng nh hng đáng k đn sn lng.
Sau khi kim tra mô hình c bn, h m rng mô hình VAR đ tính đn các
kênh khác nhau ca c ch truyn ti chính sách tin t và kt lun rng c
chính sách tin t và bng cơn đi ca các ngơn hƠng là nhng ngun quan
5
trng ca các cú sc đn sn lng, các ngân hàng đóng mt vai trò quan
trng trong vic truyn ti nhng cú sc tin t đi vi hot đng kinh t, và
đu t kinh doanh thì đc bit nhy cm vi nhng cú sc tin t.
Disyatat và Vongsinsirikul (2003) cng s dng mô hình VAR v d
liu quý đc điu chnh theo mùa t quý 1 nm 1993 đn quý 4 nm 2001
vi hai đ tr đ phơn tích c ch truyn ti chính sách tin t Thái Lan. Mô
hình c bn ca h bao gm sn lng thc, mc giá, và lƣi sut mua li 14
ngày, mà h gi đnh là thc đo chính sách tin t. Disyatat và
Vongsinsirikul nhn ra rng chính sách tht cht tin t dn đn s st gim
v sn lng, chm đáy sau khong 4-5 quý và mt đi sau khong 11 quý.
Mc giá gp ban đu phn ng rt ít, nhng cui cùng bt đu gim sau
khong mt nm. u t dng nh lƠ thƠnh phn nhy cm nht ca GDP
trc các cú sc chính sách tin t.
Cui cùng, Singapore, Chow (2004) s dng t giá hi đoái thc có
hiu lc nh mt thc đo chính sách tin t và thy rng sn lng phn ng
ngay lp tc vƠ đáng k vi mt cú sc chính sách tin t tht cht. Nghiên c
cng cho thy rng kênh t giá hi đoái hiu qu hn kênh lƣi sut trong vic
truyn ti chính sách tin t đi vi nn kinh t.
Gul, et al. (2012) xem xét các quyt đnh ca Ngơn hƠng trung ng
nh hng nh th nƠo đn các bin v mô nh GDP, cung tin, lƣi sut, t giá
vƠ lm phát ti Pakistan. Nói cách khác, mc đích ca nghiên cu lƠ xác đnh
s ph thuc ln nhau gia chính sách tin t vƠ tng trng kinh t. Gul vƠ
các cng s đƣ ly d liu ca các bin nghiên cu t nm 1995 đn nm
2010, bao gm 187 quan sát vƠ s dng phng pháp phng sai nh nht
OLS đ kim đnh. T d toán, Gul vƠ các cng s thy rng lƣi sut có tác
đng nghch vƠ đáng k lên sn lng. Mt cú sc lƣi sut dng (chính sách
tin t tht cht) s dn đn giá tng liên tc. Nói chung mt chính sách tin t
6
tht cht thng đc k vng đ gim giá, ch không phi tng giá. Nh
vy, quan đim ca chính sách tin t tht cht thông qua tng lƣi sut ch đáp
ng đc mc đích nh trong điu kin hin nay ti Pakistan. Trên thc t,
vic tng lƣi sut ch cƠng gơy sc ép lên khu vc t nhơn vƠ ngn cn đu t
t nhơn vn đang phi đi mt vi tình trng vô cùng khó khn. Vic tht cht
tin t thông qua tng lƣi sut có tác đng tiêu cc rõ rt lên sn lng. Cung
tin li có tác đng thun chiu mnh m lên sn lng. T giá hi đoái cng
có tác đng nghch đi vi sn lng.
2.2 Nghiên cu Vit Nam
Bài nghiên cu ắVAR Analysis of the Monetary Transmission
Mechanism in Vietnam” ca Lê vƠ Pfau (2008) phơn tích c ch truyn dn
tin t ti Vit Nam bng ng dng mô hình vector t hi quy (VAR) vƠ tp
trung vƠo các mi quan h gia tin, sn lng thc t, mc giá, lƣi sut thc
t, t giá hi đoái thc vƠ tín dng. D liu cho nghiên cu đc ly theo quý
t Quý 2/1996 đn Quý 4/2005. Mô hình VAR c bn gm các bin ni sinh:
sn lng, ch s giá tiêu dùng CPI, M2. Trt t ca các bin da trên gi
đnh rng mt cú sc đi vi cung tin s đc truyn ti mc giá vƠ sn
lng. Sau đó, mô hình s đc m rng hn khi ln lt thêm các bin lƣi
sut, hay t giá hi đoái, hay tín dng vƠo mô hình. Lê vƠ Pfau đƣ tìm thy
bng chng chng minh rng chính sách tin t có th nh hng đn sn
lng thc t. Nhng mt khác, s kt ni gia tin vƠ lm phát li kém rõ
rƠng hn trong trng hp ca Vit Nam. ng thi, nghiên cu cng nhn
thy kênh lƣi sut ch đóng vai trò nh trong vic truyn ti chính sách tin t
ti Vit Nam. Thay vƠo đó, các kênh t giá hi đoái vƠ tín dng li có vai trò
ln hn. Nghiên cu ca Lê Anh Tú Packard (2007) cng kt lun kênh t giá
hi đoái lƠ nhơn t quan trng gii thích s bin đng ca sn lng.
7
Ngoài ra, Nguyn Phi Lơn (2010) đƣ nghiên cu c ch truyn dn tin
t di góc đ phơn tích đnh lng bng cách áp dng mô hình SVAR vƠo
Vit Nam. Ông s dng phng pháp mô hình cu trúc t hi quy vector
SVAR đ mô hình hóa khuôn kh chính sách tin t ca mt nn kinh t th
trng vi đ m ln nh Vit Nam trong giai đon khng hong tƠi chính
khu vc 1997. Nghiên cu cng đa ra kt lun cung tin M2 có xu hng tác
đng tích cc ti tng trng kinh t. Kt qu phơn tích cng cho thy s bin
đng ca t giá ph thuc rt ln vƠo công tác điu hƠnh chính sách tin t
thông qua các công c lƣi sut vƠ lng tin cung ng ra lu thông. Trc các
cú shock v tng trng kinh t, c th lƠ nn kinh t đang trng thái tng
trng nóng, ch s CPI có xu hng tng nhanh vƠ liên tc. Tuy nhiên, ch s
CPI tng đi nhy cm vƠ gim mnh trc đng thái tht cht chính sách
tin t.
3. D LIU, PHNG PHÁP NGHIÊN CU
3.1 Mô hình vƠ d liu nghiên cu
3.1.1 Mô hình nghiên cu
Da theo bƠi nghiên cu ca Lê vƠ Pfau (2008), lun vn áp dng
phng pháp t hi quy Vector (VAR) đ phơn tích tác đng ca cú sc chính
sách tin t đi vi kinh t v mô. Phng pháp nƠy đc s dng đ thc
hin quá trình phơn tích vai trò ca các công c chính sách tin t khác nhau
nh lƣi sut, tín dng trong nc, t l d tr vƠ t giá hi đoái đi vi sn
lng vƠ lm phát. ng dng to ln ca VAR lƠ tác đng ca mi chính sách
có th đc lƠm rõ mƠ không cn đn mt mô hình cu trúc toƠn th ca nn
kinh t. Theo Sims (1980), VAR đc xem xét nh lƠ mt công c giá tr đ
kho sát hiu ng đng ca mt cú sc đi vi bin nƠy lên bin khác. ơy
cng lƠ mt phng pháp thích hp đ kim tra mt quá trình vi nhiu chui
8
thi gian khi VAR cung cp các tiêu chí khác nhau đ đa ra đ dƠi ti u cho
các bin. Hn na, nó bao gm h thng phng trình mƠ cho phép các bin
có mi quan h vi nhau, vƠ lƠ mt h đng thi trong đó tt c các bin đc
coi lƠ bin ni sinh.
Mô hình VAR c bn:
u tiên, mô hình VAR rút gn đn gin s đc c lng bao gm 3
bin GDP thc, CPI vƠ M2:
GDP =
0
+
1i
GDP
t-i
+
2i
CPI
t-i
+
3i
M2
t-i
+ u
i
CPI =
0
+
1i
GDP
t-i
+
2i
CPI
t-i
+
3i
M2
t-i
+ u
i
M2 =
0
+
1i
GDP
t-i
+
2i
CPI
t-i
+
3i
M2
t-i
+ u
i
Cung tin M2 đc s dng nh lƠ mt thc đo ca cú sc chính sách
tin t bi vì Ngơn hƠng NhƠ nc Vit Nam quan tơm đn t l tng trng
ca M2 nh lƠ mt mc tiêu điu hƠnh đ tính toán vƠ thc hin chính sách
tin t.
Mô hình VAR m rng:
Tip theo, các bin khác đc thêm ln lt vƠo mô hình c bn, nh
lƣi sut cho vay, tín dng vƠ t giá hi đoái. Vic phơn chia thƠnh nhiu mô
hình riêng l nhm mc đích kim tra tác đng đc lp ca các bin đi vi
sn lng vƠ lm phát ca nn kinh t. ng thi vic m rng mô hình nhm
xem xét khi thêm bin vƠo mô hình thì t l đóng góp ca M2 trong s thay
đi ca sn lng vƠ lm phát bin đng nh th nƠo so vi bin mi đc
thêm vào.
- Mô hình vi lƣi sut cho vay: gm 4 bin: GDP thc, CPI, M2 vƠ
Lendrate.
- Mô hình vi tín dng trong nc: gm 4 bin: GDP thc, CPI, M2 vƠ
Credit.
- Mô hình vi t giá hi đoái: gm 4 bin: GDP thc, CPI, M2 vƠ Exrate.
9
3.1.2 La chn các bin nghiên cu
Trong lun vn, các ch s GDP vƠ CPI đc la chn đ ln lt đi
din cho tng trng kinh t vƠ lm phát trong nc. Cung tin M2, tín dng,
lƣi sut vƠ t giá hi đoái lƠ các bin ch tiêu tin t vì hin nay ti Vit Nam
chính sách tin t ch yu nh hng đn nn kinh t thông qua ba kênh
chính: kênh tín dng, kênh lƣi sut vƠ kênh t giá hi đoái.
Nh vy, mô hình bao gm 6 bin sau:
- GDP: Tng sn phm quc ni thc (GDP thc t, theo giá so sánh
nm 1994. n v: t đng). GDP đc s dng nh lƠ đi din cho
đu ra ca nn kinh t. Lý do ti sao sn lng thc t đc s dng
thay vì sn lng danh ngha lƠ vì sn lng danh ngha không đc
điu chnh bi mc giá bin đng đáng k theo thi gian vƠ do đó, nó
không phn ánh đc s bin đng tht ca sn lng. Sau khi điu
chnh theo mc giá (CPI), GDP thc t đa ra đc hình nh tt hn v
s thay đi sn lng.
- CPI: Ch s giá tiêu dùng (CPI, 2005 = 100). Ch s giá tiêu dùng CPI
đc s dng nh lƠ đi din cho lm phát. Có mt s bin pháp ca đo
lng lm phát nh gim phát GDP, ch s giá tiêu dùng (CPI) nhng
Ngơn hƠng NhƠ nc s dng ch s giá tiêu dùng nh lƠ mt thc đo
lm phát chính.
- M2: Cung tin M2 (n v: t đng). Theo đnh ngha ca IMF, cung
tin M2 lƠ tng ca tin thc vƠ các tƠi sn d dƠng chuyn thƠnh tin
mt.
- LENDRATE: Lƣi sut cho vay t Ngơn hƠng NhƠ nc (n v:
%/year). Ngơn hƠng NhƠ nc kim soát hai công c cho vay: lƣi sut
chit khu vƠ lƣi sut tái cp vn. Theo chính sách chit khu, lƣi sut
tái cp vn có th đc xem nh lƠ trn vƠ lƣi sut chit khu lƠ sƠn vƠ
10
chúng cùng to ra mt gii hn cho vay. Vì vy, lƣi sut cho vay đc
s dng trong mô hình hi quy nƠy lƠ đi din ca kênh lƣi sut nh
mt công c ca chính sách tin t. Ngoài ra, còn có lãi sut c bn -
đc thit lp bi Ngơn hƠng NhƠ nc Vit Nam vƠ nó đôi khi đc
xem nh mt công c chính sách tin t ti Vit Nam, tuy nhiên, lƣi
sut c bn him khi thay đi theo thi gian vƠ không phn ánh đc
cung vƠ cu trong th trng tin t. Lƣi sut c bn ch đc xem nh
lƠ mc lƣi sut tham kho cho các ngơn hƠng thng mi đ lp lƣi sut
tin gi vƠ lƣi sut cho vay, do đó, nó không my quan trng khi thc
hin mô hình v Chính sách tin t ca Vit Nam.
- CREDIT: Tín dng trong nc (n v: t đng). ơy lƠ mt trong
nhng kênh mƠ qua đó, chính sách tin t có th nh hng đn s thay
đi trong sn lng. ơy lƠ mt mc tiêu quan trng hƠng nm ca
Ngơn hƠng NhƠ nc theo quy đnh ca Chính ph.
- EXRATE: T giá hi đoái danh ngha VND / USD. Trong lun vn
nƠy, t giá hi đoái danh ngha gia VND vƠ USD đc s dng nh
mt thc đo đo lng ca chính sách tin t thông qua kênh t giá hi
đoái.
3.1.3 C s d liu
D liu trong lun vn lƠ d liu hƠng quý đc ly t Cc Thng kê
TƠi chính Quc t (International Financial Statistics - IFS) ca Qu Tin t
Quc t ( International Monetary Fund - IMF), tr bin GDP thc đc ly t
Tng cc Thng kê Vit Nam (GOS). D liu đc điu chnh yu t mùa v
theo phng pháp Census X12, t Quý 1 nm 1999 đn Quý 4 nm 2011,
tng cng có 54 quan sát. Vic điu chnh d liu theo mùa nhm mc đính
giúp ta có cái nhìn xuyên sut hn v xu hng ca chui d liu khi phơn
11
tích mt chui s liu bao gm thƠnh t mùa v, vì vn hóa truyn thng mi
nc khác nhau, các s kin trong nm, yu t v thi tit cng khác nhau
nên các hot đng v kinh t s b tác đng mnh vƠo mt vƠi thi đim trong
nm (Nguyn Trng HoƠi vƠ cng s, 2009).
3.2 Phng pháp nghiên cu
3.2.1 Kim đnh tính dng ca chui d liu
Phillips vƠ Perron (1988) đ xut mt phng pháp trong vic kim
soát s tng quan theo th t khi kim đnh cho 1 nghim đn v. Kim đnh
Phillips-Perron (PP) đc s dng trong phơn tích chui thi gian đ kim tra
gi thuyt H
0
(Null hypothesis) rng mt chui thi gian đc tích hp ti
toán t bc 1. Kim đnh đc xơy dng da trên kim đnh Dickey-Fuller
vi gi thuyt H
0
: = 0 trong mô hình: . Trong đó lƠ sai
phơn bc 1. Tng t nh kim đnh Augmented Dickey-Fuller (ADF), kim
đnh Phillips-Perron gii quyt vn đ rng quá trình phát sinh d liu cho
có th có mt bc cao hn ca t tng quan hn lƠ đc tha nhn trong
phng trình kim tra - làm cho ni sinh vƠ vì th bác b kim đnh
Dickey-Fuller t-test. Trong khi, kim đnh ADF gii quyt vn đ nƠy bng
cách gii thiu đ tr ca nh lƠ các bin hi quy đc lp trong phng
trình kim tra, thì kim đnh Phillips-Perron thc hin s điu chnh không
tham s đi vi giá tr thng kê t-test.
Gi thuyt H
0
: tn ti mt nghim đn v s b bác b nu giá tr tuyt
đi kim đnh PP ln hn giá tr ti hn ca nó, trong trng hp đó ta s kt
lun chui thi gian lƠ chui dng.
3.2.2 Kim đnh đng liên kt
Khi hi quy các chui thi gian không dng thng dn đn kt qu
hi quy gi mo. Tuy nhiên Engle vƠ Granger (1987) cho rng nu kt hp
12
các chui thi gian không dng có th lƠ mt chui dng vƠ các chui thi
gian không dng đó đc cho lƠ đng liên kt. Kt hp tuyn tính dng đc
gi lƠ phng trình đng liên kt vƠ có th đc gii thích nh mi quan h
cơn bng dƠi hn gia các bin trong mô hình. Kim đnh đng liên kt trên
c s phng pháp lun VAR ca Johansen (1991, 1995a) vi gi thit H
0
ắNone” ngha lƠ không có đng liên kt vƠ H
0
ắAt most” ngha lƠ có mi quan
h đng liên kt.
3.2.3 ảàm phn ng xung (Impulse response function)
Mt cú sc đn bin th i không ch trc tip nh hng đn bin th i,
mƠ còn đc truyn đn tt c các bin ni sinh khác thông qua mô hình đng
lc (đ tr) ca VAR. HƠm phn ng xung theo dõi tác đng ca mt cú sc
trong quá kh đi vi mt trong nhiu s thay đi lên các giá tr hin ti vƠ
tng lai ca các bin ni sinh. Nói cách khác, hƠm phn ng xung s cho
bit các bin còn li trong mô hình phn ng nh th nƠo khi xy ra cú sc
đi vi mt bin trong mô hình.
3.2.4 Phân tích phng sai (Variance decompotition)
Trong khi các hƠm đáp ng xung theo dõi các tác đng ca mt cú sc
đi vi mt bin ni sinh lên các bin khác trong VAR, phơn tích phng sai
li tách s thay đi trong mt bin ni sinh thƠnh các cú sc thƠnh phn. Vì
vy, phơn tích phng sai cung cp thông tin v tm quan trng ca mi thay
đi ngu nhiên nh hng đn các bin trong VAR.
13
4. KT QU NGHIÊN CU
Các phng pháp phơn tích chui thi gian trong lun vn, gm kim
nghin nghim đn v đ xác đnh tính dng ca chui d liu nghiên cu;
phơn tích đng liên kt đ xác đnh có tn ti mi quan h gia các bin trong
dài hn hay không; hƠm phn ng xung và phơn tích phng sai đ gii thích
tác đng ca các bin công c chính sách tin t ti tng trng kinh t. Tt
c các k thut nghiên cu nƠy đc thc hin thông qua phn mm Eviews
6.0 và Excel.
Sau đơy lƠ các kt qu kim nghim:
4.1 Kt qu kim đnh tính dng
Tt c các bin đc s dng theo log tr bin Lendrate. Vic kim
đnh nghim đn v (hay kim đnh tính dng) ca các bin đc thc hin
theo phng pháp Phillips-Perron (1988). Theo kt qu kim đnh, tt c các
bin không dng ti chui gc mƠ dng ti sai phơn bc 1.
KIM NH PP
Ti mc
1% level
5% level
10% level
Kt qu
LogGDP
-1.48848
-3.56002
-2.91765
-2.59669
Không dng
LogCPI
-2.20426
-4.14086
-3.49696
-3.17758
Không dng
LogM2
-2.46521
-4.14086
-3.49696
-3.17758
Không dng
LogCREDIT
-1.42136
-3.56002
-2.91765
-2.59669
Không dng
LENDRATE
-2.07668
-3.56002
-2.91765
-2.59669
Không dng
LogEXRATE
-0.7403
-4.14086
-3.49696
-3.17758
Không dng
Sai phơn bc 1
dLogGDP
-9.29656
-3.56267
-2.91878
-2.59729
Dng
dLogCPI
-3.34714
-3.56267
-2.91878
-2.59729
Dng ti mc
5% và 10%
dLogM2
-5.41674
-3.56267
-2.91878
-2.59729
Dng
dLogCREDIT
-8.02482
-3.56267
-2.91878
-2.59729
Dng
dLENDRATE
-5.28908
-3.56267
-2.91878
-2.59729
Dng
dLogEXRATE
-7.69429
-3.56267
-2.91878
-2.59729
Dng
14
4.2 Kt qu kim đnh đng liên kt
Sau khi kim tra tính dng, kt qu lƠ các bin nghiên cu đu không
dng ti mc hay chui gc mƠ dng ti sai phơn bc 1. Do đó, đ xác đnh
xem có mi quan h cơn bng dƠi hn hay không gia các bin, bc kim
đnh tip theo đc thc hin chính lƠ kim đnh đng liên kt da trên
phng pháp VAR ca Johansen. Các gi thit cho kim đnh Trace nh sau:
H
0
: Có r mi quan h đng liên kt (r = 0, 1)
H
1
: Có r+1 mi quan h đng liên kt
Nu Trace Statistic > Critical Value => Bác b gi thit H
0
.
Nu Trace Statistic < Critical Value => Chp nhn gi thit H
0
.
4.2.1 Kim đnh đng liên kt gia hai bin ẢDP và CPI
Bng 4.1: Kim đnh đng liên kt gia bin GDP và CPI
Kim đnh Trace
Gi thit H
0
Giá tr thng kê
(Trace Statistic)
Giá tr kim đnh
5%
(Critical Value)
Giá tr kim
đnh 1%
(Critical Value)
H
0
: r = 0**
21.36573
15.41
20.04
H
0
: r = 1*
4.125207
3.76
6.65
Ghi chú: *: ký hiu cho vic bác b gi thit H
0
ti mc ý ngha 5%
**: ký hiu cho vic bác b gi thit H
0
ti mc ý ngha 1%
Ti gi thit H
0
: r = 0, vì giá tr thng kê Trace (Trace statistic) ln hn
giá tr phê phán kim đnh (Critical value) ti c 2 mc 1% vƠ 5%, nên ta bác
b gi thit H
0
, ngha lƠ bác b gi thit ắkhông có mi quan h đng liên kt
nƠo gia 2 bin GDP vƠ CPI”.
Ti gi thit H
0
: r = 1, vì giá tr thng kê Trace (Trace statistic) ln hn
giá tr phê phán kim đnh (Critical value) ti mc 5%, nhng li nh hn ti
15
mc 1%, nên ta ch bác b gi thit H
0
ti mc 5% vƠ chp nhn gi thit H
0
ti mc 1%. iu nƠy có ngha lƠ ti mc 1% thì xác đnh đc 1 mi quan
h đng liên kt gia 2 bin GDP vƠ CPI.
4.2.2 Kim đnh đng liên kt gia hai bin ẢDP và M2
Bng 4.2: Kim đnh đng liên kt gia bin GDP và M2
Kim đnh Trace
Gi thit H
0
Giá tr thng
kê
Giá tr kim đnh
5%
Giá tr kim
đnh 1%
H
0
: r = 0*
15.5481
15.41
20.04
H
0
: r = 1
1.9221
3.76
6.65
Ghi chú: *: ký hiu cho vic bác b gi thit H
o
ti mc ý ngha 5%
**: ký hiu cho vic bác b gi thit H
o
ti mc ý ngha 1%
Ti gi thit H
0
: r = 0, vì giá tr thng kê Trace (Trace statistic) ln hn
giá tr phê phán kim đnh (Critical value) ti c 2 mc 1% vƠ 5%, nên ta bác
b gi thit H
0
: không có mi quan h đng liên kt nƠo gia 2 bin GDP vƠ
M2.
Ti gi thit H
0
: r = 1, vì giá tr thng kê Trace (Trace statistic) nh hn
giá tr phê phán kim đnh (Critical value) ti c 2 mc 1% vƠ 5%, nên ta bác
b gi thit H
0
. iu nƠy có ngha lƠ có 1 mi quan h đng liên kt gia 2
bin GDP vƠ M2.
4.2.3 Kim đnh đng liên kt gia hai bin ẢDP và Credit
Bng 4.3: Kim đnh đng liên kt gia bin GDP và Credit
Kim đnh Trace
Gi thit H
0
Giá tr thng
kê
Giá tr kim đnh
5%
Giá tr kim
đnh 1%
H
0
: r = 0**
61.00179
19.96
24.6
16
Gi thit H
0
Giá tr thng
kê
Giá tr kim đnh
5%
Giá tr kim
đnh 1%
H
0
: r = 1
8.873028
9.24
12.97
Ghi chú: *: ký hiu cho vic bác b gi thit H
0
ti mc ý ngha 5%
**: ký hiu cho vic bác b gi thit H
0
ti mc ý ngha 1%
Gi thit H
0
: r = 0 b bác b ti c 2 mc 1% vƠ 5%. Tuy nhiên, vi gi
thit H
0
: r = 1, thì ta chp nhn H
0
ti c 2 mc 1% vƠ 5%. Nh vy, kt lun
lƠ có 1 mi quan h đng liên kt gia 2 bin GDP vƠ Credit.
4.2.4 Kim đnh đng liên kt gia hai bin GDP và Lendrate
Bng 4.4: Kim đnh đng liên kt gia bin GDP và Lendrate
Kim đnh Trace
Gi thit H
0
Giá tr thng
kê
Giá tr kim đnh
5%
Giá tr kim
đnh 1%
H
0
: r = 0**
32.64688
15.41
20.04
H
0
: r = 1
1.441503
3.76
6.65
Ghi chú: *: ký hiu cho vic bác b gi thit H
0
ti mc ý ngha 5%
**: ký hiu cho vic bác b gi thit H
0
ti mc ý ngha 1%
Gi thit H
0
: không có mi quan h đng liên kt gia GDP vƠ
Lendrate cng b bác b vì giá tr thng kê Trace statistic nh hn giá tr kim
đnh Critical value ti 2 mc 1% vƠ 5%. Tuy nhiên khi r = 1 thì gi thit H
0
đc chp nhơn, nh vy kim đnh Trace cho thy có mi quan h trong dƠi
hn gia tng trng thc GDP vƠ lƣi sut cho vay Lendrate.
17
4.2.5 Kim đnh đng liên kt gia hai bin ẢDP và Exrate
Bng 4.5: Kim đnh đng liên kt gia bin GDP và Exrate
Kim đnh Trace
Gi thit H
0
Giá tr thng
kê
Giá tr kim đnh
5%
Giá tr kim
đnh 1%
H
0
: r = 0**
50.28306
19.96
24.6
H
0
: r = 1
2.626023
9.24
12.97
Ghi chú: *: ký hiu cho vic bác b gi thit H
0
ti mc ý ngha 5%
**: ký hiu cho vic bác b gi thit H
0
ti mc ý ngha 1%
Tng t, gi thit H
0
: r = 0 b bác b, vƠ gi thit H
0
: r = 1 đc chp
nhn ti c 2 mc 1% vƠ 5%. Do đó, ta kt lun GDP thc vƠ t giá hi đoái
Exrate cng có mi quan h trong dƠi hn.
4.3 Phân tích hƠm phn ng đy vƠ phơn tích phng sai
4.3.1 Mô hình c bn (3 bin: ẢDP, CPI và M2)
Trc tiên, phi la chn đ tr ti u cho các mô hình c lng.
Theo tiêu chun AIC, đ tr ti u cho mô hình c bn là 8 quý:
Bng 4.6: Kt qu la chn đ tr ti u cho mô hình c bn
Lag
LogL
LR
FPE
AIC
SC
HQ
0
196.8107
NA
2.44E-08
-9.014453
-8.891579
-8.969141
1
241.9961
81.96417
4.54E-09
-10.69749
-10.206
-10.51624
2
272.004
50.24579
1.72E-09
-11.67461
-10.81448
-11.35742
3
390.5205
181.909
1.08E-11
-16.7684
-15.53965
-16.31527
4
413.47
32.02254*
5.80e-12*
-17.41721
-15.81984*
-16.82815*
5
420.2697
8.53918
6.79E-12
-17.31487
-15.34888
-16.58987
6
427.6756
8.267033
7.95E-12
-17.24073
-14.90611
-16.37979
7
442.5692
14.54727
6.84E-12
-17.51485
-14.81161
-16.51798
8
458.0189
12.93461
6.06E-12
-17.81483*
-14.74297
-16.68203
18
Hình 4.1: Phn ng ca GDP thc đi vi cung tin M2
Trong 4 quý đu, GDP phn ng cùng chiu khi M2 tng. Nh vy,
phn ng ca GDP đi vi cú sc chính sách tin t m rng đúng vi lý
thuyt tin t vn cho thy rng s gia tng cung tin s gơy ra s tng giá
cng nh s gia tng sn lng tim nng. Tuy nhiên, t sau quý 4 đn quý 6
thì có s phn ng trái chiu ca GDP đi vi s thay đi ca cung tin M2.
Hình 4.2: Phn ng ca CPI đi vi cung tin M2
Bin CPI ban đu cng phn ng cùng chiu trc s thay đi M2, tuy
nhiên sau quý th 4, li phn ng ngc chiu. iu nƠy có v đi ngc vi
lý thuyt rng s gia tng ca cung tin s dn ti mt s tng lên ca lm
phát. Kinh t hc Keynes gii thích rng trong thi k suy thoái s xy ra hin
tng công sut d trong nn kinh t. Bi vy, mt s tng lên ca cung tin