B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
ooOoo
NGUYN TH L HUYN
NGHIÊN CU CÁC YU T CA PHNG THC TO GIÁ
TR DÀNH CHO KHÁCH HÀNG DOANH NGHIP I VI
HOT NG TÍN DNG TI NGÂN HÀNG Á CHÂU
LUN VN THC S KINH T
Tp. H Chí Minh – Nm 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
ooOoo
NGUYN TH L HUYN
NGHIÊN CU CÁC YU T CA PHNG THC TO GIÁ
TR DÀNH CHO KHÁCH HÀNG DOANH NGHIP I VI
HOT NG TÍN DNG TI NGÂN HÀNG Á CHÂU
Chuyên ngành : Qun tr kinh doanh
Mã s : 60340102
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
TS. BO TRUNG
Tp. H Chí Minh – Nm 2013
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn “Nghiên cu các yu t ca phng thc to giá tr
dành cho khách hàng doanh nghip đi vi hot đng tín dng ti Ngân hàng Á
Châu” là công trình nghiên cu đc lp ca tôi. Các s liu và thông tin đc nêu
trong lun vn là trung thc và có trích ngun. Kt qu phân tích trong lun vn là
trung thc và cha đc công b trong bt k công trình nghiên cu nào khác.
Thành ph H Chí Minh, ngày 20 tháng 9 nm 2013
Tác gi lun vn
Nguyn Th L Huyn
MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC BNG BIU
DANH MC HÌNH V
PHN M U 1
1. Lý do chn đ tài 1
2. Mc tiêu nghiên cu 2
3. i tng và phm vi nghiên cu 2
4. Phng pháp nghiên cu 3
5. Ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài 4
6. Kt cu ca đ tài 4
Chng 1: C S LÝ LUN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 5
1.1 Khách hàng 5
1.2 Sn phm dch v và hot đng tín dng ca ngân hàng 5
1.2.1 Sn phm dch v ca ngân hàng 5
1.2.2 Hot đng tín dng ngân hàng 6
1.3 Giá tr và các phng thc to giá tr dành cho khách hàng 7
1.3.1 Giá tr dành cho khách hàng 7
1.3.2 Các phng thc to giá tr 8
1.4 Các phng thc to giá tr dành cho khách hàng lnh vc ngân hàng 10
1.5 Tm quan trng ca vic mang li giá tr dành cho khách hàng 12
1.6 Nghiên cu đã thc hin liên quan đn giá tr dành cho khách hàng 13
1.6.1 Mt s nghiên cu trong nc 13
1.6.2 Mt s nghiên cu nc ngoài 14
1.7 Gi thuyt nghiên cu và mô hình nghiên cu ca đ tài 15
Tóm tt chng 1 16
Chng 2: TNG QUAN V NGÂN HÀNG Á CHÂU 17
2.1 Tng quan v ngân hàng Á Châu 17
2.1.1 Lch s hình thành 17
2.1.2 Quá trình phát trin 18
2.1.3 Các gii thng, bng khen đt đc 20
2.1.4 Kt qu hot đng kinh doanh ca ngân hàng Á Châu 20
2.2 Gii thiu các sn phm và dch v dành cho khách hàng doanh nghip 22
2.2.1 Dch v qun lý tin – Cash Management 22
2.2.2 Sn phm tín dng doanh nghip 23
2.2.3 Dch v thanh toán quc t 24
2.2.4 Kinh doanh vàng, ngoi hi 24
2.2.5 Dch v ngân hàng hin đi 25
Tóm tt chng 2 25
Chng 3: PHNG PHÁP NGHIÊN CU 26
3.1 Thit k nghiên cu 26
3.1.1 Quy trình nghiên cu 26
3.1.2 Phng pháp thu thp thông tin và c mu 28
3.2 Phng pháp phân tích d liu 29
3.2.1 Phân tích h s tin cy Cronbach alpha 29
3.2.2 Phân tích nhân t khám phá EFA 29
3.2.3 Kim đnh thang đo bng CFA và kim đnh mô hình nghiên cu 31
3.3 Thang đo 33
3.3.1 Xây dng thang đo 33
3.3.1.1 Thang đo hot đng xut sc (OE) 33
3.3.1.2 Thang đo dn đu sn phm (PL) 33
3.3.1.3 Thang đo gn bó vi khách hàng (CI) 34
3.3.1.4 Thang đo giá tr dành cho khách hàng (CDV) 34
3.3.2 ánh giá s b thang đo thông qua h s tin cy Cronbach alpha 34
Tóm tt chng 3 36
Chng 4: KT QU NGHIÊN CU 37
4.1 Thng kê mô t đc đim mu 37
4.2 Phân tích h s tin cy Cronbach alpha 38
4.3 Phân tích nhân t khám phá EFA 40
4.3.1 Phân tích EFA thang đo các yu t ca phng thc to giá tr 40
4.3.2 t tên và gii thích nhân t 40
4.3.3 Kim tra đ tin cy ca thang đo điu chnh 43
4.3.4 Phân tích EFA thang đo giá tr dành cho khách hàng 44
4.4 Kim đnh thang đo bng phân tích nhân t khng đnh CFA 44
4.4.1 Thang đo các yu t ca phng thc to giá tr 44
4.4.2 Thang đo giá tr dành cho khách hàng 46
4.4.3 iu chnh mô hình nghiên cu 48
4.5 Kim đnh mô hình nghiên cu 49
4.5.1 Kim đnh mô hình nghiên cu chính thc 49
4.5.2 c lng mô hình nghiên cu bng bootstrap vi n = 800 50
4.5.3 Kim đnh gi thuyt 51
4.6 ánh giá v giá tr dành cho KHDN ca ngân hàng ACB 52
4.6.1 ánh giá ca khách hàng v phng thc hot đng xut sc 52
4.6.2 ánh giá ca khách hàng v phng thc dn đu sn phm 53
4.6.3 ánh giá ca khách hàng v phng thc gn bó vi khách hàng 53
4.6.4 ánh giá ca khách hàng v phng thc phong cách phc v 54
4.6.5 ánh giá ca khách hàng v giá tr mà ngân hàng dành cho h 55
4.6.6 Nhn xét v mc đ đánh giá ca khách hàng 56
4.7 Phân tích đa nhóm 57
4.7.1 So sánh nhóm gii tính 57
4.7.2 So sánh nhóm chc v 58
4.7.3 So sánh nhóm loi hình doanh nghip 58
4.7.4 So sánh nhóm thi gian quan h tín dng 59
Tóm tt chng 4 60
Chng 5: HÀM Ý CHÍNH SÁCH 61
5.1 C s hình thành hàm ý chính sách 61
5.2 Hàm ý chính sách cho nhà qun tr 62
5.2.1 Nâng cao phng thc gn bó vi khách hàng 62
5.2.1.1 Xây dng và duy trì mi quan h lâu dài vi khách hàng 62
5.2.1.2 Hiu rõ nhu cu và đa ra các gii pháp cho tng khách hàng 63
5.2.2 Nâng cao phong cách phc v 64
5.2.2.1 Xây dng và kim tra tiêu chun cht lng phc v khách hàng 64
5.2.2.2 Nâng cao cht lng công tác đào to 65
5.2.2.3 Xây dng chính sách đãi ng nhân viên hp lý 66
5.2.3 Nâng cao phng thc dn đu sn phm 67
5.2.3.1 Ci tin sn phm và to s khác bit cho sn phm 67
5.2.3.2 Cung cp đy đ thông tin v các sn phm, dch v 67
5.2.4 Nâng cao phng thc hot đng xut sc 67
5.2.4.1 a ra chính sách lãi sut và mc phí hp lý 68
5.2.4.2 Ci thin điu kin và th tc vay vn 69
5.2.4.3 M rng mng li hot đng và các dch v h tr khách hàng 71
Tóm tt chng 5 71
KT LUN 72
1. Nhng kt qu chính và đóng góp ca đ tài 72
2. Hn ch ca đ tài và hng nghiên cu tip theo 73
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC T VIT TT
T VIT TT GII THÍCH
ACB Asia Commercial Bank: Ngân hàng TMCP Á Châu
C.R Critical value: giá t ti hn
CFA Confirmatory Factor Analysis: phân tích nhân t khng đnh
CLDV Cht lng dch v
D/A Delivery against acceptance: nh thu tr chm
D/P Delivery against payment: nh thu tr ngay
EFA Exploration Factor Analysis: phân tích nhân t khám phá
GTTB Giá tr trung bình
KHDN Khách hàng doanh nghip
L/C Letter of credit: tín dng chng t
MI Modification Indices: ch s điu chnh mô hình
ML Maximum Likelihood: phng pháp uc lng ML
NFI Normed Fit Index: ch s NFI
NH TMCP Ngân hàng thng mi c phn
P – value Probability value: giá tr xác sut
RMSEA
Root Mean Square Error Approximation: chun trung bình
bình phng sai s
S.E Standard Error: sai lch chun
SEM Structural Equation Modeling: mô hình cu trúc tuyn tính
SPSS
Statistical Package for Social Sciences: phn mm x lý s
liu thng kê SPSS
TP.HCM Thành ph H Chí Minh
DANH MC BNG BIU
Bng 1.1: Tng hp ba phng thc to giá tr ca Treacy và Wiersema (1993) 15
Bng 2.1: Vn điu l ca ACB t 2004 - 2012 18
Bng 2.2: Kt qu hot đng kinh doanh ca ACB giai đon 2009-2012 21
Bng 3.1: Kt qu Cronbach alpha nghiên cu s b 35
Bng 3.2: Kt qu Cronbach alpha nghiên cu s b sau khi loi bin 36
Bng 4.1: Mô t đc đim mu 37
Bng 4.2: Kt qu phân tích Cronbach alpha chính thc 39
Bng 4.3: Kt qu phân tích nhân t khám phá EFA 42
Bng 4.4: Kt qu Cronbach alpha ca thang đo điu chnh 43
Bng 4.5: Kt qu kim đnh giá tr phân bit gia các phng thc to giá tr 46
Bng 4.6: Kim đnh giá tr phân bit gia các khái nim nghiên cu 47
Bng 4.7: Bng tóm tt kt qu kim đnh thang đo 48
Bng 4.8: Kt qu kim đnh mi quan h nhân qu (chun hóa) 50
Bng 4.9: Kt qu c lng bootstrap (n = 800) 51
Bng 4.10: Kt qu kim đnh gi thuyt 51
Bng 4.11: Mc đ đánh giá ca khách hàng v hot đng xut sc 52
Bng 4.12: Mc đ đánh giá ca khách hàng v dn đu sn phm 53
Bng 4.13: Mc đ đánh giá ca khách hàng v gn bó vi khách hàng 54
Bng 4.14: Mc đ đánh giá ca khách hàng v phong cách phc v 55
Bng 4.15: ánh giá ca khách hàng v giá tr mà ngân hàng dành cho h 55
Bng 4.16: Kim đnh Chi-bình phng ca nhóm gii tính 58
Bng 4.17: Kim đnh Chi-bình phng ca nhóm chc v 58
Bng 4.18: Kim đnh Chi-bình phng ca nhóm loi hình doanh nghip………59
Bng 4.19: Kim đnh Chi-bình phng ca nhóm thi gian quan h tín dng… 59
DANH MC HÌNH V
Hình 1.1: Mô hình nghiên cu 16
Hình 2.1: Quy mô hot đng và li nhun trc thu ca ACB 2009-2012 21
Hình 3.1: Quy trình nghiên cu 26
Hình 4.1: Kt qu CFA ca thang đo các phng thc to giá tr (chun hóa) 45
Hình 4.2: Kt qu CFA mô hình đo lng ti hn (chun hóa) 47
Hình 4.3: Mô hình nghiên cu hiu chnh 48
Hình 4.4: Kt qu SEM mô hình nghiên cu đã chun hóa 49
1
PHN M U
1. Lý do chn đ tài
Chúng ta đng trc mt thc trng chung là xu th toàn cu hoá nn kinh t
th gii. Xu th này va to c hi mi cho các doanh nghip nói chung và ngân
hàng nói riêng, va làm sâu sc thêm quá trình cnh tranh, đt ngân hàng trc
nhng thách thc mi. Vn đ đt ra là phi làm th nào đ cnh tranh thành công,
đ gi vng và phát trin th phn.
Nhiu tài liu v qun tr cho bit mt trong nhng yu t quan trng nht to
lp li th cnh tranh chính là mang li giá tr dành cho khách hàng, là hng đn
khách hàng. Quan đim marketing đnh hng khách hàng đã ch ra rng s tn ti
và phát trin ca ngân hàng ph thuc vào vic có giành đc khách hàng không,
có tha mãn đc yêu cu thay đi ca h không và có dùy trì đc lòng trung
thành ca h không. làm đc điu đó, ngân hàng phi có nhng phng thc
mang đn cho khách hàng nhng giá tr vt tri.
Ngày nay, khi tiêu dùng mt sn phm hay dch v, khách hàng quan tâm đn
li ích mà sn phm hay dch v đó có th mang li cho h ch không phi đc tính
ca sn phm hay dch v đó. Vn đ đt ra cho ngi kinh doanh là làm th nào đ
xác đnh li ích mà khách hàng có đc khi s dng sn phm hay dch v ca
mình, khách hàng nhn thc giá tr ca li ích thu đc đó nh th nào và đánh giá
da trên nhng tiêu chun gì. ây cng chính là nhng câu hi cp bách đt ra cho
các ngân hàng, trong đó có ACB. Và cn có li gii đáp đ có nhng điu chnh phù
hp, mang li nhng li ích có giá tr vt tri cho khách hàng. Thc t nhng nm
qua đã ghi nhn nhng n lc ca ACB trong vn đ này nhng nhng kt qu đt
đc vn đáp ng k vng. Vì th, nghiên cu này ra đi vi mong mun có th tìm
ra nhng phng thc mi, góp phn nâng cao giá tr dành cho khách hàng ca
ACB, đa thng hiu ACB tr vng trong lòng khách hàng.
Trong các lnh vc kinh doanh ca ngân hàng thì tín dng là mt hot đng
truyn thng, nn tng và là ngun thu nhp ch yu ca ngân hàng. Vì th, đây là
2
lnh vc đc các nhà lãnh đo ngân hàng quan tâm hàng đu. ACB cng không
ngoi l, ACB luôn theo đui mc tiêu “Là mt trong bn ngân hàng thng mi
hàng đu Vit Nam v quy mô, hiu qu, an toàn” và ACB luôn mun gi vng v
trí là ngân hàng tt nht Vit Nam. đt đc mc tiêu đó, ACB đã và đang thc
hin chin lc kinh doanh hng đn khách hàng và tìm cách gia tng giá tr dành
cho khách hàng.
Trong c cu khách hàng ca ACB, đi tng KHDN gi mt vai trò rt quan
trng, mang li thu nhp cao cho ACB. Vì th mà đi tng khách hàng này đc
các cp lãnh đo ACB đc bit quan tâm trong đnh hng phát trin lâu dài ca
ngân hàng, và vn đ đc quan tâm nhiu nht là vic nâng cao cht lng dch v
cng nh giá tr dành cho khách hàng trong hot đng tín dng.
Xut phát t tm quan trng ca vic mang li giá tr dành cho khách hàng
cng nh tình hình kinh doanh thc t ca ACB, tác gi thc hin đ tài: “Nghiên
cu các yu t ca phng thc to giá tr dành cho khách hàng doanh nghip
đi vi hot đng tín dng ti Ngân hàng Á Châu”.
2. Mc tiêu nghiên cu
H thng hóa lý thuyt v các yu t ca phng thc to giá tr dành cho
khách hàng và hot đng tín dng ngân hàng.
Xác đnh các yu t ca phng thc to giá tr dành cho KHDN đi vi hot
đng tín dng ti ACB.
Xây dng và kim đnh mô hình v mi quan h gia các yu t ca phng
thc to giá tr và giá tr dành cho KHDN đi vi hot đng tín dng ti ACB.
Nêu mt s hàm ý chính sách giúp cho ACB nhm nâng cao giá tr dành cho
KHDN đi vi hot đng tín dng ti ACB.
3. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu ca đ tài là các yu t ca phng thc to giá tr dành
cho KHDN đi vi hot đng tín dng ti ACB.
Phm vi nghiên cu: đ tài ch tp trung nghiên cu đi tng KHDN có quan
h tín dng ti ACB trên đa bàn Thành ph H Chí Minh.
3
4. Phng pháp nghiên cu
Phng pháp nghiên cu thông qua nghiên cu s b đ xây dng và hoàn
thin bng câu hi và nghiên cu đnh lng chính thc nhm thu thp, phân tích
d liu và kim đnh mô hình, chi tit đc thc hin nh sau:
Nghiên cu s b: nghiên cu s b đnh tính đc thc hin bng cách tham
kho ý kin ca 5 chuyên gia nhm khám phá, điu chnh, b sung các bin quan sát
đ đo lng các khái nim nghiên cu, hình thành thang đo nháp 1. Tip theo tác
gi thc hin tho lun tay đôi vi 5 khách hàng có quan h tín dng ti ACB nhm
hoàn thin bng câu hi cho nghiên cu s b đnh lng. Nghiên cu s b đnh
lng đc thc hin phng vn 80 khách hàng giao dch thng xuyên vi ACB
thông qua bng câu hi và đc đánh giá s b bng h s tin cy Cronbach alpha
nhm hoàn thin thang đo và bng câu hi cho nghiên cu chính thc.
Nghiên cu đnh lng chính thc: đc thc hin thông qua phng pháp
phng vn trc tip và gi th đin t bng câu hi kho sát vi s mu phát ra là
280 bng, kt qu có 224 mu kho sát đt yêu cu đ phân tích. Các thang đo đc
kim đnh li bng h s tin cy Cronbach alpha, phân tích nhân t khám phá EFA
và phân tích nhân t khng đnh CFA. Tip theo là kim đnh mô hình nghiên cu
SEM, c lng mô hình nghiên cu bng bootstrap và phân tích đa nhóm theo các
bin kim soát. Mc đích chính ca nghiên cu này đ kim đnh thang đo lng và
mô hình nghiên cu.
tài s dng các ngun d liu, phng pháp chn mu, phng pháp chn
thang đo và phng pháp x lý thông tin nh sau:
Ngun d liu dùng cho nghiên cu: gm d liu s cp và d liu th cp,
trong đó: d liu s cp là các điu tra kho sát do tác gi thu thp t khách hàng và
kt qu phng vn cng nh đánh giá ca các chuyên gia có nhiu kinh nghim
trng hot đng tin dng ca ACB. D liu th cp là các báo cáo, s liu ca ACB,
thông tin trên tp chí, báo, các trang web, th vin trng i hc Kinh T
TP.HCM, sách hng dn phng pháp nghiên cu và phân tích d liu nghiên cu
đnh lng
4
Phng pháp chn mu: đc chn theo phng pháp thun tin phi xác sut.
Thang đo: là thang đo likert 5 mc đ, vi 1 đim là hoàn toàn không đng ý
đn 5 đim là hoàn toàn đng ý.
Phng pháp x lý thông tin: thang đo đc kim đnh bng h s tin cy
Cronbach alpha và phân tích nhân t khám phá EFA thông qua phn mm SPSS
16.0. Sau đó các thang đo đc khng đnh li bng h s tin cy tng hp, phng
sai trích, giá tr hi t và giá tr phân bit thông qua phng pháp phân tích nhân t
khng đnh CFA và mô hình cu trúc truyn tính SEM, và phn mm x lý s liu
thng kê AMOS 16.0 đc s dng đ kim đnh thang đo và mô hình nghiên cu.
5. Ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài
Da vào kt qu nghiên cu giúp các lãnh đo ngân hàng nm bt đc các
yu t ca phng thc to giá tr, t đó có nhng gii pháp nhm nâng cao giá tr
dành cho khách hàng đ có th gi chân khách hàng hin hu cng nh phát trin
nhiu khách hàng mi, to nn tng cho li th cnh tranh.
Nghiên cu này góp phn b sung vào c s lý lun v các yu t ca phng
thc to giá tr dành cho khách hàng và làm tài liu cho nhng đi tng có liên
quan trong lnh vc ngân hàng.
Ngoài ra, nghiên cu còn có th làm tài liu tham kho v phng pháp
nghiên cu không nhng cho ngành ngân hàng mà còn các ngành khoa hc xã hi
khác, đc bit là dùng phng pháp phân tích nhân t khng đnh CFA và mô hình
cu trúc tuyn tính SEM đ kim đnh thang đo và mô hình nghiên cu.
6. Kt cu ca đ tài
Kt cu ca đ tài bao gm:
Phn m đu
Chng 1: C s lý lun và mô hình nghiên cu
Chng 2: Tng quan v ngân hàng Á Châu
Chng 3: Phng pháp nghiên cu
Chng 4: Kt qu nghiên cu
Chng 5: Hàm ý chính sách
Kt lun
5
Chng 1: C S LÝ LUN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
1.1 Khách hàng
Khách hàng là bt k cá nhân hay t chc nào tham gia vào kênh phân phi
(không phi đi th cnh tranh) mà hành đng hay quyt đnh ca h có th tác
đng đn vic mua sn phm hay dch v ca doanh nghip (Capon and Hulbert,
2000). Theo đnh ngha này, khách hàng đc hiu bao hàm c nhng khách hàng
hin hu và khách hàng tim nng ca doanh nghip, đó là nhng cá nhân và t
chc có th gây nh hng đn quyt đnh mua sn phm và dch v ca công ty.
Do vy, khái nim khách hàng đc m rng vt ra ngoài thc th (cá nhân, gia
đình hay t chc), h trao đi tin (hay hàng hóa và dch v) đ ly các sn phm
hay dch v ca doanh nghip.
Cá nhân hay t chc có th tham gia vào quyt đnh mua hàng vi nhiu hình
thc khác nhau. Khách hàng có th là nhng trung gian và có vai trò va là khách
mua hàng (ca doanh nghip) va là ngi bán (cho khách hàng khác); hay h có
th đóng vai trò ngi s dng, ngi mua hay ngi tiêu dùng cui cùng. Nhng
cá nhân hay t chc khác nh chính ph, các c quan, ngi tiên phong to s thích
đu có th tham gia đóng vai trò ch đo trong các quyt đnh mua hay mua li
trc ht vi t cách là ngun gây nh hng (hay xác lp tiêu chun).
Khách hàng doanh nghip: Bao gm các pháp nhân là các doanh nghip Nhà
Nc, hp tác xã, công ty trách nhim hu hn, công ty c phn, doanh nghip có
vn đu t nc ngoài, công ty hp danh và các t chc khác theo quy đnh ca
pháp lut.
1.2 Sn phm dch v và hot đng tín dng ca ngân hàng
1.2.1 Sn phm dch v ca ngân hàng
Sn phm dch v ngân hàng là tp hp nhng đc đim, tính nng, công dng
do ngân hàng to ra nhm tha mãn nhu cu và mong mun nht đnh ca khách
hàng trên th trng tài chính. C th hn dch v ngân hàng đc hiu là các
nghip v ngân hàng v vn, tin t, thanh toán… mà ngân hàng cung cp cho
6
khách hàng đáp ng nhu cu kinh doanh, sinh li, sinh hot cuc sng, ct tr tài
sn… và ngân hàng thu chênh lch lãi sut, t giá hay thu phí thông qua dch v y.
Hot đng tín dng hin nay, các NHTM cng đang thc hin đa dng các sn
phm tín dng, nh: tín dng cho vay mua nhà, cho vay mua ô tô, cho vay tin đi du
hc, cho vay tiêu dùng qua th tín dng, tín dng thuê mua, tín dng sa cha nhà
…. Còn các dch v ngân hàng mi, nh: nghip v th, kinh doanh ngoi hi, đu
t trên th trng tin gi, chit khu, chuyn tin, kiu hi… cng đang đc các
NHTM đu t c v công ngh, máy móc thit b, đào to ngun nhân lc, hot
đng Marketing,… cho phát trin đáp ng yêu cu cnh tranh ngày càng tng.
Tính vô hình ca sn phm dch v ngân hàng đã dn đn vic khách hàng
không nhìn thy, không th nm gi đc, đc bit là khó khn trong đánh giá cht
lng sn phm dch v trc khi mua, trong quá trình mua và sau khi mua.
gim bt s không chc chn khi s dng sn phm dch v ngân hàng, khách hàng
buc phi tìm kim các du hiu chng t cht lng sn phm dch v nh đa
đim giao dch, mc đ trang b công ngh, uy tín ca ngân hàng,…
Tính không tách ri ca sn phm dch v ngân hàng đc th hin trong quá
trình cung ng sn phm. Thc t cho thy, quá trình cung ng sn phm dch v
ngân hàng thng din ra đng thi vi quá trình tiêu th. iu này đã làm cho sn
phm dch v ngân hàng không có kh nng lu tr. Lý do này đòi hi ngân hàng
phi có h thng, phng pháp phc v nhanh vi nhiu quy, đa đim giao dch.
1.2.2 Hot đng tín dng ngân hàng
Tín dng là s chuyn nhng tm thi mt lng giá tr (tài sn) t ngi s
hu sang ngi s dng trong khon thi gian nht đnh. Khi đn hn, ngi s
dng phi hoàn tr mt lng giá tr ln hn giá tr ban đu. Tín dng có nhiu loi:
tín dng nhà nc, tín dng doanh nghip, tín dng cá nhân và tín dng ngân hàng.
Tín dng ngân hàng là mt giao dch v tài sn (c th là tin) gia bên ngân
hàng và bên đi vay (doanh nghip, cá nhân, t chc xã hi khác), trong đó ngân
hàng chuyn giao tài sn cho khách hàng trong mt thi gian nht đnh vi mt giá
c nht đnh theo tha thun, bên đi vay có trách nhim hoàn tr vô điu kin vn
7
gc và lãi vay cho ngân hàng khi đn hn thanh toán. Tín dng ngân hàng có các
đc đim sau:
Th nht, tín dng ngân hàng da trên c s lòng tin. Ngân hàng ch cp tín
dng khi có lòng tin vào vic khách hàng s dng vn vay đúng mc đích, hiu qu,
có kh nng hoàn tr n
Th hai, tín dng là s chuyn nhng mt tài sn có thi hn, ngân hàng là
trung gian tín dng “đi vay đ cho vay”, nên mi khon tín dng ca ngân hàng đu
phi có thi hn, bo đm cho ngân hàng hoàn tr vn huy đng.
Th ba, tín dng phi da trên nguyên tc hoàn tr c gc và lãi. Giá tr hoàn
tr phi ln hn giá lúc cho vay (giá tr gc), ngha là ngoài vic hoàn tr giá tr gc,
khách hàng phi tr cho ngân hàng mt khon lãi, đây chính là giá ca quyn s
dng vn vay.
Th t, tín dng là hot đng tim n ri ro cao cho ngân hàng. Vic thu hi
tín dng ph thuc không nhng vào bn thân khách hàng, mà còn ph thuc vào
môi trng hot đng, ngoài tm kim soát ca khách hàng nh s bin đng v giá
c, lãi sut, t giá, lm phát, tng trng kinh t, th trng, thiên tai
Th nm, tín dng phi trên c s cam kt hoàn tr vô điu kin. Quá trình xin
vay và cho vay din ra trên c s nhng cn c pháp lý cht ch nh: hp đng tín
dng, kh c vay, hp đng bo đm tin vay, bo lãnh…, trong đó bên đi vay
phi cam kt hoàn tr vô điu kin khon vay cho ngân hàng khi đn hn.
1.3 Giá tr và các phng thc to giá tr dành cho khách hàng
1.3.1 Giá tr dành cho khách hàng
Theo Kotler (2000), giá tr dành cho khách hàng (customer delivered value) là
chênh lch gia tng giá tr mà khách hàng nhn đc và tng chi phí mà khách
hàng phi tr cho mt sn phm/dch v nào đó.
Giá tr dành cho khách hàng th hin giá tr mà doanh nghip mun dành cho
khách hàng. Tuy nhiên, giá tr này có thc s là nhng giá tr mà khách hàng mong
mun không? Câu tr li là giá tr dành cho khách hàng đc nhìn nhn t quan
đim ca doanh nghip và t quan đim ca khách hàng luôn có mt khong cách
8
nht đnh. Khong cách đó càng ln đng ngha vi vic khách hàng s không la
chn nhng giá tr mà doanh nghip cung cp, tc là không chn sn phm, dch v
ca doanh nghip.
Zeithaml (1988) cho rng giá tr dành cho khách hàng là s đánh giá tng th
ca khách hàng v tin ích ca mt sn phm hay dch v da vào nhn thc ca h
v nhng gì nhn đc và nhng gì phi b ra. Zeithaml đánh giá nh mt s so
sánh gia hai thành phn “nhn đc” và “b ra” ca sn phm, dch v. Zeithaml
(1988) lp lun rng mt s khách hàng nhn đc giá tr khi có mt mc giá thp,
nhng ngi khác cm nhn đc giá tr khi có mt s cân bng gia cht lng và
giá c. Nh vy nhng ngi tiêu dùng khác nhau, các thành phn ca giá tr có th
là khác nhau.
Theo Woodruff (1997), giá tr dành cho khách hàng là s yêu thích, cm nhn
và đánh giá ca khách hàng v các đc tính ca sn phm, s th hin ca đc tính
và nhng kt qu đt đc t vic s dng các sn phm đó to điu kin thun li
đt đc mc tiêu và mc đích ca khách hàng trong các trng hp s dng. Khái
nim này kt hp cht ch giá tr mong mun và giá tr nhn đc và nhn mnh
rng giá tr xut phát t nhn thc, s u thích và đánh giá ca khách hàng.
1.3.2 Các phng thc to giá tr
Da trên các nguyên tc cn thit đ tr thành hãng dn đu th trng, Treacy
và Wiersema (1995) đã gii thiu và xác đnh ba khái nim mà các doanh nghip
nên hiu, đó chính là:
xut giá tr (value proposition): đây chính là li ha ngm ca các công ty
đi vi khách hàng đ cung cp mt s kt hp riêng bit ca chui hình thành nên
giá tr ca sn phm nh: giá c, cht lng, s th hin, s phân loi, hay tính tin
ích cho khách hàng.
Mô hình hot đng hng vào giá tr (value driven operating model): đó là s
kt hp ca tin trình hot đng, h thng qun lý, c cu kinh doanh và phng
thc kinh doanh cho phép công ty có kh nng cung cp nhng đ xut có giá tr
9
ca nó. Nu nhng đ xut giá tr là mc đích thì mô hình hot đng hng vào giá
tr là phng tin.
Các phng thc to giá tr (value disciplines): khái nim th ba này gi là
các phng thc to giá tr, liên quan đn ba cách thc khác nhau mà các công ty có
th ni kt các đ xut có giá tr vi các mô hình hot đng đ tr thành nhng hãng
dn đu th trng.
Treacy và Wiersema (1993,1995) cho rng nhng đi tng khách hàng khác
nhau đòi hi các loi giá tr khác nhau. Giá thành, cht lng sn phm, tính nng
ca sn phm, dch v tin ích, dch v tin cy, t vn t chuyên gia và dch v h
tr đu có th to ra hay phá v giá tr dành cho khách hàng. Giá tr đc thêm vào
hay b ra tùy thuc vào mc đ giá tr vt quá hay st xung so vi k vng ca
khách hàng. Treacy và Wiersema (1993) đã nghiên cu 80 công ty hàng đu và
nhn thy rng khách hàng ca các công ty có khuynh hng ri vào mt trong ba
nhóm nh sau:
Nhóm th nht, bao gm khách hàng ca công ty 3M và Nike, quan nim rng
sn phm là yu t quan trng nht. Giá thành đóng mt s vai trò trong quyt đnh
ca khách hàng có mua sm sn phm đó hay không vì h ch sn lòng chi ra mt
món tin nht đnh mà thôi.
Nhóm th hai, bao gm các khách hàng ca Nordstrom và Airborne Express,
đánh giá sn phm da trên dch v đc cá nhân hóa và nhng li t vn. Nhóm
này không hài lòng vi sn phm bình thng hoc giá tha đáng. H mun nhu
cu cá nhân đc đáp ng. Nhng công ty này thng hng vào các mi quan h
vi khách hàng. H phát trin mi quan h thân thit vi nhu cu khách hàng và
đa ra li cam kt cung cp các gii pháp toàn din.
Nhóm th ba, bao gm nhng khách hàng hng ti giá thành sn phm. H
mun giá c r nht thông qua mt s kt hp gia giá thành và s tin cy sn
phm. Khách hàng ca nhng công ty nh Federal Express, Hertz Club Gold và
McDonald’s là ví d. i vi h dch v nhanh, gn, không gây rc ri là điu quan
10
trng nht. Khách hàng ca nhng công ty nh Southwest Airlines, Price Costco và
Arco cng thuc nhóm này.
Qua đó cho thy giá tr dành cho khách hàng thuc ba nhóm ca các công ty
hàng đu trên đu mong mun ba vn đ khác nhau: sn phm tt nht, gii pháp
toàn din tt nht và tng chi phí tt nht. Nghiên cu ca Treacy và Wiersema
(1993,1995) đã xác đnh ba phng thc to giá tr dành cho khách hàng, đó chính
là: hot đng xut sc (operational excellence), dn đu sn phm (product
leadership) và gn bó vi khách hàng (customer intimacy).
Mt quan sát quan trng là mt công ty có th chn mt trong các phng
thc trên nhng không có ngha là t b hai phng thc còn li, ch khi nào
phng thc đó chn lc ra đc mt lnh vc quan trng v giá tr mà ta có th
mo him đ đu t vào danh ting ca th trng đó. Treacy và Wiersema (1995)
đã nhn mnh rng chn đ theo đui mt phng thc to giá tr không ging nh
chn mt mc tiêu chin lc. Mt phng thc to giá tr không th đc quy vào
hoc đc hp nht vi phng thc hot đng thông thng ca mt công ty. Nó
không phi là mt k hoch marketing hay là cách thuyt phc các c đông. Vic
chn mt phng thc to giá tr là vic làm trung tâm đ đnh hng các k hoch
sau này và giúp các công ty ra quyt đnh, tô đim cho toàn b công ty, t nng lc
cho đn vn hóa ca công ty. Mt phng thc to giá tr tng đng mt chin
lc cnh tranh mà t chc n lc thc hin đ cung cp nhng giá tr tt nht dành
cho khách hàng thông qua các sn phm và dch v đã đc nhm mc tiêu vào mt
phân khúc th trng c th. Thc t thì vic chn la mt phng thc to giá tr
s đnh rõ công ty nên làm gì và do đó xác đnh v th ca công ty trên th trng.
1.4 Các phng thc to giá tr dành cho khách hàng lnh vc ngân hàng
Trên c s lý thuyt nghiên cu ca Treacy và Wiersema (1995), Bick et al.
(2004) đã vn dng các phng thc to giá tr trên vào lnh vc ngân hàng và đã
xác đnh ba phng thc to giá tr riêng bit. Các phng thc to giá tr đc
đnh ngha nh sau:
11
Hot đng xut sc (operational excellence): ngân hàng cung cp mt tng
th gm cht lng, giá thành và s tin li cho khách hàng khi h s dng sn
phm hoc dch v. i vi phng thc này, ngân hàng không quan tâm vic ci
cách sn phm hay dch v, cng không nuôi mi quan h vi khách hàng. Mà ngân
hàng luôn hot đng tt vi cam kt v giá c phi chng và dch v tin ích, không
gây rc ri nhm ti thiu hóa chi phí cho khách hàng.
Dn đu sn phm (product leadership): mt ngân hàng theo đui v trí dn
đu sn phm không ngng làm cho nhng sn phm hoc dch v ca nó tr nên
mi l và ci tin. Sn phm hoc dch v ca nó luôn vt khi ranh gii ca sn
phm hin ti. đc vy, các ngân hàng phi vt qua ba th thách, đó là phi
sáng to, phi thng mi hóa nhng ý tng đó mt cách nhanh chóng và quan
trng nht là c gng không ngng đ vt qua nhng sn phm hoc dch v mi
nht ca chính mình.
Gn bó vi khách hàng (customer intimacy): ngân hàng luôn xây dng các
mi quan h tt vi khách hàng. Các ngân hàng theo đui chin lc này không
cung cp nhng gì th trng mun, mà là nhu cu ca mt khách hàng c th. H
kinh doanh da trên hiu bit v nhng khách hàng h bán sn phm hay dch v.
H cam kt đa ra các gii pháp tt nht cho khách hàng và cung cp các h tr cn
thit đ đem li giá tr ti đa cho khách hàng.
Treacy và Wiersema (1995) đã s dng dch v th Universal ca AT&T nh
mt trng hp đ minh ha cho tính hiu qu ca hot đng xut sc trong th
trng th tín dng. AT&T đ xut giá tr cho khách hàng bng cách kt hp th tín
dng và th gi đin thoi min phí sut đi. Mi ln khách hàng s dng th gi
đin thoi đng dài thì h đc gim giá. iu này đem li cho khách hàng mt
giá tr rt ln và làm hài lòng khách hàng.
Treacy và Wiersema (1993) đã s dng mt công ty môi gii tài chính cha
đc đt tên nh mt nghiên cu v s gn bó vi khách hàng. Công ty môi gii đã
s dng công ngh thông tin đ thc hin các phân tích li nhun ca khách hàng
nhm hng cho khách hàng các mc đ đu t và quyt đnh khách hàng nhm
12
mc tiêu vào nhng sn phm nào. H cài đt mt h thng máy tính có kh nng
nhn bit s lng khách hàng gi đn, và sau đó chuyn ngi gi đn mt ngi
qun lý tài khon thích hp. Các khách hàng có giá tr đã đc chuyn qua cho các
nhà qun lý tài khon cao cp và phn còn li đ cho qun lý tài khon c s. H
cng có th khai thác c s d liu ca h đ xác đnh phân khúc th trng c th
vi ít nht là mt vài trm khách hàng, và đ phát trin mt sn phm cho thích hp,
và đc bit là đào to mt hoc hai chuyên gia t vn đ bán sn phm đó.
Các ngân hàng Anh tp trung vào vic duy trì khách hàng thông qua tip th
mi quan h. Theo Reichheld và Sasser (1990) chi phí đt đc mt khách hàng
mi ln hn khong nm ln chi phí duy trì mt khách hàng hin ti thông qua vic
s dng các mi quan h tip th. Newman và Cowling (1996) lu ý rng, đi vi
các t chc tài chính Anh, nó c tính tng 5% trong duy trì khách hàng, tr giá
100 triu bng mt nm. Nhn bit điu này, vào gia nhng nm 1990 đã thu hút
s chú ý ca các giám đc ngân hàng v đo lng CLDV và s hài lòng ca khách
hàng và bt đu các chng trình thay đi CLDV.
Mt trong nhng đc đim ca s gn bó vi khách hàng là trao quyn cho các
nhân viên làm vic trc tip vi khách hàng. Xu hng trong các ngân hàng Nam
Phi là không trao quyn cho nhân viên bng cách loi b thm quyn ra quyt đnh
ca h và xây dng nó vào h thng công ngh thông tin. Mt trong nhng lý do lý
gii cho điu này là đ tng tc đ phê duyt và quá trình kim tra tín dng.
1.5 Tm quan trng ca vic mang li giá tr dành cho khách hàng
Vic mang li giá tr cho khách hàng đóng mt vai trò rt quan trng đi vi
ngân hàng. Ngày nay, khách hàng có nhiu quyn hn trong vic la chn sn
phm/dch v mà h mun mua. S la chn ca h cn c vào nhn thc ca h v
giá tr mang li ca sn phm/dch v. Do đó, tm nhìn chin lc ca ngân hàng
phi hng khách hàng trc tiên, phi mang li giá tr cho h. Giá tr mà ngân
hàng mang đn cho khách hàng không ch là nhng gì ngân hàng cung cp mà c
bn phi da trên nhng gì khách hàng coi là có giá tr đi vi h, nu không s
không đc la chn.
13
Khi khách hàng nhn đc nhiu giá tr trong vic s dng các sn phm cng
nh dch v ca ngân hàng thì h s trung thành và gn bó vi ngân hàng hn.
ng thi h gii thiu thêm nhiu khách hàng khác góp phn tng đáng k doanh
s, th phn, li nhun kinh doanh và xây dng hình nh tt đp ca ngân hàng
trong lòng mi khách hàng. Thc t vic tìm kim khách hàng mi tn kém nhiu
ln hn duy trì khách hàng hin có, theo nhiu tài liu thng kê cho thy chi phí cho
vic tìm kim mt khách hàng mi cao gp 5-6 ln so vi chi phí gi mt khách
hàng c. Hoc c trung bình mt khách hàng không hài lòng h s k s khó chu
đó cho tn chín ngi nghe. Vì vy, khi ngân hàng không làm tha mãn khách hàng
thì không nhng đánh mt mt khách hàng mà còn mt nhiu khách hàng khác.
Kim và Mauborgne (2005) đã đ xut mt hng đi mi trong cnh tranh, đó
chính là chin lc đi dng xanh. Chin lc này là nuôi dng, phát trin nhu
cu và chin thng trong cnh tranh nh nhng đt phá v giá tr dành cho khách
hàng. làm đc điu đó, ngân hàng phi hiu đc khách hàng, hiu đc th
trng đ t mình thy đc nhng tiêu chun giá tr mi, nm bt và sang to
nhiu giá tr vt tri cho khách hàng, đng thi loi b nhng yu t không cn
thit nhm gim chi phí, nh th ngân hàng cng nhn đc giá tr cao hn.
Giá tr dành cho khách hàng có quan h cht ch vi kt qu hot đng ca
ngân hàng. Mi quan h này giúp cho giá tr dành cho khách hàng có sc mnh d
báo tt. Nó có tính hng v tng lai, đó là kh nng d báo th phn và hot đng
tài chính ca ngân hàng. Giá tr dành cho khách hàng nu đc đo lng đúng đn
s cung cp mt thc đo chin lc vng chc và mnh m, cn thit cho vic đnh
hng các đng lc ca cuc cnh tranh hiu qu.
1.6 Nghiên cu đã thc hin liên quan đn giá tr dành cho khách hàng
1.6.1 Mt s nghiên cu trong nc
Nghiên cu ca Nguyn Ngc Châu (2010) v “Mt s gii pháp gia tng giá
tr dành cho khách hàng đc cm nhn đi vi sn phm gas bình dân dng ca
công ty TNHH Gas Petrolimex Sài Gòn”, kt qu nghiên cu cho thy mô hình các
yu t nh hng đn giá tr dành cho khách hàng đc cm nhn đi vi sn phm
14
gas bình gm 7 nhân t: (1) giá tr sn phm; (2) giá tr dch v; (3) giá tr nhân s;
(4) giá tr hình nh; (5) chi phí bng tin; (6) chi phí thi gian; (7) chi phí tinh thn.
Bn nhân t: giá tr sn phm, giá tr dch v, giá tr nhân s, giá tr hình nh tác
đng thun chiu. Ba nhân t: chi phí bng tin, chi phí thi gian, chi phí tinh thn
tác đng nghch chiu. Kt qu nghiên cu cng cho thy giá tr dành cho khách
hàng đc cm nhn có tác đng thun chiu đn lòng trung thành ca khách hàng
s dng bình gas dân dng.
Nghiên cu ca Pham Thanh Nga (2011) v “o lng giá tr cm nhn ca
khách hàng gi tit kim ti ACB”, kt qu phân tích nhân t cho thy có sáu nhân
t nh hng đn giá tr cm nhn ca khách hàng (PV) đó là: giá tr c s vt cht
(FVE), tính chuyên nghip ca nhân viên (FVP), cht lng dch v (FVS), giá c
dch v (FVPr), giá tr cm xúc (EM) và giá tr xã hi (SM).
Nghiên cu ca Trng M Hnh Trinh (2012) v “Mt s gii pháp nâng cao
giá tr cm nhn ca khách hàng ti các chi nhánh Ngân hàng TMCP Công thng
Vit Nam trên đa bàn TP.HCM” đc thc hin nhm xác đnh các thành phn to
ra giá tr cho khách hàng ti ngân hàng TMCP Công Thng Vit Nam TP.HCM.
Kt qu nghiên cu cho thy có 5 nhân t là: giá tr chc nng – giao dch trc
tuyn, giá tr chc nng – đa đim giao dch, giá tr hình nh, giá tr chc nng –
giá c và giá tr chc nng - yu t h tr giao dch.
1.6.2 Mt s nghiên cu nc ngoài
Nghiên cu ca Bick et al. (2004) v giá tr dành cho khách hàng ca các ngân
hàng bán l Nam Phi da trên nghiên cu các phng thc giá tr ca Treacy và
Wiersema (1995). Qua nghiên cu, các tác gi đã xác đnh ba phng thc to giá
tr dành cho khách hàng trong lnh vc ngân hàng bán l Nam Phi là: hot đng
xut sc, dn đu sn phm và gn bó vi khách hàng.
Nghiên cu ca Roig et al. (2006) v giá tr cm nhn ca khách hàng trong
lnh vc ngân hàng, nhm mc đích phân tích các khía cnh ca khái nim giá tr
cm nhn trong lnh vc ngân hàng, da trên thang đo GLOVAL đo lng ca giá
tr cm nhn trong lnh vc dch v ngân hàng. Qua nghiên cu, các tác gi đã phát
15
hin ra giá tr cm nhn là mt cu trúc đa chiu bao gm sáu nhân t: Giá tr chc
nng ca c s vt cht, giá tr chc nng tính chuyên nghip ca nhân viên, giá tr
chc nng ca dch v, giá tr chc nng ca giá c, giá tr cm xúc và giá tr xã hi.
1.7 Gi thuyt nghiên cu và mô hình nghiên cu ca đ tài
Trên c s lý thuyt nghiên cu ca Treacy và Wiersema (1993-1995), các tác
gi là Bick et al. (2004) đã vn dng các phng thc to giá tr trên vào lnh vc
ngân hàng và đã xác đnh ba phng thc to giá tr dành cho khách hàng, đó chính
là: hot đng xut sc, dn đu sn phm và gn bó vi khách hàng.
Bng 1.1: Tng hp ba phng thc to giá tr ca Treacy và Wiersema (1993)
Hot đng xut sc Dn đu sn phm Gn bó vi khách hàng
Tng chi phí tt nht
cho khách hàng
Giá c cnh tranh
Ti u hóa quy trình,
th tc
S thun tin, nhanh
chóng
Cung cp sn phm tt
nht cho khách hàng
Ci tin sn phm
Thng mi hóa nhanh
Không ngng theo đui
các gii pháp mi
Gii pháp tng th tt nht cho
khách hàng
Xem khách hàng là thng đ
Mi quan h lâu dài vi khách
hàng
áp ng chính xác nhu cu ca
tng khách hàng
(Ngun: các phng thc to giá tr ca Treacy và Wiersema (1993) và tác gi dch)
Vì đ tài ca tác gi cng áp dng trong lnh vc ngân hàng, nghiên cu các
phng thc to giá tr dành cho KHDN đi vi hot đng tín dng ti ACB, nên
tác gi da vào thang đo ca Bick et al. (2004) đ xây dng thang đo, kho sát và
kim đnh. Thang đo điu chnh và b sung cho phù hp vi ngôn ng, vn hóa và
phù hp lnh vc tín dng ngân hàng ti Vit Nam.
Hot đng xut sc: là cung cp sn phm vi mt mc giá thành cnh tranh,
cung cp dch v thun tin và không gây rc ri nhm ti thiu hóa chi phí và ti
đa hóa li ích cho khách hàng, t đó mang li giá tr cao cho khách hàng.
Dn đu sn phm: là không ngng làm cho nhng sn phm hoc dch v tr
nên mi l và ci tin. Phng châm ca dn đu sn phm là cung cp cho khách