BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ
SẦU RIÊNG, MĂNG CỤT
MÃ SỐ: MĐ 07
NGHỀ: TRỒNG SẦU RIÊNG, MĂNG CỤT
Trình độ: Sơ cấp nghề
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
MÃ TÀI LIỆU: MĐ 07
2
LỜI GIỚI THIỆU
Bộ giáo trình của nghề “Trồng sầu riêng, măng cụt” trình độ sơ cấp
nghề có 07 mô đun. Một trong những mô đun đó là “Thu hoạch và tiêu thụ sầu
riêng, măng cụt”. Cuốn giáo trình này hướng dẫn cách xác định thời điểm để thu
hoạch sầu riêng, măng cụt cho phù hợp với mục đích sử dụng; Hướng dẫn thu
hoạch; Phân loại; Bảo quản và tiêu thụ sầu riêng, măng cụt sao cho đạt hiệu quả
kinh tế cao nhất.
Quá trình biên soạn giáo trình, chúng tôi đã nhận được sự chỉ đạo,
hướng dẫn của Vụ Tổ chức Cán bộ - Bộ Nông nghiệp và PTNT; Sự hợp tác,
giúp đỡ của các nhà khoa học, các cơ sở, các nông dân sản xuất sầu riêng,
măng cụt giỏi; Sự tham gia đóng góp ý kiến của các nhà giáo, để chúng tôi
xây dựng chương trình và biên soạn giáo trình. Toàn bộ mô đun được phân bố
giảng dạy trong 06 bài như sau:
Bài 1. Xác định thời điểm thu hoạch sầu riêng
Bài 2. Thu hoạch sầu riêng
Bài 3. Xác định thời điểm thu hoạch măng cụt

Bài 4. Thu hoạch măng cụt
Bài 5. Phân loại và bảo quản sầu riêng, măng cụt
Bài 6. Tiêu thụ sầu riêng, măng cụt
Các bài trong mô đun có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Tạo điều kiện cho
học viên thực hiện được mục tiêu học tập và áp dụng vào thực tế trồng sầu riêng,
măng cụt tại cơ sở. Mô đun này liên quan mật thiết với các mô đun: Chuẩn bị
trước khi trồng; Chuẩn bị cây giống, Trồng cây sầu riêng/măng cụt, Chăm sóc và
Phòng trừ dịch hại.
Các thông tin trong giáo trình có giá trị hướng dẫn giáo viên thiết kế, tổ chức
giảng dạy và vận dụng phù hợp với điều kiện, bối cảnh thực tế của từng vùng trong
quá trình dạy học.
Trong quá trình biên soạn chương trình, giáo trình. Dù đã hết sức cố gắng
nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết. Chúng tôi rất mong nhận
được ý kiến đóng góp từ các nhà giáo, các chuyên gia, người sử dụng lao động và
người lao động trực tiếp trong lĩnh vực trồng sầu riêng, măng cụt để chương trình,
giáo trình được điều chỉnh, bổ sung cho hoàn thiện hơn, góp phần nâng cao chất
lượng, hiệu quả và đáp ứng được nhu cầu học nghề trong thời kỳ đổi mới.
Xin chân thành cảm ơn!
3
MỤC LỤC
ĐỀ MỤC TRANG
LỜI GIỚI THIỆU ………………………… …………………… 3
Mô đun: THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ SẦU RIÊNG, MĂNG CỤT 6
Bài 1: Xác định thời điểm thu hoạch sầu riêng ………………. 7
A. Nội dung ………………………………………… …….……. 7
1.1. Đặc điểm chín của quả ………………………….……… …
1.2. Căn cứ biểu hiện chín của quả trên cây chín … … …….…
1.3. Căn cứ từ thời gian ra hoa đậu quả đến quả chín … …
1.4. Xác định thời điểm thu hoạch sầu riêng …………………
1.5. Chọn phương thức thu hoạch sầu riêng ……………………

7
10
10
12
12
B. Câu hỏi và bài tập thực hành …………………………… … 13
C. Ghi nhớ ……………………………………………………… 14
Bài 2: Thu hoạch sầu riêng … ………….…. 15
A. Nội dung ……………………………………………………… 15
2.1. Thu quả sầu riêng ………………………… …… …
2.2. Xếp quả đã thu vào dụng cụ ………………………… ……
2.3. Gom quả mới thu …………………………… ………
2.4. Vận chuyển sầu riêng về nơi chứa ………… ………………
15
20
20
21
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ………… …………… …… 24
C. Ghi nhớ ……………………………………………………… 25
Bài 3: Xác định thời điểm thu hoạch măng cụt ……………. 26
A. Nội dung……………………………………………… …… 26
3.1. Đặc điểm chín của quả măng cụt ……………… …………
3.2. Căn cứ để xác định độ chín của quả …………………… …
3.3. Quan sát biểu hiện chín của quả trên cây ……………….……
3.4. Xác định thời điểm thu hoạch măng cụt ……………….…….
3.5. Chọn phương thức thu hoạch măng cụt ………………… …
26
32
34
35

35
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ……………………… ……… 36
C. Ghi nhớ ……………………………………………………… 37
4
ĐỀ MỤC TRANG
Bài 4: Thu hoạch măng cụt …………….………………………. 38
A. Nội dung ………………………………………… …………. 38
4.1. Xác định quả để thu ………………………… …………
4.2. Thu quả măng cụt ……………………… …………
4.3. Xếp quả đã thu vào dụng cụ …………… ………
4.4. Vận chuyển măng cụt về kho chứa …………… ……………
38
39
41
42
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ……………………… ……… 42
C. Ghi nhớ ……………………………………………………… 43
Bài 5: Phân loại và bảo quản sầu riêng, măng cụt …………… 44
A. Nội dung………………………………………………………. 44
5.1. Phân loại quả sầu riêng, măng cụt …………………………
5.2. Xử lý quả sầu riêng để bảo quản ……………… …………
5.3. Đóng gói sầu riêng, măng cụt ………………… ………
5.4. Bảo quản sầu riêng, măng cụt ……………… …………
5.5. Kiểm tra định kỳ trong quá trình bảo quản …………
5.6. Xử lý những bất thường trong quá trình bảo quản …………
44
48
51
54
55

56
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ………………………… …… 57
C. Ghi nhớ ……………………………………………………… 57
Bài 6: Tiêu thụ sầu riêng, măng cụt ……………………….… 58
A. Nội dung …………………………………………… ………. 58
6.1. Xác định giá bán tại thời điểm thu hoạch ……………………
6.2. Bán sầu riêng, măng cụt …………………………….…… …
6.3. Tính hiệu quả trồng sầu riêng, măng cụt …………….
58
58
66
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ……………………… ……… 68
C. Ghi nhớ……………………………………………………… 69
HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN ………………… …… 70
I. Vị trí, tính chất của mô đun ……………………………………. 70
II. Mục tiêu mô đun ……………………………………… ……. 70
III. Nội dung chính của mô đun ………………………………… 70
IV. Hướng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành ………………… 71
V. Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập …………………………. 71
TÀI LIỆU THAM KHẢO …………………………… ….…… 78
Danh sách ban chủ nhiệm …………………………….… ……… 79
Danh sách hội đồng nghiệm thu ……………… ………….…… 80
5
MÔ ĐUN: THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ SẦU RIÊNG, MĂNG CỤT
Mã mô đun: 07
Giới thiệu mô đun
Mô đun “Thu hoạch và tiêu thụ sầu riêng, măng cụt” có thời gian đào tạo là
60 giờ trong đó có 14 giờ lý thuyết, 40 giờ thực hành và 06 giờ kiểm tra. Môđun
này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công
việc: Xác định thời điểm thu hoạch; Chọn phương thức thu hoạch; Chuẩn bị thu

hoạch; Thu hoạch; Bảo quản sau thu hoạch và tiêu thụ sầu riêng, măng cụt đạt
chất lượng và hiệu quả cao.
Mô đun bao gồm 6 bài học, mỗi bài học được kết cấu theo trình tự giới
thiệu kiến thức lý thuyết, các bước thực hiện công việc, phần câu hỏi bài tập và
ghi nhớ. Ngoài ra giáo trình có phần hướng dẫn giảng dạy mô đun nêu chi tiết
về nguồn lực cần thiết gồm trang thiết bị và vật tư thực hành, cách thức tiến
hành, thời gian, tiêu chuẩn sản phẩm mà học viên phải đạt được qua mỗi bài
tập.
6
Bài 01: XÁC ĐỊNH THỜI ĐIỂM THU HOẠCH SẦU RIÊNG
Mã bài: MĐ 07-01
Mục tiêu:
- Hiểu biết được sự chín của quả sầu riêng;
- Xác định được thời điểm thu hoạch sầu riêng phù hợp với mục đích sử
dụng và đạt chất lượng cao nhất.
- Chọn được phương thức thu hoạch sầu riêng phù hợp với điều kiện thực tế
trồng sầu riêng.
A. Nội dung
1. Đặc điểm chín của quả
Quả sầu riêng khi chín, màu vỏ quả ít thay đổi nên rất khó xác định quả
chín trên cây. Chính vì vậy, muốn xác định độ chín của quả trên cây để thu
hoạch phù hợp với mục đích sử dụng còn khó khăn hơn, cho nên cần phải biết
một số đặc điểm biểu hiện chín của ở quả trên cây như sau
1.1. Hình dạng quả
Sau ra hoa đậu quả khoảng 3,5 tháng. khi quả căng tròn, khoảng cách các
gai trên vỏ quả lớn hơn những ngày trước đó (hình 7.1.1) là quả sắp chín
(chuẩn bị thu hoạch được).
Hình 7.1.1. Quả bắt đầu căng tròn
7
1.2. Màu sắc vỏ quả

Tùy theo từng giống,
thường là màu sắc vỏ quả từ
màu xanh chuyển sang màu
xanh đồng (hình 7.1.2)
Hình 7.1.2. Màu sắc vỏ quả có màu xanh đồng
1.3. Đường thẳng trên
giữa vỏ múi
Có đường thẳng rõ nét
chạy từ trên cuống xuống tới
rốn quả ở giữa mỗi múi quả
(hình 7.1.3).
Hình 7.1.3. Đường thẳng rõ nét ở vỏ múi quả
Các đường thẳng này
sẽ tự tách khi quả chín (hình
7.1.4)
8
Hình 7.1.4. Đường thẳng trên vỏ quả tự tách
1.4. Tầng rời cuống
quả
Một đặc điểm nữa là
phần nối giữa cuống quả và
thân cây (hình 7.1.5) còn gọi
là “tầng rời” hay “tróc đĩa”,
lớn phình ra rất rõ và to hơn
cuống quả. Khi để chín tự
nhiên (chín sinh lý) trên cây
phần này rất dễ rời ra, cho
nên quả sầu riêng chín là từ
rụng.
Hình 7.1.5. Phần nối giữa cuống quả

Mặc dù chất lượng quả chín lúc này ngon nhất, nhưng thu để làm hàng hóa
đại trà hay vận chuyển đi xa rất khó khăn, vì khi rụng xuống đất, quả dễ bị dập
nát và quả quá chín nên khó bảo quản và khó để lâu được.
Muốn thu quả chín sinh lý thì trước thu khoảng một tháng, nên dùng dây
treo quả vào cây/cành (hình 7.1.6) để lúc quả chín sẽ không bị rơi xuống đất,
ảnh hưỏng chất lượng quả.
Hình 7.1.6. Treo quả sầu riêng lên cành
1.5. Mùi thơm
9
Tầng rời
(tróc đĩa)
Quả sầu riêng khi chín rất thơm, tuy nhiên để khi quả có mùi thơm mới
thu hoạch thì quả đã quá chín, kho khăn để bảo quản làm hàng hóa.
2. Căn cứ biểu hiện chín của quả trên cây
Các biểu hiện như cây bắt đầu có một vài quả chín gọi là chín bói, kế tiếp sẽ
có đợt quả chin rộ, căn cứ vào các biểu hiện này, cũng có thể xác định được thu
hoạch phù hợp với mục đích sử dụng.
2.1. Quả chín bói
Sau khi ra hoa, đậu quả rộ
khoảng 100-105 ngày, trên cây có
một vài quả ra hoa, đậu quả trước
và chín thì được gọi là chín bói
(hình 7.1.7).
Hình 7.1.7. Cây có quả chín bói
2.2. Đợt quả chín rộ
Khi cây đã có quả chín bói, thì chỉ 10 đến 15 ngày sau là hầu hết các quả
đều chín, lúc này được gọi là chín rộ.
2.3. Độ chín phù hợp để thu quả
Thu quả còn non, thì sẽ không thơm, không ngọt. Thu quả lúc chín (quả
thường tự rụng) thì hay bị hư, khó bảo quản, khó vận chuyển đi xa. Tuỳ theo

mục đích sử dụng, dùng để ăn tươi hay bán ở gần thì thu trước chín 2 ngày, vận
chuyển đi xa thì thu lúc quả già (trước chín) từ 5-7 ngày là vừa.
3. Căn cứ từ thời gian ra hoa đậu quả đến quả chín
Tùy từng giống và điều kiện chăm sóc, thời gian từ ra hoa đậu quả đến khi
quả già cho thu hoạch khoảng 105-120 ngày
Chính vậy, sau khi sầu riêng ra hoa đậu quả khoảng 3-3,5 tháng, phải quan
sát sự biến đổi của quả trên cây để nhận biết sự chín của quả, để xác định thời
gian thu hoạch cho phù hợp. Muốn biết được số ngày từ sau khi ra hoa, có thể
kẻ bảng theo dõi như bảng 7.1 sau đây:
10
Bảng 7.1.1. Bảng theo dõi thời gian từ sầu riêng ra hoa đến khi quả chín
Ngày
Tháng/năm
Ghi chú
7/2012 8/2012 9/2012 10/2012 11/2012
1 18 49 79 109
2 19 50 80 110
3 20 51 81 111
4 21 52 82 112
5 22 53 83 113
6 23 54 84 114
7 24 55 85 115
8 25 56 86 116
9 26 57 87 117
10 27 58 88 118
11 28 59 89 119
12 29 60 90 120
13 30 61 91
14 31 62 92
15 1 32 63 93

16 2 33 64 94
17 3 34 65 95
18 4 35 66 96
19 5 36 67 97
20 6 37 68 98
21 7 38 69 99
22 8 39 70 100
23 9 40 71 101
24 10 41 72 102
25 11 42 73 103
26 12 43 74 104
27 13 44 75 105
28 14 45 76 106
29 15 46 77 107
30 16 47 78 108
31 17 48
11
Bảng 7.1.1 là bảng mẫu để theo dõi số ngày từ khi ra hoa, đậu quả của sầu
riêng. Từ bảng mẫu, chúng ta có thể điền ngày ra hoa đậu quả trong thực tế để
theo dõi. Bất kỳ ngày nào, nhìn vào bảng thì chúng ta biết được là sầu riêng đã
ra hoa, đậu quả được bao nhiêu ngày.
Ví dụ nhìn vào bảng 7.1.1, ngày 12 tháng 10 năm 2012 là sầu riêng đã ra
hoa, đậu quả được 90 ngày, ngày 22 tháng 10 năm 2012 là sầu riêng đã ra hoa,
đậu quả được 100 ngày…
Ở khoảng thời gian từ sau khi ra hoa đậu quả được 100 ngày là có thể bắt
đầu quan sát sự chín của quả trên cây để xác định ngày thu hoạch.
4. Xác định thời điểm thu hoạch sầu riêng
Sau khi có được các thông tin trên, tùy theo mục đích sử dụng, có thể
quyết định ngày thu hoạch sầu riêng
Nếu ăn tươi, nên thu hoạch trước chín 2 ngày là vừa.

Nếu vận chuyển đi xa nên thu hoạch trước chín 5-7 ngày.
5. Chọn phương thức thu hoạch sầu riêng
Tùy theo cây cao hay thấp, lâu năm hay mới cho thu hoạch, phương tiện
của cơ sở mà lựa chọn phương thức thu hoạch cho phù hợp như:
- Cắt quả bằng dao hay kéo chuyên dụng
- Lấy quả treo trên cây tự rụng hay nhặt quả rụng rơi xuống đất
12
B. Câu hỏi và bài tập thực hành
1. Các câu hỏi: Hãy khoanh tròn vào phương án trả lời đúng của các
câu sau đây
Câu 1. Sau khi cây sầu riêng ra hoa, đậu quả khoảng 100-105 ngày, trên
cây có một vài quả ra hoa, đậu quả trước và chín thì được gọi là chín bói
a) Đúng.
b) Sai.
Câu 2. Hầu hết các quả trên cây đều ra hoa đậu quả và chín cùng đợt được
gọi là đợt quả chín rộ
a) Đúng.
b) Sai.
Câu 3. Yếu tố nào cần để quan sát biểu hiện chín của quả sầu riêng trên cây?
a) Quan sát hình dạng quả
b) Quan sát tầng rời cuống quả.
c) Quan sát màu sắc quả.
d) Cả a, b và c
Câu 4. Thu đợt quả sầu riêng (rộ) để làm hàng hóa, nên thu hoạch
trước chín sinh lý 5-7 ngày?
a) Đúng
b) Sai
Câu 5. Quả sầu riêng khi chín sinh lý thì quả tự rời khỏi cuống, đúng hay
sai?
a) Đúng.

b) Sai
Câu 6. Tại sao không nên thu hoạch đại trà sầu riêng làm hàng hóa khi
quả chín sinh lý?
a) Quả bị rụng, dễ bị dập nát.
b) Khó bảo quản khi chuyên chở số lượng lớn đi xa.
13
c) Cả a và b.
Câu 7. Muốn thu sầu riêng khi chín sinh lý (khi chín quả tự rời khỏi
cuống) đảm bảo chất lượng cần áp dụng biện pháp nào sau đây?
a) Nhặt quả tự rụng.
b) Treo quả trên cây.
c) Cả a và b
2. Bài tập/bài thực hành: Kẻ bảng theo dõi từ khi sầu riêng ra hoa đến
sau 120 ngày cây ra hoa. Quan sát thay đổi của quả trên cây từ sau ra hoa
100 ngày và đề nghị ngày thu hoạch. Biết rằng sầu riêng ra hoa vào ngày 15
tháng 02 năm 2012.
- Mục tiêu: Học viên thực hiện được: Kẻ bảng và điền ngày cây sầu riêng
ra hoa đến sau 120 ngày ra hoa vào bảng. Nêu thời điểm bắt đầu quan sát sự
biến đổi của biểu hiện chín của quả trên cây và xác định ngày thu hoạch.
- Nguồn lực: Giấy A4, thước kẻ dài 50 cm, bút chì, bút bi và tẩy, bảng
mẫu theo dõi thời gian từ ra hoa đến sau ra hoa đến thu hoạch. Vườn sầu riêng
các loại: Bắt đầu ra hoa, sau ra hoa 100 ngày đến khi có thể thu hoạch. Dụng cụ
an toàn: thang trèo cây, dây bảo hiểm.
- Cách thức tiến hành: Chia lớp thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm có 5 học
viên, nhận một bộ dụng cụ gồm Giấy A4, một thước kẻ dài 50 cm, một bút chì,
một bút bi, một tẩy, một bảng mẫu theo dõi số ngày từ ra hoa, đậu quả đến chín
của sầu riêng. Mỗi nhóm nhận một vườn có cây sầu riêng bắt đầu ra hoa, sau ra
hoa 100 ngày và có thể thu hoạch được.
- Nhiệm vụ của nhóm khi thực hiện bài thực hành: Chuẩn bị nguồn lực, kẻ
bảng theo dõi, quan sát biến đổi của quả trên cây và đề xuất ngày thu hoạch.

- Thời gian hoàn thành: 8 giờ/1 nhóm học viên.
- Kết quả và tiêu chuẩn sản phẩm cần đạt được: Các nhóm học viên kẻ
bảng theo dõi thời gian sinh trưởng đúng mẫu, điền đúng ngày tháng của đầu
bài đã cho vào bảng: Ngày 01/02/2012 là ngày ra hoa, ngày 14/6/2012 là ngày
sau ra hoa được 120 ngày, ngày 25/5/2012 là thời điểm bắt đầu quan sát sự biến
đổi của biểu hiện chín của quả trên cây và từ ngày 10/6-15/6 là khoảng để thu
hoạch sầu riêng.
C. Ghi nhớ
- Xác định độ chín phù hợp của sầu riêng để thu hoạch và quyết định ngày
thu hoạch.
- Chọn phương thức phù hợp để thu hoạch sầu riêng
14
Bài 2: THU HOẠCH SẦU RIÊNG
Mã bài: MĐ 07-02

Mục tiêu:
- Thu hái sầu riêng và vận chuyển (hay tổ chức vận chuyển) về nơi bảo
quản đúng quy trình kỹ thuật;
- Học viên có ý thực về an toàn lao động trong khi thu hái quả.
A. Nội dung
1. Thu quả sầu riêng
1.1. Xác định quả trên cây để thu hoạch
Trên cây có nhiều quả, các quả thường không chín cùng nhau, vì chúng
không ra hoa, đậu quả cùng nhau, quả đậu trước lớn trước, quả đậu sau lớn sau
(hình 7.2.1). Chính vây, trước khi thu phải quan sát quả để xác định quả già
đúng mục đích thu hoạch, tránh không thu phải quả bị non.
Hình 7.2.1. Xác định quả trên cây để thu
15
- Nếu quan sát thấy vỏ
quả chuyển từ màu xanh

(hình 7.2.2) sang màu đồng
vàng nhạt
Hình 7.2.2. Vỏ quả chuyển từ màu xanh
Kết hợp dùng cán dao
gõ thăm từng quả (hình
7.2.3), lựa quả già cắt xuống
để một, hai hôm sẽ chín.
Cách làm này có ưu điểm là
chất lượng quả chín ngon
nhưng nhược điểm rất tốn
công sức, thời gian thu
hoạch kéo dài.
Hình 7.2.3. Gõ thăm từng quả trên cây
Đối với các giống sầu
riêng cơm vàng, hạt lép, khi
dùng để ăn tươi, thu các quả
sau ra hoa, đậu quả từ 114-
118 ngày. Nếu dùng để bảo
quản vận chuyển đi xa, thu
các quả sau ra hoa, đậu quả
từ 110-113. Các quả này đều
có vỏ chuyển từ màu xanh
sang màu đồng vàng nhạt
(hình 7.2.4).

16
Hình 7.2.4. Xác định quả để thu
1.2. Xác định độ chín
cơm quả
Chúng ta quan sát thấy

quả có mùi thơm nhẹ, thịt
quả mềm, màu vàng ươm
(hình 7.2.5), vị ngọt đậm,
béo ngậy, thì cơm (của quả)
không bị sượng.
Hình 7.2.5. Thịt quả mềm, màu cơm đặc trưng của giống
Và rất dễ tách vỏ, chỉ
cần để mũi kéo vào rốn
quả, lay nhẹ, các đường
phân cách ở các giữa múi
sẽ tách ra để lộ phần thịt
quả (hình 7.2.6).
Đó là toàn bộ đặc
điểm của quả sầu riêng lúc
thu hoạch có chất lượng
quả ngon nhất.
Hình 7.2.6. Sầu riêng khi chin rất dễ tách vỏ
Còn nếu thu hái sớm
hơn thì vỏ quả còn xanh,
cơm còn trắng (hình 7.2.7),
ăn không ngọt, không
thơm, cơm của quả dễ bị
sượng.
17
Hình 7.2.7. Cơm của sầu riêng thu non
1.3. Thu (hái) quả
Sau khi quan sát xác định quả sầu riêng có thể thu hoạch được, tiến hành
thu hoạch. Lúc thu quả ở trên cao, phải dùng thang (hình 7.2.8) để trèo lên cây
hái quả.
Hình 7.2.8. Thang để trèo lên cây hái quả

Khi đứng trên cây hái quả
phải chú ý đến sự an toàn, tìm
chỗ đứng vững vàng và phải có
điểm tựa chắc chắn như hình
7.2.9.
18
Hình 7.2.9. Chú ý an toàn khi trèo cây hái quả
Thu quả ở các cành
cây thấp, vừa tầm thu hái
thì không phải trèo lên cây
mà có thể đứng dưới đất
(hình 7.2.10) để cắt quả.
Hình 7.2.10. Cây thấp khi thu không phải trèo
cây
Thu (hái) quả sầu
riêng (cắt quả sầu riêng rời
khỏi cành, cây): Khi cắt tay
nghịch cầm cuống quả sầu
riêng, tay thuận cầm dụng
cụ cắt ở phần cuống quả
bên trên vị trí tay cầm để
tách lấy quả sầu riêng
+ Người thu sầu riêng
thuận tay phải (hình
7.2.11).
Hình 7.2.11. Cắt quả sầu riêng (người thuận tay phải)
19
+ Người thu sầu riêng
thuận tay trái (hình 7.2.12)
Hình 7.2.12. Cắt quả sầu riêng (người thuận tay trái)

2. Xếp quả đã thu
vào dụng cụ
Các quả sầu riêng đã
được thu xong, xếp vào
dụng cụ mang theo bên
người (hình 7.2.13). Tốt
nhất khi thu có từ hai người
trở lên để hỗ trợ cùng thu
sẽ thuận lợi hơn
.
Hình 7.2.13. Hai người cùng thu sầu riêng
3. Gom quả mới thu
Khi dụng cụ mang
theo người đầy quả đã thu
thì ngang sầu riêng tập kết
(hình 7.2.14) ở một nơi
nhất định để chờ chuyển về
nơi bảo quản.
Hình 7.2.14. Tập kết quả đã thu ở một nơi nhất định
20
Sầu riêng thu xong, đã
được gom thành đống
(hình 7.2.15) để chờ vận
chuyển về nơi bảo quản.
Hình 7.2.15. Sầu riêng được gom sau thu hoạch
4. Vận chuyển sầu
riêng về nơi chứa
4.1. Xếp sầu riêng để
vận chuyển
Trước khi đưa lên

phương tiện vận chuyển,
xếp sầu riêng vào các dụng
cụ nhỏ (hình 7.2.16) để
mang vác lên phương tiện
vận chuyển cho dễ dàng.
Hình 7.2.16. Xếp sầu riêng vào các dụng cụ
Nếu xếp quả sầu riêng
đầy các dụng cụ nên dùng
dây giữ các quả sầu riêng
(hình 7.2.17), tránh để quả
bị rớt.
21
Hình 7.2.17. Bó các quả sầu riêng bằng sợi dây
- Cũng có thể buộc
các cuống quả để gánh
(hình 7.2.18) mang về.
Hình 7.2.18. Vận chuyển sầu riêng bằng gánh đi bộ
- Hay chở bằng xe gắn máy (hình 7.2.19)
Hình 7.2.19. Vận chuyển sầu riêng bằng xe gắn máy
- Thu hoạch nhiều phải vận chuyển bằng phương tiện vận chuyển lớn như
máy kéo (hình 7.2.20), ô tô tải
22
Hình 7.2.20. Vận chuyển sầu riêng bằng máy kéo
4.2. Để sầu riêng vào kho nơi chứa
Sau khi vận chuyển sầu riêng đã thu hoạch về, xếp vào kho để phân loại
(hình 7.2.21).
Hình 7.2.21. Các giỏ sầu riêng được chuyển về kho
Trường hợp thu nhiều phải chuyển bằng ô tô tải hay máy kéo, khi về đến
kho có thể xếp sầu riêng thành đống để chờ phân loại (hình 7.2.22).
23

Hình 7.2.22. Xếp sầu riêng thành đống để chờ phân loại
B. Câu hỏi và bài tập thực hành
1. Các câu hỏi: Hãy khoanh tròn vào phương án trả lời đúng của các
câu sau đây
Câu 1. Người ta thường thu sầu riêng bằng cách nào sau đây
a) Nhặt quả tự rụng khi chín sinh lý
b) Cắt quả bằng dao hay kéo chuyên dụng
c) Cả a, b.
Câu 2. Để thu sầu riêng đảm bảo độ già, phù hợp với mục đích tiêu thụ,
cần phải làm gì?
c) Quan sát màu sắc và gai ở vỏ quả trước thu
b) Quan sát tầng rời cuống quả và đường thẳng ở giữa múi vỏ quả
c) Lấy dao gõ vào quả
d) Cả a, b và c.
Câu 3. Có thể vận chuyển sầu riêng sau khi thu bằng các phương tiện
nào sau đây ?
a) Gánh đi bộ.
b) Chở bằng phương tiện nhỏ (xe hon đa)
24
c) Chở bằng máy kéo hay ô tô tải.
d) Cả 3 phương tiện trên
2. Bài tập/bài thực hành:
Bài thực hành 7.2.1: Hãy quan sát, lựa chọn, thu 20 quả sầu riêng dùng
để ăn tươi.
- Mục tiêu: Quan sát đúng sự biến đổi độ chín của quả trên cây và lựa
chọn, thu được 20 quả sầu riêng dùng để ăn tươi đúng yêu cầu kỹ thuật.
- Nguồn lực: Vườn cây sầu riêng có quả chín thu hoạch được. Dao cắt quả
(dao có cán để gõ thăm quả). Dụng cụ đựng quả. Dụng cụ an toàn: thang trèo
cây, dây bảo hiểm.
- Cách thức tiến hành: Chia lớp thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm có 5 học

viên, nhận một bộ dụng cụ gồm Dao cắt quả (dao có cán để gõ thăm quả). Dụng
cụ đựng quả. Dụng cụ an toàn: thang trèo cây, dây bảo hiểm. Vườn có cây sầu
riêng có quả thu hoạch được.
- Nhiệm vụ của nhóm khi thực hiện bài thực hành: Chuẩn bị dụng cụ, quan
sát, ghi nhận đặc điểm và thu 20 quả sầu riêng.
- Thời gian hoàn thành: 4 giờ/1 nhóm học viên.
- Kết quả và tiêu chuẩn sản phẩm cần đạt được: Các nhóm học viên quan
sát, đánh giá và thu hái 20 quả sầu riêng đúng độ chín dùng để ăn tươi (thu
xong để tự nhiên 1-2 ngày là chín ăn được, không phải xử lý quả sau thu hái).
C. Ghi nhớ:
- Khi để sầu riêng chín trên cây, phải treo quả để sầu riêng không bị rụng
xuống đất sẽ ảnh hưởng chất lượng quả.
- Thu sầu riêng để vận chuyển đi xa, chỉ nên thu sầu riêng già đúng độ,
không nên lúc quả chín sinh lý trên cây.
25