MC LC
CHNG 1. GII THIU 3
Mc tiêu nghiên cu 3
Câu hi nghiên cu 3
Phng pháp nghiên cu 3
Kt cu ca đ 4
CHNG 2. NI DUNG VÀ KT QU NGHIÊN CU 5
2.1. C S LÝ THUYT 5
2.1.1. Ngân hàng thng mi 5
2.1.1.1. nh ngha 5
2.1.1.2. S đc bit ca ngân hàng 6
2.1.1.3. Chc nng ca ngân hàng thng mi 6
2.1.1.4. Các ch tiêu đánh giá hot đng kinh doanh ca ngân hàng 8
2.1.2. Giá tr vn c phn 10
2.1.3. Cách tip cn da trên tài sn 11
2.1.4. Cách tip cn th trng 11
2.1.4.1. Phng pháp da trên h s P/E 11
2.1.4.2. Mô hình da trên h s P/BV 13
Mô hình ca Vassily Bokov và Andrei Vernikov (2008) 13
Mô hình ca Damodaran (2002) 15
2.1.5. Cách tip cn thu nhp 16
2.1.5.1. Mô hình c tính giá tr vn c phn ca ngân hàng FCFE 17
2.1.5.2. Mô hình chit khu dòng c tc 16
2.1.5.3. Mô hình t sut li nhun vt tri. 18
2.2. NG DNG CÁC MÔ HÌNH NH GIÁ VN C PHN CA
NGÂN HÀNG SACOMBANK 18
2.2.1. Gii thiu v ngân hàng TMCP Sài Gòn Thng Tín – Sacombank 19
2.2.1.1. Quá trình phát trin 20
2.2.1.2. S đ t chc 23
2.2.2. Phân tích thc trng v h thng ngân hàng ti Vit Nam hin nay 24
2.2.3. Phân tích tình hình hot đng ca ngân hàng TMCP Sài Gòn
Thng Tín – Sacombank 25
2.2.4. ng dng các mô hình đ đnh giá vn c phn ca ngân hàng
TMCP Sài Gòn Thng Tín – Sacombank 29
2.2.4.1. Mô hình da trên h s P/BV theo Damodaran (2002) 29
2.2.4.2. Mô hình da trên h s P/BV theo mô hình ca Vassily Bokov
và Andrei Vernikov (2008) 33
2.2.4.3. Mô hình t sut li nhun vt tri 42
2.3. KT QU NGHIÊN CU 45
2.3.1. Kt qu nghiên cu 45
2.3.2. u, nhc đim ca 3 mô hình đc s dng đ ng dng vào
thc tin ti Vit Nam 45
2.4. HN CH CA BÀI NGHIÊN CU 46
CHNG 3. KT LUN VÀ KIN NGH 48
3.1. KT LUN 48
3.2. KIN NGH 48
3.3. HNG PHÁT TRIN TÀI MI 49
TÀI LIU THAM KHO 50
DANH MC BNG BIU
DANH MC BNG
Bng 2.2.3.1. Ch s ROE qua các nm 25
Bng 2.2.3.2. Ch s ROA qua các nm 25
Bng 2.2.3.3. T l thu nhp lãi cn biên ca ngân hàng Sacombank 26
Bng 2.2.3.4. Thu nhp ngoài lãi cn biên (MN) ca ngân hàng Sacombank 27
Bng 2.2.3.5. T l sinh li hot đng ca ngân hàng Sacombank qua các nm 28
Bng 2.2.4.1.1. Kt qu ch s P/BV và ROE ti ngày 31/12/2011 30
Bng 2.2.4.2.1. Các bin s dng trong mô hình da trên h s P/BV ca Vassily
Bokov và Andrei Vernikov (2008) 32
Bng 2.2.4.2.2. Các ngân hàng và công ty bo him nghiên cu đã la chn 34
Bng 2.2.4.2.3. Ma trn tng quan gia 3 bin TS, HDQT, SCR 36
Bng 2.2.4.3.1. Kt qu tính Re 41
Bng 2.2.4.3.2. Kt qu tính BV ca ngân hàng Sacombank 42
Bng 2.3.1. Kt qu nghiên cu 43
DANH MC BNG BIU
DANH MC HÌNH
Hình 2.2.1.1. C cu t chc ca ngân hàng TMCP Sài Gòn Thng Tín 22
Hình 2.2.3.1. Ch s ROE qua các nm ca ngân hàng Sacombank 25
Hình 2.2.3.2. Ch s ROA qua các nm ca ngân hàng Sacombank 26
Hình 2.2.3.3. T l thu nhp lãi cn biên ca ngân hàng Sacombank 27
Hình 2.2.3.4. Thu nhp ngoài lãi cn biên (MN) ca ngân hàng Sacombank 28
Hình 2.2.3.5. T l sinh li hot đng ca ngân hàng Sacombank qua các nm 29
Hình 2.2.4.1.1. Kt qu hi quy h s P/BV theo ROE 30
Hình 2.2.4.1.2. Kim đnh BG (Breusch-Godfrey) 31
Hình 2.2.4.1.3. Kim đnh white 32
Hình 2.2.4.2.1. Kt qu hi quy P/BV theo 6 bin đã đa vào mô hình 35
Hình 2.2.4.2.2. Kt qu hi quy sau khi loi b bin KT 35
Hình 2.2.4.2.3. Mô hình hi quy cui cùng 36
Hình 2.2.4.2.4. Kim đnh BG (Breusch-Godfrey) 37
Hình 2.2.4.2.5. Kim đnh white 38
Hình 2.2.4.2.6. Mô hình hi quy sau khi khc phc phng sai thay đi 38
Hình 2.2.4.2.7. Mô hình hi quy cui cùng 39
Hình 2.2.4.2.8. Kim đnh li hin tng t tng quan – BG (Breusch-Godfrey) 40
Hình 2.2.4.2.9. Kim đnh li hin tng phng sai thay đi – Kim đnh White 40
3
CHNG 1. GII THIU
Cùng vi s phát trin ca nn kinh t, nht là trong nn kinh t th trng,
vic xác đnh mc giá cho tài sn là mt điu rt quan trng. Không ging nh các
nc Châu Âu, Châu M, thm đnh giá là mt trong nhng ngành khá mi Vit
Nam, và đc chú trng phát trin trong nhng nm gn đây, vì vy vic nghiên
cu đ ng dng các mô hình đnh giá trên th gii vào thc tin là cn thit. c
bit trong bi cnh hin nay, vic xác đnh giá tr ca các đnh ch tài chính nh
ngân hàng thng mi, qu tín dng,… còn khó khn v c s lý lun cng nh
thông tin đc s dng đ ng dng đnh giá tng trng hp c th.
đa dng hóa các mô hình đnh giá vn c phn ca ngân hàng, nghiên cu
s đa ra các cách tip cn, các mô hình đnh giá trong nhng nghiên cu trc đây
và làm rõ nhng mô hình đnh giá vn c phn ca ngân hàng đã đc s dng. Sau
đó ng dng các mô hình đ đnh giá vn c phn ca ngân hàng TMCP Sài Gòn
Thng Tín – Sacombank.
Mc tiêu nghiên cu
Tng hp các mô hình đã đc s dng đ đnh giá vn c phn ca ngân
hàng và tìm ra các mô hình có th áp dng ti Vit Nam.
Câu hi nghiên cu
Các mô hình nào đã đc các nghiên cu trc đây s dng đ đnh giá
vn c phn ca ngân hàng?
Mô hình nào có th ng dng vào thc tin đ đnh giá vn c phn ca
ngân hàng Vit Nam?
ng dng nhng mô hình có tính kh thi ti Vit Nam vào đnh giá vn c
phn ca ngân hàng TMCP Sài Gòn Thng Tín – Sacombank nh th
nào?
Phng pháp nghiên cu
Bài nghiên cu đc nghiên cu da trên phng pháp h thng, tng hp,
phân tích, so sánh, thng kê đ h thng hóa lý lun, nêu lên nhng ni dung ch
yu và c bn v các mô hình đc s dng đ đnh giá vn c phn ca ngân hàng,
cng nh ng dng các mô hình vào thc t đ thm đnh giá tr vn c phn ca
mt ngân hàng.
S liu cn thit trong đ tài ch yu đc thu thp trên ngun d liu th cp:
báo cáo tài chính ca các ngân hàng, thông tin t th trng chng khoán,…
4
Kt cu ca đ tài
Bài nghiên cu bao gm 3 chng:
Chng 1: Gii thiu
Trình bày lý do chn đ tài, mc tiêu nghiên cu, câu hi nghiên cu và
phng pháp nghiên cu.
Chng 2: Ni dung và kt qu nghiên cu
Gm 2 phn:
Phn 1: C s lý thuyt
a ra nhng mô hình đã đc các nghiên cu trc đây s dng đ đnh giá
vn c phn ca ngân hàng theo 3 cách tip cn: cách tip cn tài sn, cách tip cn
th trng, cách tip cn thu nhp.
Phn 2: ng dng
ng dng nhng mô hình có tính kh thi vào thc tin Vit Nam nh: mô
hình da trên h s P/BV ca Damodaran (2002), mô hình sut sinh li ph tri.
Nghiên cu ly ví d là đnh giá vn c phn ca ngân hàng Thng mi c phn
(TMCP) Sài Gòn Thng Tín – Sacombank.
Phn 3: a ra nhng hn ch ca bài nghiên cu: v thông tin ngân hàng, s
liu, nhng gi đnh có trong bài nghiên cu,…
Chng 3: Kt lun và kin ngh
a ra kt lun và kin ngh
5
CHNG 2. NI DUNG VÀ KT QU NGHIÊN CU
2.1. C S LÝ THUYT
2.1.1. Ngân hàng thng mi
2.1.1.1. nh ngha
NHTM là mt t chc quan trng trong nn kinh t và đóng vai trò là trung
gian tài chính.
Trn Huy Hoàng (2010), Ngân hàng thng mi (NHTM) là loi ngân hàng
giao dch trc tip vi các công ty, xí nghip, t chc kinh t và cá nhân, bng cách
nhn tin gi, tin tit kim, ri s dng s vn vay đó đ cho vay, chit khu, cung
cp các phng tin thanh toán và cung ng dch v ngân hàng cho các đi tng
khách hàng.
Theo pháp lnh ngân hàng ca Vit Nam (1999), NHTM là mt t chc kinh
doanh tin t mà nghip v thng xuyên và ch yu là nhn tin gi ca khách
hàng vi trách nhim hoàn tr và s dng s tin đó đ cho vay, chit khu và làm
phng tin thanh toán.
Ngh đnh 59/2009/N – CP ngày 16/07/2009, NHTM là ngân hàng đc thc
hin toàn b hot đng ngân hàng và các hot đng kinh doanh khác có liên quan vì
mc tiêu li nhun theo quy đnh ca Lut các t chc tín dng và các quy đnh
khác ca pháp lut. Trong đó, hot đng ngân hàng là hot đng kinh doanh tin t
và dch v ngân hàng vi ni dung thng xuyên là nhn tin gi, s dng s tin
này đ cp tín dng và cung ng các dch v thanh toán.
o lut ngân hàng ca Pháp (1941), NHTM là nhng doanh nghip mà hot
đng thng xuyên là nhn tin ca công chúng di hình thc ký thác, hoc di
các hình thc khác và s dng tài nguyên đó trong các nghip v v chit khu, tín
dng và tài chính.
T nhng nhn đnh trên có th thy NHTM là mt trong nhng đnh ch tài
chính mà đc trng là cung cp đa dng các dch v tài chính vi nghip v c bn
là nhn tin gi, cho vay và cung ng các dch v thanh toán. Ngoài ra, NHTM còn
cung cp nhiu dch v khác nhm tho mãn ti đa nhu cu v sn phm dch v
ca xã hi. Nh có NHTM mà có th huy đng đc tin nhàn ri trong xã hi đ
cp tín dng cho các t chc kinh t, cá nhân nhm mc đích phc v phát trin
kinh t - xã hi.
6
2.1.1.2. S đc bit ca ngân hàng thng mi
Lnh vc kinh doanh ca ngân hàng là tin t, tín dng và dch v ngân hàng.
ây là lnh vc rt đc bit vì nó liên quan đn tt c các ngành, chi phi mi mt
ca kinh t xã hi.
Hot đng kinh doanh ca NHTM chu s chi phi rt ln bi quy đnh, chính
sách ca Ngân hàng Trung ng: quy đnh v vn pháp đnh, t l d tr bt buc,
chính sách tin t,…
NHTM là mt doanh nghip, nhng ngun vn ch yu mà NHTM s dng là
ngun vn huy đng t bên ngoài trong khi vn riêng ca ngân hàng li chim t
trng rt thp trong tng ngun vn kinh doanh.
Trong tng tài sn ca ngân hàng, tài sn hu hình chim t trng rt thp, mà
ch yu là tài sn vô hình_tn ti di các hình thc tài sn tài chính nh: k phiu,
trái phiu, thng phiu, c phiu, hp đng tín dng,…
NHTM to ra li nhun bng cách huy đng vn và cho vay, nh vy, li
nhun ca ngân hàng ph thuc vào chênh lch gia lãi sut tin gi và lãi sut cho
vay. Ngoài ra, ngân hàng còn kinh doanh các lnh vc khác_đa dng hóa đu t đ
phân tán ri ro.
NHTM d b nh hng bi các thông tin xu trên th trng và có hiu ng
lan truyn, tc là nu mt ngân hàng b mt kh nng thanh khon s gây ra hiu
ng lan chuyn và nh hng đn toàn b h thng ngân hàng.
Không ging nh các doanh nghip khác, các NHTM có th đu t ti mt
mc ri ro cao vì cho rng vn còn ngi cho vay cui cùng (ngân hàng Nhà nc)
h tr khi NHTM ri vào tình trng thiu ht thanh khon.
2.1.1.3. Chc nng ca ngân hàng thng mi
Chc nng trung gian tài chính
Chc nng trung gian tín dng đc xem là chc nng quan trng nht ca
NHTM, quyt đnh s phát trin, m rng quy mô ca NHTM. Khi thc hin chc
nng trung gian tài chính, NHTM đóng vai trò tp trung các ngun vn nhàn ri t
các t chc, cá nhân trong nn kinh t đ điu chuyn cho các t chc, cá nhân có
nhu cu v vn, giúp đy nhanh quá trình luân chuyn vn trong nn kinh t. Vi
chc nng này, NHTM va đóng vai trò là ngi đi vay, va đóng vai trò là ngi
cho vay và hng li nhun là khon chênh lch gia lãi sut nhn gi và lãi sut
cho vay; góp phn to li ích cho tt c các bên tham gia: ngi gi tin và ngi đi
vay, Ngoài ra, NHTM còn tham gia trên th trng tài chính bng các hot đng
7
đu t, cung cp các dch v tài chính cho các ch th trong nn kinh t. Nh vy,
NHTM cng là mt trong nhng ch th tham gia phân phi tài chính trong nn
kinh t.
Chc nng trung gian thanh toán
đây NHTM đóng vai trò là th qu, ngi qun lý tin cho các doanh nghip
và cá nhân, thc hin các thanh toán theo yêu cu ca khách hàng nh: trích tin t
tài khon tin gi ca h đ thanh toán tin hàng hóa, dch v hoc nhp vào tài
khon tin gi ca khách hàng tin thu bán hàng và các khon thu khác theo lnh
ca h.
Các NHTM cung cp cho khách hàng nhiu phng tin thanh toán tin li
nh séc, y nhim chi, y nhim thu, th rút tin, th thanh toán, th tín dng,…
Tùy theo nhu cu, khách hàng có th chn cho mình phng thc thanh toán phù
hp. Do vy các ch th kinh t s tit kim đc rt nhiu chi phí, thi gian, li
đm bo thanh toán an toàn. Chc nng này vô hình chung đã thúc đy lu thông
hàng hóa, đy nhanh tc đ thanh toán, tc đ lu chuyn vn, t đó góp phn phát
trin kinh t.
Chc nng trung gian thanh toán mang li s tin li cho khách hàng trong
hot đng thanh toán, đng thi góp phn thu hút lng tin nhàn ri trong nn kinh
t, nâng cao uy tín, thng hiu ngân hàng trên th trng.
Chc nng to tin
To tin là mt chc nng quan trng, phn ánh rõ bn cht ca ngân NHTM.
Vi mc tiêu là tìm kim li nhun nh là mt yêu cu chính cho s tn ti và phát
trin ca mình, các NHTM vi nghip v kinh doanh mang tính đc thù ca mình
đã thc hin chc nng to tin cho nn kinh t.
Chc nng to tin đc thc thi trên c s hai chc nng khác ca NHTM là
chc nng tín dng và chc nng thanh toán. Thông qua chc nng trung gian tín
dng, ngân hàng s dng s vn huy đng đc đ cho vay, s tin cho vay li
đc khách hàng s dng đ mua hàng hóa, thanh toán dch v trong khi s d trên
tài khon tin gi thanh toán ca khách hàng vn đc coi là mt b phn ca tin
giao dch, đc h s dng đ mua hàng hóa, thanh toán dch v,… Vi chc nng
này, h thng NHTM đã làm tng tng phng tin thanh toán trong nn kinh t,
đáp ng nhu cu thanh toán, chi tr ca xã hi. Ngân hàng thng mi to tin ph
thuc vào t l d tr bt buc ca ngân hàng trung ng đã áp dng đi vi
NHTM.
8
Công thc xác đnh kh nng to tin ca NHTM:
M
n
=
M
0
*(1-q
n
)
(1-q)
Trong đó:
M
n
: Tng khi lng tin ghi s to ra
M
0
: Lng tin gi ban đu
N : S ngân hàng tham gia vào quá trình to tin
Q : T l cho vay ti đa
1 – q: T l d tr bt buc
Tuy nhiên, kh nng to tin ca NHTM theo công thc trên ch đúng khi hi
đ các điu kin nh: h thng ngân hàng t chc theo quy mô ngân hàng 2 cp; tt
c các giao dch đu thc hin bng hình thc thanh toán chuyn khon và các
NHTM phi đt đc t l cho vay ti đa.
2.1.1.4. Các ch tiêu đánh giá hot đng kinh doanh ca ngân hàng
đánh giá hiu qu hot đng ca ngân hàng, chúng ta có th s dng các
ch tiêu liên quan đn li nhun nh sau:
T l thu nhp trên vn ch s hu (ROE – Return on equity)
ROE bng li nhun ròng chia cho vn t có c bn bình quân ca ngân hàng
(vn c phn thng, c phn u đãi, qu d tr và li nhun không chia).
ROE=
Li nhun ròng
Vn ch s hu
ROE th hin thu nhp mà c đông nhn đc t vic đu t vn vào ngân
hàng.
T l thu nhp trên tng tài sn (ROA – Return on asset)
ROA bng li nhun ròng chia cho tng tài sn bình quân.
ROA=
Li nhun ròng
Tng tài sn
ROA là ch tiêu đánh giá hiu qu ca công tác qun lý ca ngân hàng, cho
thy kh nng trong quá trình chuyn tài sn ca ngân hàng thành thu nhp ròng.
9
Mi quan h gia ROE và ROA
ROE=
Li nhun ròng
Vn ch s hu
=
Li nhun ròng
Tng tài sn
*
Tng tài sn
Vn ch s hu
=ROA*
1
T s đòn by tài chính
Trong đó:
T s đòn by tài chính=
Vn ch s hu
Tng tài sn
T công thc tính ROE nh trên, ta thy thu nhp ca ngân hàng cng chu s
tác đng ca phng thc tài tr tài sn (s dng n nhiu hn hay s dng vn ch
s hu nhiu hn).
T l thu nhp cn biên
o lng tính hiu qu và kh nng sinh li ca ngân hàng.
T l thu nhp lãi cn biên (NIM – Net interest Margin): là chênh lch gia thu
nhp t lãi và chi phí lãi, tt c chia cho tài sn có sinh lãi.
NIM=
Thu nhp lãi-chi phí lãi
Tài sn có sinh lãi
NIM giúp ngân hàng d báo trc kh nng sinh lãi ca ngân hàng thông qua
vic kim soát cht ch tài sn sinh li và vic tìm kim nhng ngun vn có chi
phí thp nht.
T l thu nhp lãi ngoài cn biên (MN – Non interest Margin): là chênh lch
gia ngun thu nhp ngoài lãi (thu phí dch v) và chi phí ngoài lãi (tin lng, tin
sa cha, bo hành thit b,…), tt c chia cho tài sn có sinh lãi.
MN=
Thu nhp ngoài lãi-chi phí ngoài lãi
Tài sn có sinhlãi
MN phn ánh ngun li nhun ngoài lãi so vi tài sn. MN ca ngân hàng
thng <0.
T l sinh li hot đng (NPM): phn ánh hiu qu ca vic qun lý chi phí và
các chính sách đnh giá dch v.
NPM=
Thu nhp sau thu
Tng thu t hot đng
10
Thu nhp trên c phiu (EPS – Earning per share): đo lng thu nhp ca
các c đông tính trên mi c phiu đang lu hành.
EPS=
Thu nhp sau thu
Tng s c phiu thng phát hành
Chênh lch lãi sut bình quân
Chênh lch ls bình quân=
Thu t lãi
Tng tài sn sinh li
-
Tng chi phí lãi
Tng ngun vn phi tr lãi
ây là ch tiêu truyn thng đánh giá thu nhp ca ngân hàng, đo lng hiu
qu đi vi hot đng trung gian ca ngân hàng trong quá trình huy đng vn và
cho vay, đng thi đo lng cng đ cnh tranh trong th trng ca ngân hàng.
Trong điu kin các yu t khác không đi, chênh lch lãi sut bình quân s gim
khi cng đ cnh tranh tng lên, buc ngân hàng phi tìm cách bù đp mc chênh
lch lãi sut b mt đi (thu phí t các dch v mi).
T l hiu sut s dng tài sn c đnh
T l này bao gm 2 phn: mc thu lãi bình quân trên tài sn và mc thu ngoài
lãi bình quân trên tài sn.
Tng thu t hot đng
Tng tài sn
=
Thu nhp t lãi
Tng tài sn
+
Thu nhp ngoài lãi
Tng tài sn
Khi cnh tranh trên th trng ngày càng gia tng và các khon cho vay kém
cht lng ngày càng nhiu thì ngân hàng s chuyn theo hng tng thu nhp
ngoài lãi (thu phí dch v).
T l tài sn sinh li
T l tài sn sinh li=
Tng tài sn sinh li
Tng tài sn
Tng tài sn sinh li bao gm các khon cho vay, khon cho thuê, đu t
chng khoán,… Hoc bng tng tài sn – tài sn không sinh li.
T l này cho bit tài sn sinh li chim bao nhiêu phn trm trong tng tài sn.
2.1.2. Giá tr vn c phn
Giá tr vn c phn trên bng cân đi k toán phn ánh vn gc công ty nhn
đc khi phát hành c phiu, nó tng lên khi công ty có li nhun (hoc gim xung
khi công ty thua l) và bt kì khon c tc nào đc chi tr trong kì cng làm gim
giá tr này.
11
Mt s đim cn lu ý khi c tính giá tr vn c phn:
Khi thu hi c phiu bng cách mua li chúng trong mt thi kì ngn hn
nhm mc đích tái phát hành c phiu hoc đ thc hin các quyn chn thì
công ty có quyn th hin các c phiu đã đc mua li đó di dng c
phiu qu. iu này làm gim giá tr s sách ca vn c phn, vì vy, ta cn
phi tr giá tr c phiu qu ra khi giá tr s sách ca vn c phn (BV). Vì
c phiu qu đc tính theo giá tr th trng hin ti, nên c phiu qu có
th làm gim sút nghiêm trng giá tr ca vn c phn nu nh giá tr th
trng ca c phiu qu tng cao so vi mnh giá.
Nhng khon l đáng k kéo dài qua nhiu kì k toán hoc vic mua li mt
khi lng ln c phiu qu có th khin giá tr BV ca mt công ty b âm.
Các khon lãi, l trong vic đu t chng khoán đc phn ánh vào qu d
phòng tài chính cng là mt khon mc làm tng hoc gim giá tr s sách
ca vn c phn trên bng cân đi k toán.
Ngoài ra, các khon nh chênh lch t giá hi đoái, qu đu t phát trin, qu
d phòng tài chính,… cng nh hng đn giá tr s sách ca vn c phn.
2.1.3. Cách tip cn da trên tài sn
Theo cách tip cn da trên tài sn, giá tr ca vn ch s hu đc xác đnh
bng giá tr danh mc cho vay ca ngân hàng (bao gm c tài sn) tr đi các khon
n quá hn. Cách tip cn này s phù hp khi ngân hàng đang trong giai đon bão
hòa hoc ngân hàng không có tim nng tng trng và là phng pháp cn thit đ
kim tra các phng pháp khác.
Tuy nhiên, cách tip cn da trên tài sn không xác đnh giá tr tài sn vô hình
ca ngân hàng, không tính đn tim nng tng trng ca ngân hàng cng nh là
khó áp dng đi vi ngân hàng hot đng trong nhiu lnh vc.
2.1.4. Cách tip cn th trng
2.1.4.1. Mô hình da trên h s P/E
1
Khái nim h s P/E
H s P/E là t l gia giá th trng ca mi c phn và li nhun trên mi c
phn đó:
P
E
=
Giá th trng mi c phn
Li nhun mi c phn
1
Damodaran, 2002. nh Giá u T. Dch t ting Anh. Ngi dch inh Th Hin, 2010. Thành ph H
Chí Minh: Nhà xut bn Tài chính.
12
Trong đó:
P: Giá th trng trên mi c phn
E: Li nhun mi c phn (EPS - Earnings per share)
Ý ngha quan trng ca P/E là phn ánh k vng ca th trng v s tng
trng c phiu trong tng lai hn là kt qu kinh doanh đã qua. Ngi ta so sánh
P/E ca các công ty cùng ngành, nu ch s P/E ca mt công ty nào cao hn mc
bình quân, có ngha th trng k vng công ty này s n nên làm ra trong thi gian
ti. Mt công ty có ch s P/E càng cao thì k vng ca th trng vào li nhun ca
công ty càng cao, do đó thu hút đc càng nhiu các nhà đu t và ngc li, khi h
ít hoc không k vng vào kh nng sinh li ca công ty thì mc giá h sn sàng b
ra khi mua c phiu thp, dn đn ch s P/E thp, biu hin giá c phiu này đang
trên xu hng gim. P/E còn cho thy giá c phiu hin ti cao hn thu nhp ca c
phiu đó bao nhiêu ln, hay nhà đu t phi tr giá cho mt đng thu nhp bao
nhiêu.
Ngoài ra, h s P/E rt có ích cho vic đnh giá c phiu. Gi s nhà đu t có
c phiu AAA đang đc giao dch trên th trng, vy c phiu đó có giá bao
nhiêu là hp lý? Lúc đó cn tính h s P/E ca c phiu AAA, sau đó nhân thu nhp
ca công ty vi h s P/E s cho chúng ta giá tr thc ca c phiu AAA.
Mô hình da trên h s P/E
Damodaran (2002), h s P/E là mt hàm ca 3 bin s: t l tng trng kì
vng, t l chi tr c tc và chi phí vn c phn. nhng công ty dch v tài chính có
t l tng trng li nhun cao hn, t l chi tr c tc cao hn và chi phí vn c
phn thp hn s có h s P/E cao hn. Do các khon d phòng ti ngân hàng (d
phòng n xu) s làm gim li nhun ca ngân hàng và nh hng đn h s P/E.
Vì vy đi vi nhng ngân hàng cht ch và thn trng hn trong vic phân loi các
khon n xu s có h s P/E cao hn và ngc li.
Mô hình hi quy h s P/E:
P
E
=
1
+
2
*T l tng trng k vng+
3
* lch chun
Mt vn đ khác cn quan tâm khi s dng các bi s li nhun là vic ngân
hàng tham gia nhiu lnh vc kinh doanh. Khi đó, mi lnh vc ngân hàng tham gia
s có mt mc ri ro, t l tng trng khác nhau nên khi xác đnh h s P/E chung
ca ngân hàng s d dn đn sai lch, không chính xác. Trong trng hp này, cách
tt nht là chia nh li nhun ca ngân hàng thành các thành phn tng ng vi
mi lnh vc, sau đó tính riêng giá tr ca tng lnh vc.
13
2.1.4.2. Mô hình da trên h s P/BV
Khái nim h s P/BV
H s P/BV làm t l gia giá th trng ca mi c phn và giá tr s sách
hin ti ca vn c phn trên mi c phn:
P
BV
=
Giá th trng mi c phn
BV ca vn c phn trên mi c phn
Trong đó:
P: Giá th trng trên mi c phn
BV: Giá tr s sách hin ti ca vn c phn trên mi c phn
Mô hình ca Vassily Bokov và Andrei Vernikov (2008)
2
Vassily Bokov và Andrei Vernikov (2008) đã đ xut mt mô hình đ c tính
h s P/BV theo mô hình hi quy trong trng hp ngân hàng b mua li. Nghiên
cu này cho rng cht lng ca vic qun tr ngân hàng có nh hng đn giá tr
ca ngân hàng.
Mô hình hi quy bao gm mt bin ph thuc (P/BV) và 10 bin đc lp đ
gii thích cho bin ph thuc nh sau:
P
BV
=
0
+
1
*ASSETS+
2
*AUDITORS+
3
*RATINGS+
4
*BOD_SIZE
+
5
*BOD_IND+
6
*SCR+
7
*MB_STABILITY+
8
*BOD_STABILITY
+
9
*RATINGS+
10
*STRATEGIC
2
Vassily Bokov and Andrei Vernikov, 2008. Quality of governance and bank valuation in Russia: an
empirical study, University Library of Munich, pp. 5 – 14.
14
Trong đó, các bin đc ký hiu nh sau:
STT Tên bin Ký hiu
1 Quy mô tài sn ASSET
2 Cht lng ca kim toán viên (bin gi) AUDITOR
3 ánh giá ca các c quan xp hng tín nhim RATINGS
4 Quy mô ca Hi đng qun tr BOD_SIZE
5 Hi đng qun tr đc lp BOD_IND
6 C phn ca c đông chin lc SCR
7 S n đnh ca ban qun lý MB_STABILITY
8 S n đnh ca hi đng qun tr BOD_STABILITY
9 Thi gian TIME
10 Chin lc (bin gi) STRATEGIC
ASSET : Quy mô ca tài sn. Bin tài sn đc đa vào mô hình
đ kim soát phn li nhun khi phát hành c phiu. Nói
cách khác là li nhun s gia tng cùng vi s phát trin
ca quy mô tài sn.
AUDITOR : Cht lng ca kim toán viên. Bin AUDITOR là bin
gi đc đa vào đ kim chng s minh bch trong
thông tin ngân hàng: nu ngân hàng đc kim toán bi
mt trong bn công ty kim toán ln (Big – 4: Ernst &
Yough, Deloitte, KPMG, PricewaterhouseCoopers) thì
AUDITOR = 1, nu ngân hàng đc kim toán bi các
công ty kim toán khác thì AUDITOR = 0.
RATINGS : ánh giá ca các c quan xp hng tín nhim.
RATINGS là bin đm s c quan xp hng tín nhim
ln trên toàn cu: Moody, Standard & Poor và Fitch
Ratings. Phm vi ca bin này t 0 đn 3, RATINGS =
0 khi không có c quan xp hng tín nhim nào đánh giá
xp hng tín nhim cho ngân hàng, RATINGS = 3 khi
c 3 c quan xp hng tín nhim đánh giá xp hng tín
15
nhim cho ngân hàng. Bin RATINGS đc đa vào
mô hình đ đánh giá khách quan ri ro và vic huy đng
vn t th trng tài chính ca ngân hàng,
BOD_SIZE : Quy mô ca Hi đng qun tr. ây là bin đim s
thành vên trong Hi đng qun tr ca ngân hàng.
BOD_SIZE đc đa vào vì lý do: mt Hi đng qun
tr vi quá nhiu hay quá ít thành viên đu không hiu
qu.
BOD_IND : Quy mô ca Hi đng qun tr đc lp. Bin BOD_IND
đc tính bng tng s thành viên trong Hi đng qun
tr nhng không gi vai trò nào trong ban giám đc ca
ngân hàng.
SCR : C phn ca c đông chin lc. Là bin tng s c
phn ca 3 c đông hàng đu ca ngân hàng. SCR tác
đng tích cc đn giá c phiu trong trng hp s c
phiu b mua li, dn đn thay đi li nhun và giá tr s
sách ca ngân hàng.
MB_STABILITY : S n đnh ca ban qun lý. Bin MB_STABILITY là
nhim k trung bình ca các thành viên trong Hi đng
qun tr. MB_STABILITY đc đa vào mô hình vi
gi đnh rng nu ngân hàng có mt đi ng qun lý
cht lng, n đnh s giúp ngân hàng hot đng tt và
tng giá c phiu. Trong trng hp ngân hàng b thâu
tóm thì có nhiu kh nng đi ng qun lý s li ngân
hàng sau khi quyn s hu thay đi.
BOD_STABILITY : S n đnh ca ban tng giám đc. Bin này đc đo
lng bng nhim k trung bình ca ban tng giám đc.
S n đnh ca ban tng giám đc có th xem nh mt
du hiu ca s trng thành, n đnh, phát trin ca
ngân hàng.
TIME : Thi gian. Bin TIME đi din cho các quý mà mô hình
đang quan sát. Ví d: 1 tng đng vi quý 1 nm
2013, 5 tng ng vi quý 1 nm 2014.
STRATEGIC : Chin lc. STRATEGIC là bin gi, STRATEGIC = 1
nu mt chin lc mua li c phiu ngân hàng có nh
16
hng đn đnh hng phát trin ca ngân hàng và
STRATEGIC = 0 trong trng hp ngc li.
Tóm li, mô hình đnh giá ngân hàng P/BV ca Bokov và Andrei Vernikov
(2008) có kh nng ng dng ti Vit Nam. Tuy nhiên, hn ch ca mô hình này là
cht lng thông tin ca ngân hàng.
Mô hình da trên h s P/BV theo Damodaran
Theo damodaran (2002), h s P/BV chu nh hng ca ca các bin s: t l
tng trng k vng ca li nhun trên mi c phn, t l chi tr c tc, chi phí vn
c phn và ROE. Khi các yu t khác bng nhau, nhng công ty có t l tng trng
cao hn, t l chi tr c tc cao hn, chi phí vn c phn thp hn và ROE cao hn
thì s có h s P/BV cao hn. Trong 4 bin s trên, ROE có tác đng mnh nht đn
h s P/BV, vì th ta xác đnh ROE là bin song hành vi h s P/BV.
P/BV và ROE ca các công ty tài chính có mi quan h cht ch vi nhau hn
các công ty thuc lnh vc khác vì BV(Vn c phn) thng đc tính theo
MV(Vn c phn đã đu t vào các tài sn hin ti), tng t, ROE ít chu nh
hng bi các quyt đnh k toán. Ta có th tính đc h s P/BV ca các ngân
hàng bng cách hi quy P/BV theo ROE:
P/BV =
1
+
2
*ROE
T phng trình hi quy trên, ta có th lng hóa mc đ nh hng ca ROE
đn P/BV. Khi ROE thay đi 1 đn v thì P/BV s thay đi
2
đn v. ây còn đc
gi là phng pháp hi quy ngành: t vic tp hp d liu ca tt c các ngân hàng
có niêm yt trên sàn giao dch chng khoán, ta có th tính đc h s P/BV ca bt
kì ngân hàng nào trong ngành.
2.1.5. Cách tip cn thu nhp
3
Theo Damodaran (2002), có 4 mô hình đ đnh giá ngân hàng theo phng
pháp chit khu dòng tin: mô hình chit khu dòng tin t do vn c phn (FCFE),
mô hình chit khu dòng tin t do (FCFF), mô hình chit khu dòng c tc và mô
hình t sut li nhun vt tri.
Tuy nhiên, nên s dng mô hình chit khu dòng FCFE, mô hình chit khu
dòng c tc hoc mô hình t sut li nhun vt tri đ c tính giá tr vn c phn
khi đnh giá các ngân hàng.
3
Damodaran, 2002. nh Giá u T. Dch t ting Anh. Ngi dch inh Th Hin, 2010. Thành ph H
Chí Minh: Nhà xut bn Tài chính.
17
2.1.5.1. Mô hình c tính giá tr vn c phn ca ngân hàng FCFE
nh ngha dòng tin ca vn c phn: dòng tin ca vn c phn là dòng tin
còn li cho các c đông sau khi ngân hàng chi tr n vay và đáp ng nhu cu tái đu
t.
đnh giá vn c phn ca ngân hàng, đu tiên phi c tính dòng tin t do
ca vn c phn FCFE.
FCFE = Thu nhp thun – chi tiêu vn – thay đi vn lu đng phi tin mt
– n đã tr + n mi phát hành
Nu không th xác đnh đc chi tiêu vn, thay đi vn lu đng phi tin mt
hay t l tái đu t, ta không th c tính đc FCFE. Có hai phng án gii quyt
vn đ:
Gi đnh rng qua thi gian, ngân hàng s s dng toàn b dòng FCFE đ
chi tr c tc. Khi đó, có th s dng c tc làm dòng FCFE.
iu chnh thc đo FCFE cho phù hp vi dng tái đu t ca ngân hàng.
Ví d: gi s rng ngân hàng b kim soát v h s vn thì có th cho rng
ngân hàng tái đu t vn c phn đ có th thu hút thêm khách hàng đn
vay nhiu hn trong tng lai.
Không ging vi các doanh nghip hot đng sn xut kinh doanh, hot đng
tái đu t ca ngân hàng không phi là phân xng, máy móc thit b hay tài sn c
đnh khác mà ngân hàng tái đu t vào ngun nhân lc và vn pháp đnh (là khon
vn ti thiu đc quy đnh bi c quan chc nng trong hot đng ngân hàng, vn
pháp đnh có vai trò quyt đnh gii hn ca tc đ tng trng trong tng lai).
2.1.5.2. Mô hình chit khu dòng c tc
Giá tr ca mt c phiu ca ngân hàng là giá tr hin ti ca dòng c tc k
vng trên c phiu đó.
Các mô hình c bn:
Trng hp vn c phn ca ngân hàng đã niêm yt s tn ti mãi mãi
Giá tr mi c phn=
DPS
t
(1+K
e
)
t
t=∞
t=1
Trong đó
DPS
t
: c tc k vng trên mi vn c phn trong thi k t
K
e
: chi phí vn c phn
18
Trng hp t l tng trng ca c tc không thay đi theo thi gian (mô
hình tng trng Gorden)
Giá tr mi c phn
tng trng bn vng
=
DPS
t
(K
e
-g)
t
t=∞
t=1
Trong đó: g là t l tng trng vnh vin.
Trng hp tng quát hn, c tc tng trng bt thng trong mt thi kì
và ti mt thi đim nào đó trong tng lai, t l tng trng c tc s n
đnh mãi mãi
Giá tr mi c phn
tng trng bt thng
=
DPS
t
(1+K
e,nh
)
t
+
DPS
n+1
K
e,bv
-g
n
*(1+K
e,nh
)
n
t=∞
t=1
Trong đó
n : đ dài ca giai đon tng trng bt thng
g
n
: t l tng trng k vng sau n nm
Ke : chi phí vn c phn (nh: thi k tng trng nhanh; bv: thi k
tng trng bn vng)
2.1.5.3. Mô hình t sut li nhun vt tri
Mô hình này cho rng giá tr ca ngân hàng có th bng tng ca vn đu t
hin ti và giá tr hin ti ca li nhun vt tri (s tuyt đi) mà ngân hàng k
vng s to ra trong tng lai.
Giá tr vn c phn = Vn c phn đc đu t trong hin ti
+ PV (li nhun vt tri k vng ca c đông)
Mô hình cn hai d liu đu vào là vn c phn đc đu t trong hin ti và
t sut li nhun vt tri mà các c đng k vng đt đc trong tng lai.
Vn c phn đc đu t trong hin ti đc đo lng bng giá tr s sách
vn c phn ca ngân hàng ti thi đim thm đnh giá. Tuy giá tr s sách
vn c phn là mt thc đo k toán và chu tác đng ca các quyt đnh
k toán nhng đi vi ngân hàng, thì đây là mt thc đo đáng tin cy vì
hai lý do. Th nht, tài sn ca ngân hàng là các tài sn tài chính nên đc
hch toán theo giá tr th trng nên chênh lch gia giá tr th trng và
giá tr s sách s thp hn đi vi trng hp các công ty sn xut kinh
doanh. Th hai, chi phí khu hao thng không đáng k đi vi công ty
dch v tài chính nh ngân hàng. Tuy nhiên, giá tr s sách ca vn c phn
thng có th b tác đng bi c phiu mua li, n hay các chi phí bt
thng. Vì vy, nu ngân hàng mua li c phiu ca mình hay có nhng
19
chi phí bt thng thì vn c phn đu t có th b h thp bi giá tr s
sách ca vn c phn. Trong trng hp này, ta phi xem xét tng giá tr
ca vn c phn đu t cao hn so vi giá tr s sách ca vn c phn.
T sut vt tri trên vn c phn có th đc c tính da vào ROE và
chi phí vn c phn:
T sut vt tri trên vn c phn = (ROE – K
e
)*Vn c phn đu t
đây, ta gi đnh ROE là mt ch s đo lng tt cho t sut li nhun
kinh t trên các v đu t s dng vn c phn.
2.2. NG DNG CÁC MÔ HÌNH NH GIÁ VN C PHN CA NGÂN
HÀNG SACOMBANK
2.2.1. Gii thiu v ngân hàng TMCP Sài Gòn Thng Tín – Sacombank
Ngân hàng Sài Gòn Thng Tín (Sacombank) là ngân hàng thng mi c
phn, đc thành lp vào nm 1991.
Nm 2012, Sacombank có vn điu l là 14,176 t đng, đc coi là ngân
hàng thng mi c phn có vn điu l và h thng chi nhánh ln nht Vit Nam.
Trong nhng nm đu mi thành lp, Sacombank là mt t chc tín dng nh
vi vn điu l khong 3 t đng. Trong nhng nm 1995 – 1998, vi sáng kin
phát hành c phiu đi chúng (Sacombank là mt trong nhng công ty đu tiên phát
hành c phiu đi chúng Vit Nam), Sacombank đã nâng vn t 23 t lên 71 t
đng.
c bit trong giai đon 2000 – 2006, khi th trng chng khoán Vit Nam có
nhng bc phát trin mnh m, đây cng là giai đon Sacombank bùng n phát
trin v vn và các chi nhánh. Phát hành c phiu đi chúng cng tr thành kênh
huy đng vn dài hn chính cho Sacombank trong nhng giai đon sau này.
Hin ti Sacombank kinh doanh trong các lnh vc chính sau đây: huy đng
vn, tip nhn vn vay trong nc; cho vay, hùn vn và liên doanh, làm dch v
thanh toán gia các khách hàng; Huy đng vn ngn hn, trung hn, dài hn ca các
t chc, dân c di các hình thc gi tin có k hn, không k hn, chng ch tin
gi, tip nhn vn đu t và phát trin ca các t chc trong nc, vay vn ca các
t chc tín dng khác, cho vay ngn hn, trung hn, dài hn đi vi các t chc và
cá nhân, chit khu các thng phiu, trái phiu và giy t có giá, hùn vn và liên
doanh theo phát lut; Làm dch v thanh toán gia các khách hàng; Kinh doanh
vàng bc, ngoi t, thanh toán quc t; Huy đng vn t nc ngoài và các dch v
20
ngân hàng khác trong mi quan h vi nc ngoài khi đc Ngân Hàng Nhà Nc
cho phép.
2.2.1.1. Quá trình phát trin
Nm 1991: là mt trong nhng ngân hàng thng mi c phn (TMCP) đu
tiên đc thành lp ti Thành ph H Chí Minh (Tp.HCM) t vic hp nht Ngân
hàng Phát trin Kinh t Gò Vp cùng vi 03 hp tác xã tín dng là tân Bình, Thành
Công và L Gia.
Nm 1993: Là ngân hàng TMCP đu tiên ca Tp.HCM khai trng chi nhánh
ti Hà Ni, phát hành k phiu có mc đích và thc hin dch v chuyn tin nhanh
t Hà Ni đi Tp.HCM và ngc li, góp phn gim dn tình trng s dng tin mt
gia hai trung tâm kinh t ln nht nc.
Nm 1996: Là ngân hàng đu tiên phát hành c phiu đi chúng vi mnh giá
200,000 đng/c phiu đ tng vn điu l lên 71 t đng vi gn 9,000 c đông
tham gia góp vn.
Nm 1997: Tiên phong thành lp t tín dng ngoài đa bàn (ni cha có
Sacombank trú đóng) đ đa vn v nông thôn, góp phn ci thin đi sng ca các
h nông dân và hn ch tình trng cho vay nng lãi trong nn kinh t.
Nm 1999: Khánh thành tr s ti 278 Nam K Khi Ngha, Qun 3,
TP.HCM, là thông đip khng đnh Sacombank s gn bó lâu dài, cam kt đng
hành cùng khách hàng, c đông, nhà đu t và các t chc kinh t trên bc đng
phát trin.
Nm 2001: Tp đoàn Tài chính Dragon Financial Holdings (Anh Quc) tham
gia góp 10% vn điu l ca Sacombank, m đng cho vic tham gia góp vn c
phn ca Công ty Tài chính Quc t (International Finance Corporation – IFC, trc
thuc World Bank) vào nm 2002 và Ngân hàng ANZ vào nm 2005. Nh vào s
hp tác này mà Sacombank đã sm nhn đc s h tr v kinh nghim qun lý,
công ngh ngân hàng, qun lý ri ro, đào to và phát trin ngun nhân lc t các c
đông chin lc nc ngoài.
Nm 2002: Thành lp Công ty trc thuc đu tiên – Công ty Qun lý n và
Khai thác tài sn Sacombank (SBA), bc đu thc hin chin lc đa dng hóa các
sn phm dch v tài chính trn gói.
Nm 2003: Là doanh nghip đu tiên đc phép thành lp Công ty Liên doanh
Qun lý Qu đu t Chng khoán Vit Nam (VietFund Management – VFM), là
21
liên doanh gia Sacombank (nm gi 51% vn điu l) và Dragon Capital (nm gi
49% vn điu l).
Nm 2004: Ký kt hp đng trin khai h thng Corebanking T-24 vi công ty
Temenos (Thy S) nhm nâng cao cht lng hot đng, qun lý và phát trin các
dch v ngân hàng đin t.
Nm 2006: là ngân hàng TMCP đu tiên ti Vit Nam tiên phong niêm yt c
phiu ti HOSE vi tng s vn niêm yt là 1,900 t đng và thành lp các công ty
trc thuc bao gm: Công ty Kiu hi Sacombank – SBR, Công ty Cho thuê tài
chính Sacombank – SBL, Công ty Chng khoán Sacombank – SBS.
Nm 2008: xây dng và đa vào vn hành Trung tâm d liu (Data Center)
hin đi nht khu vc nhm đm bo tính an toàn tuyt đi h thng trung tâm d
liu d phòng, thành lp Công ty vàng bc đá quý Sacombank – SBJ và là ngân
hàng TMCP đu tiên ca Vit Nam khai trng chi nhánh ti Lào.
Nm 2009:
Tháng 06, khai trng chi nhánh ti Phnôm Pênh, hoàn thành vic m rng
mng li ti khu vc ông Dng, góp phn tích cc trong quá trình giao thng
kinh t ca các doanh nghip gia ba nc Vit Nam, Lào và Campuchia.
Tháng 09, chính thc hoàn tt quá trình chuyn đi và nâng cp h thng ngân
hàng lõi (core banking) t Smartbank lên T24, phiên bn R8 ti tt c các đim giao
dch trong và ngoài nc.
Nm 2011:
Ngày 03/03/2011, khai trng hot đng Trung tâm Dch v Qun lý tài sn
Sacombank Imperial nhm cung cp nhng gii pháp tài chính trn gói phc v đi
tng khách hàng là cá nhân có ngun tin nhàn ri và tài sn ln nhm đáp ng
nhu cu qun lý và phát trin tài sn mt cách có hiu qu nht.
Ngày 05/10/2011, Sacombank thành lp Ngân hàng 100% vn nc ngoài ti
Campuchia đánh du bc chuyn tip giai đon mi ca chin lc phát trin và
nâng cao nng lc hot đng ca Sacombank ti Campuchia nói riêng và khu vc
ông Dng.
Ngày 20/12/2011, Sacombank vinh d đón nhn Huân chng Lao đng hng
Ba ca Ch tch Nc vì nhng thành tích đc bit xut sc giai đon 2006 – 2010,
góp phn vào s nghip xây dng CNXH và bo v T quc theo Q s 2413/Q-
CTN ngày 15 tháng 12 nm 2011.
22
Nm 2012: Ngày 10/12/2012, Sacombank chính thc tip nhn và tr thành
ngân hàng TMCP đu tiên ti Vit Nam áp dng H thng qun lý trách nhim vi
môi trng và xã hi (ESMS) theo chun mc quc t do Price waterhouse Coopers
(PwC) Hà Lan t vn nhm tng cng qun lý các tác đng đn môi trng – xã
hi trong hot đng cp tín dng đn các khách hàng.
23
2.2.1.2. C cu t chc
Ngun: Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thng Tín Sacombank
Hình 2.2.1.2. C cu t chc ca ngân hàng TMCP Sài Gòn Thng Tín