Gi¸o viªn :
Bïi ThÞ Oanh
Trêng THPL Ðåi Ng«
Lôc Nam B¾c Giang–
TIẾT 25 - ĐỌC VĂN
TIẾT 25 - ĐỌC VĂN


TAM ĐẠI CON GÀ
TAM ĐẠI CON GÀ
và
và
NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
I/Tìm hiểu chung:
I/Tìm hiểu chung:


1/ Khái nòêm về truyện cười:
1/ Khái nòêm về truyện cười:
*Trên cơ sở phần phân loại của VHDG, em
*Trên cơ sở phần phân loại của VHDG, em
hãy nhắc lại một cách ngắn gọn về khái niệm
hãy nhắc lại một cách ngắn gọn về khái niệm
của Truyện cười?
của Truyện cười?


-Truyện cười là những tác phẩm tự sự dân
-Truyện cười là những tác phẩm tự sự dân
gian ngắn, có kết cấu chặt chẽ, kết thúc bất

gian ngắn, có kết cấu chặt chẽ, kết thúc bất
ngờ, kể về những sự việc xấu, trái tự nhiên
ngờ, kể về những sự việc xấu, trái tự nhiên
trong cuộc sống, có tác dụng gây cười nhằm
trong cuộc sống, có tác dụng gây cười nhằm
mục đích giải trí và phê phán xã hội.
mục đích giải trí và phê phán xã hội.
2/Phân lọai truyện cười:
2/Phân lọai truyện cười:
*Căn cứ vào tiểu dẫn sgk và những hiểu biết
*Căn cứ vào tiểu dẫn sgk và những hiểu biết
về truyện cười, em hãy cho biết có mấy loại
về truyện cười, em hãy cho biết có mấy loại
truyện cười? Đặc điểm của từng loại?
truyện cười? Đặc điểm của từng loại?


-Có 2 loại truyện cười:
-Có 2 loại truyện cười:
+Truyện khôi hài
+Truyện khôi hài
: chủ yếu nhằm mục đích
: chủ yếu nhằm mục đích
giải trí ( tuy vẫn có ý nghóa giáo dục).
giải trí ( tuy vẫn có ý nghóa giáo dục).
+Truyện trào phúng
+Truyện trào phúng
: có mục đích phê phán
: có mục đích phê phán
mà đối tượng phê phán chủ yếu là các nhân

mà đối tượng phê phán chủ yếu là các nhân
vật thuộc tầng lớp trên trong xã hội nông thôn
vật thuộc tầng lớp trên trong xã hội nông thôn
Việt Nam xưa.Ngoài ra cũng có khá nhiều
Việt Nam xưa.Ngoài ra cũng có khá nhiều
truyện phê phán thói hư, tật xấu của nhân dân
truyện phê phán thói hư, tật xấu của nhân dân
lao động.
lao động.
*Hai truyện cười “Tam đại con gà” và
*Hai truyện cười “Tam đại con gà” và
“Nhưng nó phải bằng hai mày” thuộc loại
“Nhưng nó phải bằng hai mày” thuộc loại
truyện cười nào?Nội dung phê phán của hai
truyện cười nào?Nội dung phê phán của hai
truyện cười này là gì?
truyện cười này là gì?
- “Tam đại con gà” và “Nhưng nó phải bằng
- “Tam đại con gà” và “Nhưng nó phải bằng
hai mày” thuộc loại truyện cười trào phúng.
hai mày” thuộc loại truyện cười trào phúng.
- Nội dung của hai câu chuyện: phê phán
- Nội dung của hai câu chuyện: phê phán
thầy đồ dốt chữ và quan lại quan nhũng.
thầy đồ dốt chữ và quan lại quan nhũng.
II/Đọc hiểu:
II/Đọc hiểu:


A/ Truyện “Tam đại con gà”:

A/ Truyện “Tam đại con gà”:


1/ Đọc – giải nghóa từ khó:
1/ Đọc – giải nghóa từ khó:


-Đọc diễn cảm và sáng tạo thể hiện được
-Đọc diễn cảm và sáng tạo thể hiện được
không khí khôi hài.
không khí khôi hài.


2/ Tìm hiểu nội dung – nghệ thuật:
2/ Tìm hiểu nội dung – nghệ thuật:
a.Đối tượng và các tình huống gây cười:
a.Đối tượng và các tình huống gây cười:
*Đối tượng của truyện cười là ai? Cái
*Đối tượng của truyện cười là ai? Cái
gây cười của đối tượng ấy được kể lại
gây cười của đối tượng ấy được kể lại
như thế nào?
như thế nào?
- Đối tựơng gây cười: là thầy đồ dốt nhưng lại khoe mình
- Đối tựơng gây cười: là thầy đồ dốt nhưng lại khoe mình
giỏi
giỏi
Mâu thuẫn
Mâu thuẫn



trái tự nhiên
trái tự nhiên
.
.
-Cái cười được thể hiện nhiều lần với nhiều tình huống gây
-Cái cười được thể hiện nhiều lần với nhiều tình huống gây
cười khác nhau:
cười khác nhau:


+ Lần thứ nhất
+ Lần thứ nhất
:Thầy không nhận ra mặt chữ “kê”. Học
:Thầy không nhận ra mặt chữ “kê”. Học
trò hỏi gấp, thầy nói liều…
trò hỏi gấp, thầy nói liều…




dốt kiến thức sách vở, dốt kiến thức thực tế.
dốt kiến thức sách vở, dốt kiến thức thực tế.


+ Lần 2
+ Lần 2
: Thầy sợ người khác biết cái dốt của mình, nên
: Thầy sợ người khác biết cái dốt của mình, nên
bảo học trò đọc khẽ

bảo học trò đọc khẽ




dấu dốt một cách láu cá.
dấu dốt một cách láu cá.


+ Lần 3
+ Lần 3
: Thầy tìm đến Thổ Công để xin quẻ âm dương,
: Thầy tìm đến Thổ Công để xin quẻ âm dương,
được Thổ công “giúp đỡ”, thầy đắc ý cho học trò đọc to
được Thổ công “giúp đỡ”, thầy đắc ý cho học trò đọc to


Cái dốt đã được khuếch đại.
Cái dốt đã được khuếch đại.




+Lần 4
+Lần 4
: Chạm trán với chủ nhà.
: Chạm trán với chủ nhà.







Thói dấu dốt bò lật tẩy.
Thói dấu dốt bò lật tẩy.
**Có ý kiến cho rằng :
**Có ý kiến cho rằng :
ThÇy
ThÇy
đồ khá thông minh,
đồ khá thông minh,
nhanh trí trong việc “lấp liếm” sự dốt nát của
nhanh trí trong việc “lấp liếm” sự dốt nát của
mình.Theo em, điều này có đúng không?
mình.Theo em, điều này có đúng không?
-
-
Điều này hòan toàn không đúng. Bởi lẽ, thầy
Điều này hòan toàn không đúng. Bởi lẽ, thầy
càng “lấp liếm” thì càng trở nên thảm hại, vì đó
càng “lấp liếm” thì càng trở nên thảm hại, vì đó
chỉ là “lý sự cùn”.
chỉ là “lý sự cùn”.
* Như vậy, mâu thuẫn trái tự nhiên qua cách giải
* Như vậy, mâu thuẫn trái tự nhiên qua cách giải
quyết các tình huống của thầy đồ đã được thể hiện
quyết các tình huống của thầy đồ đã được thể hiện
như thế nào?
như thế nào?

-
-
Đó là mâu thuẫn giữa cái dốt với sự dấu dốt
Đó là mâu thuẫn giữa cái dốt với sự dấu dốt
.
.


Bản chất của cái dốt càng được ra sức che đậy thì
Bản chất của cái dốt càng được ra sức che đậy thì
càng bò lộ tẩy.
càng bò lộ tẩy.


b/Ý nghóa phê phán của truyện:
b/Ý nghóa phê phán của truyện:
* Theo em, qua truyện “Tam đại con gà” nhân dân
* Theo em, qua truyện “Tam đại con gà” nhân dân
ta muốn phê phán điều gì?
ta muốn phê phán điều gì?


- Truyện phê phán một tật xấu trong nội bộ nhân
- Truyện phê phán một tật xấu trong nội bộ nhân
dân :
dân :


+ Dốt mà còn só diện hão để làm thầy người khác.
+ Dốt mà còn só diện hão để làm thầy người khác.



+Biết dốt mà còn che đậy sự dốt nát, không khiêm
+Biết dốt mà còn che đậy sự dốt nát, không khiêm
tốn học hỏi.
tốn học hỏi.
->D
->D
«t mµ lµm thÇy ,®i d¹y trỴ hËu qu¶ kh«n lêng
«t mµ lµm thÇy ,®i d¹y trỴ hËu qu¶ kh«n lêng


- Truyện còn nhắc nhở cảnh tỉnh những kẻ cũng
- Truyện còn nhắc nhở cảnh tỉnh những kẻ cũng
mắc bệnh dốt- só diện trong xã hội hôm nay
mắc bệnh dốt- só diện trong xã hội hôm nay
.
.
3/ Ghi nhớ :
3/ Ghi nhớ :
* Theo em, qua câu chuyện này, bài học mà
* Theo em, qua câu chuyện này, bài học mà
mỗi người chúng ta cần ghi nhớ là gì?
mỗi người chúng ta cần ghi nhớ là gì?
- Cái dốt không bao giờ che đậy được, mà
- Cái dốt không bao giờ che đậy được, mà
càng dấu thì nó lại càng lộ ra và càng làm trò
càng dấu thì nó lại càng lộ ra và càng làm trò
cười cho thiên hạ.
cười cho thiên hạ.

-Tác giả dân gian đã rất thành công trong
-Tác giả dân gian đã rất thành công trong
việc khai thác mâu thuẫn trái tự nhiên này để
việc khai thác mâu thuẫn trái tự nhiên này để
làm bật lên tiếng cười phê phán một cách
làm bật lên tiếng cười phê phán một cách
hóm hỉnh, sâu sắc, đậm chất bình dân.
hóm hỉnh, sâu sắc, đậm chất bình dân.
B/Truyện “Nhưng nó phải bằng hai mày” :
B/Truyện “Nhưng nó phải bằng hai mày” :


1/ Đọc và giải nghóa từ khó
1/ Đọc và giải nghóa từ khó
:
:


-
-
Đọc chính xác và sáng tạo
Đọc chính xác và sáng tạo
đúng với giọng các
đúng với giọng các
nhân vật.Đặc biệt phải nhấn mạnh các yếu tố khôi
nhân vật.Đặc biệt phải nhấn mạnh các yếu tố khôi
hài như “
hài như “
năm đồng
năm đồng

”, “
”, “
mười đồng
mười đồng
” , “
” , “
bằng hai
bằng hai
mày
mày
”…
”…


-
-
Giải nghóa từ khó
Giải nghóa từ khó
: SGK
: SGK
2/ Tìm hiểu nội dung- ý nghóa của truyện:
2/ Tìm hiểu nội dung- ý nghóa của truyện:


a. Nhân vật thầy Lý và việc xử kiện
a. Nhân vật thầy Lý và việc xử kiện
:
:



a1.Nhân vật thầy Lý
a1.Nhân vật thầy Lý
:
:


*Đọc truyện, em thấy nhân vật thầy Lý là người
*Đọc truyện, em thấy nhân vật thầy Lý là người
như thế nào?
như thế nào?
-Thầy Lý là một viên quan xử kiện, đại diện cho sự
-Thầy Lý là một viên quan xử kiện, đại diện cho sự
công bằng của luật pháp.
công bằng của luật pháp.
-Thầy được tiếng là xử kiện giỏi.
-Thầy được tiếng là xử kiện giỏi.
a2.Việc xử kiện của thầy Lý:
a2.Việc xử kiện của thầy Lý:
* Tình huống dẫn đến việc xử kiện của thầy Lý
* Tình huống dẫn đến việc xử kiện của thầy Lý
được kể lại như thế nào?
được kể lại như thế nào?
- Cải và Ngô đánh nhau và cùng tìm đến thầy Lý để
- Cải và Ngô đánh nhau và cùng tìm đến thầy Lý để
kiện.
kiện.
C¶ C¶i vµ Ng« ®Ịu ®Õn ®ót lãt thÇy Lý.
C¶ C¶i vµ Ng« ®Ịu ®Õn ®ót lãt thÇy Lý.
-Kết quả xử kiện của thầy Lý căn cứ vào số tiền mà
-Kết quả xử kiện của thầy Lý căn cứ vào số tiền mà

Cải và Ngô đút lót.
Cải và Ngô đút lót.
-Lẽ phải mà thầy xử thuộc về Ngô, vì Ngô đút lót
-Lẽ phải mà thầy xử thuộc về Ngô, vì Ngô đút lót
tiền cho thầy “
tiền cho thầy “
bằng hai
bằng hai
” số tiền của Cải đút lót
” số tiền của Cải đút lót
quan.
quan.
a3.Nghệ thuật gây cười trong việc xử kiện của thầy Lý:
a3.Nghệ thuật gây cười trong việc xử kiện của thầy Lý:
*Nét đặc sắc trong nghệ thuật gây cười của việc xử kiện là
*Nét đặc sắc trong nghệ thuật gây cười của việc xử kiện là
gì?
gì?


-
-
Đó là cách tạo các mâu thuẫn gây cười đầy kòch tính
Đó là cách tạo các mâu thuẫn gây cười đầy kòch tính


thông qua cử chỉ và hành động gây cười:
thông qua cử chỉ và hành động gây cười:



+ Cử chỉ của Cải khi xòe năm ngón tay và nhìn thầy Lý
+ Cử chỉ của Cải khi xòe năm ngón tay và nhìn thầy Lý
khẽ bẩm.
khẽ bẩm.


+ Cử chỉ của thầy Lý cũng xòe năm ngón tay trái úp lên
+ Cử chỉ của thầy Lý cũng xòe năm ngón tay trái úp lên
năm ngón tay mặt.
năm ngón tay mặt.


-
-
Đó còn là hình thức chơi chữ để gây cười
Đó còn là hình thức chơi chữ để gây cười
được thể hiện
được thể hiện
qua câu nói của thầy Lý ở cuối truyện: “
qua câu nói của thầy Lý ở cuối truyện: “
Tao biết mày
Tao biết mày
phải…nhưng nó phải… bằng hai mày
phải…nhưng nó phải… bằng hai mày
!”.(“phải” trong câu
!”.(“phải” trong câu
nói mang nhiều nét nghóa : thứ nhất chỉ lẽ phải ; thứ hai là
nói mang nhiều nét nghóa : thứ nhất chỉ lẽ phải ; thứ hai là
chỉ điều bắt buộc cần phải có…)
chỉ điều bắt buộc cần phải có…)

**Đặc biệt là cách xử kiện của thầy lí trong tác
**Đặc biệt là cách xử kiện của thầy lí trong tác
phẩm đã thể hiện bản chất của tiếng cười như
phẩm đã thể hiện bản chất của tiếng cười như
thế nào ?
thế nào ?
-Thầy lí xử kiện vừa bằng lời nói lại vừa bằng
-Thầy lí xử kiện vừa bằng lời nói lại vừa bằng
cử chỉ (
cử chỉ (
“
“
xòe năm ngón tay trái úp lên năm ngón
xòe năm ngón tay trái úp lên năm ngón
tay mặt
tay mặt
” và nói :
” và nói :
“Tao biết mày phải… nhưng nó
“Tao biết mày phải… nhưng nó
lại phải… bằng hai mày!”
lại phải… bằng hai mày!”
).
).


Lẽ phải = ngón tay = tiền
Lẽ phải = ngón tay = tiền



Từ đó có thể suy ra : Lẽ phải = tiền
Từ đó có thể suy ra : Lẽ phải = tiền
.
.
b.Nhân vật Cải và Ngô trong câu chuyện
b.Nhân vật Cải và Ngô trong câu chuyện
xử kiện:
xử kiện:
* Xuất hiện trong câu chuyện này, Cải và
* Xuất hiện trong câu chuyện này, Cải và
Ngô là những người thế nào?
Ngô là những người thế nào?
*Theo em, nguyên nhân dẫn đến bi – hài
*Theo em, nguyên nhân dẫn đến bi – hài
kòch của họ là do đâu?
kòch của họ là do đâu?


- Trong câu chuyện này, Cải và Ngô là
- Trong câu chuyện này, Cải và Ngô là
những người đi kiện nhau chỉ vì một xích mích
những người đi kiện nhau chỉ vì một xích mích
nhỏ.
nhỏ.
-Họ đã dùng cách đút lót cho quan để rồi họ
-Họ đã dùng cách đút lót cho quan để rồi họ
tự biến mình thành nạn nhân và thủ phạm
tự biến mình thành nạn nhân và thủ phạm
trong tấn bi-hài của việc xử kiện .
trong tấn bi-hài của việc xử kiện .

=>
=>
Họ vừa đáng thương lại vừa đáng trách.
Họ vừa đáng thương lại vừa đáng trách.
c.Ý nghóa phê phán của tác phẩm
c.Ý nghóa phê phán của tác phẩm
:
:
*Qua truyện “Nhưng nó phải bằng hai mày”,
*Qua truyện “Nhưng nó phải bằng hai mày”,
tác giả dân gian muốn phê phán điều gì ?
tác giả dân gian muốn phê phán điều gì ?
- Truyện phê phán một cách trào lộng mà
- Truyện phê phán một cách trào lộng mà
thâm thúy nạn tham nhũng của những viên
thâm thúy nạn tham nhũng của những viên
quan lại xử kiện trong xã hội phong kiến.
quan lại xử kiện trong xã hội phong kiến.
-Đồng thời câu chuyện cũng đưa ra bài học
-Đồng thời câu chuyện cũng đưa ra bài học
cho những người dân thường : đừng vì quyền
cho những người dân thường : đừng vì quyền
lợi riêng mà tự biến mình thành nạn nhân và
lợi riêng mà tự biến mình thành nạn nhân và
thủ phạm bi kòch cho những viên quan tham
thủ phạm bi kòch cho những viên quan tham
nhũng.
nhũng.
3/Ghi nhớ
3/Ghi nhớ

:
:
*Qua truyện này, em cần ghi nhớ điều gì?
*Qua truyện này, em cần ghi nhớ điều gì?


- Tác giả dân gian đã rất thành công trong
- Tác giả dân gian đã rất thành công trong
việc kết hợp lời nói với cử chỉ cùng với lối
việc kết hợp lời nói với cử chỉ cùng với lối
chơi chữ độc đáo để vạch trần thói tham
chơi chữ độc đáo để vạch trần thói tham
nhũng của thầy Lý.
nhũng của thầy Lý.


- Đồng thời cũng thể hiện được tình cảnh
- Đồng thời cũng thể hiện được tình cảnh
bi-hài, vừa đáng thương lại vừa đáng trách
bi-hài, vừa đáng thương lại vừa đáng trách
của người lao động trước tệ nạn tham nhũng.
của người lao động trước tệ nạn tham nhũng.


III/ TỔNG KẾT VÀ LUYỆN TẬP:
III/ TỔNG KẾT VÀ LUYỆN TẬP:


1/ Những đặc sắc trong nghệ thuật gây cười
1/ Những đặc sắc trong nghệ thuật gây cười

của hai truyện
của hai truyện
:
:
* Qua hai tác phẩm truyện cười dân gian, em có
* Qua hai tác phẩm truyện cười dân gian, em có
nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện gây cười
nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện gây cười
của người bình dân xưa?
của người bình dân xưa?


- Mỗi truyện đều tạo được những mâu thuẫn
- Mỗi truyện đều tạo được những mâu thuẫn
gây cười riêng, độc đáo hóm hỉnh và sâu sắc.
gây cười riêng, độc đáo hóm hỉnh và sâu sắc.


- Ngôn ngữ kể chuyện ngắn gọn, súc tích.
- Ngôn ngữ kể chuyện ngắn gọn, súc tích.


- Kết cấu, nhân vật, ngôn ngữ trong mỗi
- Kết cấu, nhân vật, ngôn ngữ trong mỗi
truyện đều phục vụ mục đích gây cười.
truyện đều phục vụ mục đích gây cười.
2/ Luyện tập
2/ Luyện tập
:
:



-
-
Sưu tầm
Sưu tầm
trong câu chuyện cười có
trong câu chuyện cười có
ý nghóa phê phán những thói hư tật
ý nghóa phê phán những thói hư tật
xấu trong xã hội, sách báo, trong
xấu trong xã hội, sách báo, trong
cuộc sống .
cuộc sống .
Hướng dẫn chuẩn bò bài “Ca dao than thân,
Hướng dẫn chuẩn bò bài “Ca dao than thân,
yêu thương tình nghóa”.
yêu thương tình nghóa”.
-Đọc tiểu dẫn và nêu khái niệm, nội dung – nghệ
-Đọc tiểu dẫn và nêu khái niệm, nội dung – nghệ
thuật của ca dao.
thuật của ca dao.


- Đọc diễn cảm tất cả các bài ca dao và biết
- Đọc diễn cảm tất cả các bài ca dao và biết
những bài ca dao ấy thể hiện những chủ đề tình
những bài ca dao ấy thể hiện những chủ đề tình
cảm gì của người bình dân?
cảm gì của người bình dân?

- Nhận xét và phân tích về nghệ thuật biểu đạt
- Nhận xét và phân tích về nghệ thuật biểu đạt
nội dung ở từng bài, cụm bài.
nội dung ở từng bài, cụm bài.
-Sưu tầm thêm những bài ca dao có nội dung và
-Sưu tầm thêm những bài ca dao có nội dung và
mô típ nghệ thụât tương đồng với các bài ca dao
mô típ nghệ thụât tương đồng với các bài ca dao
trong bài học.
trong bài học.