NHỮNG LÁ THƯ RIÊNG CỦA BÁC HỒ (PHẦN 1)
Thứ ba, 25/11/2008 - 5:49:00 PM
In bài này Email bài này
Bài 1: Những lá
thư gửi người
Mỹ
Trong rất nhiều lá
thư riêng của Bác
Hồ, có những lá
thư gửi người Mỹ.
Đó là những lá thư
gửi những người
bạn đã từng giúp
Mặt trận Việt Minh
trong những ngày
đầu kháng chiến.
Và cả những lá
thư gửi các tổng
thống Mỹ. Tuổi
Trẻ trích đăng một số lá thư đó.
Thư gửi những người bạn
Tháng 3-1945, Cụ Hồ Chí Minh đã tiếp xúc
được với các sĩ quan trong quân đội Mỹ.
Các sĩ quan này đã được đưa vào chiến khu
Việt Bắc, dạy cho các chiến sĩ ta cách dùng
các loại vũ khí, vô tuyến điện Rất nhiều
trong số các sĩ quan Mỹ như Charles Fenn,
Thomas, Charles Roland, Arlison, Tan F
đã được tiếp xúc với Cụ Hồ Chí Minh nhiều
lần tại các khu căn cứ của ta, rất quí trọng
Người.

“Ông Bécna và ông Phen thân mến!
Tôi hết lòng cảm ơn các ông về sự giúp đỡ
Chủ tịch Hồ Chí Minh với một số quân nhân Mỹ
trong phái đoàn IOSS tại Hà Nội, năm 1945. Ảnh
tư liệu
của các ông cho các bạn chúng tôi.
Tôi mong muốn là các bạn của chúng tôi sẽ học được vô tuyến điện
và những thứ cần thiết khác cho cuộc đấu tranh chung chống Nhật
của chúng ta.
Tôi hy vọng một ngày gần đây nhất sẽ hân
hạnh được tiếp các ông tại khu căn cứ của
chúng tôi. Nếu được thế thì thật là tuyệt.
Cho phép tôi gửi lời chào kính trọng tới
tướng Sênôn.
9-5-1945
Chân thành gửi tới các ông lời chúc mừng
tốt đẹp nhất.
Thân mến
HỒ”.
Một tháng sau, Cụ Hồ Chí Minh gửi một
bức thư khác cho Fenn. Bức thư viết:
“Ông Phen thân mến!
Ông T và người giúp việc của ông ta vẫn
mạnh khỏe. Chúng tôi đã trở nên bạn bè
thân thiết như anh em một nhà. Tôi hy
vọng ông sẽ đến thăm chúng tôi một ngày gần nhất.
Ông làm ơn đưa bức thư này tới người bạn của tôi tên là Tống Minh
Phương ở quán cà phê Đông Dương. Mười hoặc mười hai ngày sau
đó họ sẽ trao cho ông một gói quà trong đó có lá cờ của Đồng
minh. Tôi rất cảm ơn ông nếu ông gửi những thứ đó cho tôi bằng

cách nhanh nhất.
Xin gửi ông và ông Bécna cùng các bạn những lời tốt đẹp nhất.
Chúc ông sức khỏe và may mắn.
9-6-1945
Thân mến
Những bức thư của
Bác Hồ gửi cho các sĩ
quan Mỹ được Tuổi
Trẻ trích đăng đều lấy
từ cuốn Thư riêng của
Bác Hồ do Trần Quân
Ngọc sưu tầm và giới
thiệu, NXB Trẻ tháng
4-2006. Có đối chiếu
với Hồ Chí Minh toàn
tập, NXB Chính Trị
Quốc Gia năm 2002.
Thư trả lời Tổng thống
Mỹ Richard Nixon được
Tuổi Trẻ trích từ Hồ
Chí Minh toàn tập, NXB
Chính Trị Quốc Gia
năm 2002.
HỒ”.
Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, nhưng ở nước ta cuộc khởi
nghĩa mới bắt đầu lan ra từ các tỉnh phía Bắc vào phía Nam. Là
người trực tiếp theo dõi và chỉ đạo cuộc cách mạng từ chiến khu
Tân Trào, Cụ Hồ Chí Minh làm việc bận rộn suốt ngày đêm. Song
Người vẫn dành thời gian viết những lá thư bằng tiếng Anh để chia
tay những người bạn Mỹ đã từng có một thời gian đồng cam cộng

khổ với những chiến sĩ giải phóng VN chiến đấu chống phát xít
Nhật.
“Trung úy Phen thân mến!
Chiến tranh đã kết thúc. Đấy là điều tốt cho mọi người. Tôi cảm
thấy áy náy khi những người bạn Mỹ phải rời chúng tôi quá nhanh.
Việc ra đi của họ khỏi đất nước này có nghĩa là mối quan hệ giữa
ông và chúng tôi sẽ khó khăn hơn.
Chiến tranh đã kết thúc thắng lợi. Nhưng chúng tôi, những nước
nhỏ và phụ thuộc, không có phần đóng góp hoặc đóng góp rất ít
vào thắng lợi của tự do, của dân chủ. Nếu muốn đóng góp một
phần xứng đáng chúng tôi phải tiếp tục chiến đấu. Tôi tin rằng ông
và nhân dân Mỹ vĩ đại sẽ luôn ủng hộ chúng tôi.
Tôi cũng tin rằng sớm hay muộn chúng tôi cũng sẽ đạt được mục
đích của mình, bởi mục đích đó là chính nghĩa. Và đất nước chúng
tôi sẽ độc lập. Tôi trông chờ ngày hạnh phúc được gặp ông và
những người bạn Mỹ của chúng ta ở Đông Dương hay trên đất Mỹ.
Chúc ông may mắn và sức khỏe.
Tháng 8-1945
C.M.HỒ”.
Cũng khoảng trong ngày 18-8-1945, Người còn viết một lá thư khác
gửi cho Tan F. Tan được đưa vào căn cứ địa của ta để huấn luyện
cách dùng điện đài vô tuyến điện cho các chiến sĩ du kích Việt Minh.
Tan rất quí trọng Cụ Hồ và còn được Cụ đặt tên Việt là Đàn. Trước
khi Tan rời VN, Cụ đã viết cho Tan một lá thư bằng tiếng Anh, đọc
nó ta càng thấy sự chu đáo của Người.
“Ông Tan thân mến,
Chiến tranh đã kết thúc. Mọi thứ đều thay đổi. Nhưng tình bạn của
chúng ta vẫn thế, không bao giờ thay đổi.
Chúng tôi sẽ không bao giờ quên ông. Ông cũng đừng quên
chúng tôi nhé! Ngày mai tươi sáng chúng ta sẽ gặp nhau, chúng ta

trông chờ ngày đó!
Thưa ông, người bạn được giao nhiệm vụ mua những vòng xuyến
cho ông bị ốm và anh ta trao công việc đó cho người khác. Nhưng
người này lại nhận công tác xa Hà Nội, nên anh ta đã trao công việc
đó cho người thứ ba. Người này không thực hiện đúng mà chỉ mua
được một số cái mà ông muốn.
Tất cả giá 440 piastres.
Tôi gửi lại ông những gì mà họ chuyển cho tôi và số tiền còn lại là
2.560 piastres.
Chúc ông sức khỏe và may mắn. Và chúc ông sớm gặp người bạn
đời tốt. Hãy tin ở tôi, tôi sẽ mãi mãi như xưa.
8-1945
Thân mến
C.M.HỒ”.
“Bác để tình thương cho chúng con. Một đời thanh bạch
chẳng vàng son”
(Tố Hữu)
. Những lá thư của Bác Hồ gửi
đồng bào, đồng chí, người thân thấm đẫm tình yêu
thương, đầy tình người. Qua đó càng hiểu thêm nhân cách
vĩ đại của Người.

Thư trả lời Tổng thống Mỹ Richard Nixon. Lá thư này đề ngày 25-
8-1969, một tuần trước khi Người ra đi.
“Gửi Ngài Risớt M.Níchxơn, Tổng thống nước Mỹ
Oasinhtơn
Ngài Tổng thống,
Tôi đã nhận được thư của Ngài.
Cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, chà đạp lên các quyền dân
tộc cơ bản của nhân dân Việt Nam, đến nay vẫn kéo dài ở miền

Nam Việt Nam. Mỹ vẫn đẩy mạnh các cuộc hành quân càn quét,
tăng cường các cuộc đánh phá máy bay B.52 và chất độc hóa học,
gây thêm nhiều tội ác đối với nhân dân Việt Nam. Chiến tranh kéo
dài làm cho nước Mỹ càng hao người tốn của. Tôi vô cùng công
phẫn trước những tổn thất và tàn phá do quân Mỹ gây ra cho nhân
dân và đất nước chúng tôi; tôi cũng rất xúc động thấy ngày càng
có nhiều thanh niên Mỹ chết vô ích ở Việt Nam vì chính sách của
nhà cầm quyền Mỹ.
Nhân dân Việt Nam chúng tôi rất yêu chuộng hòa bình, một nền
hòa bình chân chính trong độc lập và tự do thật sự. Nhân dân Việt
Nam quyết chiến đấu đến cùng, không sợ hi sinh gian khổ, để bảo
vệ Tổ quốc và các quyền dân tộc thiêng liêng của mình. Giải pháp
toàn bộ 10 điểm của Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt
Nam và Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt
Nam là cơ sở hợp tình hợp lý để giải quyết vấn đề Việt Nam, giải
pháp đó đã được nhân dân thế giới đồng tình và ủng hộ.
Trong thư, Ngài bày tỏ lòng mong muốn hành động cho một nền
hòa bình công bằng. Muốn vậy, Mỹ phải chấm dứt chiến tranh xâm
lược và rút quân ra khỏi miền Nam Việt Nam, tôn trọng quyền tự
quyết của nhân dân miền Nam và dân tộc Việt Nam, không có sự
can thiệp của nước ngoài. Đó là cách đúng đắn để giải quyết vấn
đề Việt Nam phù hợp với quyền dân tộc của nhân dân Việt Nam,
với lợi ích của nước Mỹ và nguyện vọng hòa
bình của nhân dân thế giới.
Đó là con đường để Mỹ rút khỏi cuộc chiến
tranh trong danh dự.
Với thiện chí của phía Ngài và phía chúng tôi,
chúng ta có thể đi tới những cố gắng chung
để tìm một giải pháp đúng đắn cho vấn đề
Việt Nam.



Chào Ngài.
Hà Nội, ngày 25 tháng 8 năm 1969
HỒ CHÍ MINH”.
Những lá thư gửi đồng bào
Một đời vì đất nước, vì dân tộc, Bác Hồ đã để lại
tình thương yêu vô vàn cho đồng bào, đồng chí,
người thân, bè bạn “Bác để tình thương cho
chúng con. Một đời thanh bạch chẳng vàng son”
(Tố Hữu). Những lá thư được trích sau đây thể
hiện phần nào tấm lòng vĩ đại đó.
Tất cả vì đất nước
Bác sĩ Vũ Đình Tụng (sinh năm 1895) có hai người con hi sinh trong những
ngày đầu tiên của cuộc kháng chiến chống Pháp. Thông cảm với những mất
<! [if !vml] >
<
! [endif] >
Chủ tịch Hồ Chí
Minh đón các cháu
nhi đồng đến với
Người một buổi sáng
đẹp trời ở chiến khu
Việt Bắc - Ảnh tư
liệu
mát to lớn của bác sĩ Vũ Đình Tụng, Bác Hồ đã viết một lá thư thật cảm
động gửi cụ.
“Thưa ngài,
Tôi được báo cáo rằng: con giai ngài đã oanh liệt hy sinh cho Tổ quốc.
Ngài biết rằng tôi không có gia đình, cũng không có con cái. Nước Việt

Nam là gia đình của tôi. Tất cả thanh niên Việt Nam là con cháu của tôi. Mất
một thanh niên thì hình như tôi đứt một đoạn ruột.
Nhưng cháu và anh em thanh niên khác dũng cảm hy sinh để giữ gìn đất
nước. Thế là họ đã làm rạng rỡ dân tộc, vẻ vang giống nòi. Họ chết cho Tổ
quốc sống mãi; vật chất họ mất nhưng tinh thần họ vẫn luôn luôn sống với
non sông Việt Nam.
…Những thanh niên đó là anh hùng dân tộc. Đồng bào và Tổ quốc sẽ không
bao giờ quên ơn họ.
Ngài đã đem món của quý báu nhất là con của mình, sẵn sàng hiến cho Tổ
quốc. Từ đây chắc ngài sẽ thêm ra sức giúp việc kháng chiến để bảo vệ nước
nhà thì linh hồn cháu ở trên trời cũng bằng lòng và sung sướng.
Tôi thay mặt Chính phủ cảm ơn ngài, và gửi ngài lời chào thân ái và quyết
thắng.
Tháng 1 năm 1947 HỒ CHÍ MINH”.
Ngày 10-10-1947, bác sĩ Tôn Thất Tùng cùng hai nhà trí thức lớn khác là
tiến sĩ Nguyễn Văn Huyên - bộ trưởng Bộ Giáo dục và bác sĩ Hồ Đắc Di -
giám đốc Vụ Đại học - nhận được một lá thư với những tình cảm rất trân
trọng và thân thiết của Bác Hồ:
“Thưa các ngài
Cuộc tấn công mùa đông của địch đã thực hiện như chúng ta đoán trước.
Chính vì biết trước cho nên chúng ta không nao núng. Dù sao trong lúc đầu,
những nơi chưa quen tiếng súng, thì dân sự không tránh khỏi ít nhiều hoang
mang. Vậy xin các ngài gắng giải thích cho đồng bào ở vùng đó hiểu.
Nam Bộ cách xa Chính phủ Trung ương, địa thế lại kém và trước đây chuẩn
bị cũng kém thua Bắc Bộ, mà lực lượng kháng chiến phát triển và củng cố
khá mau. Thì Bắc Bộ nhất định phát triển và củng cố mau hơn nữa.
Cuộc kháng chiến nay đã bước vào bước gay mà chúng ta đã đoán định
trước. Nó là cuộc thử thách tinh thần và lực lượng của chúng ta. Đồng thời
sự gay go đến sớm chừng nào tốt chừng ấy.
Trong cuộc thử thách này, mỗi anh em ta phải tỏ rõ cái khí chí “Bách chiết

bất hồi”, cái tinh thần “Nhẫn lao nại khổ”. Đối người đối việc phải hết sức
cẩn thận. Không bao giờ cẩu thả, cầu vẹn. Không sợ địch mà cũng tuyệt đối
không khinh địch.
Chúng ta đã thắng lợi nhiều thử thách trước. Thì với sự đồng tâm hiệp lực
của Chính phủ, của quân đội và của toàn dân, chúng ta sẽ nhất định thắng lợi
trong cuộc thử thách này.
Tôi nhờ các ngài lập tức chuẩn bị sẵn sàng, nếu địch đi qua đó, để giữ gìn
cho gia quyến và toàn thể anh em sinh viên được an toàn. Phải có kế hoạch
cẩn thận.
Chào thân ái và quyết thắng.
HỒ CHÍ MINH
T.B tôi xin gửi lời thăm các thím.
Hôn các cháu và hỏi thăm các anh em sinh viên”.
Tràn đầy lòng yêu thương
Nhiều người dân VN đã nhận được những lá thư riêng của Bác Hồ. Song,
cho tới nay, theo những tư liệu đã công bố, lá thư riêng đầu tiên mà một
công dân VN nhận được của Bác lại được viết ở dạng văn vần. Chuyện xảy
ra như sau: mấy tháng sau Cách mạng Tháng Tám 1945, nhà thơ Hằng
Phương - vợ của nhà văn Vũ Ngọc Phan - đã mang tới Phủ Chủ tịch một gói
cam để biếu Bác. Rất tiếc lúc đó Bác bận tiếp khách nên bà phải gửi lại gói
cam kèm theo một bài thơ. Tháng 1-1946, Bác Hồ đã gửi một bài thơ ngắn
cảm ơn nhà thơ Hằng Phương:
“Cảm ơn bà biếu gói cam
Nhận thì không đúng (theo hồi ký của Vũ Ngọc Phan là “đặng”), từ làm sao
đây
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai”.
Bà Tôn Nữ Thị Cung - vợ bác sĩ Đặng Văn Ngữ - khi ra Việt Bắc đã hăng
hái tham gia công tác kháng chiến; giúp chồng sản xuất nước lọc kháng sinh
dùng chữa bệnh cho các thương, bệnh binh và đồng bào. Sau chiến thắng

Điện Biên Phủ, một căn bệnh quái ác đã cướp đi sự sống của bà vào ngày
18-5-1954. Được tin đau buồn ấy, Bác Hồ đã viết một thư riêng chia sẻ nỗi
đau với bác sĩ Đặng Văn Ngữ. Thư Bác viết như sau:
“Gửi Bác sĩ Ngữ.
Vừa được tin thím Ngữ mất, Bác thân ái gửi chú lời chia buồn thành khẩn. Ở
lớp huấn luyện năm ngoái, Bác thấy thím Ngữ chăm chỉ, thành thật và tiến
bộ. Về sau Bác thường hỏi thăm, thì nghe nói thím Ngữ công tác rất hăng
hái, hay giúp anh chị em và cũng khá khỏe mạnh. Bác mừng rằng thím Ngữ
sẽ thành một cán bộ đắc lực.
Bỗng nghe tin thím Ngữ mất, Bác cảm thấy buồn. Nhưng sinh tử là lẽ
thường của tạo hóa, Bác khuyên chú chớ quá buồn rầu, lấy công tác mà
khuây khỏa.
Về việc cháu bé, Bác đã dặn chú Bảy: Có dịp thì sắp xếp cho cháu đi học
cùng các anh nó, chú không phải lo.
Chúc chú mạnh khỏe.
Chào thân ái,
20-6-1954 HỒ CHÍ MINH”.
Những ngày cuối của cuộc kháng chiến chống Pháp, Bác Hồ nhận được thư
của hai người cháu thân quen là Hà và Hạnh - con gái nhà văn Đặng Thai
Mai. Khi được tin chị Hà (tức bà Đặng Bích Hà, vợ của đại tướng Võ
Nguyên Giáp) có thai, Bác viết thư căn dặn: “… Phải cẩn thận, nếu không
cần kíp lắm thì không nên cưỡi ngựa, lội suối trèo đèo và làm gì nặng nề mệt
nhọc quá. Bao giờ có dịp Bác sẽ đến thăm cháu…”. Sau ngày chị Hà sinh
cháu tại chiến khu Việt Bắc, Bác lại gửi cho chị một thư nữa, tràn đầy lòng
yêu thương:
“Hà,
Biết mẹ con cháu đều mạnh khỏe, Bác rất vui lòng. Cháu bé nặng mấy ki lô?
Bao giờ trời tốt, đường dễ đi, cháu thật khỏe, thì sang thăm Bác.
Bác khỏe luôn. Anh em đều gửi lời hỏi thăm cháu và cháu bé.
Hôn cháu lớn và cháu bé.

Bác 24-7”.
Những bức thư của Bác Hồ gửi đồng bào được TS trích đăng đều lấy từ
cuốn Thư riêng của Bác Hồ do Trần Quân Ngọc sưu tầm và giới thiệu, NXB
Trẻ tháng 4-2006. Có đối chiếu với Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính Trị
Quốc Gia năm 2002.
Trong những lá thư gửi cho các công dân, các vị lãnh đạo của Nhà nước và
các đoàn thể, Bác Hồ thường dùng từ “cụ” để xưng hô nếu người đó lớn
tuổi hơn, hoặc “cô” nếu còn trẻ, và thường xưng là “tôi”, “mình”, “bác”.
Cũng có trường hợp Bác tự xưng là “cháu” trong một lá thư riêng gửi cho
một bậc cao niên ở Hà Đông. Năm 1948, cụ Phùng Lục, phụ lão Cứu quốc
ở huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông thượng thọ 90 tuổi.
Cụ viết thư cho Bác, kể rằng nếu theo lệ cổ, cụ phải làm lễ thượng thọ,
nhưng nước ta đang kháng chiến chống thực dân Pháp nên cụ để dành số
tiền 500 đồng gửi đến Hồ Chủ tịch để sung vào Quĩ kháng chiến.
Tháng 5-1948, Người viết lá thư trả lời cụ Phùng Lục:
“ Những vị Thượng thọ như cụ là của quý vô giá của dân tộc và nước
nhà.
Trong ngày chúc thọ, cụ cho miễn sự tế lễ linh đình, mà đem số tiền 500
đồng quyên vào Quỹ kháng chiến. Như thế là cụ đã nêu cái gương hăng
hái kháng chiến và cái gương sửa đổi cổ tục thực hành đời sống mới cho
toàn thể đồng bào noi theo.
Cháu xin thay mặt Chính phủ cảm ơn cụ và trân trọng chúc cụ sống lâu và
luôn luôn mạnh khỏe để kêu gọi các con cháu ra sức tham gia công việc
kháng chiến và cứu quốc.
Cháu lại kính gửi cụ lời chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH”.
Theo tuổi trẻ