An toàn môi trường
Ths. Lê Thị Thanh Hương
Bộ môn SKMT
Trường Đại học Y tế công cộng
Mục tiêu bài học
Trình bày được khái niệm cơ bản về an toàn môi trường và
chấn thương không chủ ý
Mô tả và phân tích được một số loại tai nạn chấn thương
không chủ ý ở gia đình và nơi công cộng
Trình bài được các giải pháp an toàn trong nhà ở, trường
học, nơi sinh hoạt công cộng và trên các phương tiện giao
thông
Giới thiệu
Tai nạn, rủi ro xảy ra thường xuyên
Các vụ tai nạn giao thông (bản tin chào buổi sáng hàng ngày)
Trung bình: 35 – 40 ca tử vong/ngày do TNGT (chủ yếu là do giao thông
đường bộ)
Chấn thương chủ ý:
Hành hung, hãm hiếp, tự tử, khủng bố
Chấn thương không chủ ý:
Tai nạn giao thông
Đuối nước
Ngã
Điện giật
v.v
Bài học này chỉ chú trọng vào chấn thương không chủ ý
Cần có một môi trường sống an toàn để giảm thiểu tai nạn, chấn thương
Một số ví dụ về các vụ tai nạn
Ví dụ
Vụ tai nạn của 30 cựu chiến binh phường Kim
Liên, 21/4/2005
Đắm đò: 18 học sinh thiệt mạng (Quảng Nam,
2001)
v.v
VMIS, 2003
Năm 2002:
27.891 vụ TNGT trong cả nước
13.174 người chết
30.987 bị thương
TNGT là nguyên nhân hàng đầu gây nên chấn thương
không tử vong
Ngã
Chấn thương do vật sắc nhọn
Chấn thương do động vật cắn
Vật sắc nhọn
Vật sắc nhọn
Chấn thương do đuối nước
Chấn thương do động vật cắn
Chấn thương do rắn hổ mang
bành cắn
Mèo cắn
Chó cắn
Những ảnh hưởng
Tử vong
Sức khoẻ suy giảm
Mất sức lao động trong một khoảng thời gian hoặc vĩnh viễn
suốt cuộc đời
Thiệt hại kinh tế
v.v
Khái niệm chấn thương
Chấn thương là những tổn hại thể chất đối với cơ thể do kết
quả năng lượng chuyển sang cơ thể lớn quá mức chịu đựng,
như do lửa hoặc chất độc, hoặc do cơ thể không có đủ năng
lượng thiết yếu như ôxy hoặc nhiệt (WHO)
Chấn thương
Mọi hiện tượng chấn thương đều nằm trong những tác động
có hại của 5 dạng năng lượng:
động năng hoặc cơ năng
hoá năng
điện năng
bức xạ
nhiệt năng.
Chấn thương
Jr. William Haddon (1963)
3 giai đoạn chấn thương:
giai đoạn trước chấn thương hay tiền sự cố
giai đoạn chấn thương
giai đoạn hậu chấn thương
Bảng ma trận Haddon
Các giai đoạn
chấn thương
Mục đích của giải
pháp
Ví dụ
Đuối nước Đầu độc
Giai đoạn trước
chấn thương
Ngăn ngừa những
điều có thể gây ra
chấn thương
Xây hàng rào/ biển
báo quanh hồ, ao
Phát hiện, xử trí
phiền muộn
Giai đoạn xảy ra
chấn thương
Ngăn ngừa chấn
thương khi sự kiện
xảy ra
Trang bị cứu hộ cá
nhân
Giới hạn tổng số
thuốc kê đơn
Giai đoạn sau chấn
thương
Ngăn ngừa mức độ
nghiêm trọng hoặc
tàn phế khi chấn
thương đã xảy ra
Trợ lực tim phổi Loại trừ chất độc ra
khỏi cơ thể (nôn,
thẩm lọc)
An toàn môi trường đối với các sản
phẩm trên thị trường
Thị trường Việt Nam
Thực phẩm đa dạng, đa nguồn gốc, mẫu mã phong phú
Thuốc, dược phẩm, mỹ phẩm đa dạng, nhiều mẫu mã
Thuốc bán không cần kê đơn (ví dụ về sử dụng thuốc)
Nhiều vụ ngộ độc (ăn, uống nhầm phải thuốc chuột, thuốc
sâu, v.v )
Hội bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam???
-
Hàng giả
-
Hàng kém chất lượng
-
Hàng không rõ nguồn gốc
An toàn môi trường khi ở nhà
-
Ngã
Cháy,bỏng/
Hoả hoạn
Điện giật
- Súc vật cắn
-
Ngộ độc
-
Hóc, sặc
- Đuối nước
Mô hình an toàn
An toàn:
Là trạng thái có thể kiểm soát được các yếu tố nguy cơ đối với
con người về mặt thể chất, tinh thần để duy trì và nâng cao sức
khoẻ của cá nhân và cộng đồng.
An toàn bao gồm cả 2 khái niệm: không có thương tích và môi
trường không có nguy cơ gây thương tích
Nguồn: Cẩm nang Phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em
(Bộ Y tế, UNICEF, 2004)
Mô hình an toàn
Mô hình an toàn là nơi con người có khả năng kiểm soát và
phòng ngừa được các loại tai nạn thương tích cũng như các
yếu tố gây nguy cơ tai nạn thương tích cho trẻ em
Nguồn: Cẩm nang Phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em
(Bộ Y tế, UNICEF, 2004)
Ngôi nhà an toàn
Phòng ngã
Cửa, cổng hàng rào chắc chắn (nếu gần
đường/đường ray xe lửa)
Có hàng rào quanh ao cá và những hố
nước, hố vôi trong khu vực nhà
Tay vịn cầu thang, cầu vào nhà có chấn
song chắc, an toàn
Cửa chắn ở đầu/ cuối cầu thang đủ cao
Chấn song ở ban công và cửa sổ
Bậc thềm phụ cho trẻ bước xuống sân
Ngôi nhà an toàn
Phòng thương tích do vật sắc nhọn
Vật sắc nhọn để nơi trẻ không với tới
Phòng bỏng
Hộp đựng phích nước nóng
Xa tầm với của trẻ
Rào chắn an toàn xung quanh bếp (nếu
bếp trong nhà); bậc cao hoặc cửa ngăn
(bếp riêng)
Đèn, diêm, bật lửa để xa tầm với của trẻ
Ngôi nhà an toàn
Phòng đuối nước
Giếng và dụng cụ đựng nước có nắp đậy an toàn
Phòng điện giật
Ổ cắm điện di động và cố định để ở nơi trẻ không
với tới
Phòng hóc, sặc
Không có những đồ chơi nhỏ hoặc những vật nhỏ
dễ nuốt ở chỗ trẻ chơi
Ngôi nhà an toàn
Phòng ngộ độc
Bình phun thuốc trừ sâu, thuốc trừ sâu, diệt chuột
và chất độc khác đựng trong vật chứa an toàn và
để nơi trẻ không với tới
Phòng súc vật cắn
Vật nuôi trong nhà phải xích ở chỗ riêng, trẻ
không đến gần được
Chó, mèo phải tiêm phòng