www.thuvien-ebook.com
CỜ VUA
CHIẾ N LƯỢ C VÀ CHIẾ N THUẬ T
MẤ Y BÀ I HỌ C CƠ BẢ N
ALEXANDRE KOBLENTS
***
TÀ I LIỆ U DÀ NH CHO VẬ N ĐỘ NG VIÊN CỜ VUA NÂNG CAO
Liên Đoàn Cờ Thành Phố HCM dị ch và xuấ t bả n năm 1993.
tambao đánh máy chuyể n ebook hoàn thành 2009
Mục Lục
Lờ i giớ i thiê ̣ u
BÀI HỌC THỨ NHẤT
Công Thức Bí Mật
Chiến Lược Và Chiến Thuật
Luyện Tập Hằng Ngày
BÀI TẬP 01 - 06
BÀI HỌC THỨ HAI
Coi Chừng Những Quân Xe
BÀI TẬP 07 - 12
BÀI HỌC THỨ BA
Tượng “Tốt” Và Tượng “Xấu”
BÀI TẬP 13-18
BÀI HỌC THỨ TƯ
Các Quân Chốt: Những Mục Tiêu Tấn Công
BÀI TẬP 19 - 24
BÀI HỌC THỨ NĂM
Lại Vẫn Những Con Chốt Yếu
BÀI HỌC THỨ SÁU
Những Con Chốt Đa Dạng
BÀI HỌC THỨ BẢY
Chốt Thông Và Sự Ngăn Chận

Chốt Thông
Sự Ngăn Chận
BÀI TẬP 25 - 30
BÀI HỌC THỨ TÁM
Làm Thế Nào Để Kiềm Chế Một Dãy Chốt ?
BÀI TẬP 31 - 36
BÀI HỌC THỨ CHÍN
Ghim quân
BÀI TẬP 37 – 42
BÀI THỨ MƯỜI
Giá Trị So sánh Giữa Các Quân
Giá Trị Quân Hậu
Tương Quan Giá Trị Của Một Quân Nhẹ
Những Cách Đổi Quân
BÀI HỌC THỨ MƯỜI MỘT
Tấn Công Vua
I. Hai Vua đứng ở hai cánh đối nhau
BÀI TẬP 43 - 48
BÀI HỌC THỨ MƯỜI HAI
Tấn Công Vua
II. Hai bên đều nhập thành gần
a- Diệt Những Con Chốt Ở Cánh Vua
b- Làm yếu cấu trúc chốt để các quân len lỏi vào tấn công.
c- Mở các cột và các đường chéo
d- Tấn công với các quân Tượng khác màu
e- Tấn công với những quân nặng
f- Đẩy chốt nhảy bổ vào trận địa
III. Khi Vua còn chưa nhập thành
BÀI HỌC THỨ MƯỜI BA
Tấn Công Bên Cánh Hậu

a- Tấn công vào những con chốt yếu
b- Đa số chốt
c- Kiểm soát những cột mở và những đường chéo
d- Những điểm mạnh
BÀI TẬP 49 - 54
BÀI HỌC THỨ MƯỜI BỐN
Nghệ Thuật Phòng Ngự
BÀI TẬP 55 - 60
BÀI HỌC THỨ MƯỜI LĂM
Ván Cờ Trong Những Vị Thế Cân Bằng.
BÀI TẬP 61 - 66
BÀI HỌC THỨ MƯỜI SÁU
Sự Chiến Thắng Của Logich Toán Học
BÀI TẬP 67 - 72
Chú thích
Giải bài tập
Lờ i giớ i thiệu
Từ mấy năm qua, trong làng cờ thành phố Hồ Chı́ Minh có xuất hiê ̣ n một tâ ̣ p tài liệ u về cờ vua được nhiều ba ̣ n chuyền tay nhau đo ̣c
mô ̣t cá ch thı́ ch thú. Có ngườ i đã đem sao chụ p hoă ̣ c ghi chép cẩn thâ ̣ n để học tâ ̣ p. Đó là tập tài liệu do Ban Chuyên Môn Kỹ Thuật của
Liên Đoàn Cờ Thành Phố biên dịch từ một quyển giáo trình của Đại kiện tướng Alexandre KOBLENTZ, huấn luyện viên công huân
của Liên Xô cũ, biên soạn dạy cho các môn đệ cờ của ông ở Riga. Từ những năm 1967 quyển giáo trình này đã được dịch sang tiếng
Đức và xuất bản với tựa đề Schach training, Der Weg zum Erfolg. Sau đó năm 1974 nó được dịch lại sang tiếng Pháp, xuất bản với tựa
L’entrainement aux Echecs - La route du succes, nghĩa là Rèn luyện cờ Vua - Con đường dẫn tới thành công.
Nhận thấy tập tài liệu này viết rất tốt, có thể giúp các bạn chơi cờ tự học để nâng cao trình độ lên một bước, chúng tôi quyết định đem
xuất bản để phổ biến rộng rãi, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển phong trà o và nâng cao mộ t bướ c trı̀ nh động vâ ̣ n đô ̣ng viên cờ Vua
hiê ̣ n nay.
Quyển giá o trı̀ nh nà y viết tố t như thế nào ? Theo chú ng tôi có mấy quan điểm đáng khen như sau:
Một là: Vấn đề chiến lượ c và chiến thuâ ̣ t tương đối trừ u tượng, khó hiểu nhất là đối vớ i nhữ ng ngườ i mớ i tiếp câ ̣ n vớ i cờ Vua. Thế mà
bằng nhữ ng bài ho ̣c cụ thể vớ i nhữ ng ván cờ sinh đô ̣ng, tá c giả đã dẫn dắt ngườ i đọc từ ng bướ c làm quen vớ i nhữ ng nô ̣i dung nà y. Lý
giải các vấn đề quyê ̣ n chă ̣ t vớ i thực tiễn, khiến ngườ i đọ c chẳng nhữ ng dễ tiếp thu ma

̀ cò n có thể nhớ và vâ ̣ n dụ ng được.
Hai là: tất cả có 16 bài học, trı̀ nh bày theo từ ng chủ đề nhưng đượ c sắp xếp chă ̣ t chẽ, nổi rõ tı́ nh hê ̣ thống và tı́ nh sư pha ̣ m, đi từ đơn
giản đến phứ c ta ̣ p. Hầu hết các bà i đều tâ ̣ p trung nó i về giai đoa ̣ n trung cuô ̣c và tà n cuô ̣c để từ đó rú t ra nhữ ng nguyên tắc quan trọng,
nhấn ma ̣ nh, làm cho ngườ i đọc dễ ghi nhớ . Đă ̣ c biê ̣ t khi trı̀ nh bày tác giả dự đoá n mọ i thắc mắc có thể nả y sinh, mo ̣i vấn đề có thể đượ c
nêu ra nên tá c giả chủ độ ng giả i đáp luôn
Ba là : Để hướng người đọc bước đầu tập phân tích, một loạt những bài tập được nêu ra như là một kiểu đố vui. Các bài cũng sắp xếp
từ tàn cuộc ít quân đến trung cuộc nhiều quân. Tác giả không dấu ý đồ muốn người đọc làm quen dần với trạng thái thi đấu, tự mình giải
đáp và tìm ra phương án tối ưu. Điều này cho thấy ông là một huấn luyện viên dày dạn kinh nghiệm, biết khơi nguồn cảm hứng người
đọc, phát huy tính chủ động sáng tạo của họ.
Với những đề tài tương đối khô khan, thậm chí có lúc phức tạp khó hiểu, nhưng với óc khôi hài, tác giả trình bày giản dị với giọng vui
tươi, dí dỏm khiến người đọc chẳng mệt mỏi mà còn say mê hưng phấn. Điều đó không có gì lạ vì Alexandre Koblentz trong nhiều năm
là huấn luyện viên đội tuyển cờ Vua của Liên Xô cũ. Có thời gian ông là trợ tá đắc lực của cố danh kỳ Mikhail Tahl. Chính ông đã giúp
đỡ nhiều nhất để Tal đoạt chức vô địch thế giới năm 1960 từ tay Botvinnik. Ông là tác giả nhiều quyển cờ vua có tính giáo khoa được
nhiều bạn trẻ hâm mộ, đánh giá cao tại Nga cũng như tại nhiều nước khác trên thế giới.
Căn cứ vào nội dung bài giảng, nay chúng tôi dịch và in ra vời tựa đề là : CỜ VUA- CHIẾN LƯỢC VÀ CHIẾN THUẬT- MẤY BÀI
HỌC CƠ BẢN.
Chúng tôi đánh giá cao quyển sách này là như thế, muốn giới thiệu đến các bạn hâm mộ. Thế nhưng liệu A. Koblentz có thực sự giúp
các bạn nâng cao trình độ chơi cờ hay không thì cần phải nhờ các bạn xác nhận.
TP. HỒ CHÍ MINH, ngày 19 tháng 12 năm 1992
LIÊN ĐOÀN CỜ TP. HỒ CHÍ MINH
BÀI HỌC THỨ NHẤT
Công Thức Bí Mật
Trước khi tiến hành ván cờ, hai đạo quân chỉnh tề mặt đối mặt nhau trong đội ngũ chặt chẽ và hăm hở xáp chiến, đám bộ binh chốt
đứng trước, ngăn cản sư triển khai các quân sĩ quan. Quân Hậu bối rối vô cùng nhưng phải đứng ỳ ra trước sự dày đặc của bầy Chốt.
Điều này thật không hợp chút nào đối với một viên tướng tài ba như vậy ! Chỉ có những quân Mã thì tươi cười vì chúng có khả năng
nhảy qua đầu đám bộ binh. Nhưng mà chỉ có Mã nhảy thôi thì làm gì được ai đâu !
Tuy nhiên hãy nhìn kỹ ! Các đấu thủ vừa đi những nước đi đầu tiên, chúng ta đã chứng kiến sự đụng chạm của hai đạo quân, sự xung
đột căng thẳng giữa những tư tưởng chiến lược và chiến thuật, giữa những điểm dấu kín và vô hình.
Công thức bí mật nào đã khơi động cuộc chiến của hai đạo quân? Làm saop tìm được “cây đũa thần” đã cho phép các tay kiện tướng
như một lão phù thủy, làm xuất hiện trên bàn cờ những ván cờ kỳ diệu ? Nếu chúng ta quan sát kỷ, điều “bí mật” này sẽ “bật mí”. Nó

liên quan đến việc huy động các quân cờ.
Phải tạo cho các quân cờ (sĩ quan) và Chốt hoạt động được tối đa để chúng bảo vệ lẫn nhau, phối hợp nhịp nhàng các hành động của
chúng. Đó nguyên tắc cơ bản mà mọi đấu thủ đều phải tuân theo trong tất cả các trận đấu để xử lý những trường hợp chiến lược hay
chiến thuật đặc biệt.
Đối với chúng ta bây giờ là tìm hiểu và quan sát trên bàn cờ những biến cố phù hợp với nguyên tắc trên một cách có ý thức sâu sắc.
Việc này đòi hỏi phải có nhiều cố gắng! Nhưng có gì thích thú cho bằng khi nhìn vào một “hộp phép đầy bí mật” và có khả năng quan
sát, làm cách nào mà các quân cờ bất động đột nhiên sống dậy lao vào cuộc chiến rất bạo gan, tiêu hao lực lượng đối phương để rồi
tóm lấy Vua hay như chúng ta nói là “chiếu bí Vua”.
Bây giờ trước hết chúng ta ghé mắt nhìn vào phòng nghiên cứu của tay cờ kiện tướng.
Chiến Lược Và Chiến Thuật
Tất cả các ván cờ chỉ có một mục đích: chiếu hết Vua đối phương. Chiến lược chung của các tay cờ thuộc thế hệ trước kia không rõ
ràng: họ không phân biệt thế nào là chiến lược, thế nào là chiến thuật và không dấu diếm ý đồ nhanh chóng đuổi bắt vua đối phương.
Họ thường đi những nước mạnh mẽ, táo bạo và cũng thường đạt được kết quả. Tay kiện tướng người Đức Adolf Andersen (1818-
1879) đã chiến thắng nhiều trận vẻ vang, tuy nhiên đến năm 1859 đã bị anh chàng người Mỹ Paul Morphy (1837-1884) đánh bại rõ rệt
tại Paris.
Chủ đề lớn của Morphy cũng là “lột da đầu của vua đối phương” tuy nhiên Morphy có ý thức hơn trong việc chuẩn bị những vị trí trước
khi đưa ra những đòn tấn công quyết liệt bằng các quân.
Chúng ta hãy khảo sát cơ sở lý luận này trong lối chơi của Morphy và từ đó chúng ta sẽ rút ra vài công thức có giá trị lý thuyết để học
tập.
Ván cờ giữa Morphy với công tước De Brunswick và bá tước Isouard tại Paris năm 1858:
1.e4 e5
2.Mf3 d6
3.d4 Tg4
Sự ghim quân này không có tác dụng gì.
4.de5 Tf3
Giờ đây Đen nhận thấy nếu 4….de5 Hd8+ và Trắng thoát khỏi sự ghim quân đồng thời có thể bắt chốt e5 ngon lành.
Lý thuyết chỉ dẫn nước đi thụ động 4….Md7, còn nước đi phản công 4….Mf6.
5.Hf3 de5
6.Tc4 Mf6?
Đi như vậy Trắng đạt được đe dọa chiến thuật, Đen đi 6….Hd7 đúng hơn.

7.Hb3
Đe dọa cả hai chốt không được bảo vệ b7 và f7. Trong những trường hợp như thế người ta cần bảo vệ điểm quan trọng nếu chỉ có thể
bảo vệ được một điểm. Ở đây vì Trắng đe dọa Tf7+ kế đó He6 chiếu bí cho nên Đen phải bảo vệ điểm f7.
7…. He7
8.Mc3
Thường có thể giải thích một số nước theo phong cách chơi của từng kiện tướng. Ở đây Trắng có thể lặng lẽ bắt chốt b7, nhưng sau đó
8.Hb7 Hb4+ 9.Hb4 Tb4+. Lúc đó Trắng phải nhẫn nại phát huy từ từ ưu thế hơn chốt. Ở thời Morphy người ta chỉ nghỉ có một đường
lối: mục tiêu chính là phải tấn công nhanh Vua đối phương. Do đó Trắng quyết định khai triển những quân còn lại và sử dụng ưu thế
trong khai cuộc. Và quân Đen khó chống đỡ chiến lược này: quân Hậu đang cản trở Tượng f8 tiến lên, do đó cũng không nhập thành
được.
8…. c6
9.Tg5
Ý đồ của việc ghim quân này là vô hiệu hóa một quân phòng thủ quan trọng của đối phương.
9…. b5
Để cho 10….Mbd7.
10.Mb5!
Bên Trắng đã đi trước về mặt triển khai quân: thế là 4 quân cờ của nó đã chiếm những vị trí tốt, còn Đen chỉ có Mã và Hậu tham gia
chiến đấu, mà lại ở vị trí xấu. Nhưng những lợi thế như vậy sẽ nhanh chóng biến mất nếu Trắng không theo đuổi ván cờ với đầy đủ ý chí.
Chẳng hạn Trắng đi 10.Td3 Mbd7, Đen có thể thoát khỏi tình trạng xấu nhất.
Bằng nước đi trên Morphy bắt đầu một sự phối hợp để chiếu hết được tính toán rất chính xác. Ở trường hợp tương tự, đưa đến một sự
đảo lộn hoàn toàn giá trị các lực lượng. Những yếu tố động có giá trị hơn.
10…. cb5
11.Tb5+ Mbd7
12.0-0-0 Xd8
13.Xd7
Một lần nữa Trắng lại hủy diệt một quân phòng ngự quan trọng của Đen.
13…. Xd7
14.Xd7 (Hình 1)
Paul Morphy - Duke Karl / Count Isouard [C41]
ParisParis, 1858 [1]

XABCDEFGHY
8-+-+kvl-tr(
7zp-+rwqpzpp'
6-+-+-sn-+&
5+L+-zp-vL-%
4-+-+P+-+$
3+Q+-+-+-#
2PzPP+-zPPzP"
1+-mKR+-+-!
xabcdefghy
H1
Đến đây các quân Trắng sẵn sàng khởi đầu một cuộc phối hợp quân trong khi thế của quân Đen càng lúc càng xấu, cánh Vua thì không
phát triển được mà Xd7 và Mã ở f6 đều bị đóng đinh, tồi tệ nhất là Vua vẫn còn bị giữ tại chỗ và đang lâm nguy tính mạng. Ngược lại
cũng dễ nhận thấy quân Trắng linh hoạt hơn, nhất là Trắng đang có ưu thế lực lượng trong khu vực trọng yếu của chiến trường. Một
mệnh đề có giá trị tổng quát hay nói đúng là một định đề cho mọi cuộc tấn công vây hãm giành thắng lợi. Do đó không có gì ngạc nhiên
khi Trắng phối hợp quân thật đẹp chiếu hết đối phương nhanh chóng.
14…. He6
15.Td7+ Md7
16.Hb8+ Mb8
17.Xd8 chiếu bí
Vậy đặc điểm của một sự phối hợp trong cờ vua là gì ? Trước khi trù định một sự phối hợp cần phải xem xét những yếu tố sau:
Trước tiên phải biết được từ thế cờ hiện có, những dấu hiệu chứng minh tình cảm mong muốn của chúng ta về việc thực hiện một sự
phối hợp là có thể được. Trong trường hợp của Morphy là ưu thế về triển khai lực lượng. Vua đối phương chưa nhập thành, vị trí bất lợi
của quân đen, tất cả những điều đó tạo nên khả năng thực tế để tiến hành sự phối hợp.
Một khi đã nhận biết được những yếu tố thuận lợi thì vấn đề bây giờ là tìm cách điều động quân cụ thể để thực hiện.
Morphy đã rình để chiếu bí; trong những trường hợp như vậy sự đánh giá tình thế cuối cùng không cần thiết vì ván cờ được kết thúc
bằng nước chiếu hết. Nhưng đối với nhiều loại phối hợp khác, sự đánh giá tình thế cuối cùng vẫn là vấn đề đầu tiên phải đặt ra. Trù định
việc phối hợp phải tùy thuộc vào sự đánh giá này.
Chúng ta thấy những vị trí được chuẩn bị cho sự phối hợp này là cần thiết. Nhà vô địch thế giới đầu tiên Wilhelm Steinitz (1836-1900)
là người đầu tiên đã công thức hóa thực tế này bằng câu sau:

“Chúng ta không thể và không được phép tấn công khi tình thế chưa chín muồi. Phải tích lũy các lợi thế về vị trí trước tiên, và sau đó
chuyển qua tấn công một cách mãnh liệt với những đòn phối hợp chính xác”.
Trong các khai cuộc thoáng (hai bên đưa đến cuộc chạm trán rất sớm), phương cách chơi của Morphy luôn luôn có giá trị. Đây là cơ sở
của chiến lược tổng quát của môn cờ vua hiện đại:
1.Phải làm thế nào để triển khai nhanh nhất quân cờ.
2.Kiểm soát khu trung tâm tranh giành từng ô trung tâm (nhất là các ô e4, d4, e5, d5).
3.Mở các cột dọc và đường chéo để gia tăng hoạt động các quân cờ một cách tối đa.
Thời đại chúng ta không còn dễ như thời Morphy có thể quật nhào đối phương nhanh chóng. Các bạn hãy xem ván cờ sau đây để thấy
cách chơi của các tay kiện tướng hiện đại chuẩn bị đòn phối hợp.
Kérès – Book
1.Mf3 d5
2.c4 e6
3.Mc3 Mf6
4.d4 Te7
5.g3 0-0
6.Tg2 c6
7.0-0 Mbd7
Ở đây chúng ta có một thế trận kín, tức là lực lượng đôi bên chưa chạm trán nhau (trừ chốt c4 và d5). Núp sau phòng tuyến bộ binh
chốt, các đấu thủ tìm cách phát triển lực lượng của mình. Trong những tình thế ra quân như thế nhiều người nghỉ rằng các tay kiện tướng
cờ đã tính toán những thế biến rất nhiều nước đi. Thật ra không tuyệt đối phải như vậy, đối phương có nhiều cách trả lời sau mỗi nước
đi và như vậy thì không hợp lý khi phải tính toán tất cả những thế biến. Chính Richard Réti đã phát biểu: “Nếu trong một tình thế không
có một sự đe dọa trực tiếp nào thì như muốn tính các thế biến với 3 nước đi cho cả hai bên người ta phải phác họa trong trí 729 thế
biến!!”.
Trong những tình thế như vậy, người ta thường để cho những đánh giá chiến lược tổng quát hướng dẫn và theo đó dần dần người ta chú
đến các đe dọa hoặc các bẫy chiến thuật mà đấu thủ nhiều kinh nghiệm nhận biết được phần lớn.
Ví dụ như sau khi 1.d4 d5 2.c4 e6 3.Mc3 Mf6 4.Tg5 Đen sẽ phạm một sai lầm nếu muốn chuyển quân một cách máy móc, không để ý
đến đe dọa chiến thuật 5.cd ed 6.Tf6 gf6 phá hủy vị thế của các chốt (f6 và f7 thành chốt chồng), do đó Đen cần đi 4….Te7, còn như
thay vào đó là 4….Mbd7 thì Trắng cũng không nên máy móc nước đi 5.cd ed 6.Md5 và sau đó 6….Md5 7.Td8 Tb4+ 8.Hd2 Td2
9.Vd2 Vd8 rõ ràng là quân Trắng đã rơi vào bẫy!
Vậy thì chúng tôi xin lập lại: đừng tính toán nhiều thế biến trong khai cuộc, tuy nhiên phải thật linh động!

8.b3 b6
9.Tb2 (Hình 2)
Paul Keres - Eero Einar Book [E06]
Kemeri (22.06.37) 06, 1937 [2]
XABCDEFGHY
8r+lwq-trk+(
7zp-+nvlpzpp'
6-zpp+psn-+&
5+-+p+-+-%
4-+PzP-+-+$
3+PsN-+NzP-#
2PvL-+PzPLzP"
1tR-+Q+RmK-!
xabcdefghy
H2
9…. a5
Đen bắt đầu phản ứng và dự liệu một hoạt động chiến lược bên cánh Hậu.
Chúng ta học tập cách đối phó của Kérès. Tốt hơn Đen nên đi 9….Tb7 và tiếp đó là c5.
10.Md2 Ta6
11.e4 dc4
12.e5 Md5
13.bc Mc3
14.Tc3 Xc8
15.Xe1
Giờ đây rõ ràng Trắng chuyển mấu chốt vào trung tâm. Thực tiễn đã đưa ra ánh sáng một nguyên tắc tổng quát là: “Để đối phó tốt nhất
với một cuộc tấn công sớm ở sườn là một cuộc phản công ở trung tâm”.
Book đã nhường cho đối phương quá nhiều không gian ở trung tâm, và vị trí các quân chốt tiến lên cao đã cho Trắng một kế hoạch
chiến lược như sau: vì rằng quân Mã ở f6 (một quân phòng thủ quan trọng) đã bị con chốt e5 đẩy lui nên một cuôc tấn công trực tiếp
vào vua Đen có thể thực hiện. Nhưng phải bảo đảm cho được khi ở giai đọan quyết định, tất cả các quân cần thiết đều có thể tham gia
hành động. Ngoài ra trước khi bắt đầu tấn công cần phải phòng ngừa việc làm yếu trung tâm khi Đen đi c6-c5.

15…. b5
Quân Đen với tham vọng phản công nên không sợ hy sinh quân. Đáng lẽ Đen nên có những biện pháp phòng ngừa trước ở cánh Vua,
như 15….xe8, tiếp theo Mf8.
16.c5 f6
Chống lại sự đe dọa Me4-d6, nhưng nước đi này làm yếu cánh vua.
17.ef6 Tf6
18.Me4
Không nên đi 18.Xe6 vì 16….Mc5
18…. b4
19.Tb2 e5
20.Md6 ed
21.Mc8 Mc5
Trận chiến đã đến giai đoạn quyết liệt. Chiến lược bên Đen có vẻ thắng thế: cánh Hậu Trắng bị đập nát, trong khi Mã trắng ở c8 bị nhốt
và khi nó bị bắt thì Đen lời được 2 chốt. Nhưng đúng vào lúc này Kérès mở một cuộc tấn công quyết định.
22.Hh5 Me4
23.Te4 g6
24.Tg6!
Hy sinh Tượng để phá tan hàng phòng ngự của Vua đối phương. Thường đ1o là phần mở đầu cho đột nhập của quân tấn công.
24…. Hg6
25.Hg6+ Vh8 (Hình 3)
26.Me7!!
Buộc quân Tượng đen phải đứng ở ô xung yếu e7, nhưng sau đó thì 26.Te7 27.Te7 hi sinh luôn xe để đánh lạc hướng quân Hậu đen
cho Tượng chiếu hết tức khắc. Book đã đầu hàng. (Hình 3)
XABCDEFGHY
8-+Nwq-tr-mk(
7+-+-+-+-'
6l+p+-vlQ+&
5zp-+-+-+-%
4nzp-zp-+-+$
3+-+-+-zP-#

2PvL-+-zP-zP"
1tR-+-tR-mK-!
xabcdefghy
H3
Ván cờ đã cho thấy: Hậu đen không thể cùng một lúc bảo vệ Tượng e7 và điểm xung yếu d4, nó đã vượt quá sức của quân Hậu Như
vậy một vấn đề quan trọng cần nhớ là khi phòng ngự phải cố gắng tránh tình trạng một quân bảo vệ phải làm vượt quá khả năng của nó.
Như vậy qua hai ví dụ rút ra từ thực tế, chúng ta đã thấy những nguyên tắc để theo, giống như thuyền trưởng phải dựa vào la bàn.
Chúng ta có thể tin chắc có những mối quan hệ mật thiết giữa chiến lược (kế hoạch tổng quát) và chiến thuật (việc thi hành cụ thể kế
hoạch).
Lý thuyết hiện đại xem khai cuộc không phải là một lãnh vực độc lập và giới hạn mà đó là giai đoạn khởi đầu của trung cuộc, vì nó gắn
với nhau rất chặt chẽ. Do đó sau khai cuộc cần cần xem xét các yếu tố chiến lược của trung cuộc, tầm quan trọng của các đường mở,
Tượng hoạt động, hay là những cặp Tượng, những con chốt thông, việc tấn công vào vua…
Để nhận rõ các nét đặc trưng của một thế cờ, đánh giá đúng đắn và tìm ra kế hoạch phù hợp, chúng ta cần phải nghiên cứu một cách kỹ
lưỡng những đặc điểm các qui tắc chiến thuật.
***
Luyện Tập Hằng Ngày
Ai cũng hiểu rằng thực hành là ông thầy hay nhất. Tuy nhiên chúng ta có thể tự luyện hàng ngày ở nhà để tập cho trí óc quen suy nghĩ
không cần sự có mặt của đối thủ mà vẫn như thực hành nghiêm chỉnh. Phương pháp luyện tập này gồm khảo sát một thế cờ thật kỹ qua
các thế biến mà không di chuyển quân trên bàn cờ. Người ta cũng có thể hạn chế thời gian suy tính bằng cách sử dụng một đồng hồ
(làm như là đang thi đấu tranh giải).
Trong khi luyện tập, điều quan trọng là phải tập trung tư tưởng, khả năng tập trung sẽ tăng dần theo thời gian luyện tập đều đặn. Đừng
nhìn lướt qua, lười suy nghĩ và tự nhủ: “Nếu không tìm được ngay nước đi thì mình sẽ nhìn thoải mái vào lời giải thôi”. Không nên,
ngược lại các bạn hãy nên tưởng tượng rằng các bạn đang đánh ván cờ quyết định để giành chức vô địch thế giới! Để phát triển khả
năng phân tích và đánh giá một nước cờ, thử đánh giá phương án của các bạn đề ra trước khi tra tìm lời giải đáp. Trong khi đánh giá
cần tự đưa ra những câu hỏi sau đây và tự cố gắng trả lời:
1.Hiện tại lực lượng đôi bên có cân bằng không? Nếu không cân bằng thì cái gì bù đắp cho sự yếu kém chất?
2.Suy nghĩ gì về vị trí các quân? Có điểm nào yếu trong vị trí của hai bên?
3.Các quân (sĩ quan) có ở vị trì tích cực hành động không?
4.Vua đã ở vị trí an toàn chưa?
5.Bên nào có ưu thế về không gian?

6.Tình hình hai bên như thế nào trong lúc phát triển quân (nhất là lúc khai cuộc hoặc lúc mở những đợt tấn công dữ dội).
Nếu bạn có thể trả lời các câu hỏi này, bạn đã có được một cách đánh giá tương đối về thế cờ và nó sẽ cho phép bạn tìm ra cơ sở để
định ra kế hoạch hành động. Muốn được như vậy, trí óc bạn cần tiếp tục công việc, khởi đầu xem xét thật cụ thể những khả năng hành
động của vị trí. Bạn hãy tính toán các thế biến và đánh giá những tình thế sau khi thực hiện mỗi thế biến, và lúc đó bạn hãy chọn lấy một
thế biến có lợi nhất.
Sự phân tích này đôi khi khá phức tạp nhưng không buồn chán vì thời gian suy nghĩ rất chóng trôi qua. Ngoài ra có những điểm đặc
biệt mà ta không cần tiếp tục tiềm kiếm các thế biến như vị trí Vua phơi bày sơ hở hay một điểm yếu tong phòng tuyến của đối phương.
Trong những trường hợp như vậy, các đặc điểm khác được đặt xuống hàng thứ hai trong kế hoạch vì luôn luôn phải tấn công vào điểm
yếu. Tuyệt đối phải trả lời các câu hỏi này trong khi tính toán các thế biến: “Ta bị hăm dọa bởi cái gì ? Với sự bố trí quân, ta đã đe doạ
gì, tấn công đối phương như thế nào ?” Muốn được như vậy, chúnh ta phải luyện tập phân biệt các biến cố cụ thể, hình dung được các
vị trí bất cứ chỗ nào và không ngừng phân tích.
Bài tập mà chúng tôi sẽ nêu ra là nhằm rèn luyện các bạn một thái độ và một khả năng phân tích ngày càng phát triển thêm. Bạn hãy viết
đáp án các bài tập và sau đó so sánh với đáp án trong sách. Bạn không nên thất vọng khi gặp những bài khó vì nhiều ván rất phức tạp
mà chúng tôi không có ghi lời giải thích chỉ dẫn nào. Nhưng cũng như huấn luyện viên bơi lội đã dạy bài học đầu tiên bằng cách ném học
trò xuống bể bơi, chúng tôi đưa các bạn “bơi ngay trong lãnh vực phân tích và lãnh vực chiến thuật của môn cờ”.
Công tác huấn luyện nhiều năm đã chỉ cho tôi thấy rằng việc tìm kiếm những giải pháp (đáp án) cho dù không đạt được, nó cũng để lại
một ấn tượng lâu dài và thôi thúc phát triển các khả năng.
Vậy chúc các bạn gặp nhiều may mắn và hài lòng!
Những bài tập sau đây
nói chung tôi sẽ chỉ ai đi tiên, nhưng tôi sẽ để bạn tự tìm lấy phải đánh thắng hay đánh hoà, vì sau này khi thi đấu
bạn đâu có ông già Noel ngồi cạnh để nói với bạn là bạn phải chơi cho thắng hoặc phải chơi cho hòa.
BÀI TẬP 01 - 06
XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+k+-'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-zPK+-#
2-+-+-+-+"

1+-+-+-+-!
xabcdefghy
1.Đen đi trước
XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-zp-+-+&
5+-mk-+-+-%
4-+-+P+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+K+-+-+-!
xabcdefghy
2.Trắng đi trước
XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-zp-+-+K'
6-+-+-+-+&
5+-+-+-+k%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+PzP"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
3.Trắng đi trước
XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+-+-+-+-'
6-+-+-+p+&
5+p+p+-+-%

4p+p+-mk-+$
3zP-zP-+-+-#
2-zPP+-mKP+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
4.Đen đi trước
XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7zPP+-+-+-'
6r+-+-+-+&
5+-+-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-mk-+-+-#
2-+-+-+-+"
1+K+-+-+-!
xabcdefghy
5.Đen đi trước
XABCDEFGHY
8R+-+-+-+(
7+-+-+-mk-'
6P+-+-+-+&
5+-mK-+-+-%
4-+-+-+-+$
3+-+-+-+-#
2-+-+-+-+"
1tr-+-+-+-!
xabcdefghy
6.Trắng đi trước
BÀI HỌC THỨ HAI
Coi Chừng Những Quân Xe

Trong bài học trước, chúng ta đã làm quen với những quy luật tổng quát về quan sát để tạo cho các quân cờ một sự hoạt động
nhịp nhàng. Giờ đây chúng tôi xin mách riêng cho các bạn một số trường hợp cụ thể để tăng cường hiệu lực của riêng từng quân cờ.
Chúng ta bắt đầu với cặp Xe. Một cột dọc được gọi là mở khi nó không có chốt án ngữ, và gọi là nữa mở khi nó chỉ có một
chốt. Chiến trường thuận lợi cho các quân xe hoạt động chính là các đường mở. Bên tấn công trước phải cố gắng:
1. Đạt được sự kiểm soát chặt chẽ các đường mở.
2. Đưa một hay hai xe xâm nhập xuống hàng thứ bảy hoặc hàng thứ tám (đối với đen thì hàng thứ hai hoặc thứ nhất) và tấn công
vào trận địa đối phương.
Khi tiến đến các hàng đó, cặp xe không phải chỉ tấn công vào bộ binh chốt và thường chiếm ưu thế về chất, mà còn có những cuộc tấn
công nguy hiểm chiếu bí vua đối phương.
Ván cờ giữa Botvinnik và Vidmar đánh đến nước thứ 26 thì xuất hiện một tình thế như sau (xem hình 4)
Mikhail Botvinnik - Milan Vidmar [D02]
GroningenGroningen, 1946 [3]
XABCDEFGHY
8nmk-trl+-tr(
7zp-zp-+pzpp'
6Pzp-+p+-+&
5+-+-+-+-%
4-zP-zPP+-+$
3+-+-mKPzP-#
2-+-sN-+-zP"
1tR-tR-+L+-!
xabcdefghy
H4
Xe trắng tạo áp lực trên cột nữa mở “c”, Việc điều động quân bắt đầu bằng cách chồng cặp xe:
27.Xc3 c6
Cần phải mở đường đi cho quân Mã ở a8.
28.Xac8 f6
Quân đen lập phòng tuyến vững chắc không dễ gì xuyên thủng.
29.Mb1! Td7
30.Ma3

Kế hoạch đã rõ: quân Trắng muốn mở cột “c” bằng b4-b5 rồi xâm nhập xuống hàng ngang thứ 7.
30…. Mc7
Nếu 30….b5 thì ô c5 sẽ trở nên yếu. Nhân đây xin nói rõ về “ô yếu” để các bạn hiểu. Đó là một ô mà quân đối phương rất dễ chiếm vì
không có một con chốt nào có thể ngăn cản nữa và khi quân nào của đối phương chiếm rất khó đuổi đi. Vì coi như nó được bọc một
giáp sắt tại vị trí đó và nó sẽ gây khó dễ rất lớn.
Nếu như 30….b5 thì Botvinnik đáp lại 31.Mb1 Mc7 32.Xa3 với nước tiếp theo là Mb1-c2-b3-c5 và áp lực rất khủng khiếp.
Với 30….Xc8 (để ngăn cản b4-b5) quân Trắng sẽ xâm nhập vào hàng ngũ đi phương bằng Mc4-d6 (d6 là ô yếu).
31.b5! Mb5
32.Tb5 cb5
33.Xc7
Chúng ta đã thấy chốt đóng vai trò quan trọng trong việc phá vỡ phòng tuyến chốt đối phương và đặc biệt đã mở đường cho Xe.
Bây giờ vấn đề thứ hai cũng được giải quyết: quân Xe đã lọt được xuống hàng thứ 7! (xem hình 5)
XABCDEFGHY
8-mk-tr-+-tr(
7zp-tRl+-zpp'
6Pzp-+pzp-+&
5+p+-+-+-%
4-+-zPP+-+$
3sN-+-mKPzP-#
2-+-+-+-zP"
1+-tR-+-+-!
xabcdefghy
H5
33…. Xc8
Như 33….b4 cho một diễn biến rất đẹp sau: 34.Xb7+ Va8 35.Xcc7 và tới đây 35….ba3 không được vì 36.Xa7+ Vb8
37.Xcb7+ Vc8 38.Xa8, thắng.
Chúng ta đừng quên rằng quân Xe ở hàng thứ 7 được hổ trợ bởi một quân hoặc một chốt ở hàng 6 sẽ chiếu hết vua đối
phương!
Nếu thay vì đi 35….ba3, quân Đen đi: 35….Tc8 thì 36.Xa7+ Vb8 Mb5, Đen cũng không thể chống đỡ nước chiêu hết Xcb7.
Thế cờ đạt được sau 37.Mb5 gợi cho ta một sự ghi chú tổng quát: Tại sao cuộc tấn công của Trắng lại có sức tàn phá dữ dội như vậy?

Rất đơn giản vì kề cận Vua là 2 quân Xe liên kết, một quân Mã, lại được con chốt a6 hổ trợ tấn công. Do đó mà mà cần phải ngăn
chận sự xâm nhập của hai Xe trắng bằng nước 33….Xc8, nhưng nước đi này lại cho phép Trắng hy sinh quân thật bất ngờ:
34.Xb7+ Va8
35.Xd7!! Xc1
36.Mb5 Xhc8
Hai xe Đen phải giám sát cột “c”. Quân Trắng đe dọa: 37.Xa7+ Vb8 38.Xb7+ Va8 39.Ma7+ và Xb8+ Đen chết Xe cũng
thua.
37.Xg7
Các bạn cần ghi nhận sự tàn phá của quân Xe ở hàng 7.
37…. h6
38.Xa7+ Vb8
39.Xb7+ Va8
Lập lại những nước đi như vậy đề lấy thời gian suy nghĩ cho nước sau (đây là một kinh nghiệm trong thi đấu)
40.Xa7 Vb8
41.Xb7 Va8
42.g4
Để tạo con chốt thông nguy hiểm h2-h4-h5.
Sự trả lời của quân Đen nhằm đánh đuổi các quân đối phương đang hăm bí bằng bất cứ giá nào. Nhưng Trắng vẫn tạo được một chốt
thông mạnh.
42…. e5
43.d5 Xd5
44.Xa7 Vb8
45.Xb7 Va8
46.Xb6 Xb8
47.Xb8 Vb8
Và thế là chủ đề được đào sâu. Cái “chiến lược 2 Xe” đã chiến thắng. Giờ đây chúng ta có tàn cuộc Xe chống với Mã và trong tàn
cuộc này mấy con Chốt tự do của Trắng có thể tạo chiến thắng dễ dàng không đòi hỏi kỹ thuật khó khăn nào.
48.a7 Vb7!
Nếu 48….Va8 thì Vua trắng sẽ đến hỗ trợ đánh thắng: 49.d6 Xc8 50.Vd3! Vb7 51.Mc7 Va7 52.Vc4
Nước cờ Đen đi như trên là giăng một cái bẫy nhỏ: nếu 49.d6? Xc8 50.Vd3 Xc1 51.Mc3 Xa1….

49.Md6 Va7
50.Me8 Vb6
51.Mf6 Xc3
52.Vf2 Xc7
53.h4 Xf7
54.Mh5 Vc7
55.g5! hg
56.hg Xh7
57.Mf6 Xh7
58.Vg3 Xh1
59.Vg2 Xh8
60.g6 Đen đầu hàng.
Vì nếu 60….Xh6 61.g7 Xg6 62.Vf2 Xg7 sẽ bị Me8 chiếu bắt chết Xe.
Vị trí của Vua càng bị hăm dọa khi Xe xâm nhập xuống hàng thứ 8. Trong ván cờ sau, mục tiêu này đạt được nhờ cách chơi tinh khéo
về thế trận.
Taimanov - Lisitzine
1.d4 d5
2.c4 e6
3.Mf3 c6
4.Hc2 Mbd7
5.g3 Td6
6.Tg2 f5
Một ý tưởng tai hại: một lần nữa nên đi Mgf6 sau đó e6-e5 để mở đường chéo cho Tượng c8.
7.0-0 Mgf6
8.cd cd
Quân Trắng đạt được một ưu thế vị trí trong khai cuộc: cột “c” mở và Trắng sẽ lợi dụng một cách thông minh.
9.Mc3 a6
10.Tf4!
Quân Tượng đen ở d6 ngăn cấm xâm nhập các ô c5 và c7 trên cột c, vì thế Trắng tìm cách tiêu diệt quân phòng thủ ô đen này
(một mưu kế thông dụng hủy diệt bằng cách đổi một quân phòng thủ của mình).

10…. Tf4
11.gf 0-0
12.Ma4
Trắng lại đi rất hay: cột “c” đã mở và quân Mã có thể chiếm ô c5, làm một tiền
đồn rất mạnh, hạn chế sự di chuyển của đối phương.
12…. Mb6
Dường như chỉ còn mỗi cách đó để hoàn tất việc triển khai quân.
13.Mc5 Hd6
14.Me5
Trắng lại thiết lập một tiền đồn mới nữa !
13…. Xb8
Đen nên thử tìm cách đổi Mã bằng nước 14….Mbd7 để đổi Mc5. Nói chung nên nghe lời khuyên: Nếu không bị một sự suy
yếu quá lớn về vị trí, thì ta nên đổi hay đuổi ngay lập tức quân đối phương đang đứng ở một vị trí mạnh.
15.a4 Ma8
vẫn có thể thử đi Mbd7. Nhưng Đen đã sai lầm trong kế hoạch khi muốn thiết lập một hệ thống phòng ngự thụ động kiên cố.
16.a5
Tăng cường vị trí của quân Mã ở c5, bây giờ thì không dễ gì trục nó ra bằng chốt b7-b6 vì Chốt a6 đã trở nên rất yếu.
16…. Td7
17.Xfc1
Cuối cùng nhờ núp sau tiền đồn mà quân Trắng đã tăng cường áp lực lên cột “c”.
17…. Tb5
18.e3 Xfc8
19.Xa3 Xc7
20.Xc3 He7 (Hình 6)
Thường các chỗ yếu của đối phương đều được che khuất, cần phải học cách phát hiện rồi tấn công vào đó cho thật mạnh. Giống như
cuộc chiến tranh ngoài đời, trong cờ vua người ta cũng tấn công đối phương ở chỗ yếu, nới thiếu sự che chở.
Mark Taimanov - Georgy Lisitsin [D30]
LeningradLeningrad, 1949 [4]
XABCDEFGHY
8ntr-+-+k+(

7+ptr-wq-zpp'
6p+-+psn-+&
5zPlsNpsNp+-%
4-+-zP-zP-+$
3+-tR-zP-+-#
2-zPQ+-zPLzP"
1+-tR-+-mK-!
xabcdefghy
H6
Và Taimanov đã phát hiện được điểm yếu tại ô b7 tuy bề ngoài cũng được bảo vệ.
Để chiếm ô đó, trước hết phải loại trừ quân tượng đang bào vệ nó.
21.Tf1 Tf1
22.Vf1 Xbc8
23.Hb3 Me8
Nhưng thế cờ hiện tại cũng chín muồi cho một đòn phối hợp.
24.Mb7 Xb7
25.Hb7 Hb7
26.Xc6 Vf8 (Hình 7)
XABCDEFGHY
8n+R+nmk-+(
7+q+-+-zpp'
6p+-+p+-+&
5zP-+psNp+-%
4-+-zP-zP-+$
3+-+-zP-+-#
2-zP-+-zP-zP"
1+-tR-+K+-!
xabcdefghy
H7
27.Xb8!

Lợi được một nước để đưa quân xe thứ nhì xuống hàng 8, ván cờ sắp kết thúc. Không thể Hb8 vì 28.Md7+. Nếu đi cách khác
27….Ha7 thì thế cờ Trắng cũng mạnh và nó có 2 cách để thắng 28.Xe8 Ve8 29.Xc8 Ve7 30.Mc6
Hoặc là 28.Xcc8 Mac7 29.Mc6 bắt chết Hậu đen. Thế nên:
27…. He7
28.Xa8 g6
29.Xcc8
Hai Xe liên kết nhau, những nước tiếp theo bắt buộc phải đi như vậy
29…. Vg7
30.Xe8 Hc7
31.Xec8 Hb7
32.Xab8 Ha7
33.Xh8! He7
34.Xbg8 Vh6
35.Xg6 Vh5
36.Xg3 Vh4
37.Mf3 Vh5
38.Xhg8 Đen đầu hàng.
Rõ ràng chúng ta thấy không thể nhường đối phương mà phải chiến đấu để giành các cột mở. Trong trường hợp tương tự nên bảo vệ
hoặc có thể tìm thấy cách chống cự với những quân mạnh trên cột bị đe dọa bằng cách nhằm vào việc đổi quân. Thường thường quân
nhẹ (Tượng hoặc Mã) gây khó khăn cho cặp Xe khi chúng cố gắng chọc thủng đối phương. Trong tình huống như thế phải tìm những
khả năng mới để xâm nhập.
Ví dụ sau đây minh họa rất rõ chiến lược này
Mikhail M Yudovich Sr. - Konstantin Klaman [A46]
USSR Championship Leningrad (10), 1947 [5]
XABCDEFGHY
8r+-wq-trk+(
7zppsnnvll+p'
6-+p+-zpp+&
5+-zPp+-+-%
4-+-zP-+-+$

3+-sN-+N+P#
2PzP-wQ-zPP+"
1+-+RtRLmK-!
xabcdefghy
H8
Quân Trắng có một ưu thế về không gian, ngoài ra một trong hai Xe của nó đang đứng trên một cột mở duy nhất, nhưng nếu
Trắng chồng Xe một cách máy móc thì chẳng khác nào xách kiếm chém xuống nước: 18.Xe2 Xe8 19.Xde1 Tf8 20.Xe8 Me8 và có
thể thấy rằng quân Trắng không thể tăng cường được vị trí của mình. chiếm lấy cột mở không phài là hoàn toàn hay. Cần phải có những
điểm xâm nhập được, do đó trước hết Trắng phải tìm một mục tiêu để tấn công ở cánh Hậu.
18.b4 b5
(Nếu không Trắng sẽ đi 19.b5)
19.a4 a6
20.ab
Thường được lợi thế hơn khi chồng hai Xe trước khi đổi Chốt và nhất là bên phòng ngự thiếu chỗ để chồng Xe.
20…. ab
21.Xa1 Xe8
22.Xa2! Hc8
23.Xea1 Hb7
Quân Đen dường như vẫn giữ được tình trạng cân bằng trên cột “a”. Nhưng…
24.Hb2 Me6
25.Xa3!
Trắng có ý định sẽ chơi Xa1-a2 rồi Ha1 chiếm lĩnh cột “a”.
25…. Mc7
26.Xa5 Xa5
27.Xa5 Ma6
28.Ha3 Mab8
Đen không thể đi 28….Xa8 vì 29.Mb5 cb 30.Tb5. Nhưng bây giờ thì Xe đã xuống chiếm hàng thứ 7:
29.Xa7 Hc8
30.Mb5
Cũng rất mạnh 30.Xc7 tiếp theo là Ha7

30…. cb
31.Tb5 Vg7
32.Tb8 Mb8
33.Te8 He8
34.b5 Tf8
35.He3 Hc8
36.Hf4 Đen đầu hàng
Không thể chống đỡ sự đe dọa đồng thời của Xe ở a8 và của Mã ở c5.
Chúng ta xem xét một ví dụ sau về cùng một cột dọc (được sử dụng tấn công) mà Xe được đặt trước các Chốt, tham dự vào cuộc tấn
công Vua đối phương.
Najdorf,Miguel - Kotov,Alexander [E55]
Mar del PlataMar del Plata (15), 1957 [6]
XABCDEFGHY
8-+rwq-trk+(
7+p+l+pzpp'
6psn-+psn-+&
5+-+-+-+-%
4Pvl-zP-+-+$
3+LsN-+N+-#
2-zP-+QzPPzP"
1tR-vLR+-mK-!
xabcdefghy
H9
14.Xd3! Mbd5
15.Md5 Md5
Tốt hơn thì nên đi 15….ed, nhưng Đen mở đường cho Tượng – Hậu.
16.He4! Tc6
17.Me5 Mf6
18.Hh4 Td5?
Tượng đáng lẽ phải lên điểm e4 để bảo vệ cánh Vua.

19.Tg5 Te7
20.Xh3
Chúng ta thấy đấy! Q!uân Xe tăng cường cho cuộc tấn công vào ô h7.
20…. Xe8
Một sự hy sinh “nhẹ nhàng”, Đen mong muốn với nước 21.Tf6 Tf6 22.Hh7 Vf8 làm chậm bớt đợt tấn công của đối phương. Yếu hơn là
nước 20….h6 do sự hy sinh ở h6.
21.Td1!
Động viên thêm lực lượng trừ bị, mục tiêu là ô f7. Cuộc tấn công của Trắng phải thắng lợi, Trắng có quân đông hơn ở cánh Vua và quân
Mã ở e5 đặc biệt rất mạnh.
21…. Ha5
22.Th5 Xed8
22….Mh5 không đi đến đâu vì sau đó 23.Hh5 Đen không thể bảo vệ cùng một lúc f7 và h7.
23.Tf7 Vf8
24.Th6!
Trắng có nước đe dọa Tg7
24…. Me8
25.Hf4!
Lại thêm một đe dọa chiếu bí 26.Tg7 Mg7 27.Mg6 hg 28.Xh8 bí.

25….

Tf6

25….

Tf6
26.Tg7 Ve7
27.Te8 Tg7
28.Xh7
Trắng ban một phát ân huệ và quân Đen đầu hàng.

Chúng ta vừa thấy việc động viên các quân mạnh như cặp Xe là một trong những vấn đề chính của trung cuộc. Mặc dù trong bài học
này, đối tượng nghiên cứu là các quân Xe, nhưng chúng ta phải thấy sự hoạt động hiệu quả nhất của nó không thể tách rời với sự hoạt
động của các quân khác. Liên kết phối hợp, đó là câu thần chú.
BÀI TẬP 07 - 12
XABCDEFGHY
8r+l+-+k+(
7zpp+n+-+p'
6-+pvlp+-+&
5+-+psN-zP-%
4-+PvLnsN-wq$
3+P+-mKP+-#
2P+Q+P+L+"
1tR-+-+-tR-!
xabcdefghy
7.Đen đi trước
XABCDEFGHY
8-+r+ntrk+(
7zp-+-+p+p'
6-zp-+p+pwQ&
5snPwqltRN+-%
4-+-+-+-+$
3zP-+L+-+-#
2-vLP+-zPPzP"
1tR-+-+-mK-!
xabcdefghy
8.Trắng đi trước
XABCDEFGHY
8r+-+-trk+(
7zppzp-+-zp-'
6-+lzpq+-+&

5+-+-+pzPR%
4-+-wQn+-+$
3+-+-+N+-#
2PzPP+-zPP+"
1+-mK-+-+R!
xabcdefghy
9.Trắng đi trước
XABCDEFGHY
8r+-+k+ntr(
7+pzp-+-zp-'
6p+-+lzp-zp&
5+-+-+q+-%
4-+-wQN+-+$
3+P+-+-+-#
2PvLP+-+PzP"
1+-+RtR-mK-!
xabcdefghy
10.Trắng đi trước
XABCDEFGHY
8rsn-+-trk+(
7zplzppwq-zpp'
6-zp-+pvl-+&
5+-+-sN-+Q%
4-+-zPN+-+$
3+-+L+-+-#
2PzPP+-zPPzP"
1tR-+-mK-+R!
xabcdefghy
11.Trắng đi trước
XABCDEFGHY

8-+r+r+k+(
7+p+q+pzpp'
6-+-zp-vl-+&
5zp-+P+-+-%
4-+-wQ-+-+$
3+-+-+N+-#
2PzP-+RzPPzP"
1+-+-tR-mK-!
xabcdefghy
12.Trắng đi trước
BÀI HỌC THỨ BA
Tượng “Tốt” Và Tượng “Xấu”
Tượng được xem là “tốt” hay “xấu” tùy theo khả năng di động nhiều hay ít. Nếu số đường chéo do Tượng kiểm soát càng nhiều thì hoạt
động Tượng càng kiến hiệu. Sau đây là một ví dụ được rút ra từ trận đấu trong thực tế.
Baslavsky - Kondratiev
XABCDEFGHY
8-+-+-+-+(
7+p+l+-mk-'
6p+p+p+pzp&
5+-zP-zP-+-%
4-zP-+-zPKzP$
3zP-+-+-+-#
2-+-+L+-+"
1+-+-+-+-!
xabcdefghy
H10
Vị thế hình bên không có gì khó đánh giá: Tượng Đen bị những con chốt bạn hạn chế hoạt động. Ngược lại Tượng Trắng là Tượng “tốt”
vì các con chốt của nó đều ở ô đen không có gì cản trở cả. Trong khi đó các con Chốt đen đều đứng khựng trên các ô trắng hình thành
những mục tiêu tấn công của đối phương đồng thời gây trở ngại cho Tượng của mình.
Chúng ta sẽ thấy rõ mối quan hệ chặt chẽ giữa các dãy Chốt với các quân cờ khác (ở đây là hai quân Tượng). Người ta có thể nói rằng

phòng tuyến Chốt là xương sống của vị thế ván cờ.
Sau đây là những nước tiếp diễn:
1…. Te6
2.Td3 Td7
3.Vf3 h5?
Đen đi h5 là yếu, cần giữ lại để sau này đi g6-g5. Giờ đây đang bị dồn vào thế bị động và thế cờ thụ động không còn khả năng gì để
phản công là mầm mống của sự bại trận.
4.Ve3 Vf7
5.Vd4 Te8
6.Vc3 Ve7
Sự bối rối của Đen là một bi hài kịch! Bên Trắng vừa tạo cho quân mình có khả năng phát huy hiệu quả tối đa.
7.Vb3 Vd8
8.Va4 Vc7
9.Va5 Tf7
10.Tc4 !
Buộc đối phương phải lưu đày Tượng đen vào đường chéo ngắn nhất (f7-g8)
10…. Tg8
11.a4
Đẩy Chốt lên nhằm tăng cường sức mạnh cho quân mình.
11…. Tf7
12.b5 ab
13.ab Tg8
Nếu 13….cb; Tb5 quân Đen không thể ngăn chận sự xâm nhập của Vua đối phương vào b6 hoặc Tượng ở c8.
14.b6 Vd8
15.Vb4
Sự đe dọa Ta6 bắt buộc Vua đen phải bảo vệ Chốt b7 và Vua trắng sẽ rãnh tay ở cánh vua.
15…. Tf7
16.Vc3 Vd7
17.Vd4 g5
Một quyết định đột ngột để “thông khí” cho quân Tượng đen. Đe dọa của Trắng là f5 tiếp theo là Ve3-f4 rồi xâm nhập vào trận địa

quân Đen giành thắng lợi quyết định.
18.fg Tg6
19.Ve3 Tc2
20.g6 Tg6
21.Vf4 Tf5
22.Te2
Tới đây quân Trắng thắng lợi rất nhanh chóng.
Trong cờ vua hiện đại các kiện tướng thường sử dụng hệ thống khai cuộc mà chủ đề là giành đường chéo lớn (a1/h8, h1/a8): như hệ
thống Catalan, Ấn Độ cổ, Phòng ngự Grunfeld.
Sau đây là một ví dụ:
Teschner - Tal
1.e4 c5
2.Mf3 Mc6
3.d4 cd4
4.Md4 Mf6
5.Mc3 d6
6.g3 g6