Bài 30. Quá trình truyền tin qua xi náp
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (2.48 MB, 22 trang )
Xung thần kinh từ một nơ ron
có thể truyền đến những tế bào nào?
Tế bào trước xinap
xinap
xinap
xinap
Tế bào sau xinap
A
cơ
B
Tuyến
C
Xináp được định nghĩa như thế nào?
Xináp được định nghĩa như thế nào?
I. KHÁI NIỆM XINÁP
-Xináp: là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh
với tế bào thần kinh, giữa tế bào thần kinh với
loại tế bào khác như tế bào cơ, tế bào tuyến…
- Theo khái niệm trên thì có bao nhiêu kiểu
xináp? Đó là những kiểu nào?
-Có 3 kiểu xináp là:
+ xináp thần kinh - thần kinh
+ xináp thần kinh - cơ
+ xináp thần kinh - tuyến
Tế bào trước xinap
xinap
xinap
xinap
Tế bào sau xinap
A
cơ
B
Tuyến
C
Xináp
thần kinh – thần kinh
Xináp
thần kinh – thần kinh
Xináp
thần kinh - cơ
Xináp
thần kinh - cơ
Xináp
thần kinh – tuyến
Xináp
thần kinh – tuyến
II.CẤU TẠO XINÁP HÓA HỌC
Thế nào là xináp hóa học?
II.CẤU TẠO XINÁP HÓA HỌC
Xináp hóa học: là loại xináp mà thông tin được
truyền qua khe xináp đến màng sau nhờ các chất
trung gian hóa học chứa trong bóng xináp.
1.Khái niệm
2. Cấu tạo
Ti thể
Màng sau xináp
Thụ quan tiếp nhận
chất trung gian hóa học
Khe xináp
Túi chứa chất
trung gian hóa
học
Chùy
xináp
Màng trước
xináp
Hình 4. Sơ đồ cấu tạo xinap hóa học
Gồm 3 thành phần : cúc xinap, khe xinap, màng sau xinap
a) Cúc xinap
Đầu tận cùng của sợi trục thần kinh, hơi phồng ra có màng bao
bọc. Trong cúc có chứa ti thể và các bóng chức chất hoá học
trung gian.
- Ti thể có chức năng oxi hoá chất để tạo năng lượng cung cấp
cho hoạt động của xinap.
- Bóng hoá chất : chứa chất trung gian hoá học : axêtilcôlin.
Noradrênalin…
b) Khe xinap
Nằm giữa màng trước và màng sau xinap. Kích thước khe xinap
thay đổi tuỳ theo loại xinap trên
c) Màng sau xinap
Màng của bộ phận được điều khiển bởi cúc xinap của sợi trục
thần kinh trên màng và có chứa các thụ thể nhạy cảm với chất
trung gian hoá học .
III.QUÁ TRÌNH TRUYỀN TIN QUA XINÁP
Thông tin truyền
đến xináp dưới
dạng gì?
Thông tin truyền
đến xináp dưới
dạng gì?
Thông tin dưới dạng xung thần kinh khi đến xináp
tiếp tục được truyền qua xináp.
Quá trình truyền tin
qua xináp
Quá trình truyền tin
qua xináp
Truyền tin qua xináp
Truyền tin qua xináp
Tái tổng hợp chất
trung gian hóa học
Hãy quan sát và trình bày quá trình truyền tin qua
xinap đối với chất trung gian hoá học là axêtilcôlin?
Ca
2+
Hình 5. Quá trình truyền
tin qua xinap
:Axêtincôlin
Diễn biến từng
giai đoạn?
Ca
2+
a. Xung thần kinh đến làm
Ca
2+
đi vào trong chùy
xinap.
b. Ca
2+
vào làm túi
chứa axetylcôlin
gắn vào màng
trước và vỡ ra, giải
phóng axêtylcôlin
vào khe xinap.
c. Axetylcôlin gắn vào
thụ quan trên màng
sau và làm xuất
hiện điện thế hoạt
động lan truyền đi
tiếp.
Khi màng trước xináp vỡ ra giải phóng rất nhiều
chất trung gian hóa học thì tại sao chất trung gian
hóa học không bị ứ đọng ở màng sau?
Enzim axêtylcôlinesteraza
ở màng sau sẽ phân hủy
axêtylcôlin thành axêtat và
côlin.
2 chất này quay lại
màng trước, vào trong
chùy và được tổng hợp
lại thành axêtylcolin
chứa trong túi.
Hình 6. Quá trình tái tổng hợp axêtincôlin
Với hàng loạt xung thần kinh đi tới,
vậy tại sao xináp có thể đáp ứng đầy đủ
các chất trung gian hóa học?
* Sự tái tổng hợp chất trung gian hóa học
Sau khi điện thế hoạt động hình thành ở màng sau
và lan truyền đi tiếp, chất trung gian hóa học
sẽ được tái tạo.
Màng sau
axetat
colin
Khe xináp
Axetincolin
axetincolinesteraza
Tái tổng hợp
Chùy
Bóng xináp
Axetincolin
Màng
trước
Nếu axêtincôlin không bị phân giải ở và ứng động
lại ở màng sau thì các hưng phấn sẽ như thế nào?
Và sẽ gây là hiện tượng gì?
Nếu màng sau mất khả năng nhận cảm axêtincôlin,
thì hưng phấn ở màng sau có được tạo thành không
T¹i sao tin ® îc truyÒn qua xin¸p chØ theo mét
chiÒu tõ mµng tr íc qua mµng sau mµ kh«ng
thÓ theo chiÒu ng îc l¹i?
•
Xináp i nđ ệ : cÊu t¹o tõ c¸c kªnh i«n
nèi gi÷a 2 tÕ bµo c¹nh nhau
CỦNG CỐ
1- Điện thế hoạt động lan truyền theo xináp từ
màng trước về màng sau xináp là do :
a- Chuỳ xináp có túi chứa axêtylcholin
b- Màng trước xináp không có thụ thể
c- Màng sau xináp không có chứa
axêtylcholin
d- Chuỳ xináp không có túi chứa axêtylcholin
b- Màng trước xináp không có thụ thể
3- Cơ chế truyền tin qua xinap giúp gì cho hoạt động
của cơ thể động vật ?
2- Hãy chọn câu đúng về xinap
c- Xinap là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với
tế bào thần kinh khác hay tế bào cơ, tế bào tuyến
d- Tất cả các xinap đều có chứa chất
trung gian hóa học là axetyncolin
b- Truyền tin qua xinap hóa học không cần
chất trung gian
a- Xinap là diện tiếp xúc của các tế bào
cạnh nhau
c- Xinap là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với
tế bào thần kinh khác hay tế bào cơ, tế bào tuyến
DẶN DÒ
Trả lời câu hỏi SGK 1, 2 ,3,4
Đọc mục “em có biết”
Đọc, nghiên cứu bài 31 SGK :
Cho ví dụ về tập tính bẩm sinh và
tập tính học được ở động vật mà em biết
