Sở Giáo dục & đào tạo Quảng bình
Phòng giáo dục & đào tạo quảng trạch
Giáo Viên: Đặng Thuỳ Chung
Năm học: 2009 - 2010
đến với hội thi giáo viên giỏi tỉnh

T×m hiÓu yÕu tè biÓu c¶m
trong v¨n nghÞ luËn
TiÕt 109


LỜI KÊU GỌI TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN

Hỡi đồng bào toàn quốc !
Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng
ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm
cướp nước ta lần nữa !
Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước,
nhất định không chịu làm nô lệ.
Hỡi đồng bào !
Chúng ta phải đứng lên !
Bất kì đàn ông, đàn bà, bất kì người già, người trẻ, không chia tôn giáo,
đảng phái, dân tộc. Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân
Pháp để cứu Tổ quốc. Ai có súng dùng súng. Ai có gươm dùng gươm,
không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc. Ai cũng ra sức chống
thực dân Pháp cứu nước.
Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ dân quân !
Giờ cứu nước đã đến. Ta phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn
đất nước.
Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hi sinh,

thắng lợi nhất định về dân tộc ta !
Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm !
Kháng chiến thắng lợi muôn năm !
Hà Nội, ngày 19 tháng 12 năm 1946
Hồ Chí Minh

(1) (2)
Thấy sứ giặc đi lại ngoài
đường, sỉ mắng triều đình, bắt
nạt tể phụ.
Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang
ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng
triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể
phụ.
Lúc bấy giờ ta cùng các ngươi
sẽ bị bắt.
Lúc bấy giờ, ta cùng các ngươi sẽ bị bắt
đau xót biết chừng nào !
Chúng ta sẵn sàng hi sinh tất
cả, chứ không thể mất nước,
không thể làm nô lệ.
Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ
nhất định không chịu mất nước, nhất định
không chịu làm nô lệ.
Chúng ta cần phải đứng lên. Hỡi đồng bào !
Chúng ta phải đứng lên !
T×m hiÓu yÕu tè biÓu c¶m
trong v¨n nghÞ luËn
TiÕt 109


Tìm hiểu yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận
Tiết 109
Ghi nhớ 1: Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm. yếu tố
biểu cảm giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục
lớn hơn, ví nó tác động mạnh mẽ tới tình cảm của ng ời
đọc, ng ời nghe.

Tiết 109
Tìm hiểu yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận
*Ghi nhớ :2
Để bài văn nghị luận có sức biểu cảm cao, ng ời làm văn
phải thật sự có cảm xúc tr ớc những điều mình viết(nói)
và phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, những
câu văn có sức truyền cảm. Sự diễn tả cảm xúc cần phải
chân thực và không đ ợc phá vỡ mạch lạc nghị luận của
bài văn.

Tìm hiểu yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận
Tiết 109
Ghi nhớ : * Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm. yếu
tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết
phục lớn hơn, ví nó tác động mạnh mẽ tới tình cảm của
ng ời đọc, ng ời nghe.
* Để bài văn nghị luận có sức biểu cảm cao, ng ời làm văn
phải thật sự có cảm xúc tr ớc những điều mình viết(nói)
và phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, những
câu văn có sức truyền cảm. Sự diễn tả cảm xúc cần phải

chân thực và không đ ợc phá vỡ mạch lạc nghị luận của
bài văn.

Tìm hiểu yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận
Tiết 109
II. Luỵên tập
Bài tập 1:
Biện pháp
biểu cảm
Dẫn chứng Tác dụng nghệ thuật
- Giễu nhại-
đối lập
Tên da đen bẩn thỉu, tên An
nam-mít bẩn thỉu, con yêu, bạn
hiền, chiến sĩ bảo vệ tự do, công lí.
Phơi bày bản chất dối trá,
lừa bịp của bọn thực dân
Pháp một cách rõ nét và nổi
bật, gây c ời tiếng c ời châm
biếm sâu cay.
Từ ngữ, hình
ảnh mỉa mai
giọng điệu
tuyền truyền
của thực dân
Nhiều ng ời bản xứ đã chứng kiến
cảnh kỳ diệu của trò biểu diễn
phóng ng lôi, đã đ ợc xuống tận
đáy biển để bảo vệ tổ quốc những

loài thuỷ quái. Một số khác lại bỏ
xác tại những miền hoang vu, thơ
mộng
Ngôn từ đẹp đẽ, hào
nhoáng(mĩ miều) không che
đậy đ ợc thực tế phũ phàng.
Lời mỉa mai thể hiện thái độ
khinh bỉ sâu sắc và cả sự chế
nhạo c ời cợt tiếng c ời
châm biếm sâu cay.

Tìm hiểu yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận
Tiết 109
Bài tập 2:
Đoạn trích: tôi muốn nói với các bạn câu chuyện làm Việt luận và học Việt
văn, luôn thể giãi bày hết nỗi khổ tâm của ng ời anh các bạn đã đeo một
cái nghiệp vào ng ời: nghiệp dạy tiếng mẹ đẻ.
Nỗi buồn thứ nhất là thấy các bạn có quan niệm học tủ. Ông thầy dạy
giỏi đối với các bạn là ông thầy giảng và soạn sách đúng tủ.
Nói làm sao cho các bạn hiểu rằng trong 7, 8 năm trời, nào nhận xét, đọc
sách, xem truyện, giảng vănnào tập dùng chữ. đặt câu, dàn ý, làm bài, tôi
thiết t ởng một học sinh, với khiếu thông minh, trí nhớ trung bình, không có
lý do gì phải nhấm bút tr ớc một đề văn trong kỳ thi viết.
Sự học mà đã hạ xuống là học tủ thì chúng tôi cũng không còn cần
làm việc cùng các bạn nữa. Sao không có một hãng nào đó in ra độ 500
bài làm sẵn để học sinh cứ việc mang về học thuộc nh con vẹt, rồi đem
nguyên văn chép lại cho hội đồng chấm thi duyệt xem chép sai hay đúng,
việc gì còn phải lôi thôi, bày đặt ra ch ơng trình học tập để bắt trẻ ngày
ngày phải đến tr ờng?

(Theo Nghiêm Toản, luận văn thị phạm)


Trả lời: - Cảm xúc:Nhấn mạnh nỗi buồn và khổ tâm của
một ng ời thầy tâm huyết và chân chính tr ớc vấn nạn học
vẹt, học tủ của học sinh trong môn học Ngữ văn.

- Cách thể hiện cảm xúc rất tự nhiên, chân
thật, viết văn nghị luận mà nh câu chuyện tâm tình
giữa thầy và trò, giữa những ng ời bạn với nhau.
Bài tập 2:

* Bài tập bổ sung:
Hãy xác định từ ngữ biểu cảm và chỉ rõ tác dụng của
yếu tố biểu cảm trong đoạn trích?
Văn Nguyên Hồng bao giờ cũng lấp lánh sự sống.
Những dòng chữ đầy chi tiết cứ cựa quậy, phập phồng. Một
thứ văn bám riết lấy cuộc đời, quấn quýt lấy con ng ời. Ng ời ta
th ờng nói nhà văn, nhà thơ cần có ba yếu tố chủ quan: tài, trí
và tâm. Có cây bút chỉ mạnh về tài, về trí. Đọc Nguyên Hồng,
thấy tài và tâm, nhất là tâm, nổi lên hàng đầu. Mà chữ tâm
kia mới bằng ba chữ tài , ở những nhà văn chân chính x a nay,
tâm bao giờ cũng là cái gốc. Tài và trí chỉ là cành, là ngọn.
Nguyên Hồng viết văn nh là đặt luôn cái tâm nóng hổi của
mình trên trang sách. Nếu cần nói thật khái quát một cái gì
chung nhất cho mọi chủ đề tác phẩm của Nguyên Hồng, thì
đó là lòng nhân đạo, một chủ nghĩa nhân đạo bao giờ cũng
thống thiết, mãnh liệt .
(Nguyễn Đăng Mạnh)


* Từ ngữ biểu cảm: .lấp lánh sự sống. Những dòng chữ cựa quậy, phập
phồng thứ văn bám riết cuộc đời, quấn quýt con ng ời. Nguyên Hồng
đặt luôn cái tâm nóng hổi của mình trên trang sách chủ nghĩa nhân
đạo trong văn Nguyên Hồng bao giờ cũng thống thiết, mãnh liệt .
* Bài tập bổ sung:
Hãy xác định từ ngữ biểu cảm và chỉ rõ tác dụng của yếu tố biểu cảm trong đoạn
trích?
Văn Nguyên Hồng bao giờ cũng lấp lánh sự sống. Những dòng chữ đầy chi tiết cứ
cựa quậy, phập phồng. Một thứ văn bám riết lấy cuộc đời, quấn quýt lấy con ng ời. Ng ời ta
th ờng nói nhà văn, nhà thơ cần có ba yếu tố chủ quan: tài, trí và tâm. Có cây bút chỉ mạnh
về tài, về trí. Đọc Nguyên Hồng, thấy tài và tâm, nhất là tâm, nổi lên hàng đầu. Mà chữ
tâm kia mới bằng ba chữ tài , ở những nhà văn chân chính x a nay, tâm bao giờ cũng là cái
gốc. Tài và trí chỉ là cành, là ngọn. Nguyên Hồng viết văn nh là đặt luôn cái tâm nóng
hổi của nình trên trang sách. Nếu cần nói thật khái quát một cái gì chung nhất cho mọi chủ
đề tác phẩm của Nguyên Hồng, thì đó là lòng nhân đạo, một chủ nghĩa nhân đạo bao giờ
cũng thống thiết, mãnh liệt .
(Nguyễn Đăng Mạnh)
*Tác dụng của yếu tố biểu cảm: Nhấn mạnh,ca ngợi cái tài và cái tâm
nhất là cái tâm của Nguyên Hồng. Cái tâm ấy chính là lòng nhân đạo,
th ơng ng ời của Nguyên Hồng.

* H ớng dẫn học ở nhà
-
Học thuộc phần ghi nhớ
-
Làm bài tập 3 (SGK)
-
Soạn bài: Luyện tập đ a yếu tố biểu cảm
vào văn nghị luận